ZEITGEIST: MOVING FORWARD | OFFICIAL RELEASE | 2011YouTube↗  IA↗(long shot)
Education  25.5M views 126.1K likes 0 dislikes   26 Jan 2011
TZMOfficialChannel 119K subscribers United States YouTube↗


Please select the problem
You must specify your email and describe the problem in detail
Describe your problem in detail if it's not obvious

Click to Play Video Click to Play Video
"In een in verval rakende maatschappij moet ook kunst,
Çürüyen bir toplumda sanat,...
als ze oprecht is, verval reflecteren.
...eğer dürüst ise, çürümeyi yansıtmalıdır.
Tenzij het wil breken met haar sociale functie,
Eğer sosyal işlevi sayesinde inancı kırmak istiyorsa...
moet kunst de wereld laten zien als veranderbaar.
...sanat dünyanın değiştirilebilir olduğunu göstermek zorundadır...
En haar helpen te veranderen."
...ve değişime yardım etmelidir.
- Ernst Fischer -
- Ernst Fischer
...dodelijke rellen door het overheidsplan
...hükümet üzerindeki ölümcül isyanlar...
dat moet voorkomen dat ze haar schulden niet kan aflossen...
...borçlarını ödeme yükümlülüğünden kaçınma planı...
is dat de werkloosheid blijft stijgen,
...bu yüzden işsizlik giderek artıyor...
en het moet blijven stijgen,
...ve daha da artmalı ki...
alleen maar omdat we een overschot aan goederen hebben...
...siz daha da fazla ürüne ulaşabilesiniz...
dit is allemaal geleend geld...
...bütün hepsi borçlanılmış paradır...
dat verschuldigd is aan banken in andere landen...
...ve bu borç başka ülkelerin bankalarından alındı...
G-E-L-D, in de vorm van een gemakkelijke persoonlijke lening...
...P-A-R-A kullanışlı bir kişisel kredi şeklinde...
... filtersigaret die de smaak levert...
...tat veren filtreli bir sigara ürettiler ve ben...
45 Malt Liquor... Heb je het warm?!...
45 malt içkisi... Çılgın mısın!..
...is de VS van plan om Iran te bombarderen?...
ABD İran'ı bombalamayı planlıyor...
...Amerika sponsort terreuraanslagen in Iran...
...Amerika İran'daki terör saldırılarına destek sağlıyor...
Mijn grootmoeder was een geweldig mens.
Büyükannem müthiş bir insandı,
Zij leerde me het spel Monopoly te spelen.
Bana Monopoly oynamayı öğretmişti.
Ze begreep dat het om het vergaren van bezit ging.
Oyunun anlamının "edinmek" olduğunu anlamıştı.
Zij kocht alles waar ze maar kon
Biriktirebildiği her şeyi biriktirir ve...
en werd uiteindelijk heerser van het spel.
...nihayetinde oyun tahtasının hakimi olurdu.
En dan zei ze altijd hetzelfde tegen mij.
Ardından bana hep aynı şeyi söylerdi.
Ze zou naar mij kijken en zeggen:
Bana bakar ve şöyle söylerdi:
"Op een dag zul je het spel leren spelen."
"Bir gün bu oyunu oynamayı öğreneceksin."
Een zomer speelde ik bijna elke dag de hele tijd Monopoly.
Bir yaz, neredeyse hergün, her saat Monopoly oynadım...
Die zomer leerde ik het spel te spelen.
...ve o yaz oyunu oynamayı öğrendim.
Ik leerde begrijpen dat een totale toewijding
Anlamıştım ki kazanmanın tek yolu...
aan acquisitie de enige manier is om te winnen.
..."edinmeye" olan koşulsuz bağlılıktı.
Ik ontdekte dat geld en bezittingen
Anlamıştım ki para ve mevkiiler...
de manier is om de score bij te houden.
...sizin skorunuzu artırmaya yarıyordu.
Aan het einde van die zomer was ik nog meedogenlozer dan mijn grootmoeder.
O yazın sonunda...
...artık büyükannemden daha acımasızdım.
Ik was bereid vals te spelen als dat nodig was om te winnen.
Eğer oyunu kazanmam gerekiyorsa, kuralların etrafından dolanmaya hazırdım...
Die herfst speelde ik het spel opnieuw met haar.
O yılın sonbaharında büyükannemle oturduk ve oynadık.
Ik nam haar alles af.
Sahip olduğu her şeyi elinden aldım.
Ze gaf haar laatste geld en haar nederlaag was een feit.
Onu, son dolarını verip mutlak yenilgi ile ayrılırken izledim.
En toen had zij mij nog maar één ding te leren.
Ardından, bana öğreteceği bir şey daha vardı.
Toen zei ze:
Sonra dedi ki:
"Nu gaat alles terug in de doos...
"Şimdi tamamı kutuya geri döndüler.
...Al die huizen en hotels...
Bütün o evler ve oteller.
...Al die spoorwegen en nutsbedrijven...
Bütün demiryolları ve kamu şirketleri...
...Al dat bezit en al dat prachtige geld...
Bütün o gayrımenkuller ve o harikulade paralar...
...Alles gaat nu terug in de doos...
Hepsi kutuya döndüler.
...Niets was werkelijk van jou."
Zaten hiçbiri gerçekte senin değildi.
Je maakte je daar een tijdje heel erg druk over.
Bir süreliğine olayın büyüsüne kapıldın.
Maar voordat jij aan het spel deelnam bestond het al heel lang
Ama sen oyunun başına oturmandan çok önce de buradaydılar...
en het zal er na jou nog steeds zijn. Spelers komen, spelers gaan.
...ve sen gittikten sonra da burada olacaklar - oyuncular gelir, geçer.
Huizen en auto's...
Evler ve arabalar...
Titels en kleding...
...ünvanlar ve kıyafetler...
Zelfs je lichaam.
...hatta vücudun bile."
Feitelijk gaat alles wat ik bemachtig, verbruik en verzamel
Gerçek şu ki, elde ettiğim, tükettiğim, biriktirdiğim her şey...
weer terug in de doos en zal ik het allemaal weer verliezen.
...gün gelip kutuya geri dönecek ve ben her şeyimi kaybedeceğim.
Dus je moet jezelf afvragen,
Kendinize sormanız gereken soru...
als je eindelijk de ultieme promotie hebt gemaakt,
...nihai terfinizi aldığınız zaman...
als je de ultieme aankoop hebt gedaan,
...nihai alışverişinizi yaptığınız zaman...
als je het ultieme huis hebt gekocht,
...mükemmel evinizi satın aldığınız zaman...
als je financiële zekerheid hebt opgebouwd
...birikim yapıp maddi güvencenizi sağladığınız zaman...
en de ladder van succes
...ve başarı merdivenlerinin basamaklarına tırmanıp...
tot de hoogste sport hebt beklommen...
...gelebileceğiniz en yüksek noktaya geldiğinizde...
en de spanning verdwijnt
...heyecanınız da kaybolur...
-en deze zal verdwijnen-
...kaybolacaktır...
...wat dan?
...peki ya sonra ne olacak?
Hoe ver moet je die weg bewandelen
Yolun sonunu görebilmek için...
voordat je ziet waar het toe leidt?
...daha ne kadar çaba sarfetmek zorundasınız?
Je zult ongetwijfeld begrijpen
Eminim anlıyorsunuzdur...
dat het nooit genoeg zal zijn.
...hiçbir zaman yeterli olmayacak.
Dus je moet jezelf de vraag stellen:
Öyleyse kendinize şu soruyu sormak zorundasınız:
"Wat is belangrijk?"
Önemli olan nedir?
Ze zijn beroemd!
Onlar güzel!
Ze zijn rijk!
Onlar zengin!
En ze zijn verwend!
Onlar şımarık!
Amerika's populairste show is terug!
Amerika'nın 1 numaralı şovu geri döndü!
Gentle Machine Productions Presenteert:
Gentle Machine Productions Sunar:
- Een film van Peter Joseph -
Bir Peter Joseph Filmi
Toen ik als jongen
Ben New York'da büyüyen...
opgroeide in New York City
...genç bir delikanlı iken...
weigerde ik trouw te zweren aan de vlag.
...bayrağa bağlılık yemini etmeyi reddettim.
Natuurlijk werd ik bij de directeur op het matje geroepen.
Tabii ki Müdür'ün odasına gönderildim...
En hij vroeg me: "Waarom wil je geen trouw beloven?"
...ve Müdür bana "Neden bağlılık yemini etmek istemiyorsun?" diye sordu.
"Iedereen doet het toch?"
"Herkes ediyor!"
Ik zei: "Iedereen geloofde ooit dat de aarde plat was,
"Bir zamanlar herkes dünyanın düz olduğuna inanıyordu...
maar dat betekent nog niet dat het ook zo is!"
...ama bu dünyayı düz yapmıyor." dedim...
Ik legde uit dat Amerika alles te danken had
...ve devam ettim: "Bugün Amerika, sahip olduğu her şeyi...
aan andere culturen en andere naties
...diğer kültürlere...
...diğer milletlere borçlu...
en dat ik liever trouw zou betuigen
...ve ben bağlılık yeminini...
aan de aarde en al haar inwoners.
...dünyaya...
...ve üstünde yaşayan herkese etmeyi yeğlerim." dedim.
Uiteraard duurde het niet lang voordat ik de school verliet
Söylememe bile gerek yok, çok geçmeden...
...okulu tamamen bıraktım...
en een laboratorium in mijn slaapkamer opzette.
...ve yatak odamda bir laboratuvar kurdum.
Daar begon ik te leren over de wetenschap en de natuur.
Orada bilimi ve doğayı...
..öğrenmeye başladım.
Ik realiseerde me toen dat het universum wordt geregeerd door wetten
Sonra farkettim ki...
...evren yasalarla yönetiliyor...
en dat de mens, samen met de maatschappij zelf,
...ve insanoğlu...
...toplumla birlikte...
niet vrijgesteld was van deze wetten.
...bu yasalardan bağımsız değil.
Toen kwam de beurscrash van 1929,
Derken, şimdilerde "Büyük Buhran"...
die het begin was van wat we nu
...olarak adlandırdığımız...
'De Grote Depressie' noemen.
...1929 krizi geldi, çattı.
Ik vond het moeilijk te begrijpen waarom miljoenen mensen
Bütün fabrikalar boş boş dururken,...
geen werk hadden, dakloos waren, verhongerden,
...milyonlarca insanın neden işsiz, evsiz ve aç kaldığını...
terwijl alle fabrieken er nog gewoon stonden;
...anlamakta zorlandım.
de grondstoffen waren nog steeds aanwezig.
Kaynaklar değişmemişti.
Op dat moment realiseerde ik me
İşte o zaman farkettim ki...
dat de regels van het economische spel
...ekonomi oyununun kuralları...
fundamentele gebreken vertonen.
...doğası gereği hükümsüzdü.
Kort daarna kwam de Tweede Wereldoorlog
Kısa bir süre sonra, birsürü ulusun...
waar verscheidene landen elkaar om de beurt
...birbirlerini sistematik olarak yok etmek için...
systematisch vernietigden.
...sıraya girdiği II. Dünya Savaşı başladı.
Later berekende ik dat al die vernietiging
Daha sonra bir hesap yaptım;
en de verspilde grondstoffen die zijn gebruikt in die oorlog
...bütün bu yıkım...
...ve savaş için boşa harcanan kaynaklar, aslında...
met gemak in alle levensbehoeften
...gezegen üzerindeki tüm insani ihtiyaçları...
hadden kunnen voorzien van iedereen op aarde.
....rahat rahat karşılayabilirdi.
Sinds die tijd zag ik de hoe de mensheid
O zamandan beri insanoğlunun...
zijn eigen ondergang bewerkstelligt.
...kendi neslinin tükenişine zemin hazırlayışına tanık oldum.
Ik keek toe hoe waardevolle eindige grondstoffen
Son derece değerli ve sınırlı kaynakların...
voortdurend verspild en verwoest werden
...kâr etme amaçlı ve serbest piyasa adına...
in naam van winst en de vrije markt.
...sürekli olarak heba edilmesini ve yok edilmesini izledim.
Ik keek toe hoe sociale waarden in de maatschappij
Toplumun, toplumsal değerlerinin, materyalizmin...
werden teruggebracht tot een kunstmatige basis voor materialisme
...ve bilinçsiz tüketimin temelini oluşturduğu...
en hersenloze consumptie.
...bir yapmacıklık seviyesine düşürüldüğünü izledim.
En ik keek toe hoe financiële machthebbers
Parasal güçlerin...
controle hadden over de politieke structuur
...sözde özgür toplumların...
van zogenaamd vrije samenlevingen.
...politik yapısını kontrol etmesine tanık oldum.
Ik ben nu 94
Şimdi 94 yaşındayım...
en ik vrees dat mijn overtuiging nog dezelfde is als
...ve korkarım ki düşünce yapım...
...75 yıl öncesiyle...
75 jaar geleden.
...tam olarak aynı.
Deze zooi moet worden opgeruimd.
Bu saçmalık artık sona ermeli. [ZEITGEIST] [ZEITGEIST: YOL ALMAK]
Twijfel er nooit aan dat een kleine, bedachtzame groep
[Kendini adamış, bilinçli, küçük bir grup vatandaşın...
toegewijde burgers de wereld kan veranderen.
dünyayı değiştirebileceğinden asla şüphe etmeyiniz.
Het is de enige manier waarop dat ooit is gebeurd. - Margaret Mead -
Aslına bakarsanız, şimdiye kadar bunu başarmış olan yalnızca onlardır.
-Margaret Mead]
[ Deel 1: De Menselijke Aard ]
Bölüm 1: İnsan Doğası
Dus jij bent een wetenschapper
Bir bilim insanısınız diyelim...
en ergens in het verhaal is in jouw hoofd
...ve eğitiminiz süresince bir yerlerde zihninize kazınan...
is het onvermijdelijke 'nature versus nurture' ingeramd
...kaçınılmaz bir “doğuştan mı yoksa eğitimden mi” kıyaslaması var...
en dat is minstens zo belangrijk als Coke versus Pepsi
...ve bu düşünce aklınızda en azından Coca-Cola mı Pepsi mi...
of de Grieken versus de Trojanen.
...veya Yunanlılar mı Truvalılar mı düşünceleriyle birlikte yer alıyor.
Dus 'nature versus nurture', deze ondertussen
Peki doğuştan mı? Yoksa eğitimden mi? Bu...
te sterk vereenvoudigde zienswijze
...davranışlarımıza etki eden faktörleri sorgulayan...
over wat de invloeden zijn,
...aşırı basitleştirilmiş bir bakış açısı.
invloeden over hoe een cel omgaat met
Herhangi bir hücrenin bi enerji kriziyle...
een energiecrisis tot aan
...nasıl baş ettiğinden tutun da...
wat ervoor zorgt wie we zijn in de meest individualistische
...bizi biz yapan en bireysel karakter özelliklerimize kadar...
niveau's van onze persoonlijkheid.
...her şeye etki eder.
Wat je uiteindelijk hebt is een compleet foutieve tweedeling,
Ulaştığınız sonuç, bu tamamen yanlış ikilem...
opgebouwd rond het idee dat de natuur
...bütün nedensellik ilişkisinin en temelinde belirleyici olarak...
aan het fundament van alle oorzakelijkheid staat.
...doğa etrafında yapılanmıştır.
Van 'het leven is DNA' en 'de code der codes'
Yaşam DNA'dır ve şifrelerin şifresi...
en de 'Heilige Graal', en alles wordt daar op gebaseerd.
...ve kutsal kase, ve her şey onun tarafından yönlendirilir...
Aan de andere kant, is er een meer sociaal-wetenschappelijk perspectief
...yada öbür taraftan, çok daha...
...sosyal bilimsel bir yaklaşım olan...
die luidt: We zijn 'sociale organismen'
...bizler 'sosyal organizmalarız'...
en biologie is voor slijmzwammen;
...biyoloji mantarlar içindir.
mensen zijn vrij van biologie.
İnsanlar biyolojik değildir...
En natuurlijk zijn beide visies onzin.
...ve açıkçası iki görüş de anlamsızdır.
Wat je in de plaats daarvan ziet is
Bunun yerine göreceğiniz...
dat het vrijwel onmogelijk is om te begrijpen hoe biologie werkt
...biyolojinin çevre bağlamı dışında...
...nasıl çalıştığını anlamanın...
buiten de context van de omgeving.
...imkansız olduğudur.
[ Het is Genetisch ]
[Kalıtımsal]
Een van de meest idiote, maar toch wijdverspreide
Şu ana dek ortaya atılmış....
...ve yaygınlaşmış en çılgınca...
potentieel gevaarlijke opvattingen is:
...ve muhtemelen en tehlikeli kavramlardan biri:
"Oh, dat gedrag is genetisch bepaald."
''Bu davranış kalıtsaldır."
Maar wat betekent dat dan? Het betekent allerlei subtiele dingen als je
Peki bunun anlamı nedir?
Eğer modern biyoloji biliyorsanız, her anlamda...
bekend bent met moderne biologie. Voor de meeste mensen echter
...incelikle düşünülmüş saçmalıklar bütünüdür.
houdt het uiteindelijk
Ancak çoğu insan için bunun heyecan verici anlamı...
een deterministische visie op het leven in,
...biyoloji ve genetik bilimi tek bir kökte toplayan,...
diep geworteld in biologie en genetica.
...belirleyici bir bakış açısıdır.
Genen zijn gelijk aan dingen die niet veranderd kunnen worden.
Genler değiştirilemez,
Genen zijn gelijk aan dingen die
...genler zorunlu olarak ihtiyaç duyulan şeylerdir...
onontkoombaar zijn en je kan net zo goed
...ve onları onarmaya çalışırken...
géén energie verspillen om ze te willen herstellen,
...kaynaklarını harcayamadığınız gibi...
net zo goed géén maatschappelijke energie inzetten om te proberen te verbeteren,
...geliştirmeye çalışırken de toplumsal...
omdat ze zijn nou eenmaal onontkoombaar en onveranderlijk zijn.
...kuvvet kullanmamanız gerekir. Çünkü bu zorunlu ihtiyaçtır ve değiştirilemez...
En dat is grote onzin.
...ve düpedüz saçmalıktır.
[ Ziekte ]
[Hastalık]
Er wordt algemeen aangenomen dat
ADHD (Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu)...
aandoeningen als ADHD en schizofrenie
...şizofreni gibi hastalıkların...
genetisch geprogrammeerd zijn.
...genetik olduğu düşüncesi yaygındır.
Het tegenovergestelde is echter waar. Niets is genetisch geprogrammeerd.
Gerçekse bunun tam tersidir.
Hiçbir şey genetik olarak programlanmamıştır.
Er zijn erg weinig ziektes, een handje vol,
Gerçekten genetik olduğu saptanmış...
...hastalıkların sayısı...
en extreem zeldzaam vertegenwoordigd in de bevolking,
...bir elin parmaklarını geçmez ve toplumda son derece...
die werkelijk genetisch bepaald zijn.
...seyrek olarak karşımıza çıkarlar.
De meeste complexe aandoeningen
En karmaşık koşulların...
kunnen een predispositie hebben die een genetische component heeft,
...genetik bir bileşen barındıran bir eğilimi olabilir...
maar een predispositie is niet hetzelfde als een voorbestemming.
...ancak eğilim önceden belirleme ile aynı şey değildir.
De hele zoektocht naar de bron van ziektes in het genoom
Hastalıkların kaynağını genetik kalıtımda bulma arayışı...
was gedoemd te mislukken voordat iemand er ook maar aan dacht,
...daha fikir ortaya bile atılmadan başarısızlığa mahkûmdu.
omdat de meeste ziektes niet genetisch bepaald zijn.
Çünkü çoğu hastalık kalıtımsal değildir.
Hartziektes, kanker, beroertes,
Kalp hastalığı, kanserler, felçler...
reumatische aandoeningen, auto-immuunziektes in het algemeen,
...romatizmal sorunlar, bağışıklık sistemi sorunlarının çoğu...
psychiatrische ziektes, verslavingen;
...akıl sağlığı sorunları, bağımlılıklar...
géén van allen zijn genetisch bepaald.
Bunların hiçbiri kalıtımsal değildir.
Neem bijvoorbeeld borstkanker. Van de 100 vrouwen met borstkanker
Örneğin meme kanserinde, hasta olan her 100 kadından...
hebben slechts zeven de genen voor borstkanker.
...sadece yedisi hastalığın genlerini taşır.
93 niet.
93'ü taşımaz...
En van de 100 vrouwen die die genen hebben
...ve bu genleri taşıyan 100 kadının da...
krijgt niet iedereen kanker.
...tamamı kanser olacak değildir.
[ Gedrag ]
[Davranış]
Genen zijn niet eenvoudigweg dingen die ons op een bepaalde manier
Genler çevremizden bağımsız olarak...
doen gedragen, onafhankelijk van onze omgeving.
...belirli bir şekilde davranmamızı sağlayan şeyler değildir.
Genen geven ons verschillende manieren mee om op onze omgeving te reageren.
Genler, çevremize tepki verebilmemiz için bize çeşitli yollar sunar.
En het ziet er zelfs naar uit dat sommige invloeden uit de vroege
Hatta görünüşe bakılırsa, çocukluğun erken safhalarındaki...
kinderjaren en de manier van opvoeden
...bir takım etkenler ve yetiştirilme tarzı...
de genetische expressie beïnvloeden,
...genlerin dışa vurumunu etkiler ve...
daadwerkelijk verschillende genen aan- of uitzet,
...aslında bazı genleri etkin kılıp bazılarını devre dışı bırakarak...
om je op een ander ontwikkelingsspoor te zetten
...sizi baş etmeniz gereken dünyaya...
dat beter past bij het soort wereld waar je mee te maken hebt.
...uyum sağlayacak farklı bir gelişim yoluna koyar.
Dus bijvoorbeeld,
Örnek olarak...
bij een studie in Montreal met slachtoffers van zelfmoord
...Montreal'da intihar kurbanlarıyla yapılan bir çalışmada...
keek men naar de autopsies van de hersenen van deze mensen.
...kurbanların beyin otopsileri incelendi...
En het bleek dat als een slachtoffer van zelfmoord
...ve ortaya çıkan o ki, eğer bir intihar mağduru...
- dit zijn meestal jongvolwassenen -
...(ki bunlar genellikle genç yaştaki yetişkinlerdir)...
misbruikt was als kind, dat het misbruik daadwerkelijk
...çocukluğunda istismara maruz kaldıysa, bu o kişinin...
genetische veranderingen in de hersenen had veroorzaakt
...beyninde genetik bir değişime yol açıyor...
die afwezig waren in de hersenen van mensen die niet misbruikt waren.
...bu değişim istismara uğramamış insanların beyninde görülmüyor.
Dat is een epigenetisch effect.
Bu bir epigenetik etkidir.
"Epi" betekent "bovenop", dus
...“epi” üzerine demektir, yani...
de epigenetische invloed is datgene wat er gebeurt in de omgeving
...genetik üzerine etki dediğimiz şey,...
waardoor bepaalde genen geactiveerd of juist gedeactiveerd worden.
...belli genlerin ekinleşmesi veya devre dışı bırakılmasına yol açan çevresel bir olaydır.
In Nieuw-Zeeland was er een studie
Yeni Zelanda'nın Dunedin adlı kasabasında da bir çalışma yapıldı.
die gedaan is in een stad genaamd Dunedin
Bu çalışmada...
waarin een paar duizend individuen
...bir kaç bin şahıs...
bestudeerd zijn vanaf hun geboorte tot in hun twintiger jaren.
...doğumlarından yirmili yaşlarina kadar incelendi.
Wat ze ontdekten was dat ze een genetische mutatie
Buldukları, şiddet uygulamaya meyilli olmakla...
konden identificeren - een abnormaal gen -
...bir bakıma ilgisi bulunan...
die weliswaar gerelateerd was aan
...bir genetik mutasyon...
de aanleg voor gewelddadig gedrag,
...yani anormal bir gendi...
maar alleen als de betrokkene zelf
...fakat bu genin taşıyıcısının aynı zamanda...
ook ernstig was misbruikt als kind.
...çocukken ağır istismara maruz kalmış olması gerekiyordu.
Met andere woorden, een kind met dit abnormale gen zou
Diğer bir deyişle, bu geni taşıyan biri...
niet sneller gewelddadig worden dan ieder ander
...çocukken istismar edilmediği sürece...
en ze hadden in feite zelfs een lagere graad van gewelddadigheid
...diğer insanlara göre daha fazla şiddet yanlısı olmayacak...
dan mensen met normale genen
...bilakis normal genli insanlara göre...
zolang ze als kinderen niet mishandeld waren.
...daha az şiddet yanlısı olacaktır.
Een goed aanvullend voorbeeld van de manieren
Genlerin tek belirleyici faktör olmadığına dair...
waarop genen niet allesbepalend zijn.
...çok güzel başka bir örnek daha var.
Een verfijnde techniek die je toelaat een
İlgi çekici bir teknik sayesinde...
specifiek gen uit een muis te verwijderen
...bir fareden belirli bir geni alıp...
zodat die muis en zijn nakomelingen dat gen niet meer hebben.
...o farenin ve soyundan gelenlerin o geni taşımamalarını sağlayabilirsiniz...
Dat gen is dan uitgesloten.
O geni ”kapı dışarı” etmiş olursunuz.
Er is dus een gen dat een proteïne codeert
Yani bir gen var diyelim...
die iets te maken heeft met leren en geheugen.
...öğrenme ve hafızayla alakalı bir proteini kodlayan...
En met deze geweldige demonstratie sluit je dat gen uit
...ve siz bu "harika gösteri" ile bu geni...
..."kapı dışarı" ederseniz, artık elinizde...
en je hebt een muis die niet zo goed kan leren.
...eskisi kadar iyi öğrenemeyen bir fare var demektir.
"Oh! Een genetische basis voor intelligentie!"
"Hah! Zekaya dair genetik bir temel!"
Wat veel minder onderkend werd in deze historische studie,
Medya tarafından her türlü ele alınan ve çekiştirilen...
die door de media links en rechts werd opgepikt,
...bu önemli çalışma hakkında daha az dikkate alınan ise...
is dat als je die genetisch afwijkende muizen neemt
...genetik açıdan zayıflatılmış o fareleri alıp...
en ze in een veel rijkere
...kafesteki sıradan laboratuvar faresine göre...
en stimulerender omgeving laat opgroeien dan de normale laboratoriummuis,
...çok daha zenginleştirilmiş, teşvik edici bir ortamda yetiştirdiğinizde...
ze dit tekort volledig te boven kwamen.
...fareler o eksikliğin tamamen üstesinden gelmektedir.
Dus, als iemand in eigentijdse zin zegt:
Yani, biri modern anlamda...
"Oh, dit gedrag is genetisch",
..."hah, bu davranış genetiktir" diyorsa...
als dat al een correcte manier van spreken is,
...sanki bu geçerli bir tabirmiş gibi...
betekent dat dus eigenlijk: er is een
...söylediğiniz şey şudur:
genetische bijdrage tot hoe dit organisme reageert op de omgeving.
Bu organizmanın çevreye verdiği tepkilerde...
...genetik etkenlerin de katkısı vardır;
Genen kunnen de bereidheid beïnvloeden waarmee
genler, organizmaların...
een organisme omgaat met een bepaalde uitdaging in de omgeving.
...belirli çevresel sorunlarla baş etmesindeki...
hazırlanma aşamasına tesir edebilir.
Je weet dat dit niet het beeld is dat de meeste mensen in gedachten hebben.
Biliyorsunuz, çoğu insanın aklındaki düşünce bu değil...
Zonder prekerig over te willen komen,
...ve bu konuda fazla "nutuk çeken" olmamak gerek...
maar als je vasthoudt aan de oude versie van "Het is genetisch!"
...lakin eskinin "bu genetiktir"...
...anlayışı ile devam etmek...
dan sta je niet ver af van het verleden van rassenverbetering en dat soort dingen.
..."ırk ıslahı" tarihi ve buna benzer şeylere...
...çok uzak değildir.
Het is een veel voorkomende misvatting
Bu, yaygın ve potansiyel olarak da...
en mogelijk een vrij gevaarlijke.
...epey tehlikeli bir hata.
Een reden dat de
Şiddetin biyolojik olarak...
biologische verklaring voor geweld,
...açıklanmasının nedenlerinden biri...
een reden dat die veronderstelling mogelijk gevaarlijk is -
...bu hipotezin potansiyel bir tehlike olmasının sebebi...
het is niet alleen misleidend, maar het kan daadwerkelijk kwaad doen -
...sadece insanları yanlış yönlendirmesi değil...
...gerçekten zarar verebilecek olmasıdır...
is omdat je als je dat gelooft, zeer gemakkelijk zou kunnen zeggen:
Çünkü buna inandığınız takdirde kolaylıkla...
..."bu konuda bizim yapabileceğimiz...
"Tja, er is niets dat wij kunnen doen
...bir şey yok" diyebilirsiniz.
om de aanleg die mensen hebben om gewelddadig te worden te veranderen.
Insanları şiddete yönelten yatkınlığı...
Het enige wat we kunnen doen, als iemand gewelddadig wordt is
...değiştirebilmek için yapabileceğimiz tek şey;
ze te straffen - opsluiten of executeren -
...onları cezalandırmaktır- kilit altında tutmak...
...veya idam etmek.
maar we hoeven ons geen zorgen te maken over het veranderen
Ama insanları şiddete yöneltebilecek olan...
van het sociale milieu of de sociale basisvoorwaarden
...sosyal çevreyi veya sosyal şartları...
die ertoe kunnen leiden dat mensen gewelddadig worden
...değiştirmek adına endişelenmemize gerek yok...
want dat doet niet ter zake.
...çünkü "bu son derece anlamsız".
Het genetische argument verschaft ons de luxe om
Genetik iddialar bize geçmiş ve günümüzdeki...
oude en nieuwe historische en sociale factoren te negeren.
...tarihsel ve sosyal faktörleri gözardı etme lüksünü kazandırır...
En naar de woorden van Louis Menand
...ve New Yorker yazarı...
die voor de New Yorker schreef en zeer listig zei:
...Louis Menand'ın...
...kurnazca dediği gibi:
“Het zit 'm allemaal in de genen; een verklaring voor de gang van zaken
"Her şey genlerde saklıdır... bu söz dünyanın...
die niet bedreigend is voor de gang van zaken.
...her nasılsa, olduğu gibi devam etmesi gerektiğinin bir tarifidir.
Waarom zou iemand zich ongelukkig voelen
Bir insan dünyanın en özgür...
of antisociaal gedrag vertonen wanneer die persoon leeft in
...ve refah düzeyi en yüksek ülkesinde yaşarken...
...neden mutsuz hisseder...
de meest vrije en welvarende natie op aarde?
...veya antisosyal bir tavır sergiler?
Het kan niet aan het systeem liggen.
Sebep sistem olamaz.
Er moet ergens een kink in de kabel zijn."
Kabloların bir yerlerinde temassızlık olmalı."
Dit is een goede manier om het uit te drukken.
Durumu çok güzel kamufle eden bir yöntem bu.
Het genetische argument is dus simpelweg een smoes
Öyleyse, genetik iddialar gerçekte...
die ons in de gelegenheid stelt om
...altta yatan birçok sıkıntılı tutumu...
de sociale, economische en politieke factoren
...örtmeye yarayan,
te negeren, die feitelijk ten grondslag liggen aan veel problematisch gedrag.
...sosyal, ekonomik ve siyasi faktörleri gözardı...
...etmemizi sağlayan bir bahanedir.
[Casusstudie: Verslaving]
[Vaka Analizi: Bağımlılık]
Verslavingen worden vooral beschouwd als een drugsgerelateerd probleem.
Bağımlılıklar genelde...
...uyuşturucularla ilgili bir konu olarak düşünülür.
Maar als je er breder naar kijkt, definieer ik verslaving als elk gedrag
Ama daha detaylı olarak incelediğimde...
...bağımlılığı...
dat geassocieerd is met hunkering, met tijdelijke bevrijding
...aşırı arzulamayla bağlantılı geçici rahatlama...
...ve uzun vadede negatif sonuçları olan...
en met negatieve consequenties op langere termijn
...kişinin kontrolü dışında, bırakmak istediği...
gepaard gaand met een gebrek aan controle daarover, zodanig dat de persoon
...veya bırakmaya söz verdiği...
ermee wenst te stoppen of belooft om dit te doen,
...ancak devamını getiremediği...
maar dit niet kan volbrengen.
...herhangi bir davranış olarak açıklıyorum.
En wanneer je dat begrijpt, zie je dat
Bunu anladığınız zaman ise...
er veel meer verslavingen zijn dan enkel die gerelateerd zijn aan drugs.
...sadece uyuşturucularla ilgili olanların dışında...
...bir çok farklı bağımlılık çeşidi olduğunu görebilirsiniz.
Er bestaat werkverslaving, winkelverslaving,
İşkoliklik; alışveriş;
verslaving aan het internet; aan computerspelletjes.
...internet; video oyunlarına bağımlılıklar...
Er bestaat een verslaving aan macht. Mensen die macht hebben, maar
Bir de güç bağımlılığı var. Güç sahibi olup daha fazla...
meer en meer willen; voor hen is het nooit genoeg.
...daha fazlasını isteyen, hiçbir şeyle yetinmeyen insanlar.
Acquisitie; bedrijven die steeds meer en meer moeten bezitten.
Daha fazlasına sahip olmak isteyen, şirket satın alan şirketler.
De verslaving aan olie, of op zijn minst aan
Petrole olan bağımlılık...
de rijkdom en de producten die olie ons verschaft.
...ya da en azından petrolün bize sağladığı...
...zenginlik ve ürünlere olan bağımlılık.
Kijk naar de negatieve consequenties voor het milieu.
Çevre üzerindeki negatif etkilerine bir bakın.
We zijn de aarde die we bewonen aan het vernietigen
Bu bağımlılık uğruna...
in het belang van die verslaving. Welnu, deze verslavingen
...içinde yaşadığımız dünyayı yok ediyoruz.
zijn met hun sociale gevolgen veel vernietigender
Bu bağımlılıkların sosyal sonuçları...
Doğu Yakası şehir merkezindeki hastalarımın...
dan de cocaïne- of heroïnegewoonten van mijn downtown Eastside patiënten.
...kokain veya eroin alışkanlıklarından çok daha tahrip edici.
En toch worden zij beloond! En als respectabel beschouwd.
Buna rağmen, ödüllendiriliyor ve saygı görüyorlar.
De directeur van een tabaksfabriek die een hogere winst heeft
Daha yüksek bir kâr sağlayan bir tütün şirketi yöneticisi....
zal een veel grotere beloning krijgen.
...çok daha büyük bir ödül kazanıyor.
Hij hoeft geen juridische of andere negatieve consequenties te verwachten.
Kanunen veya başka bir şekilde, hiçbir olumsuz sonuçla karşılaşmıyor.
Hij is zelfs een gerespecteerd lid
Hatta birçok başka şirket kurulunun...
van het bestuur van verschillende andere bedrijven.
...saygı duyulan bir üyesi.
Maar, de aan tabak gerelateerde ziektes
Ama tütün dumanına bağlı hastalıklar, her yıl...
kosten jaarlijks 5½ miljoen mensen wereldwijd het leven.
...dünya çapında 5 buçuk milyon insanın ölümüne sebep oluyor.
In de Verenigde Staten sterven er 400.000 mensen per jaar aan.
Birleşik Devletler'de bu sebepten bir yılda 400000 kişi ölüyor.
En deze mensen zijn verslaafd aan wat? Aan winst.
Peki bu insanlar neye bağımlı? Kâr etmeye.
Zij zijn in zo'n mate verslaafd
Öyle bir şekilde bağımlılar ki...
dat ze in ontkenning zijn
...hareketlerinin sebep olduğu sonuçları...
over de effecten van hun activiteiten,
...tamamen inkar ediyorlar.
en ontkenning is typerend voor verslaafden!
Ki inkar, bağımlıların en tipik özelliğidir.
En dat is een respectabel mens. Het is respectabel
...ve bu saygıdeğerdir. Neye malolursa...
om verslaafd te zijn aan winst, koste wat het kost.
...olsun, kâra bağımlı olmak, saygıdeğerdir.
Dus wat acceptabel is en wat respectabel is,
Yani, toplumumuzda neyin kabul edilebilir ve neyin saygıdeğer olduğu ...
is in onze samenleving een zeer willekeurig fenomeen.
...son derece değişkendir...
En het lijkt wel dat hoe groter de schade,
...ve görünen o ki, verdiği zarar büyüdükçe...
hoe respectabeler de verslaving is.
...kâra bağımlı olmanın saygıdeğerliği artmaktadır.
[ De Mythe ]
[Efsane]
Er bestaat een algemene mythe dat drugs op zichzelf verslavend zijn.
Uyuşturucuların kendi başına bağımlılık yaratabileceklerine dair genel bir efsane vardır.
In feite is de oorlog tegen drugs gebaseerd op het idee
Gerçekte, uyuşturucuyla olan savaş, eğer uyuşturucunun...
dat je, als je de bron van drugs verbiedt,
...kaynağını keserseniz, bağımlılıkla başa...
je korte metten maakt met de verslaving.
...çıkabileceğiniz fikri üzerinedir...
Echter, als je verslaving begrijpt in de ruimere zin van het woord,
Bağımlılığı geniş anlamda anlayabiliyorsak...
zien we dat niets op zichzelf verslavend is.
...hiçbir şeyin kendi başına bağımlılık yapıcı olmadığını görürüz.
Geen stof, geen drug is op zichzelf verslavend
Hiçbir madde, hiçbir uyuşturucu kendi başına bağımlılık yapmadığı gibi...
en geen enkel gedrag is op zichzelf verslavend.
...hiçbir davranış şekli de bağımlılık yaratmaz.
Veel mensen kunnen gaan winkelen zonder winkelverslaafde te worden.
Çoğu insan, alışverişkolik'e dönüşmeden alışveriş yapabilir.
Niet iedereen wordt een voedselverslaafde.
Herkes yemek bağımlısına dönüşmez.
Niet iedereen die een glas wijn drinkt wordt een alcoholist.
Bir kadeh şarap içmekle hiçkimse alkolik olmaz.
Dus de echte vraag is: wat maakt mensen ontvankelijk?
Esas mesele, insanları hassas yapan şeyin ne olduğudur
Want het is de combinatie van een ontvankelijk individu
...çünkü, bağımlılığı yaratan şey...
en de potentieel verslavende stof of gedrag
...potansiyel olarak bağımlılık yapıcı maddeler veya...
die de volledige ontwikkeling van de verslaving teweeg brengt.
...davranışlar ile hassas bir bireyin karışımıdır.
Kort gezegd is het niet de drug die verslavend is;
Kısaca, bağımlılık yaratan uyuşturucu değil...
het gaat om de ontvankelijkheid van het individu
...bireyin belli bir maddeye ya da davranışa olan...
om verslaafd te raken aan een specifieke stof of gedrag.
...hassasiyet sorunudur.
[ Omgeving ]
[Çevre]
Als we willen begrijpen wat
Bu durumda, bazı insanları hassas yapan şeyin ne olduğunu...
sommige mensen dan ontvankelijk maakt,
...anlamak istersek...
moeten we eigenlijk kijken naar de levenservaring.
...o kişinin yaşantısına bakmamız gerekir.
Het ouderwetse idee - dat, hoewel het oud is, nog steeds
Bağımlılığın bazı genetik nedenlere dayalı olduğu fikri...
algemeen heerst - dat verslavingen een of andere genetische oorzaak hebben,
...geçmişten beri süregelen yaygın bir kanı olmasına rağmen...
is simpelweg wetenschappelijk onverdedigbaar.
...bilimsel olarak çürütülmüştür.
Wat feitelijk het geval is, is dat
Gerçek olan şudur ki; kişiyi hasas yapan...
bepaalde levenservaringen mensen ontvankelijk maken.
...kişinin hayatında yaşadığı olaylardır.
Levenservaringen die niet alleen iemands
Hayat tecrübeleri sadece insanların kişiliğini ve psikolojik...
persoonlijkheid en psychologische behoeften vormen,
...ihtiyaçlarını biçimlendirmekle kalmaz...
maar ook op bepaalde wijze hun hersenen.
...aynı zamanda çeşitli yollarla kişinin bizzat zekasını da etkiler.
En dat proces begint in de baarmoeder.
Bu süreç daha rahimdeyken başlar.
[ Prenataal ]
[Doğum Öncesi]
Het is bijvoorbeeld aangetoond
Gösterilmiştir ki, örneğin,
dat als je moeders tijdens de zwangerschap onder druk zet,
...annelerini hamilelikleri boyunca stres altında tutarsanız,
hun kinderen meer kans hebben op eigenschappen
...çocuklarının, bağımlılıklara yatkın...
die hen vatbaar maken voor verslavingen.
...kişisel özelliklere sahip olması daha olasıdır...
En dat komt doordat de ontwikkeling gevormd wordt
...bunun sebebi ise gelişimin...
door de psychologische en sociale omgeving.
...psikolojik ve sosyal çevre tarafından şekillenmesindedir.
De menselijk biologie dus wordt erg beïnvloed
Dolayısıyla, insanoğlunun biyolojisi, ana rahminde başlayan hayat tecrübeleri...
en geprogrammeerd door levenservaringen vanaf de zwangerschap.
...tarafından oldukça fazla etkilenir ve programlanır.
De omgeving ontstaat niet vanaf de geboorte.
Çevre, doğumda başlamaz.
De omgeving bestaat zodra je er een omgeving hebt.
Çevre, bir çevreniz olur olmaz başlar,
Zodra je een foetus bent, word je al blootgesteld aan
...bir cenin olarak varolduğunuz andan itibaren annenin dolaşımları ile...
welke informatie dan ook, die binnenkomt via je moeders bloedsomloop.
...size ulaşan tüm bilgi akışına tabisinizdir.
Hormonen, voedingsstoffen...
Hormonlar, besin seviyeleri...
Een klassiek voorbeeld hiervan is
Bu durumun önemli bir örneği...
iets wat de 'Nederlandse Hongerwinter' wordt genoemd.
..."Hollanda Açlık Kışı" diye bir şeydir.
In 1944 hadden de Nazi's Nederland bezet
1944'te Naziler Hollanda'yı işgal ederler...
om verscheidene redenen, en ze besloten om al het voedsel in te nemen
...ve bir takım nedenlerle, bütün yiyecekleri...
en het naar Duitsland te vervoeren;
...alıp Almanya'ya yönlendirme kararı alırlar;
drie maanden lang was iedereen daar aan het verhongeren.
...dolayısıyla oradaki herkes üç ay boyunca açlık içinde kalır,
Tienduizenden mensen stierven aan verhongering.
...onbinlerce insan açlıktan ölecek duruma gelir.
Het effect van de Nederlandse Hongerwinter is:
Hollanda Açlık Kışı'nın etkisi ise şudur:
als je een foetus in het tweede of derde trimester was tijdens de verhongering,
Siz bu açlık süresince, üç veya altı aylıktan fazla bir cenin olsaydınız...
'leerde' je lichaam iets unieks gedurende die periode.
...vücudunuz bu zaman boyunca çok eşsiz bir şey "öğrenirdi".
Het blijkt dat je lichaam tijdens het tweede en derde trimester
Bilindiği gibi hamileliğin ikinci ve üçüncü aşamalarında bünyeniz...
zich bezig houdt met het proberen te leren over zijn omgeving.
...çevre hakkında bilgi toplamaya başlar:
Hoe dreigend is de omgeving daarbuiten?
Orası ne kadar tehdit edici bir yerdir?
Hoe overvloedig? Hoeveel voedingsstoffen krijg ik binnen
Ne kadar bolluk var? Annenin dolaşımları yoluyla...
via mijn moeders bloedsomloop?
...ne kadar besin alıyorum?
Ben je een verhongerende foetus gedurende die periode,
Bu zaman süresince açlık çeken bir cenin olursan, vücudun öyle...
dan programmeert je lichaam zich om voor altijd
...programlanır ki, hayat boyu vücündaki şeker ve yağ...
zeer, zeer hebzuchtig te zijn met je suikers en vetten
...miktarının azalacağından korkarsın...
en wat je doet is elk beetje ervan opslaan.
...ve aldığın miktarların tamamını depolarsın.
Ben je een foetus tijdens de Nederlandse Hongerwinter, dan heb je 50 jaar later,
Eğer bir Hollanda Açlık Kışı cenini isen, yarım yüzyıl sonra...
als al het andere gelijk is, meer kans op
...diğer tüm etkenlerin eşit olduğu halde...
...yüksek kan basıncı, obesite, veya metabolik hastalıkları...
een hoge bloeddruk, zwaarlijvigheid of een metabolisch syndroom.
...belirtilerine sahip olma olasılığın daha fazla olacaktır.
Dat is een omgevingseffect uit een onverwachte hoek.
Bu, çevre etkisinin hiç beklenmeyen bir yerden kendini göstermesidir.
Je kunt dieren in het laboratorium tijdens de zwangerschap onder druk zetten
Hamile hayvanları, laboratuar ortamında stres altında tutabilirseniz...
en hun nakomelingen zullen eerder
...göreceksinizdir ki yavrularının yetişkin hale geldiklerinde...
cocaïne en alcohol gebruiken als volwassenen.
...alkol ve uyuşturucu kullanma eğilimleri daha fazla olacaktır.
Je kunt moeders onder druk zetten. Bijvoorbeeld, uit een Britse studie bleek
Anneleri strese sokabilirsiniz, örneğin Britanya’da yapılan bir araştımaya göre...
dat vrouwen die tijdens hun zwangerschap mishandeld waren,
...hamilelik sırasında istismara uğramış kadınların...
later een hoger gehalte van het
...dogum sırasında plasentalarında cok yüksek seviyelerde...
stresshormoon cortisol in hun placenta's hebben tijdens de geboorte
...stres hormonu kortisol tespit edilmis...
en hun kinderen een grotere kans hebben om de kenmerken te hebben
...ve bu durumun doğan çocukların...
die hen rond hun 7e of 8e levensjaar vatbaarder maken voor verslavingen.
...ileride 7-8 yaşlarında madde bağımlılıgına eğilimli olmalarına yol açtığı farkedilmistir.
Dus stress in de baarmoeder is een voorbode
Yani henüz ana rahminde maruz kalınan stres...
van allerlei psychische gezondheidsproblemen.
...ileride her türlü ruhsal ve zihinsel bozuklukların hazırlayıcısıdır.
Een Israëlische studie met kinderen
Israil’de 1967‘deki savaş sırasında...
waarvan de moeders zwanger waren
...hamile olan annelerin doğan çocukları...
voor het begin van de oorlog van 1967...
...üzerinde bir araştırma yapılmıştır…
Deze vrouwen waren uiteraard zeer gestrest
Bu kadınlar, dogal olarak şiddetli strese maruz kaldıklarından...
en bij hun nageslacht komt schizofrenie vaker voor
...doğan çocuklarda normalin çok üzerinde şizofreni...
dan bij het gemiddelde van de controlegroep
...vakaları tespit edilmiştir.
Er is tegenwoordig dus voldoende bewijs dat prenatale effecten
Yani, günümüzde doğum öncesi etkenlerin insan beyninin gelişimine...
grote implicaties hebben op de ontwikkeling van de mens.
...büyük etkilerinin oldugunu gosteren birçok bulgu mevcuttur.
[ Zuigelingenfase ]
[Bebeklik]
De essentie van menselijke ontwikkeling, en in het specifiek
İnsanın gelişimi ve...
de ontwikkeling van het menselijke brein, is dat het vooral
...özellikle insan beyninin gelişimi...
onder de invloed van de omgeving gebeurt en voornamelijk na de geboorte.
...ile ilgili en önemli nokta gelişimin büyük oranda doğumdan sonra ve
...çevresel koşulların etkisiyle gerçekleşmesidir.
Welnu, als je ons vergelijkt met een paard
Eger kendimizi doğduğu ilk gün...
dat al kan rennen op de eerste dag van zijn leven,
...koşmayı becerebilen bir tay ile kıyaslarsak...
zien we dat wij erg onontwikkeld zijn.
...ne kadar az gelişmiş olarak doğduğumuzu anlayabiliriz.
Wij kunnen zoveel neurologische coördinatie
Biz bunu becerebilmek için gerekli sinir sistemi koordinasyonuna...
balans, spierkracht, visuele scherpte
...denge, kas gücü ve görme yetisine...
pas na anderhalf á twee jaar na onze geboorte oproepen.
...ancak bir bucuk iki yaşında ulaşabiliriz.
Dat komt doordat de ontwikkeling van het brein bij paarden
Bunun sebebi tay gelişimini,...
in de geborgenheid van de baarmoeder plaatsvindt,
...ana rahminin güvenli ortamında tamamlıyorken...
terwijl het bij mensen moet gebeuren na de geboorte
...insanlarda gelisimin doğumdan sonra tamamlanıyor olmasıdır...
en dat heeft te maken met simpele evolutionaire logica.
...ve bu basit bir evrimsel bir mantıkla ilgilidir.
Wanneer het hoofd groter wordt, hetgeen ons tot mens maakt -
Sebebi ise, bizi insan yapan en önemli özelliğimiz olan, ön beynimizin büyümesidir.
het uitlopen van de frontaalkwabben
Aslında bu gelişmeye başlayan önbeyin...
is datgene wat feitelijk de menselijke soort creëert.
...insan ırkını yaratan ve onu farklı yapan özelliktir.
Tegelijkertijd lopen wij op twee benen, dus ons bekken versmalt
Aynı zamanda iki ayak üzerinde yürüyebiliriz, kalça kemiklerimiz...
om dat mogelijk te maken. Dus we hebben een smaller bekken, een groter hoofd - ...
...bunu sağlamak için daralır. Yani şimdi...
...hem kalça kemiklerimiz daralmış hem de kafalarımız büyümüştür.
Bingo! We moeten vroegtijdig geboren worden.
Bingo! : işte bu yüzden premature olarak doğmamız gerekmektedir.
En dat betekent dat de ontwikkeling van het brein, die bij andere dieren
Bu da demek oluyor ki beyin gelişimi...
in de baarmoeder plaatsvindt, bij ons na de geboorte optreedt.
...hayvanlarda ana rahminde oluyorken,...
...bizde doğumdan sonra...
en veel daarvan gebeurt onder invloed van de omgeving.
.. ve çoğunlukla çevrenin etkisiyle gerçekleşiyor.
Het concept van neuraal darwinisme betekent simpelweg
Sinirsel Darwinizm kavramına göre...
dat de circuits die de juiste input uit de omgeving krijgen
...çevreden elverişli girdiyi alan sinir devreleri ideal şekilde gelişirken...
zich optimaal zullen ontwikkelen en degene die deze informatie niet krijgen
...alamayanların gelişimi ya ideal olmaz...
zich niet optimaal of misschien wel helemaal niet ontwikkelen.
...yada hiç gelişemezler.
Als je een pasgeborene met perfect werkende ogen
Doğduğunda gözleri gayet iyi gören bir çocuğu alır...
vijf jaar lang opsluit in een donkere kamer,
...ve onu beş yıl boyunca karanlık bir odada tutarsanız...
zal hij hierna voor de rest van zijn leven blind zijn
...çocuk hayatının geri kalanı boyunca kör olur...
omdat de visuele circuits lichtgolven nodig hebben voor hun ontwikkeling,
...çünkü görme devrelerinin gelişimi için ışık dalgaları şarttır...
en zonder die lichtgolven zullen zelfs de meest rudimentaire circuits
...ve onlar olmadan, çocuk doğduğunda...
die al aanwezig en actief zijn bij de geboorte
...mevcut ve etkin olan temel devreler dahi...
wegkwijnen en afsterven en er zullen zich geen nieuwe vormen.
...körelir ve ölür, yeni sinir devreleri de gelişmez.
[ Geheugen ]
[Hafıza]
Er is een betekenisvolle manier waarop
Yetişkin birey davranışlarının şekillenmesinde...
vroege ervaringen volwassen gedrag vormgeven,
...çocukluk deneyimleri önemli rol oynar...
en zelfs en vooral
...hatta özellikle de...
vroege ervaringen waar geen oproepbare herinneringen aan zijn.
...hatırlanamayan erken çocukluk deneyimleri.
Het blijkt dat er twee vormen van geheugen zijn:
Anlaşılan o ki, iki türlü hafıza mevcut:
Het specifieke geheugen, dat herinnering is;
...aleni hafıza hatırlananlardan ibarettir...
hiermee kun je je feiten,
...gerçekleri, detayları, durumları, olayları...
details, voorvallen en gebeurtenissen herinneren.
...geri çağırabildiğiniz hafızadır.
Maar het deel van ons brein dat de hippocampus wordt genoemd,
Fakat hipokampüs adı verilen beyindeki yapı...
codeert deze herinneringen
...ki bu hatırlanan hafızayı şifreleyen yapıdır...
en dit deel begint zich pas echt te ontwikkelen na anderhalf jaar
...bir buçuk yaşına kadar gelişmeye başlamaz bile...
en het is nog veel later pas volledig ontwikkeld.
...ve çok sonrasına kadar da gelişimini tamamlamaz.
Daarom kan bijna niemand zich iets herinneren
Neredeyse hiçkimsenin 18 aylıkkenden öncesine dair...
van deze eerste 18 maanden.
...birşey hatırlayamamasının nedeni budur.
Maar er is ook een ander soort geheugen, dat het impliciet geheugen wordt genoemd
Fakat örtülü hafıza adı verilen...
...başka bir tür hafıza daha vardır...
en dat eigenlijk een emotioneel geheugen is,
...ki bu aslında duygusal bellektir.
waarbij de emotionele impact en de interpretatie van het kind
Duygusal etkiler ve çocuğun bu deneyimlerden çıkardığı yorumlar...
van deze emotionele gebeurtenissen ingeprent raken in de hersenen.
...sinir devreleri şeklinde beyne kazınmıştır...
in de vorm van zenuwcircuits, klaar om te vuren zonder specifieke herinnering.
...ve herhangi bir anımsama olmadan...
...harekete geçmeye hazırdır.
Om je een duidelijk voorbeeld te geven; mensen die geadopteerd zijn
Bariz bir örnek vermek gerekirse;
...evlat edinilmiş kişilerde sıklıkla görülen...
hebben vaak hun leven lang een gevoel van afwijzing.
...hayat boyu reddedilme hissi vardır.
Ze kunnen zich de adoptie niet herinneren.
Evlat edinildiklerini anımsayamazlar.
Ze kunnen zich de scheiding van hun biologisch moeder niet herinneren,
Doğuran anneden ayrılışlarını anımsayamazlar...
omdat er niets is om deze herinnering mee op te halen.
...çünkü bunları kayıt edecek bir şey yoktur.
Maar de emotionele herinnering aan scheiding en afwijzing
Fakat, ayrı kalmışlığın ve red edilmenin duygusal hatırası...
zit diep in hun hersenen verankerd.
...derin bir şekilde beyinlerinde gömülüdür.
Dus hebben ze een grotere kans om een gevoel van afwijzing te ervaren
Bundan dolayı, red edildiklerini algıladıklarında...
...diğer insanlara göre...
en een grote emotionele ontzetting
...bir ret duygusu ve...
wanneer zij zichzelf als afgewezen zien door anderen.
...büyük bir duygusal çöküntü...
...yaşamaları çok daha muhtemeldir.
Dat is niet uniek voor mensen die geadopteerd zijn,
Bu durum evlat edinilmiş kimselere özgü değildir...
maar het is bijzonder sterk in hen aanwezig
...fakat örtülü belleğin bir fonksiyonundan ötürü...
vanwege deze rol van het impliciet geheugen.
...içlerinde bir yerde özellikle kuvvetlidir.
Mensen die verslaafd zijn, gezien alle
Tüm araştırmalara ve...
onderzoeksliteratuur en mijn persoonlijke ervaring,
...kendi deneyimlerime bakarsam...
de extreem verslaafden waren nagenoeg allemaal
...bağımlılar ve aşırı bağımlıların tümü...
in ernstige mate mishandeld als kind
...büyük ölçüde çocukken istismar edilmiş...
of leden onder een zwaar emotioneel verlies.
...veya ciddi duygusal kayıplar yaşamışlardır.
Hun emotionele of impliciete herinneringen
Duygusal ve örtülü hafızaları...
zijn van een wereld die niet veilig is
...dünyanın güvenilir ve yardımsever...
en niet behulpzaam; hulpverleners waren niet te vertrouwen
...olmadığına dairdir, bakıcılara güvenilmiş değildi ve...
en relaties die niet
...ilişkiler kalbini açmak için...
veilig genoeg zijn om je er kwetsbaar in op te stellen.
...yeterince güvenli değildir...
En dus neigen hun reacties ernaar
...ve bundan dolayı tepkileri de...
om zich afgezonderd te houden van echte intieme relaties;
...kendilerini, gerçek samimi ilişkilerden...
...uzak tutma eğiliminde olur.
geen vertrouwen te hebben in zorgverleners, artsen
Onlara yardım etmek isteyen bakıcılara,...
en anderen die hen proberen te helpen
...doktorlara ve diğer insanlara güvenmemek...
en ze zien de wereld over het algemeen als een onveilige plek.
...ve genellikle dünyayı güvensiz bir yer olarak göürüler.
En dat is puur een functie van het impliciet geheugen,
Bu durum kesinlikle çağrışım bile yapamadıkları olaylarla...
dat soms te maken heeft met incidenten die zij zich niet eens herinneren.
...alakası olan örtülü hafızanın bir fonksiyonudur.
[ Aanraking ]
[Dokunmak]
Zuigelingen die te vroeg geboren zijn liggen vaak in couveuses
Prematüre veya genelde kuvözlerde doğan bebekler...
met verschillende soorten snufjes en machines,
...çeşitli cihazlara ve makinelere...
weken en misschien wel maanden lang.
...haftalar hatta aylarca bağlı kalırlar.
Het is nu bekend dat, als deze kinderen
Günümüzde artık biliniyor ki...
maar 10 minuten per dag worden aangeraakt en gestreeld over de rug,
...bu çocuklara günde yalnızca 10 dakika dokunulsa...
dat hun hersenontwikkeling bevordert.
...veya sırtları okşansa, bu onların beyin gelişimlerini hızlandırır.
Menselijk contact is dus essentieel voor ontwikkeling
Yani insan dokunuşu gelişim için şarttır ve...
en zuigelingen die nooit opgepakt worden, zullen zelfs sterven.
...aslında hiç dokunulmayan çocuklar gerçekten ölürler.
Dit geeft aan hoe groot de fundamentele behoefte is
İşte bu, insanlar için dokunulmanın ne kadar...
voor mensen om vastgehouden te worden.
...temel bir ihtiyaç olduğunun göstergesidir.
In onze samenleving bestaat de ongelukkige neiging
Toplumumuzda, ebeveynlere çocuklarını kucaklamamalarını...
om ouders te vertellen hun kinderen niet op te pakken, ze niet vast te houden
...onlara dokunmamalarını, korkudan ağlayan bebeklere...
of huilende baby's op te tillen, uit angst ze teveel te verwennen
....onları rahatsız etme korkusuyla...
of ze aan te moedigen om 's nachts door te slapen - je tilt ze niet op -
...ya da geceleri uyumaya alışsınlar diye...
...sarılmamalarını dikte eden talihsiz bir eğilim var.
wat net het tegenovergestelde is van wat het kind nodig heeft.
Oysa, çocuğun ihtiyacı tam tersi, kucaklanmaktır...
En deze kinderen gaan weer slapen, omdat ze het opgeven;
...ve bu çocuklar belki de pes ettikleri için tekrar uykuya dalarlar.
hun hersenen schakelen gewoon uit als een soort
Ebeveynlerince terkedilme korkusuna karşı...
verdedigingsmechanisme tegen de kwetsbaarheid
...bir savunma yöntemi olarak...
om daadwerkelijk door hun ouders verlaten te worden.
...beyinleri kendini kapatır.
Hun impliciete herinneringen zullen
Ama örtülü bellekleri...
van een wereld zijn die nergens om geeft.
...dünyanın onları umursamadığını hatırlatacaktır.
[ Jeugd ]
[Çocukluk]
Veel van deze verschillen worden al in de vroege levensfase gevormd.
Tüm bu farklılıklar hayatın erken çağlarında şekillenir.
Op een bepaalde manier wordt de ouderlijke ervaring van tegenslag -
Öyle ki, ebeveynlerin hayatta karşılaştıkları...
hoe moeilijk of makkelijk het leven is - doorgegeven aan hun kinderen,
...zorluk ve de kolaylıklara dair çapraşık deneyimleri...
...çocuklara aktarılır.
ofwel door moederlijke depressies,
Bu ise; ya ailevi depresyonla...
ofwel door ouders die slecht gehumeurd zijn richting kinderen, omdat ze
...ya da ebeveynlerin zor bir günün ardından...
...çok yorgun olmaları yüzünden...
een zware dag hadden of gewoonweg te moe zijn aan het eind van de dag.
...çocuklarına sinirlenmeleriyle gerçekleşir.
En dit heeft een zeer sterk effect
Tüm bunların, günümüzde hakkında çok şey bilinen...
op de ontwikkeling van kinderen, waar we tegenwoordig veel van weten.
...çocuk gelişimi programcılığı üzerinde çok önemli etkileri vardır.
Maar die vroege gevoeligheid is niet slechts een evolutionaire vergissing.
Ancak bu erken duyarlılık sadece evrimsel bir hata değildir.
Het komt bij veel verschillende soorten voor.
Birçok farklı yaşam türlerinde de görülmektedir.
Zelfs bij kiemplanten bestaat er al een vroeg aanpassingsproces
Bitkilerin filizlenme aşamasında dahi, geliştikleri çevre şartlarına...
gericht op de omgeving waarin zij opgroeien.
...erken bir uyum süreci vardır.
Maar mensen passen zich aan de kwaliteit van sociale relaties aan.
Fakat, bu uyum insanlarda sosyal ilişkilerin niteliğine bağlıdır.
Dus geldt voor het vroege leven:
Böylece, erken yaşlarda...
De opvoeding, de conflicten en de hoeveelheid aandacht die je krijgt
...gördüğünüz ilgi ve şevkat, yaşadığınız çatışmalar...
zijn voorboden van de wereld waarin je zult opgroeien.
...nasıl bir dünyada büyüyeceğinizin sinyalini verirler.
Groei je op in een wereld waarin je moet vechten
Bir şeyler elde edebilmek için mücadele etmeniz gereken...
om te overleven, op je hoede moet zijn,
...kendinizi korumak için sürekli arkanızı kolaçan ettiğiniz...
jezelf moet verdedigen en leert anderen te wantrouwen?
...başkalarına güvenmemeyi öğrendiğiniz bir dünyada mı büyüyorsunuz...
Of groei je op in een samenleving waar je afhankelijk bent van
...ya da, karşılıklı ilişkilere, ortak paylaşıma ve dayanışmaya bağlı...
wederkerigheid, gelijkheid en samenwerking, waar empathie belangrijk is
...güvenliğiniz diğer insanlarla kurduğunuz güzel ilişkilere dayalı...
en waar jouw veiligheid afhankelijk is van goede relaties met andere mensen?
...empati kurmanın önemli olduğu bir toplumda mı büyüyorsunuz...
Daardoor onderga je een compleet andere emotionele en cognitieve ontwikkeling.
Bu dünya çok farklı...
...duygusal ve bilişsel gelişim gerektirir.
Daar gaat het juist om bij die vroege gevoeligheid.
İşte, erken duyarlılık...
En het ouderschap is bijna, vrij onbewust,
...ailenin içinde yaşadığı dünyadan edindiği...
een systeem om de ervaring van de wereld waarin zij leven,
...deneyimleri oldukça bilinçsiz bir şekilde...
door te geven aan kinderen.
...çocuğa aktardığı sistemle alakalı bir durumdur.
De bekende Engelse kinderpsychiater, D. W. Winnicott, zei
Ünlü İngiliz çocuk psikiyatristi, DW Winnicott, demiştir ki...
dat er twee dingen grondig fout kunnen gaan tijdens onze kinderjaren.
...çocuklukta ters gidebilecek iki temel şey vardır.
Eén is als er dingen gebeuren die niet zouden mogen gebeuren,
Birincisi olmaması gereken şeylerin olması...
Of als er dingen zouden moeten gebeuren, maar juist niet gebeuren.
...diğeriyse olması gereken şeylerin olmaması.
Onder de eerste categorie vallen de traumatische-, misbruik-
İlk kategoride, kent merkezinin Batı yakasında yaşayan...
en verlatingservaringen van mijn
...hastalarımın ve pek çok bağımlının dramatik olarak...
"downtown Eastside"-patiënten en van vele verslaafden.
...istismar ve terk ediliş hikayeleri var.
Dat is wat niet had mogen gebeuren, maar wel gebeurd is.
Bunlar olmaması gereken fakat olmuş şeyler.
Maar dan is er nog de ongedwongen, afgestemde,
Diğer taraftan; her çocuğun ihtiyacı olan...
niet-afgeleide aandacht van de ouder dat ieder kind nodig heeft
...ama genellikle de göremedikleri...
...stressiz, uygun, odaklanmış...
die kinderen heel vaak niet krijgen.
...ebeveyn ilgisi var.
Ze worden niet misbruikt. Ze worden niet verwaarloosd
İstismara uğramıyorlar. İhmal edilmiyorlar...
en ze worden niet getraumatiseerd
...travma da yaşamıyorlar...
Maar wat zou moeten gebeuren,
...fakat olması gereken...
de aanwezigheid van een emotioneel betrokken, verzorgende ouder,
...onları yetiştirecek duygusal yeterlilikteki ebeveynlerin...
die juist niet voor hun aanwezig is door de
...olmaması ve bunun nedeni de, toplumumuzda ve...
druk in onze samenleving en die van het ouderlijk milieu.
...aile ortamımızdaki stres.
De psycholoog Allen Schore noemt dit: "Aanwezige Verwaarlozing".
Psikolog Allan Surer ebeveynin fiziksel olarak var olduğu fakat...
Als de ouder fysiek aanwezig is maar emotioneel afwezig.
...duygusal olarak var olmadığı bu gibi durumlara...
..."Mesafesiz Terkediş" adını veriyor.
Ik heb zo ongeveer
Hayatımın...
de afgelopen 40 jaar van mijn leven gewerkt
...kabaca son 40 senesini...
met de meest gewelddadige mensen die onze maatschappij voortbrengt:
...toplumumuzun ürettiği en vahşi insanlar üzerinde çalışarak geçirdim:
moordenaars, verkrachters, enzovoort.
...katiller, tecavüzcüler ve bunun gibileri...
In een poging te begrijpen wat dit geweld veroorzaakt,
Bu vahşete neyin sebep olduğunu anlamaya çalışırken...
ontdekte ik dat de meest gewelddadige misdadigers in onze gevangenissen
Fark ettim ki hapisanelerimizdeki en azılı suçluların...
zelf het slachtoffer waren geweest
...kendileri öyle büyük ölçüde...
van een vorm van kindermisbruik dat veel ernstiger was
...istismara maruz kalmışlardı ki, çocuk istismarı terimini...
dan waar ik gewoonlijk de term kindermisbruik van toepassing achtte.
...böyle vakalarda kullanacağım aklımın ucundan geçmezdi.
Ik had geen idee van de mate van verdorvenheid
Toplumumuzdaki çocukların...
waarmee kinderen in onze maatschappij
...sıkça gördükleri ahlaksız muamelenin...
veel te vaak in aanraking komen.
...boyutlarından hiç haberim yoktu.
De meest gewelddadige mensen die ik zag waren zelf overlevenden
Gördüğüm en vahşi insanların kendileri...
van pogingen tot moord, op hen, vaak gepleegd door hun
...geçmişte çoğu zaman kendi ebeveynleri...
eigen ouders of andere mensen uit hun directe omgeving.
...veya sosyal ortamlarındaki diğer insanlar tarafında öldürülmeye çalışılmıştı...
Of ze waren de overlevenden van familieleden wiens naaste
...ya da en yakın akrabaları başka insanlar tarafından....
familieleden waren vermoord door andere mensen.
...öldürülmüş olan bir ailenin sağ kalan üyeleriydiler.
De Boeddha beredeneerde dat alles afhankelijk is van al het andere.
Buda her şeyin birbiri ile bağlantılı olduğunu savunur.
Hij zegt: "Het één bevat het alles en het alles bevat het één".
"Teklik çokluğu, çokluk da tekliği barındırır" der.
Dat je iets niet los van zijn omgeving kunt begrijpen.
Yani, çevresinden soyutlayarak hiçbir şeyi anlayamazsınız.
Een blad bevat de zon, de lucht en de aarde, vanzelfsprekend.
Bir yaprak, Güneş'i, gökyüzünü ve tabii ki Dünya'yı barındırır.
Het is nu onomstotelijk bewezen dat dit waar is,
Artık konu özellikle insan gelişimine ve tabii ki tüm çevreye geldiğinde...
maar vooral als het om de menselijke ontwikkeling gaat.
...bunun gerçek olduğu görülebiliyor.
De moderne wetenschappelijke term hiervoor
Bunun için modern bilimsel terim...
is de 'biopsychosociale' aard van de menselijke ontwikkeling.
...insan gelişiminin "biyo psiko sosyal" doğasıdır...
Deze stelt dat de biologie van de mens
...ve insan biyolojisinin...
sterk afhankelijk is van hun interactie met
...sosyal ve psikolojik çevreler ile etkileşime...
de sociale en psychologische omgeving.
...oldukça bağlı olduğunu söyler.
Nog specifieker heeft de psychiater en onderzoeker
Kaliforniya - Los Angeles Üniversitesi'nde (UCLA)...
Daniel Siegel van de Universiteit van California, Los Angeles, UCLA
...psikiyatr ve araştırmacı olarak görev yapan Daniel Siegel...
de term 'Interpersoonlijke Neurobiologie' bedacht.
..."Kişilerarası Nörobiyoloji" diye bir terim türetti...
Dit houdt in dat de manier waarop ons zenuwstelsel funtioneert
...ve bu terim...
sterk afhangt van onze persoonlijke relaties.
...sinir sistemimizin işlevlerinin...
In de eerste plaats met de mensen die ons opvoeden,
...kişisel ilişkilerimize göre oldukça değiştiğini ifade ediyor.
in de tweede plaats met andere belangrijke
İlk aşamada bakıcı ebeveynler...
figuren in ons leven
...ikinci aşamada hayatımıza önemli etkileri olan kişiler...
en in de derde plaats met onze gehele cultuur.
...ve üçüncü aşamada tüm kültürümüz bulunur.
Je kunt geen onderscheid maken tussen
Yani...
het neurologisch functioneren van een mens
...kişinin yetiştiği ve...
en het milieu waarin hij of zij opgroeide
...halen içinde yaşadığı...
en nog steeds in leeft.
...böylece devam eden bu yaşam döngüsünü...
En dit geldt voor de hele levenscyclus.
...o kişinin nörolojik işlevlerinden ayıramazsınız.
Het gaat vooral op als je
Beyniniz gelişirken bağımlı ve yardıma muhtaç olduğunuz...
afhankelijk en hulpeloos bent terwijl je hersenen zich ontwikkelen.
...kısmen doğrudur...
Het gaat ook op voor volwassenen en zelfs aan het einde van het leven.
...hatta bu yetişkinlikte ve yaşamınızın sonunda bile geçerlidir.
[Cultuur]
[Kültür]
Mensen hebben in vrijwel elke vorm van samenleving geleefd,
İnsanlar hemen hemen her tür toplumda yaşamışlardır.
van de meest egalitaire-
En eşitlikçisine kadar... Avcı - toplayıcı toplumlar...
jagende en verzamelende samenlevingen blijken erg gelijkwaardig te zijn geweest-
...örneğin besin paylaşma ve eşya takası konusunda...
bijvoorbeeld gebaseerd op het delen van voedsel, uitwisseling van geschenken...
...oldukça eşitlikçi görünmekteler.
Kleine groepen mensen leefden
Küçük topluluklarda...
voornamelijk van verzamelen en een klein beetje van jagen,
...akraban olmasa bile...
voornamelijk tussen mensen die je
...hayatın boyunca tanıdığınız yiyecek arama ve...
op zijn minst al je hele leven kent
...biraz da avcılıkla...
als je al niet omringd werd door achterneven of directe familie,
...hayatını sürdüren insanlar;
in een wereld waar er een grote mate
çeşitli gruplar arasında...
van soepelheid is tussen verschillende groepen,
...büyük bir akıcılığın bulunduğu bir dünyada;
in een wereld waar er niet
maddeci kültürün...
erg veel is in termen van materiële cultuur...
...bütün algıyı ele geçirmediği bir dünyada...
dit is hoe mensen het grootste deel van hun geschiedenis hebben geleefd.
Insanlar, insansılık tarihinin büyük bir çoğunluğunu böyle geçirmişlerdir.
En, niet verwonderlijk, maakt dat een wereld van verschil.
Tabii doğal olarak, bu çok farklı bir dünyaya yol açar.
Dit resulteerde onder andere in veel minder geweld.
Bunların sonuçlarından birisi, çok daha az şiddettir.
Georganiseerd groepsgeweld is
Organize grup şiddeti insanlık tarihinin...
niet iets wat voorkwam in die periode
...bugününde ortaya çıkmış değildir...
van de menselijke geschiedenis en dat lijkt vrij duidelijk.
...ve bu oldukça aşikardır.
Dus waar is het fout gegaan?
Peki nerede hata yaptık?
Geweld is niet universeel. Het is niet symmetrisch verdeeld
Şiddet evrensel değildir.
over het menselijk ras. Er is een zeer grote variatie
İnsan ırkına simetrik olarak bölünmemiştir.
in de hoeveelheid geweld binnen verschillende samenlevingen.
Farklı toplumlarda şiddetin miktarı çok büyük değişiklik göstermektedir.
Er zijn sommige samenlevingen waar vrijwel geen geweld bestaat.
Hemen hemen hiç şiddetin olmadığı toplumlar da vardır...
Er zijn andere die zichzelf vernietigen!
...kendi kendilerini yok eden toplumlar da.
Sommige van de Anabaptistische religieuze groepen
Amishler, Mennonitler, Hutteriteler gibi...
die volledig pacifistisch ingesteld zijn
...çok katı pasifist olan...
zoals de Amish, de Mennonieten, de Hutterieten...
bazı anabaptist (vaftizi yetişkinlikte yapılan) mezhepler vardır.
Bij sommige van deze groepen, de Hutterieten-
Bu gruplardan Hutteritelerde...
zijn er geen geregistreerde gevallen van moord.
...kayıtlara geçen cinayet yoktur.
Gedurende onze grote oorlogen, zoals de Tweede Wereldoorlog
İnsanların askere alındığı...
waar mensen opgeroepen werden
...II. Dünya Savaşı gibi büyük savaşlar süresince...
weigerden ze om in het leger te dienen.
...orduya hizmette bulunmayı reddetmişlerdi.
Ze zouden liever naar de gevangenis gaan dan te dienen in het leger.
Orduya hizmet etmektense hapise gitmeyi tercih ederlerdi.
In de Kibboetsen in Israël
İsrail'de Kibbutz'larda...
is de mate van geweld zo laag dat de strafrechtbanken er
...şiddet oranı o kadar düşüktür ki...
vaak gewelddadige criminelen naar toe sturen
...ceza mahkemeleri suç işleyen...
-mensen die misdaden begaan hebben-
...şiddet faillerini sıklıkla...
om te wonen in de Kibboetsen om
...şiddet içermeyen bir hayat yaşamayı öğrenmeleri için...
om te leren een geweldloos leven te leiden.
...Kibbutz'larda yaşamaya gönderirler.
Want dat is de manier hoe mensen daar leven.
Çünkü oradaki insanların yaşam tarzı budur.
Dus we zijn ruimschoots gevormd door de maatschappij.
Yani, toplum tarafından fazlasıyla şekillendiriliriz.
Onze samenlevingen zijn, in brede zin, ook onze theologische,
Toplumlarımız daha geniş anlamda bizim teolojik,
onze metafysische, onze taalinvloeden, etc.,
metafiziksel, sözel vb. etkilerimizi içerir.
onze samenlevingen helpen ons te vormen in ons denken
Toplumlarımız; hayatın temelde günah ya da güzellik...
of het leven over zonde of over schoonheid gaat;
...üzerine olduğunu düşünsek de düşünmesek de...
of het leven na de dood een beloning zal meedragen
...ölümden sonraki yaşam, hayatımızı yaşama biçimimizle...
voor hoe we onze levens leiden, of dat dit irrelevant is.
...ilgili bir bedel taşısa da taşımasa da, ya da bundan bağımsız bile olsa; bizi şekillendirir.
In een ruimer perspectief, verschillende grote samenlevingen
Geniş bir bakış açısıyla, farklı büyük toplumlar...
kunnen worden aangeduid als individualistisch of collectivistisch en
...bireyci ya da kolektivist olarak adlandırılabilirler...
zo krijg je zeer verschillende mensen en verschillende mentaliteiten en
...ve bu toplumlardan çok farklı insanlar ile...
...çok farklı zihniyetler elde edersiniz ve...
ik vermoed ook verschillende breinen.
...tahminim bu toplumlardan farklı beyinlerin ortaya çıkacağıdır.
Wij, in Amerika, leven in één van de meest individualistische samenlevingen,
Bizler Amerika'da en bireyci toplumlardan birindeyiz...
met het kapitalistische systeem wat je toelaat
...ve kapitalist sistem sizlerin potansiyel piramidin...
hoger en hoger op de potentiële piramide te klimmen en
...üstlerine doğru ilerlemenize izin verir.
het punt is dat er steeds minder en minder vangnetten zullen zijn.
Bu durum ise, daha az güvenlik sınırları oluşmasına sebep olur.
Het is per definitie zo dat, hoe gestratificeerder de maatschappij is,
Tanım gereği, bir toplum ne kadar katmanlaşmışsa...
hoe minder mensen je als gelijken hebt; hoe minder mensen waarmee
...o kadar az denginiz, o kadar az eşitiniz...
je symmetrische, wederzijdse relaties zult onderhouden.
...ve karşılıklı ilişkiniz olur.
In plaats daarvan krijg je alleen maar meningsverschillen en hiërarchieën.
Bunların yerine bulacağınız ise ayrım noktaları ve sonsuz hiyerarşilerdir.
Een wereld waarin je weinig wederzijdse partners hebt
Dolayısıyla, az sayıda karşılıklı ilişkinizin olduğu bir dünya...
is een wereld met veel minder altruïsme.
...çok az özverinin bulunduğu bir dünyadır.
[Menselijke Aard]
[İnsan Doğası]
Dit brengt ons op een onmogelijk punt namelijk:
Böylece, alaka kurması tamamen imkansız bir konuya geliyoruz;
proberen te begrijpen in, perspectievelijke wetenschap,
...bilimsel bakış açısında değerlendirerek...
van wat die aard is in de menselijke aard.
...insan doğasının özünü anlamak.
Je weet op een zeker niveau
Bildiğiniz gibi, belli bir seviyede...
dat de aard van onze aard niet
...doğamızın özü...
per se begrensd is door onze aard.
...doğamız tarafından özellikle kısıtlanmaz.
We komen met een grotere sociale verscheidenheid
Dünyaya geldiğimizde...
dan welke soort ook.
...diğer bütün türlerden daha fazla sosyal çeşitliliğimiz vardır.
Met meer systemen voor geloof, voor stijlen, voor familie structuren,
Daha fazla inanç sistemi, aile kurumu türleri...
voor manieren om kinderen op te voeden. Het vermogen
...ve çocuk yetiştirme yöntemleri.
voor verscheidenheid dat we hebben is buitengewoon.
Sahip olduğumuz çeşitlilik kapasitesi olağanüstüdür.
In een samenleving die gebaseerd is op competitie
Rekabeti temel alan...
en heel vaak, de meedogenloze uitbuiting
...ve gerçekte, sıklıkla acımasız bir şekilde bir insanın...
van de ene persoon door de ander,
...diğer bir insanı sömürmesine dayalı bir toplum.
het profiteren van andermans problemen
Başka insanların sorunlarından çıkar sağlama...
en heel vaak het creëren van problemen
...ve genellikle çıkar sağlama amacıyla...
met als doel te profiteren,
...özellikle sorun yaratmayı...
zal de dominante ideologie meestal dergelijk gedrag rechtvaardigen
...hakim ideoloji genellikle mazur görür...
door te verwijzen naar een fundamentele en onveranderlijke menselijke aard.
...ve bunu insan doğasının en temel ve değişmez özelliklerine bağlar.
Dus de mythe in onze samenleving
Yani toplumumuzdaki hurafe...
is dat mensen van nature competitief zijn
...insanların doğuştan rekabetçi...
en dat ze individualistisch en zelfzuchtig zijn.
...doğuştan bireyci ve doğuştan bencil olduğu yönündedir.
De echte realiteit is echter het tegenovergestelde.
Gerçek ise tamamen zıt yöndedir.
We hebben bepaalde menselijke behoeften.
İnsan olarak belirli ihtiyaçlarımız vardır.
De enige manier om concreet over de menselijke aard te kunnen spreken
Somut olarak insan doğasından bahsetmenin tek yolu...
is door in te zien dat er bepaalde menselijke behoeften zijn.
...belirli insani ihtiyaçlarımızın olduğunu kabullenmektir.
We hebben een menselijke behoefte aan gezelschap en aan intiem contact,
Arkadaşlığa ve yakın ilişkilere insanca bir ihtiyaç duyarız...
om geliefd te zijn, om verbonden te zijn, om geaccepteerd te worden,
Olduğumuz gibi sevilmek, bağlanmak...
om gezien te worden, om aanvaard te worden voor wie we zijn.
...kabul edilmek, farkedilmek ve onaylanmak için...
Als deze behoeften vervuld zijn, ontwikkelen we
Eğer bu ihtiyaçlar karşılanırsa,...
ons tot mensen die barmhartig en coöperatief zijn en
...merhametli, yardımsever ve...
empathie hebben voor andere mensen.
...diğer insanlar için empati sahibi bireylere dönüşürüz.
Dus...
Fakat...
het omgekeerde, wat we vaak zien in onze samenleving,
...alında toplumumuzda sıklıkla gördüğümüz bunun tam tersine...
is in feite een verstoring van de menselijke aard
...insan doğasının kusursuz tahribatıdır.
juist omdat zo weinig mensen voorzien worden in hun behoeften.
Çünkü insanların çok az bir kısmının ihtiyaçları karşılanır.
Dus ja, je kunt praten over de menselijke aard
Evet insan doğası hakkında konuşabilirsiniz...
maar alleen in de zin van menselijke basisbehoeften
...ama yalnızca içgüdüsel olarak uyandırılmış...
die instinctief tot stand gekomen zijn
...temel insan ihtiyaçları bakımından...
of moet ik zeggen, bepaalde menselijke behoeften
...ya da karşılandığında belli özelliklere...
die leiden tot bepaalde karaktertrekken, als hieraan voldaan wordt,
...karşılanmadığında da farklı bir takım özelliklere sebep olan....
en tot een andere set karaktertrekken als hier niet aan voldaan wordt.
...belirli insan ihtiyaçları demeliyim.
Dus...
Yani...
wanneer we inzien dat het menselijke organisme,
...çok farklı şartlarda hayatta kalmamızı sağlayan...
welke een grote mate van aanpassingsvermogen heeft
...olağanüstü bir adaptasyon esnekliğine sahip...
en ons in staat stelt om te overleven in veel verschillende omstandigheden,
...insan organizmasının belli çevresel gereksinimler...
ook star geprogrammeerd is voor bepaalde omgevingsvereisten,
...veya insani ihtiyaçlar için sıkı sıkıya programlanmış olduğu...
of menselijke behoeften,
...gerçeğini fark ettiğimizde...
begint een sociale noodzaak duidelijk te worden.
...toplumsal zorunluluk belirmeye başlar.
Zoals ons lichaam voedsel nodig heeft,
Aynı, bedenlerimizin fiziksel besinlere ihtiyacı olduğu gibi...
heeft ook het menselijk brein positieve omgevingsstimuli nodig
...insan beyninin de gelişimin her basamağında...
tijdens elke fase van de ontwikkeling,
...pozitif çevresel uyaranlara ihtiyacı olduğu gibi, aynı zamanda...
samen met bescherming
...negatif uyaranlardan da...
tegen negatieve vormen van prikkeling.
...korunmaya ihtiyacı vardır.
En als dingen die zouden moeten gebeuren, niet gebeuren...
Yani, eğer olması gereken şeyler olmazsa...
of als dingen die niet zouden moeten gebeuren, toch gebeuren...
...ya da olmaması gereken şeyler olursa...
is het nu duidelijk dat de deur geopend kan worden voor niet alleen
...gayet açıktır ki ortaya...
een overvloed aan mentale en lichamelijke ziektes,
...yalnızca birbirini izleyen zihinsel ve fiziksel hastalıklar değil...
maar ook heel wat ongunstig menselijk gedrag.
...aynı zamanda birçok zararlı davranış biçimi çıkacaktır.
Dus, als we ons perspectief nu naar buiten keren
Bu durumda, bakış açımızı dışa doğru yönelterek...
en de stand van zaken van vandaag de dag in acht nemen,
...ve günümüzdeki şartları hesaba katarak...
dan zouden we de vraag moeten stellen:
...şu soruyu sormalıyız:
Is de toestand die we gecreëerd hebben in de moderne wereld
Modern dünyada yaratmış olduğumuz koşullar...
eigenlijk wel goed voor onze gezondheid?
...sağlığımız için gerçekten yardımcı oluyor mu?
Is het fundament van ons sociaal-economisch systeem
Sosyo - ekonomik sistemimizin temelleri...
werkzaam als een positieve kracht
...insanlık, sosyal gelişim ve ilerleme için...
voor menselijke en sociale ontwikkeling en vooruitgang?
...fayda sağlamakta mıdır?
Of, gaat de fundamentele tendens van onze samenleving
Yoksa toplumumuzun temel eğilimi...
eigenlijk tegen de basale evolutionaire vereisten in
gerçekte, kişisel ve sosyal refahımızı...
die nodig zijn voor het creëren en onderhouden
...yaratma ve korumamız için gereksinim duyduğumuz...
van ons persoonlijk en sociaal welzijn?
...temel evrimsel ihtiyaçlarımızın tersine mi gidiyor?
[Deel II: Sociale Pathologie]
'[Bölüm II: Sosyal Patoloji]
Dus, men kan zich afvragen waar dit allemaal begonnen is.
Birimiz bunların hepsi nerde başladı diye sorabilir.
Wat we vandaag hebben... is een wereld in staat van
Bugün sahip olduğumuz... tamamıyla çökmek üzere olan...
van toenemend verval.
...bir dünya.
[De Markt]
[ Pazar ]
We beginnen met John Locke.
Her şey John Locke ile başladı.
John Locke introduceerde eigendom.
John Locke bize mülkiyeti tanıttı.
Hij heeft drie bepalingen alleen voor privaatrecht en eigendom.
Özel hak ve özel mülkiyet için üç şartı vardı:
Die drie bepalingen zijn:
Bunlar:
Er moet genoeg overblijven voor anderen
Başkaları için yetecek kadar artık bırakılmalı...
en dat je het niet mag verspillen
...ve bunlar çürümeye terk edilmemeli...
en vooral, dat je het moet mengen met je werk.
...ama en önemlisi bunları iş gücüyle yoğurulmalı.
Dat ziet er gerechtvaardigd uit: je deelt arbeid met de wereld
Bu size doğru gözükebilir; dünyayı emeğiniz ile yoğurmak!
en dan heb je recht op het product.
Ondan sonra ürüne sahip olmaya hak kazanabilirsiniz...
Zolang er genoeg overblijft voor anderen
...ama başkalarına da yetecek kadar bıraktığınız sürece...
en zolang je het niet verspilt
...ve bu artanlar çürümediği sürece...
en zolang je ervoor zorgt dat niks verloren gaat, dan is het goed.
...hiçbir şeyin ziyan olmasına izin vermiyorsanız, o zaman tamam.
Hij spendeerde veel tijd aan het bekende 'Treatises of Government'
Locke, ünlü devlet yönetimi üzerine incelemesine uzun zaman harcadı.
en het is sindsdien de standaardtekst
Ekonomik, politik ve hukuksal anlayış üzerine...
voor economisch, politiek en juridisch begrip.
...geleneksel bir inceleme olduğundan...
Het is nog steeds de klassieke tekst die wordt bestudeerd.
...hala üzerinde çalışılan klasik bir kitaptır.
Dus, nadat hij de bepalingen heeft vastgesteld
İyi de, Locke bu koşullarını listeledikten sonra...
en je weet op dat moment nog niet zeker
...ve siz hala özel mülkiyetten yana mıyım...
of je voor privé eigendom bent of niet -
...yoksa değil miyim diye düşünürken...
heeft hij een zeer goede, krachtige en plausibele verdediging gegeven
Locke, özel mülkiyeti gayet tutarlı ve güçlü...
voor privé eigendom-
...bir şekilde savunmasını vermişti bile.
En hij verlaat ze weer!
Hatta doğrudan ortaya koyuyor!
Hij verlaat ze zomaar. In één enkele zin.
Hem de bir çırpıda. Tek bir cümle içinde.
Hij zegt: "Toen de introductie
Locke şöyle diyor: "Bir kere paraya ihtiyaç...
van geld kwam met ieders stilzwijgende instemming..." toen werd het-
...insanlığın zımni arzusundan feyz aldı...
...ve ardından para varoldu..."
En hij zegt niet dat alle bepalingen geannuleerd of gewist zijn,
Locke bütün koşulların iptal edildiği ve silindiğini söylemese de...
maar dat is wel wat er gebeurt.
...sonunda olan budur.
Dus, nu hebben we geen
Böylece bizler bugün...
product en eigendom dat verdiend wordt door je eigen werk,
...üretmiyoruz ve iş gücümüzle bir eşya sahip olmuyoruz.
welnee, nu wordt arbeid gekocht met geld.
...ama hayır- para artık iş gücünü satın alıyor.
Er is niet langer aandacht
Artık başkalarına ne olacak endişesi yok...
voor het feit of er genoeg over is voor anderen,
...yeteri kadar başkalarına kalmış mı?
er is niet langer aandacht voor het feit of er verspilling is of niet
... ya da kalan mallar ziyan olacak mı?
want hij zegt dat geld hetzelfde is als zilver en goud en goud kan niet bederven.
...çünkü diyor ki para...
...gümüş ile altına benzer ve altın bozulmaz.
daarom kan geld niet verantwoordelijk gehouden worden voor verspilling...
Bu nedenledir ki, para israftan sorumlu tutulamaz.
Dat is belachelijk. We hebben het hier niet over geld of zilver,
Bu çok saçmadır, para ve gümüş hakkında konuşmuyoruz...
maar wat de effecten ervan zijn.
...bunların etkilerinin ne olduğu hakkında konuşuyoruz.
Het is de ene absurditeit na de ander.
Birbiri ile alakasız cümle dizileri.
De meest opzienbarende
Fakat en endişe verici olan...
goocheltruc waar hij mee weg komt.
...mantıksal hokkabazlık, buradan paçasını kurtarması...
Maar het past wel bij de belangen van de kapitaalbezitters.
...ancak sermayedarların çıkarlarına uyması.
Vervolgens voegt Adam Smith
Sonra Adam Smith gelir ve buna...
er een religieus aspect aan toe...
...dini ekler.
Locke zei dat God het zo heeft gemaakt, het is God's recht...
Locke, tanrı bunu tamamen bu şekilde yaptı...
...bu tanrının doğrusudur diye başladı...
en nu voegt Smith er aan toe dat het niet alleen God's...
...ve şimdi de Smith'in söylediğinden anlıyoruz ki...
..."bu sadece tanrının değil..."
Dit zegt hij niet letterlijk, maar dit is
Aslında bunu direk telaffuz etmiyor ancak...
in feite wat er filosofisch gebeurt, in principe-
...felsefi olarak, prensipte dediği...
Hij zegt dat het niet alleen een kwestie van 'privé bezit' is,
..."bu sadece özel mülkiyet sorunu değil..."
dat wordt nu al 'voorondersteld', het is gegeven!
Artık bunların hepsi "ön koşulludur": "Verilmiştir."
Dat 'investeerders arbeid kopen' – Gegeven!
"İşgücü satın alan yatırımcılar" vardır: Verilmiştir.
Er is geen grens aan de arbeid die ze van een ander kunnen kopen,
Bir başkasının işgücünü ne ölçüde satın alabileceklerinin sınırı yoktur...
hoeveel ze kunnen vergaren, hoeveel ongelijkheid.
...ne kadar biriktirebileceklerinin, ne kadar eşitsizlik olduğunun...
Dat is nu allemaal gegeven.
...bunların hepsi verilmiştir.
Dus hij komt langs met zijn grote idee
Böylece o büyük fikriyle gelir...
het is gewoon geïntroduceerd tussen haakjes, in het voorbijgaan...
...ve bu yine, sadece satır aralarında geçmektedir.
Wanneer mensen goederen te koop aanbieden- het aanbod-
Bilirsiniz, insanlar satmak için malları piyasaya sürdüğünde arz...
en andere mensen kopen dit -de vraag, enzovoort,
...ve diğerleri satın aldığında talep oluşur vesaire.
hoe kan aanbod dan gelijk zijn aan vraag of vraag gelijk zijn aan aanbod?
Arzı talebe ya da...
...talebi arza nasıl eşitleyebiliriz?
Hoe komen ze in evenwicht?
Bunlar arasındaki denge nasıl sağlanabilir?
Eén van de centrale begrippen in de economie
Bunların nasıl dengelendiği...
is hoe deze in evenwicht komen.
...ekonomi biliminin merkezi kavramlarından biridir...
Waarop hij zegt: "Het is de onzichtbare hand van de markt"
...ve Adam Smith diyor ki: Bunları dengeleyen...
die hen in evenwicht brengt.
..."piyasanın görünmeyen elidir."
Dus nu is 'God' in feite immanent.
Yani şu anda "tanrı" lafının eli kulağında olduğunu biliyoruz.
Hij heeft niet alleen maar de rechten gegeven voor bezit
Locke'un söylediklerini hesaba katarak...
met al zijn middelen en 'natuurlijke rechten'
...mülkiyet haklarını, tüm gerekliliklerini...
met betrekking tot wat Locke zei,
...ve "doğal haklarını" söylemedi...
we hebben nu het systeem zelf ALS 'God'.
Şu anda "tanrı" gibi bir sistemle karşı karşıyayız.
In feite zegt Smith, wanneer hij praat
Aslında, Smith der ki, bu alıntıyı ...
je zult dit citaat nergens vinden en je moet het volledige
...bulmak için Ulusların Zenginliği'ni...
'Inquiry into Wealth of Nations' lezen om het te vinden.
...sonuna kadar okumanız gerekir.
Hij zegt: "de schaarsheid van bestaansmiddelen
Smith: "Geçim kıtlığı...
begrenst de voortplanting van de armen
...fakir kesimin yeniden yapılanmasının limitlerini belirler...
en dat de natuur dit niet anders kan oplossen
...ve doğal olarak bununla baş etmek için, çocuklarının...
dan door eliminatie van hun kinderen".
...elenmesinden başka yol yoktur."
Dus anticipeerde hij evolutionaire theorie in de slechtste zin...
Yani en kötü anlamıyla evrim teorisini beklemektedir.
Dit is ver voor de tijd van Darwin.
Bu, Darwin'den çok önceydi...
Hij noemde hen het 'ras der arbeiders'.
...ve onlara "İşçi ırkı" adını verdi.
Je ziet dat er racisme was ingebouwd,
Yani şunu görebilirsiniz: doğal bir ırkçılık,
er was een inherente blindheid voor leven, om al deze kinderen te vermoorden.
...sayısız miktarda çocuk öldürmeye...
...göz yumacak düşüncesizlik...
En hij dacht: "Dat is de onzichtbare hand die ervoor zorgt dat
...ve "Görünmez el (Tanrı), ihtiyacı karşılayacak kadar kaynak...
het aanbod voldoet aan de vraag en de vraag aan het aanbod".
...kaynağı karşılayacak kadar ihtiyaç yaratır" diye düşünüyordu.
Dus, zie je wel hoe wijs 'God' is?
Tanrı'nın ne kadar bilge olduğunu görüyor musunuz?
Het is dus te zien dat er heel wat schrijnende,
Yani bolca gerçek anlamda öldürücü...
levens vernietigende, eco-genocidale zaken
...hayat yıkıcı, eko-soykırımcı düşünceler...
die nu aan de gang zijn, op een bepaalde manier
...şimdi de bir şekilde devam eden...
ook geworteld zijn in het gedachtengoed van Smith.
...''düşünen gen'' Smith'de de vardı.
Wanneer we nadenken over het oorspronkelijke concept van
Adam Smith gibi erken dönem...
het zogenaamde kapitalistische vrijemarktsysteem
...iktisat düşünürleri tarafından ortaya atılan...
zoals geïnitieerd door vroege economische filosofen
...Kapitalist Serbest Piyasa Sistemi adı verilen konseptin orijinaline baktığımız zaman...
zoals Adam Smith,
...Piyasa'nın gerçek amacının...
zien we dat de oorspronkelijke bedoeling van een 'markt'
...gerçek, dokunulabilir, somut, yaşam şartlarını ...
gebaseerd was op echte, tastbare, levens-ondersteunende goederen voor handel.
...destekleyen bir takas sistemi üzerine kurulduğunu görürüz.
Adam Smith had nooit gedacht dat de meest
Adam Smith, Dünya'daki en büyük kar sağlayacı...
winstgevende economische sector op de planeet
...ekonomik sektörün, neticede...
uiteindelijk het gebied van financiële handel zal zijn
...finansal takas ya da diğer adıyla yatırımın...
of het zogenaamde investeren, waar geld simpelweg
...içinde olacağını anlamamıştı.
,
...paranın kendini, diğer paraların..
verkregen wordt door het verplaatsen van ander geld als een willekeurig spel
...hareketleriyle kazandığı...
...topluma sıfır verimli değer ...
wat geen enkele productieve waarde heeft voor de samenleving.
...sunan keyfi bir oyundur...
Toch, ongeacht de bedoeling van Smith,
Yine de Smith'in niyetini dikkate almadan...
werd de deur voor zulke schijnbaar abnormale gebeurtenissen
...en temel ilkeleri, paranın mal olarak kabul edildiği...
wagenwijd opengezet door één fundamenteel principe van deze theorie:
...bir teori için, böylesine anormal görünen...
geld wordt zelf behandeld als handelswaar.
...bir kapı sonuna kadar açık kaldı.
Vandaag de dag, in elke economie van de wereld,
Bugün, Dünya'nın bütün ekonomilerinde...
ongeacht het sociale systeem dat wordt geclaimd,
...iddia ettikleri sosyal sisteme rağmen paranın...
wordt geld nagejaagd omwille van geld en niets anders.
...sadece para aşkı için peşinden koşulur. Başka hiçbir şey için değil.
Het onderliggende idee, wat raar genoeg gerechtvaardigd werd
Adam Smith tarafından esrarengiz bir şekilde...
door Adam Smith met zijn religieuze opvatting van de 'onzichtbare hand',
...nitelenmiş dini "Görünmez El" bildiriminin...
...altında yatan fikir, bu hayali ticari malın...
is dat het oppervlakkige, zelfzuchtige streven
...sığ, menfaatçi arayışının...
van dit fictieve handelswaar op een of andere manier
...büyülü bir şekilde...
...insanlığın ve toplumun...
menselijk sociaal welzijn en vooruitgang zal manifesteren.
...refah ve gelişimine dönüşeceği yönündedir.
De realiteit is dat het monetaire, stimulerende 'belang'
Gerçekte, parasal teşvik veya...
of wat sommigen de 'money sequence of value' noemen,
...bazılarının adlandırdığı gibi Para Değer Dizisi...
nu volledig ontkoppeld is van de fundamentele
...Hayat Değer Dizisi olarak da adlandırılabilecek...
'levensbehoeften', ook wel genaamd
...temel intifa hakkından...
'life sequence of value'.
...ayrılmıştır.
Wat er is gebeurd is dat er een complete verwardheid
Aslında olan şudur ki, bu iki dizge konusunda...
bestaat in de economische doctrine tussen deze twee 'sequences'.
...ekonomik doktrinler arasında...
...tam bir kafa karışıklığı söz konusudur.
Zij denken dat uit de 'money sequence of value'
Para Değer Dizisinin...
ook de 'life sequence of value' volgt.
...Hayat Değer Dizisini doğurduğunu zannederler.
Dat is waarom ze zeggen dat wanneer meer goederen verkocht worden,
Ve bu yüzden daha fazla mal satılması durumunda...
wanneer het BBP (Bruto Binnenlands Product) stijgt enzovoort...
Gayri Sayfi Yurtiçi Hasılaları yükselirse vs ve...
dat dat ten goede komt aan het welzijn
...refah seviyesi daha da yükselmiş olacak derler.
en we kunnen het BBP zien als basisindicator van
Gayri Sayfi Yurtiçi Hasılası toplumsal sağlığın...
temel göstergesi olarak kullanılabilecekmiş.
van sociale gezondheid... Daar zie je dus de verwarring.
Karmaşayı görüyorsunuz işte.
Er wordt gepraat over 'money sequence of value'-
Malın saışından elde edilen...
dat zijn alle ontvangsten en winsten
...bütün alındılar ve gelirler olan...
die voortkomen uit het verkopen van goederen-
...Para Değer dizisinden bahsediyor...
en zij verwarren dat met reproductie van leven.
...ve bunu yaşam üretimi ile karıştırıyorlar.
Dus, je hebt van het begin af aan
Kısacası ta en başından beri her şeyi, Para ve ...
een volledige samensmelting van
...Hayat Değer Dizilerinin tamamen birbiriyle...
'money en life sequences of value'.
...birleşmesinden oluşmuş bir sistem içine inşa etmiş durumdasınız.
Dus hebben we met een gestructureerde waanvoorstelling te maken
Dolayısıyla, Para Dizisi herhangi bir üretimden ayrıştıkça...
die steeds dodelijker wordt
...git gide daha da ölümcül olan...
naarmate de 'money sequence' zich ontkoppelt
...planlı bir yanılgı ile...
en niets meer produceert. Het is dus een systeemstoornis.
...mücadele etmek zorunda kalıyoruz...
Kısacası bu bir sistem karışıklığı...
En deze systeemstoornis lijkt fataal te zijn.
...ve bu sistem karışıklığı ölümcül gibi görünüyor...
[Welkom bij de Machine]
[Makineye Hoşgeldiniz]
In de maatschappij van vandaag hoor je zelden iemand spreken
Bugün toplum içinde, neredeyse kimsenin...
over de vooruitgang van hun land of maatschappij
...ülkelerinin veya toplumlarının gelişimini...
in relatie tot hun fysieke welzijn, geluksgevoel,
...fiziksel sağlıkları, mutluluk seviyeleri...
vertrouwen of sociale stabiliteit.
...güven veya sosyal istikrar ile ölçtüğünü görmüyoruz.
In plaats daarvan worden deze waarden ons gepresenteerd
Daha doğrusu, ölçümlemeler bize...
door middel van economische abstracties.
...ekonomik soyutlamalar yoluyla sunulmaktadır.
We hebben het Bruto Binnenlands Product, consumentenprijsindex,
Gayrısafi yurt içi hasılamız, tüketici fiyat içeriğimiz...
de waarde van de aandelenmarkt, inflatiepercentages,
...menkul kıymetler borsamız, enflasyon oranlarımız...
enzovoort.
...ve daha da fazlası var.
Maar zegt dit echt iets
Fakat bu bize insanların yaşam kalitesi gibi...
over de kwaliteit van mensenlevens?
...gerçek değerler ile ilgili bir şey anlatıyor mu?
Nee. Al deze maatregelen hebben te maken met
Hayır. Tüm bu ölçümlemeler...
de 'money sequence' zelf en niets meer.
...paranın kendisinden başka hiç bir şeyle ilgili değildir.
Bijvoorbeeld, het Bruto Binnenlands Product van een land
Örneğin, bir ülkenin Gayrısafi Yurtiçi Hasılası...
is een maatstaaf voor de waarde van verkochte goederen en diensten.
...eşyaların değeri ve satılan servislerin değer ölçüsüdür.
Er wordt beweerd dat deze maatstaaf samenhangt met de
Onun ölçümlemesinin ülke insanlarının...
'levensstandaard' van de inwoners van het land.
..."yaşam standardı" ile ilişkili olduğu iddia edilir.
In de Verenigde Staten zorgde de gezondheidszorg voor
2009'da America Birleşik Devletleri...
meer dan 17% van het BBP in 2009
...GSMH'nın %17'sini sağlık için hesapladı.
met een totale uitgave van meer dan 2,5 biljoen dollar,
Yaklaşık 2,5 trilyondan fazlası harcandı.
waardoor dit een positief effect had op deze economische waarde.
Dolayısıyla, bu ekonomik ölçümleme üzerine pozitif etki yaratılıyor.
En gebaseerd op deze logica, zou het zelfs nog beter zijn voor de economie
Bu mantığa dayanarak...
...eğer sağlık hizmetleri daha da artarsa...
als de vraag naar gezondheidszorg nog meer zou groeien...
...Amerika'nın ekonomisi için çok daha iyi olur.
misschien tot 3 biljoen dollar of 5 biljoen,
Belki 3 trilyon dolar...belki 5 trilyon.
aangezien dat meer groei zou genereren,
Bu daha fazla büyüme ve...
meer banen en dus geroemd door economen
...iş yaratacağından dolayı, ekonomistler ülkelerinin...
als een toename van de levensstandaard van het land.
...yaşam standardı arttığı için gurur duyarlardı.
Maar wacht even...
Ama bir dakika.
Waar staat gezondheidszorg eigenlijk voor?
Sağlık hizmeti aslında neyi temsil ediyor?
Nou, zieke en stervende mensen!
Pekala; HASTA VE ÖLMEKTE OLAN INSANLARI.
Dat klopt: hoe meer ongezonde mensen er zijn in Amerika,
Doğru; Amerika'da ne kadar fazla hasta insan varsa...
hoe beter het gaat met de economie.
...o kadar iyi bir ekonomi olur.
Dit is niet overdreven of een cynisch perspectief.
Aslında, bu aşırı ya da alaycı bir görüş değildir.
In feite, als we ver genoeg terugstappen, zul je zien dat het BBP
Hatta, yeterince geri adım atarsak...
...gayrısafi yurtiçi hasılasının...
niet alleen niets te maken heeft met echt publiek of sociaal welzijn
...herhangi bir maddi düzeyde...
op welk tastbaar niveau ook,
...yalnızca kamusal ve sosyal sağlığı göstermediğini...
het is zelfs voornamelijk een maatstaaf
...aslında daha çok, endüstriyel verimsizliğin ve...
van industriële inefficiëntie en sociale degradatie.
...sosyal bozukluğun bir ölçüsü olduğunu...
...fark etmiş olursunuz.
En hoe meer je het ziet stijgen, hoe slechter het zal worden
Öyle ki ne kadar yükseldiğini görürseniz...
met betrekking tot persoonlijke, sociale
...kişisel, sosyal ve çevresel bütünlük bakımından...
en ecologische integriteit.
...o kadar kötüsü gerçekleşir.
Je moet problemen creëren om winst te maken.
Kazanç elde edebilmek için sorun yaratmanız gerekir.
Er is geen winst te behalen in het huidige paradigma
Hayat kurtarmak, bu gezegende denge oluşturmak...
met het redden van levens, het creëren van balans op deze planeet,
...adaleti ve barışı sağlamak veya buna benzer ...
rechtvaardigheid of vrede of wat dan ook.
...diğer mevcut örneklerden kazanç elde edilemez.
Er is gewoonweg geen winst mee te behalen.
Bu işlerde hiç kazanç yoktur.
Er is een oud gezegde: 'voer een wet in en creëer een markt'.
"Bir yasa çıkar ve kendine bir iş kur"...
...diye eski bir söz vardır.
Of je nu een markt creëert voor een advocaat of wat dan ook.
İş kurulan kişi avukat da olabilir, herhangi başka biri de.
Met andere woorden: misdaad creëert een markt
Öyleyse, Haiti'deki deprem nasıl iş alanı yarattıysa...
net zoals vernietiging een markt creëert in Haïti.
...suç da aynı şekilde iş alanı...
...yaratır...
We hebben nu grof geschat 2 miljoen mensen opgesloten
Şu anda Amerika'daki tutuklu insan sayısı kabaca 2.000.000 civarındadır...
in de Verenigde Staten
...ve bunların birçoğu da...
waarvan er veel in gevangenissen zitten die door privé ondernemingen beheerd worden:
...özel şirketlerin işlettiği...
...hapishanelerde bulunur:
Corrections Corporation of America, Wackenhut
Amerika Wackenhut'taki Corrections Corporation (Islah Etme AŞ)...
die hun aandelen verhandelen op Wall Street
...Wall Street'teki hisse senedi ticaretini...
gebaseerd op de hoeveelheid mensen in de gevangenis.
...hapishanesindeki insan sayısına orantılı yürütür.
Dat is pas ziekelijk!
İşte bu hastalıklı bir durumdur.
Maar dat is een weerspiegeling
Ama bu, mevcut ekonomik modelin...
van wat dit economische paradigma vereist.
...talep ettiği şeyin sonucudur.
Dus wat vereist dit economische paradigma precies?
Öyleyse bu mevcut ekonomik modelin ihtiyacı tam olarak nedir?
Wat houdt ons economisch systeem draaiende?
Ekonomik düzenimizin devamlılığını sağlayan nedir?
Consumptie.
Tüketim.
Of iets nauwkeuriger: cyclische consumptie.
Ya da başka bir deyişle; Döngüsel Tüketim.
Als we de basis van de klassieke markteconomie analyseren
Klasik piyasa ekonomisinin...
...temelinde yatan şeyin...
houden we een patroon over van monetaire uitwisseling
...şu anki sistemin işlemeye devam etmesini istiyorsak...
dat gewoonweg nooit mag stoppen
...durmasına veya adamakıllı yavaşlamasına bile...
of zelfs wezenlijk mag worden afgeremd
...izin verilemeyen...
als de maatschappij zoals we die kennen in werking moet blijven.
...bir para değişim modeli
...olduğunu görürüz.
Er zijn drie hoofdrolspelers op het economische toneel:
Ekonomide 3 temel oyuncu vardır:
de werknemer, de werkgever en de consument.
Çalışan, işveren...
...ve tüketici.
De werknemer verkoopt arbeid aan de werkgever in ruil voor geld.
Çalışan işverene kazanç karşılığı işgücü satar.
De werkgever verkoopt zijn diensten in termen van productie en dus goederen,
İşveren bunun üretim hizmetlerini, ve ürünleri...
aan de consument in ruil voor geld.
...kazanç için tüketiciye satar...
En de consument, is uiteraard eenvoudigweg een andere rol
...ve elbette tüketici dediğimiz kişi de aslında ...
dan de werkgever en werknemer,
...döngüsel tüketimin sürmesini sağlamak üzere ...
spendeert dit geld weer terug in het systeem
...sisteme geri harcama yapan...
om de cyclische consumptie te laten voortbestaan.
... işveren ve çalışanın üstlendiği bir diğer roldür.
Met andere woorden: het wereldwijde marktsysteem is gebaseerd
Başka bir deyişle, küresel piyasa sistemi şu varsayıma dayanmaktadır;
op de aanname dat er altijd genoeg
...bir toplumda...
vraag zal zijn in een maatschappij om voldoende geld te laten circuleren
...devam eden tüketim sürecini koruyan bir oranda...
...para dolaşımını sağlayacak...
op een tempo dat het consumptieproces in gang kan houden.
...ürün talebi her zaman olacaktır.
Hoe sneller de mate van consumptie
Tüketim hızı arttıkça...
hoe meer economische groei er wordt verondersteld
"sözde" ekonomik büyümenin de o derece artacağı varsayılır.
en zo draait de machine...
Ve düzen böyle sürer, gider...
Maar, wacht eens...
Ama durun bir saniye...
Ik dacht dat een economie diende om, ik weet niet...
Ben ekonominin şu işe yaradığını sanıyordum, ne bileyim?
economisch te zijn?
Tasarruf sağlamak?
Heeft die term niet meer te maken met behoud,
Terimin kendisi zaten muhafaza etme, yeterlilik sağlama ve...
efficiëntie en vermindering van verspilling?
...savurganlığın azaltılması anlamına gelmiyor muydu?
Dus hoe kan ons systeem dat consumptie vereist,
Peki tüm bunlara rağmen, nasıl oluyor da tüketim talep eden...
en hoe meer hoe beter, efficiënt duurzaam
...ve "ne kadar çok, o kadar iyi" mesajını veren sistemimiz...
of zelfs maar economisch zijn?
...yeterlilik ya da "tasarruf" sağlayabiliyor?
Dat doet het ook niet.
...sağlayamıyor.
De intentie van het marktsysteem is in feite precies het tegenovergestelde
Aslında piyasa sisteminin asıl amacı...
van wat een echte economie zou moeten doen
...-gerçek bir ekonomiden şu anda beklenenlerin tam aksine-...
en dat is efficiënt en spaarzaam omgaan
...hayat için gerekli olan ürünlerin üretim ve dağıtımı için...
met de middelen voor productie en distributie
...ihtiyaç duyulan materyalleri,...
van levensondersteunende goederen.
...etkili ve tutumlu bir yolla yönlendirmektir.
We leven op een eindige planeet met eindige voorraden
Biz sınırları olan bir gezegende, sınırlı kaynaklarla yaşıyoruz.
waar bijvoorbeeld de olie die we gebruiken
Örneğin, kullandığımız petrolün gelişmesi...
miljoenen jaren nodig had om te ontstaan..
...milyonlarca yıl sürüyor.
en de mineralen die we gebruiken miljarden jaren nodig hadden om te ontstaan.
Hatta kullandığımız minerallerin ki milyarlarca...
Dus een systeem gebruiken dat opzettelijk zorgt voor
Bu nedenle, "sözde" ekonomik büyümenin sağlanması için...
een versnelde consumptie,
...tüketim artışını kasten teşvik eden...
ten gunste van zogenaamde 'economische groei'
...bir sisteme devam etmek...
is pure eco-suïcidale waanzin.
...doğayı parçalayan bilinçli bir deliliktir.
Afwezigheid van verspilling, dat is wat efficiëntie is.
İsrafın olmaması, yeterlilik bu yolla sağlanır.
Afwezigheid van verspilling?
İsrafın olmaması mı?
Dit systeem is meer verspillend dan alle andere
Şu anki sistem, şimdiye kadar dünya üzerinde varolmuş...
bestaande systemen in de geschiedenis van de planeet.
...bütün sistemlerden daha da savurgan.
Elk niveau van levensorganisatie en elk leefsysteem
Şu an hayat düzeninin ve sisteminin her aşaması...
verkeert in crisis, staat onder druk,
...bir kriz, bir mücadele, bir çürüme...
is in verval of staat op instorten.
...ya da çökme durumunda.
Geen enkel onafhankelijk getoetst rapport in de afgelopen 30 jaar
Son 30 senede yayınlanmış bağımsız değerlendirmeye dayalı...
zal je wat anders vertellen
...hiçbir bülten size farklı bir şey söylemeyecektir:
dan dat elk leefsysteem in verval is,
Tüm yaşam sistemleri çökmektedir...
net als sociale programma's... net als de toegang tot water.
..sosyal programlar gibi ...
...suya erişimimiz gibi...
Probeer eens een leefsysteem te noemen dat niet bedreigd wordt of in gevaar is.
Tehdit veya tehlike altında olmayan...
...herhangi bir yaşam biçimi söyleyebilirmisiniz?
Dat kan je niet.
Söyleyemezsiniz.
Er is er geen één en dat is zeer verontrustend
Gerçekten bir tane bile yok ve bu çok çok üzücü.
Maar we hebben nog niet eens het causaal mechanisme gevonden.
Fakat biz henüz sebeplerin mekanizmasını çözmüş değiliz.
We willen het niet eens onder ogen zien.
Sebeplerın mekanizması ile yüzleşmek istemiyoruz.
We willen gewoon doorgaan. Dat is wat krankzinnigheid is:
Sadece devam etmek istiyoruz. Cılgınlığın işte bunda olduğunu biliyorsunuz...
dat je steeds opnieuw dezelfde handeling blijft herhalen,
...işe yaramayacağını bile bile...
zelfs als het overduidelijk niet werkt.
...ayni şeyi tekrar tekrar yapmaya devam etmekte.
Dus je hebt hier eigenlijk
Aslında sizin gerçekte...
niet te maken met een economisch systeem,
...ekonomik bir sistemle değil...
maar ik zou zelfs durven zeggen een anti-economisch systeem.
...anti-ekonomik bir sistemle uğraştığınızı söyleyecek kadar ileri gidebilirim.
[De Anti-Economie]
[Anti-Ekonomi]
Er is een oud gezegde: het competitief marktmodel streeft naar
Rekabetçi pazar modelinde amacın...
..."en uygun malları en düşük fiyatla sağlamaktır"
een manier om het best mogelijke producten te maken tegen de laagst mogelijke prijzen.
...diye eski bir deyim vardır.
Deze uitspraak verwoord in feite het 'motivatie concept'
Bu deyim esasında...
wat de werking van de markt rechtvaardigt, gebaseerd op de veronderstelling
...sonuç olarak daha kaliteli malların üretimine...
...sebep olacağı varsayımına dayanarak...
dat dit als resultaat een hogere kwaliteit van goederen oplevert.
...pazar rekabetini haklı kılan teşvik konseptidir.
Als ik zelf een tafel zou maken
Kendime en baştan başlayarak bir masa yapacak olsam...
dan zou ik natuurlijk gebruik maken van de beste,
...bunu mümkün olan en iyi ve sağlam malzemeden...
meest duurzame materialen beschikbaar, toch?
...yapmam doğaldır, değil mi?
Met de intentie dat het zo lang mogelijk meegaat.
Çünkü uzun süre dayanmasını isterim.
Waarom zou ik iets inferieur maken,
Neden bunu tekrar yapmam gerekebileceğini...
wetend dat ik het uiteindelijk opnieuw zou moeten doen
...ve dolayısıyla daha çok enerji ve malzeme...
en nog meer materialen en energie zou moeten verbruiken?
...harcayacağımı bile bile daha kötü ve kalitesiz bir şey yapayım?
Hoe logisch dat ook klinkt in de echte wereld,
Peki, bu, fiziksel dünyada ne kadar mantıklı görünürse görünsün...
wanneer we kijken naar de wereld van de markt
...piyasa dünyasına gelindiğinde ise...
is het niet alleen beslist onredelijk,
...sadece açıkça mantıksız olmakla kalmaz...
het is niet eens een optie.
...bir opsiyon bile olması mümkün değildir.
Het is technisch gezien onmogelijk om het beste van iets te produceren
Bir firma rekabet avantajını muhafaza etmek...
...ve fiyat olarak müşterilerine ulaşılabilir seviyede kalmak...
wanneer een bedrijf haar concurrentiepositie wil behouden
...istediği sürece, teknik olarak...
en zodoende betaalbaar voor de consument wil blijven.
...bir şeyin en iyisini üretmek mümkün değildir.
Letterlijk alles wat geproduceerd en verkocht wordt
Kelimenin tam anlamıyla satış için düzenlenmiş...
in de wereldeconomie is automatisch inferieur
...ve yaratılmış herşeyin üretildiği anda...
vanaf het moment dat het geproduceerd is,
...değeri düşüyor.
want het is wiskundig onmogelijk
Çünkü, matematiksel olarak...
om de meest wetenschappelijk geavanceerde,
...stratejik, sürdürülebilir, yeterli,...
meest efficiënte en strategisch duurzame producten te maken.
...bilimsel olarak en gelişmiş ürünü yapmak imkansızdır.
Dit vanwege het feit dat het marktsysteem
Bu şu gerçeğe dayanır ki, piyasa sistemi...
vereist dat 'cost efficiency'
..."maliyet verimliliğini" gerektirir...
of de noodzaak om kosten te besparen,
...ya da üretimin her safhasında oluşan...
in elke fase van productie voorkomt.
...her masrafın azaltılmasını.
Van de arbeidskosten tot
İşgücü maliyetinden malzeme maliyetine...
materiaal- en verpakkingskosten, etc.
...ve paketlemeye kadar.
Deze competitieve strategie dient natuurlijk
Rekabete dayanan bu strateji, tabii ki...
om ervoor te zorgen dat men eerder hun goederen koopt,
...rekabet eden başka bi üreticiden (aslında aynı şeyi yapan)...
dan die van een concurrerende producent
...değil de kendilerinden satın alındığından...
... die eigenlijk precies hetzelfde doet,
...emin olmak ister.
ook om zijn goederen zowel competitief als betaalbaar te maken.
Yani kendi mallarını da rekabete dayanan ve satın alınılabilir kılan bir üreticiden.
Deze onveranderlijke verkwistende consequentie van het systeem
Sistemin bu kaçınılmaz (sabit, değişmez) israfının sonuçları...
zou 'intrinsieke veroudering' genoemd kunnen worden.
...''İçsel Tükenme'' olarak adlandırılır.
Dit is echter maar een deel van een groter probleem.
Aslında bu daha büyük bir problemin sadece bir parçasıdır.
Een fundamenteel regerend principe van de markteconomie,
Piyasa ekonomisinin temel bir yönetim prensibi...
wat je trouwens in geen enkel studieboek terug zult vinden, is het volgende:
...bu arada bunu okuduğunuz hiçbir kitapta bulamazsınız...
...şöyle ki:
"Niets wat geproduceerd wordt mag een levensduur hebben langer
"Üretilen hiçbir şeye...
dan wat toelaatbaar is om de cyclische consumptie voort te kunnen zetten."
...dayanabileceğinden daha uzun...
...yaşam süresi izin verilemez''.
Met andere woorden, het is van belang dat producten defect raken,
Başka bir deyişle, üretilen malın hasar görmesi...
falen en verouderen binnen een bepaalde tijd.
...bozulması ve kullanım ömrünün bitmesi kritik değere sahiptir.
Dit word 'geplande veroudering' genoemd.
Buna "Planlı Eskitme" denir.
'Geplande veroudering' is de ruggengraat van de onderliggende marktstrategie
Planlı eskitme varolan ve piyasa kuralları uygulayan...
van ieder goederen producerend bedrijf dat bestaat.
...tüm şirketlerinin stratejisinin belkemiğidir.
Uiteraard zullen maar weinig het gebruik van een dergelijke strategie toegeven,
Tabii ki küçük bir kısmı yaptıklarını maskelemek için...
...tartışılmasını samimi bir şekilde...
ze verbergen deze strategie in het
...kabul eder gibi görünürken...
zojuist besproken fenomeen van 'intrinsieke veroudering,'
...çoğu zamanda dayanıklı ve sürdürülebilir bir malın...
terwijl ze vaak nieuwe opkomende technologieën negeren, of onderdrukken
...yaratılmasına sebep olabilecek yeni teknolojik gelişmeleri...
...görmezden gelecek ve...
die zouden kunnen leiden tot een beter houdbaar en duurzaam product.
...hatta baskı ile sindirecektir.
Dus, alsof het nog niet verspillend genoeg is
Yani, yeterince savurgan olmasa bile, sistem yapısı gereği…
dat het systeem inherent niet kan toestaan
…en dayanıklı ve randımanlı malların üretilmesine izin veremez…
dat de meest duurzame en efficiënte goederen worden geproduceerd,
…Planlı Eskitme…
erkent 'geplande veroudering' met opzet
…bir malın kullanılabilir olduğu sürenin uzamasının…
dat hoe langer een product meegaat
…döngüsel tüketimin sürekliliği için…
hoe slechter dat is voor het in stand houden van cyclische consumptie
…ve dolayısıyla pazar sisteminin kendisi için…
en zodoende voor het marktsysteem zelf.
…kötü olduğunu kasıtlı olarak kabul eder.
Met andere woorden, de duurzaamheid van producten
Başka bir deyişle, uzun ömürlü ürün…
is eigenlijk omgekeerd evenredig met economische groei
…aslında ekonomik büyümeye terstir…
en zorgt daardoor voor een directe, versterkte motivatie
…bu nedenle de üretilen herhangi bir ürünün yaşam süresinin…
om ervoor te zorgen dat ieder geproduceerd goed een korte levensduur heeft.
…kısa olmasını sağlamak için…
…doğrudan, destekli bir teşvik mevcuttur.
Het systeem kan feitelijk op geen andere manier werken.
Aslında, sistem başka türlü çalışamaz.
Eén blik op de zee van stortplaatsen die zich nu over de wereld verspreidt,
Dünyaya yayılmakta olan çöplük denizlerine…
toont de realiteit van deze ingebouwde veroudering.
…bir göz atmak eskitme gerçekliğini gösterecektir.
Er zijn nu al miljarden goedkoop gemaakte mobiele telefoons,
Her biri altın, koltan, bakır gibi değerli,…
computers en andere technologie,
…çıkarması güç materyallerle dolu milyarlarca ucuz cep telefonu…
allemaal vol met waardevolle, moeilijk te verkrijgen materialen
…bilgisayar ve başka teknolojik aygıtlar var…
zoals goud, coltan en koper
…ve genellikle küçük parçalarındaki basit arıza…
die nu in grote hopen liggen te rotten,
…veya eskimelerden ötürü…
meestal slechts door het niet meer werken of veroudering
…şu anda öbekler halinde çürüyorlar…
van kleine onderdelen, die in een spaarzame maatschappij
…ki korumacı bir toplumda…
waarschijnlijk gerepareerd of vernieuwd konden worden.
…bunlar büyük olasılıkla tamir edilir veya güncellenirdi…
…ve ürünün ömrü uzatılırdı.
Helaas, hoe efficiënt dat ook mag lijken in onze fysieke wereld,
Maalesef, fiziksel gerçekliğimizde…
levend op een begrensde planeet met beperkte hoeveelheid grondstoffen,
…yani yaşadığımız sınırlı kaynaklara sahip bu sınırlı gezegende...
…bu ne kadar randımanlı görünürse görünsün…
is het expliciet inefficiënt met betrekking tot de markt.
…pazar açısından açık bir şekilde randımansızdır.
Om het in één zin samen te vatten:
Özetlemek gerekirse:
"Efficiëntie, duurzaamheid en behoud
…"Randıman, Sürdürülebilirlik…
zijn de vijanden van ons economische systeem."
…ve Saklama ekonomik sistemimizin düşmanlarıdır."
Ook, net als fysieke goederen constant moeten worden geproduceerd
Benzer şekilde, fiziki ürünlerin...
en gereproduceerd ongeacht hun impact op het milieu,
…çevre üzerindeki etkilerine bakılmaksızın sürekli olarak…
…tekrar tekrar üretilmeleri gerektiği gibi bir mantığa…
werkt de dienstverlenende sector volgens een gelijkwaardige logica.
…hizmet endüstrisi de uymaktadır.
Het feit is dat er geen monetair voordeel te behalen valt
Gerçek şu ki…
met het oplossen van welk probleem dan ook
…şu anda hizmet verilen sorunların çözülmesi…
dat op dit moment wordt onderhouden.
…hiçbir maddi kazanç sağlamaz.
Uiteindelijk
İşin aslı, tıbbi kuruluşların isteyeceği son şey…
is het laatste wat de medische industrie daadwerkelijk wil
…kanser gibi hastalıkların tedavisi olacaktır…
het genezen van ziektes zoals kanker,
…çünkü bu durumda sayısız iş…
dat ontelbare banen en biljoenen aan omzet zou vernietigen.
…ve trilyonlarca gelir ortadan kalkacaktır.
En nu we het er toch over hebben,
Konumuza dönersek...
misdaad en terrorisme zijn goed in dit systeem!
...suç ve Terörizm bu sistemde iyidirler!
Ten minste, economisch gezien.
Eh, en azından ekonomik olarak...
Want het creëert werk voor politie,
...polisleri işe aldığı için...
genereert hoogwaardige handelswaar voor veiligheid,
...güvenlik amaçlı değeri yüksek ürünler ürettiği için...
om het maar niet te hebben over de waarde van gevangenissen
...tabii ki hapisenelerin değerinden bahsetmiyoruz bile...
die in particuliere handen zijn - uit winstbejag.
...özel sektöre ait hapishaneler... üstelik kar amaçlı.
En wat te denken van oorlog?
Ya savaşa ne demeli?
De oorlogsindustrie in Amerika is een enorme aanjager van het BBP
Amerika'daki savaş sanayii, gayrisafi yurtiçi hasılanın muhteşem bir şekilde artışını sağlayan...
- het is één van de meest winstgevende industrieën -
...en karlı endüstrilerden biridir -
het produceert wapens van dood en verderf.
...ölüm ve yıkım üretir.
Het favoriete spel van deze industrie is om dingen op te blazen
Bu sanayide en sık kullanılan oyun, herşeyi havaya uçurup...
om ze daarna weer op te bouwen! Voor winst.
...sonra bunları kar elde etmek için yeniden inşa etmektir.
We zagen dit met de voordelige miljardencontracten
Biz bunu, Irak savaşı için yapılan ve havadan gelen milyar dolarlık...
die door oorlog met Irak zijn binnengesleept.
...sözleşmelerle gördük.
Waar het op neerkomt is dat sociaal negatieve kenmerken van de samenleving
Özetle, toplumun sosyal olarak negatif özellikleri...
...sanayinin pozitif yönde...
positief beloonde kansen voor de industrie zijn geworden.
...ödüllendirildiği girişimler haline geldi ve...
En enig belang in de oplossing van het probleem
...problem çözmeye yönelik herhangi bir ilgi...
of voor ecologische duurzaamheid en verduurzaming
...veya çevresel sürdürülebilirlik ve koruma...
wezenlijk tegenstrijdig is met economische duurzaamheid.
...doğası gereği ekonomik sürdürülebilirliğe ters düştü.
En dit is waarom
İşte bu nedenle herhangi bir ülkede...
elke keer als je het BBP van welk land dan ook ziet stijgen,
...gayrisafi yurtiçi hasılanın yükseldiğini her gördüğünüzde...
je getuige bent van een toename van levensbehoeften,
...ihtiyaçlardaki gerçek veya yapay...
in het echt of kunstmatig.
...bir artışa şahit oluyorsunuz...
En per definitie zijn levensbehoeften geworteld in inefficiëntie.
Tanımlarsak, bir ihtiyaç verimsizlikten doğar.
Dus toegenomen levensbehoeften betekent grotere inefficiëntie.
Sonuçta, artan ihtiyaç, artan verimsizlik anlamına gelir.
[ Ontregeling van het Waardesysteem ]
[Değer Sistemi Bozukluğu]
De Amerikaanse droom is gebaseerd op buitensporig consumentisme.
Amerikan rüyası...
...sınır tanımayan tüketim temeline dayanır.
Het is gebaseerd op het feit dat
Bu rüyanın aslı...
de algemene media en
...ortayolcu medyanın ve...
met name commerciële reclame
...özellikle ticari reklamların...
- alle bedrijven die deze oneindige groei nodig hebben -
...-bu sonsuz büyümeye ihtiyaç duyan tüm kuruluşların-...
ons ervan hebben overtuigd of ons hebben gehersenspoeld
...bizi ikna ettiği veya beynimizi yıkadığı gibi.
met name mensen in Amerika en dus ook de wereld
Amerika'daki ve dünyadaki bir çok insanın,...
dat we een X-aantal materiële bezittingen moeten hebben
...mutlu olabilmeleri için...
en de mogelijkheid tot het verkrijgen van oneindig veel meer
...x sayıda malı mülkü olmak zorunda olması...
materiële bezittingen, om gelukkig te zijn.
..ve sonsuz sayıda, daha da çok kazanma olasılığıdır...
Dat is gewoon niet waar.
Bu, kesinlikle doğru değildir.
Dus waarom blijven mensen op deze manier kopen
Peki neden insanlar bu tüketim şeklinin sistemli etkileri...
terwijl dit uiteindelijk ecosysteem-vernietigend is
...ekoloji soykırımına yol açacağını bile bile...
in zijn systemisch opeenstapelende effecten?
...hala bu şekilde satın almaya devam ediyorlar?
En het is slechts klassieke operante conditionering.
Aslında bu sadece klasik bir edimsel koşullanma.
Je stopt simpelweg inputs van conditionering in het organisme
Siz sadece organizmaya koşullanmaya dair verileri girersiniz...
en als outputs krijg je de gewenste gedragingen
...ve istenilen davranışlara, amaçlara ya da hedeflere göre...
of doelstellingen.
...sonuçları-kazanımları elde edersiniz.
En het heeft alle technologische middelen.
Edimsel koşullanma tüm teknolojik kaynaklara sahiptir ve...
En ze scheppen op over hoe ze in de hoofden van kinderen kruipen;
...çocukların zihinlerine...
...nasıl girip duydukları şeylerle...
wat zij horen maakt hen al
...o markaya nasıl koşullandırdıklarıyla...
geconditioneerd voor het merk.
...böbürlenirler.
Dan zie je, dat dit is hoe mensen zo dom hebben kunnen zijn.
O zaman insanların ...
...nasıl bu kadar aptal olduğunu anlarsınız:
Op een bepaalde manier is het hen aangeleerd om dom te zijn.
İnsanlara "Aptal olmak" öğretildi.
Het is een ontregeling van het waardesysteem.
Bu bir değer sistemi bozukluğudur.
Als er ook maar enig bewijs is
İnsan beyninin kolayca yoğurulabilir...
voor de plasticiteit van de menselijke geest;
...bir hamur olduğuna dair bir kanıt arıyorsanız...
als er enig bewijs is voor hoe kneedbaar
...insan düşüncelerinin ne kadar...
menselijke gedachten zijn en hoe makkelijk geconditioneerd
...biçimlendirilebilir olduğuna dair bir kanıt...
en geleid mensen kunnen worden
...şartlanmış ve yönlendirilmiş insanın...
gebaseerd op de aard van hun omgevingsprikkels
...çevresel uyarıcıların ve onu destekleyen şeylerin...
en wat het bevestigt:
...etkisiyle ne kadar kolay şekillendiğine dair bir kanıt:
dan is de commerciële reclamewereld het bewijs.
İşte reklâm dünyası bunun kanıtıdır!
Je moet wel ontzag hebben
Ucuz iş gücünü sömüren denizaşırı bir ülkede...
voor de mate van hersenspoeling
...en fazla 10 dolara mal edilmiş bir çantayı...
waarmee deze geprogrammeerde robots, genaamd "consumenten"
...4000 dolara aldım demek için...
door het landschap dwalen
...gün boyu alışverişte boş boş dolanan...
enkel om een winkel in te lopen en, bijvoorbeeld
...tüketici olarak bilinen programlanmış...
4000 dollar te besteden aan een handtas
... robotlar olarak bakıldığında...
die waarschijnlijk 10 dollar kostte om te maken
...bu beyin yıkama düzeyine korkuyla birlikte...
in een slavenhok aan de andere kant van de wereld.
...hatırı sayılır bir saygı duymanız gerekir.
Enkel voor de merkstatus die het zogenaamd
Marka statüsü, bir kültürmüşçesine...
in de cultuur vertegenwoordigd.
...insanlara sunuluyor.
Of misschien de oude gemeenschapstradities
Ya da toplumdaki güven ve birliği artıran...
die het vertrouwen en de saamhorigheid in een samenleving vergroten,
...eski sosyal gelenekler...
die nu gekaapt zijn door
...günümüzde açgözlü materyalist değerlerce...
hebzuchtige, materialistische waarden waardoor we nu
...çarpıtılıp çalınmış ve bugün yılda birkaç kez alıp birbirimize...
meerdere keren per jaar onbruikbare rotzooi uitwisselen.
verdiğimiz saçma sapan şeylere dönüşmüş.
En we zouden ons af kunnen vragen waarom velen tegenwoordig
Bugün büyük bir çoğunluğun...
een drang hebben om te winkelen en spullen te vergaren,
...alışverişe ve tüketime karşı neden üzerlerinde bu denli bir baskı hissettiğini...
terwijl het duidelijk is dat ze vanaf hun kindertijd geconditioneerd zijn
...merak ediyorsanız; bunun sebebi açıkça, çocukluklarından beri...
om materiële goederen te verwachten
...maddi beklentilerinin arkadaş ve aile çevresindeki statülerinin....
als een teken van hun status bij vrienden en familie.
...bir işareti olarak görülmesine şartlandırılmalarıdır.
Het gegeven is, dat het fundament van elke samenleving
Gerçek şu ki; bir toplumun temeli...
de waarden zijn die de werking ervan ondersteunen.
...onun işleyişini destekleyen değerlerdir.
En onze samenleving, zoals het bestaat,
Toplumumuz, mevcut durumunda...
alleen kan werken als onze waarden ondersteunend zijn
...değerlerimiz sadece...
voor de enorme consumptie
...pazar sisteminin devamı için gereken bariz tüketimi desteklerse...
die nodig is om het marktsysteem in stand te houden.
...işleyişini sürdürebilir.
75 jaar geleden was de consumptie in Amerika
75 sene önce Amerika ve gelişmiş ülkelerdeki...
en veel van de eerste wereld, de helft
...kişi başına yapılan tüketim...
van wat we vandaag de dag zien, per persoon.
...bügünkü miktarın yarısı kadardı.
De huidige nieuwe consumptiecultuur
Bugünün yeni tüketici kültürü...
is gefabriceerd en opgelegd
...gerçek tüketim ihtiyacına göre...
vanwege de zeer reële behoefte
...gittikçe artan bir seviyede...
aan steeds hogere niveaus van consumptie.
...üretilmiş ve empoze edilmiştir.
En dit is waarom de meeste bedrijven nu
İşte bu yüzdendir ki...
meer geld aan reclame uitgeven
...günümüzde çoğu şirket, reklam harcamalarına...
dan aan het daadwerkelijke proces van het maken van het product.
...üretim maliyetlerinden daha çok para harcamaktadırlar.
Ze werken hard om een valse behoefte te creëren die jij moet vervullen.
Aslında olmayan ihtiyaçlara yönelik suni bir eksiklik duygusu yaratmak için özenli bir şekilde çalışırlar...
En het blijkt te werken.
...ve görünüşe gore bunda başarilılar.
[De "Economen"]
[Ekonomistler]
Eigenlijk zijn economen helemaal geen economen.
Biliyorsunuz ekonomistler aslında ekonomist falan değiller.
Ze zijn reclamemakers voor de waarde van geld.
Onlar para değerinin propagandacılarıdır...
en je zult merken dat al hun modellen hoofdzakelijk
...ve kurdukları modellerin, son tahlilde...
neerkomen op uitwisselingen die winst garanderen
...jeton değiş tokuşu mantığında...
...taraflardan biri ya da ikisi için...
aan één zijde of aan beide zijden of wat dan ook.
...gerçek kazanç anlamına geldiğini görüyorsunuz.
Maar ze zijn volledig losgekoppeld van de werkelijke
Fakat üretime dayalı gerçek dünyadan...
bestaande wereld van reproductie.
...ne kadar kopuk olduğunu da anlıyorsunuz.
In Ohio kon een oude man zijn stroomrekening niet betalen;
Hikayeyi duymuş olabilirsiniz:
u heeft wellicht van de zaak gehoord.
Ohio'da yaşlı bir adam elektrik faturasını ödeyemiyor...
En de energieleverancier sloot de elektriciteit af en hij stierf.
...elektrik firması elektriği kesiyor ve adam ölüyor.
De reden van afsluiting was omdat
Elektriği kesme sebepleri ise...
het niet rendabel voor hen zou zijn
...adam faturasını ödeyemediği için...
om het aan te laten, omdat hij zijn rekening niet betaalde.
...elektrik vermenin kazançlı olmaması.
Gelooft u dat dat juist was?
Bunun doğru olduğuna inanıyor musunuz?
De verantwoordelijkheid ligt niet bij
...aslında bu sorumluluk enerjiyi kesen...
de energieleverancier voor het afsluiten
elektirik şirketine ait değil.
maar bij de buren, vrienden en kennissen van deze man
Sorumluk, bu adama yeteri kadar...
...yardımseverlik göstermeyerek...
die niet liefdadig genoeg waren om hem bij te staan, als een individu
...onu bu elektirik faturasıyla...
...başbaşa bırakan komşularına...
om zijn energierekening te betalen.
...arkadaşlarına ve ortaklarına da aittir.
Hmmmmm...
Peki...
Hoorde ik dat goed?
Bunu doğru duydum mu acaba?
Zei hij zojuist dat de dood van een man, veroorzaakt door geldtekort
O bu sözleriyle...
...parası olmadığı için hayatını kaybeden...
de verantwoordelijkheid was van..
...bir adamın ölümünün mesuliyetini...
andere mensen..
...diğer insanlara, onların etkisine...
of, uiteindelijk, liefdadigheid?
...ya da hayırseverliklerine mi yüklüyor?
Nou, dan denk ik dat we heel wat infomercials nodig hebben,
O zaman, dünyada açlıktan...
kleine ellendige donatie spaarpotten op toonbanken
...ölmek üzere olan milyarlarca insan için...
...tam bir reklam satışına...
en een hoop augurkpotten
...şarap tezgahlarına atılacak birazcık sadakaya ve...
voor de miljarden mensen die nu verhongeren op deze planeet
...bir düzine de turşu kavanozuna...
...ihtiyacımız olacak diye tahmin ediyorum.
door hetzelfde systeem dat Milton Friedman promoot.
Tüm bunlar, Milton Friedman'ın kurduğu sistem yüzünden.
Of we het nu hebben over de filosofieën van Milton Friedman,
Siz, Milton Friedman'in, F.A. Hyack'ın...
F.A. Hyack, John Maynard Keynes, Ludwig von Mises
...John Maynard Keynes'in, Ludwing von Mises'in ya da...
...piyasaya çok az para kaptıran...
of welke andere grote markteconoom ook,
...akılcı temeller üzerine kurulu...
het basisprincipe verlaat zelden de geldstroom.
...diğer büyük pazar ekonomistlerinin felsefesiyle...
...iş yaparsınız ya da yapmazsınız ama...
Het is als een religie.
...bunun bir dinden farkı yoktur.
Consumptieanalyse, stabilisatiebeleid,
Tüketim analizleri, istikrar politikaları...
begrotingstekorten, totale vraag...
...bütçe açıkları, tutar talepleri...
het bestaat als een oneindige, zelf refererende,
Hepsi, evrensel insani ihtiyaçların, doğal kaynakların...
zelf-rationaliserende cirkel van conversatie
...ve hayatı etkin olarak destekleyen diğer yapıların...
waarin universele menselijke behoeften, natuurlijke bronnen
...gözardı edildiği...
en iedere vorm van fysiek leven ondersteunende efficiëntie
...sürekli kendini yenileyen ve aklayan bir söylem döngüsünde gerçekleşir...
standaard worden uitgesloten,
...ve bu söylemde, insanların birbirlerine menfaatleri için yaklaştıları...
en vervangen door de enige notie dat mensen
...kendilerini sadece parayla motive ettikleri...
die een monetair voordeel willen hebben ten opzichte van een ander,
...bencil bir fikir ortaya çıkar.
gemotiveerd door hun eigen, kortzichtige eigenbelang,
Bu sığ bakış açısı, güya; kendisine yeten...
op magische wijze een duurzame, gezonde, gebalanceerde samenleving zullen creëren.
...sağlıklı ve dengeli bir toplum yaratmaya çalışır.
Er is geen levens-coördinaat in deze hele theorie, in dit hele uitgangspunt.
Tüm bu teoride...
...tüm bu öğretide hayat eşitliği yok.
Waar zijn ze mee bezig??
Ne yapıyorlar?
Wat ze doen is geldstromen bijhouden.
Yaptıkları şey para akışının izini sürmek.
Dat is alles, geldstromen bijhouden
Hepsi bundan ibaret, önemli olan her şeyi önceden tahmin ederek...
veronderstellen dat alles er toe doet:
...para akışını izlemek.
Eén: Er zijn geen levenscoördinaten...
Bir: Hayat eşgüdümleri yoktur...
Whoa-... geen levenscoördinaten!
Yaa...Nasıl yok!
Twee: Dat alle spelers zelf-maximaliserende voorrangszoekers zijn.
İki: Tüm bu ajanlar,
...kendilerini büyütme fırsatı kovalayanlardır.
Ze denken aan niemand anders dan zichzelf
Yani, kendilerinden başka bir şey düşünmezler...
en hoe ze het meeste voor zichzelf kunnen krijgen.
...ve kendileri için hep en fazlasını elde etmeye çalışırlar.
Dat is het huidige begrip van rationaliteit; kiezen voor zelf-maximalisatie.
Akılcılık yaklaşımının kuralı;
...kendini en yükseğe çıkaracak tercihler yapmaktır.
en het enige wat ze willen zelf-maximaliseren
Ve bu tercihler için ilgilenilecek tek şey ise,
is geld en goederen.
...para ya da ürün olmalıdır.
Waar spelen sociale relaties een rol?
Pekala, sosyal ilişkiler nerede devreye giriyor?
Nergens, behalve in de uitwisseling tot zelf-maximalisering.
Kendini en yükseğe çıkarma münasebeti haricinde yok ki.
Waar spelen onze natuurlijke grondstoffen een rol?
Doğal kaynaklarımız nerede devreye giriyor?
Niet, behalve om ze uit te buiten.
Hiçbir yerde, sömürüyü saymazsak.
Waar spelen gezinnen een rol om te kunnen overleven?
Hayatta kalabilmek için aile nerede devreye girer?
Nergens, ze moeten geld hebben om producten te kunnen kopen.
Hiçbir yerde. Mal mülk satın alabilmek için....
...paraları olmak zorundadır.
Moet een economie niet ergens omgaan met deze menselijke behoeften?
Peki, bir ekonominin...
...insan ihtiyaçlarını karşılaması gerekmez mi?
Is dat niet het fundamentele probleem: het bevredigen van menselijke behoeften?
Temel sorun bu değil mi?
.
Oh, "nodig hebben" staat niet eens in je woordenboek.
Ah, ''ihtiyaç'' sizin sözlüğünüzde bile yok.
Je hebt het opgelost met "willen".
Siz onu ''istekler''in içinde erittiniz.
en wat is "willen"? Dat betekent de vraag naar geld om te kopen.
Peki istek nedir?
Satın almak isteyen para talebidir.
Nou, als het de vraag naar geld is die iets wil kopen
Eğer satın almak isteyen para talebi ise...
dan heeft het niets te maken met behoefte
... bunun ihtiyaçla hiç bir ilgisi yoktur.
omdat de persoon misschien geen geldbehoefte heeft
Çünkü belki de kişinin para talebi yok.
maar wanhopig, bijvoorbeeld, een watervoorraad nodig heeft.
Bunun yerine aşırı derecede suya ihtiyacı var.
Of misschien wil de geldvraag wel een gouden toiletbril.
Oysa, para talebi altın bir klozet isteyebilir.
En, waar gaat het allemaal heen? Naar de gouden toiletbril.
Pekala, hepsi nereye gider?
Altın klozete...
En dat noem je economie?
...ve siz buna ekonomi mi diyorsunuz?
Echt, als je er over nadenkt, dan moet het wel de meest bizarre
Gerçekten, düşündüğünüzde...
...insanlık düşünce tarihinin...
waanvoorstelling zijn in de geschiedenis van de menselijke gedachte.
...en tuhaf aldanışı bu olsa gerek.
[Monetaire Systeem]
[Parasal Sistem]
Tot nu toe hebben we ons gericht op het markt-systeem.
Şimdiye kadar piyasa sistemine odaklandık.
Maar dit systeem is slechts de helft van het wereldwijde economische model.
Ama bu sistem küresel ekonomi paradigmasının...
...aslında sadece yarısıdır.
De andere helft is het "Monetaire Stelsel".
Diğer yarısını "Parasal Sistem" oluşturur.
Terwijl de marktwerking omgaat met de interactie van mensen
Piyasa Sistemi işgücü üretim ve dağıtım yelpazesinde...
spelend voor winst over het gehele spectrum van de arbeid,
...çıkar elde etmek için uğraşan insanlarla ilgiliyken...
productie en distributie,
...Parasal Sistem, piyasa sistemi için...
is het monetaire systeem een onderliggend beleid
...uygun şartları...
vastgesteld door financiële instellingen
...ve başka şeyleri de yaratan...
die voorwaarden scheppen voor onder andere de marktwerking.
...finansal kuruluşların belirlediği...
...politikaların temelini oluşturur.
Het omvat termen die we vaak horen
Faiz oranları, krediler, borçlar...
zoals rentepercentages, kredieten, schulden,
...para arzı ve enflasyon...
de geldhoeveelheid, inflatie, etc.
gibi sıkça duyduğumuz terimleri içerir.
En terwijl je je haar zou willen uittrekken als je luistert
Ve siz ekonomi uzmanlarının...
naar de wartaal van de monetaire economen:
..." Basit önleyici tedbirler alınarak...
"Bescheiden preventieve acties kunnen voorkomen dat meer
...ileri tarihlerde gerekli olabilecek daha ağır ve zorlayıcı eylemlerin önüne geçilebilir."...
drastische maatregelen nodig zijn op een later tijdstip".
...diyen abuk subuk konuşmalarını dinlerken...
... de aard en het effect van dit systeem
...endişeden saçınızı başınızı yolsanız da...
is eigenlijk vrij simpel:
...bu sistemin tabiatı ve yarattığı etki oldukça basittir:
Onze economie heeft- of de wereldeconomie heeft-
Ekonomimiz...
...veya küresel ekonomi...
drie elementaire zaken die het reguleren. Eén daarvan is fractional reserve banking:
...üç temel şey tarafından yönetilir.
Bunlardan ilki, bankaların ortada hiçbir şey yokken para basması...
de banken drukken geld uit het niets.
...anlamına gelen kısmi rezerv bankacılığıdır.
Het is ook gebaseerd op de oplopende rente.
Bir diğeri bileşik faizdir.
Wanneer je geld leent, moet je meer terug betalen
Borç para aldığınızda, aldığınızdan fazlasını geri ödemek zorundasınızdır...
dan je hebt geleend, wat betekent dat je in feite
...bu da sizin hiç yoktan...
nogmaals geld uit lucht creëert,
...para yaratmanız anlamına gelir...
wat weer moet worden aangevuld door het creëren van nog meer geld.
...ki bu da yine daha fazla para üretimi ile karşılanmak zorundadır.
We leven in een oneindig groeipatroon.
Sonsuz bir gelişim paradigması içinde yaşamaktayız.
Het economische model waarin we nu leven is een piramidespel.
Şu anda içinde yaşamakta olduğumuz ekonomik paradigma Ponzi Düzeni'dir.
Niets groeit eeuwig. Dat is niet mogelijk.
Hiçbir şey sonsuza kadar büyüyemez.
Bu imkansız birşeydir.
Zoals een groot psycholoog James Hillman schreef:
Ünlü psikolog James Hillman'ın dediği gibi...
"Het enige dat groeit in het menselijk lichaam
..."Belli bir yaştan sonra insan vücudunda...
na een bepaalde leeftijd is kanker".
...büyüyen tek şey kanserdir."
Het is niet alleen de hoeveelheid geld die moet blijven groeien
Artmaya devam etmesi gereken tek şey para miktarı değildir...
het is het aantal consumenten. Consumenten om
...tüketici sayısının da artması gerekir.
geld te lenen tegen rente om meer geld te genereren en natuurlijk
Daha fazla para üretmek için faiziyle borç para alan tüketiciler
Ve bu da şüphesiz ki sonu olan bir dünyada...
is dat niet mogelijk op een eindige planeet.
...mümkün değildir.
Mensen zijn als het ware slechts middelen om geld te creëren,
Temelde insanlar aslında şu an dağılmaya başlamış olan...
welke meer geld moeten creëren
...bu sistemi koruyabilmek için...
om te voorkomen dat het geheel uit elkaar valt,
...hep daha fazla para yaratması gereken...
wat op dit moment gaande is.
...para basma makineleridir.
Er zijn slechts 2 dingen die iedereen zou moeten weten
Herkesin parasal sistem hakkında...
over het monetaire systeem:
...bilmesi gereken sadece iki şey vardır:
1: Al het geld is gecreëerd uit schuld.
1: Tüm para borçtan yaratılmıştır.
Geld is schuld uitgedrukt in geld,
Para somutlaşmış borçtur.
of het nu in de vorm is van staatsobligaties,
İster hazine bonosundan elde edilsin...
hypotheken of credit cards.
...ister ev kredisinden, ister kredi kartlarından.
Met andere woorden, als alle openstaande schuld
Başka bir deyişle, eğer var olan tüm borçların...
op dit moment afgelost zou worden,
...hepsi şimdi bir anda ödenseydi...
zou er geen enkele dollar meer in omloop zijn.
...dolaşımda tek bir dolar bile kalmazdı.
En 2: Rente wordt gevraagd over vrijwel alle gemaakte leningen
2: Alınan hemen hemen tüm kredilerde faiz uygulanır ve...
en het geld dat nodig is voor het terug betalen van deze rente
...ve bu faizi geri ödemek için...
bestaat ronduit niet in de geldhoeveelheid.
...gerekli olan paranın tamamı, para arzında mevcut değildir.
Alleen het basisbedrag wordt gecreëerd door de leningen
Sadece ana kaynak krediler tarafından yaratılır...
en het basisbedrag is de hoeveelheid geld in de economie.
...ve bu kaynak da para arzıdır.
Dus, als al deze schuld nu zou worden afgelost
Yani, tüm borçlar bir anda ödense...
zou er niet alleen geen enkele dollar meer in omloop zijn,
...dolaşımda tek bir dolar kalmadığı gibi...
ook zou een enorm geldbedrag verschuldigd zijn
...bir de; varolmadığı için ödenmesi imkansız olan...
dat letterlijk onmogelijk is om terug te betalen, omdat het niet bestaat.
...muazzam borçlar olacaktır.
De consequentie van dit alles is dat twee dingen onvermijdelijk zijn:
Tüm bunların sonucu olarak iki durum kaçınılmazdır:
inflatie en faillissement.
Enflasyon...
...ve İflas.
In het geval van inflatie, kan dit worden gezien als een historische trend
Enflasyon, hemen hemen tüm ülkelerde geçerli olan...
in vrijwel elk land vandaag de dag,
...tarihsel bir eğilimdir...
en kan gemakkelijk worden verbonden aan zijn oorzaak,
...ve kolaylıka da kendisine sebebiyet veren etkene;
namelijk de continue toename van de hoeveelheid geld
...yani, faiz komisyonlarını ödeyebilmek ve ...
die nodig is om de rente te betalen
...sistemi devam ettirebilmek için ...
en het systeem draaiende te houden.
...gerekli olan para arzındaki sürekli artışa bağlanabilir.
Wat faillissement betreft,
İflaslar ise...
dat komt in de vorm van ineenstorting van schuld.
...borç batağı şeklinde ortaya çıkar.
Deze ineenstorting zal onvermijdelijk gebeuren bij een persoon,
Bu çöküşleri ya bir birey ya bir işyeri...
een bedrijf of een land
...ya da bir ülke yaşar...
en het gebeurt meestal wanneer de rente
...ve bu durum genellikle faiz ödemeleri...
niet langer betaald kan worden.
...artık yapılamaz hale gelince olur..
Maar er is een positieve kant aan dit alles...
Yine de bardağın bir de dolu kısmı var...
tenminste, in termen van het marktsysteem.
...en azından piyasa sistemi açısından.
Want schuld creëert druk.
Çünkü borç, baskıyı doğurur.
Schuld creëert loonslaven.
Borç, maaşlı köleler yaratır.
Iemand met schulden neemt veel eerder een laag salaris aan
Borç içindeki bir insanın, borcu olmayandan...
dan iemand zonder schulden
...daha düşük bir ücrete çalışması çok daha doğaldır,
en wordt daardoor een goedkope arbeidskracht.
...böylece de ucuz bir mala dönüşür.
Dus het is geweldig voor corporaties om een hoop mensen te hebben
Bu nedenle, finansal olarak istikrarlı bir grup insana sahip olmak,
zonder financiële mobiliteit.
...şirketler için eşsiz bir fırsattır.
Maar hé - hetzelfde geldt voor complete landen.
Ama durun bir saniye! Aynı fikir tüm ülkeler için de geçerli değil mi...
De Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds,
Ulsulararsı şirketlerin çıkarlarının neredeyse vekili olan...
die vooral dienen als gevolmachtigden voor transnationale zakelijke belangen,
...Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu,
...ekonomik sorunları olan ülkelere,
geven gigantische leningen aan landen in moeilijkheden
...çok yüksek faiz oranlarıyla...
tegen hoge rentepercentages. En dan,
...muazzam miktarlarda krediler veriyorlar.
als de landen diep in de schulden zitten en niet meer kunnen betalen,
Sonrasında da, bu ülkeler tamamen bu borca battıklarında...
...ve geri ödemelerini yapamayınca...
worden bezuinigingsmaatregelen toegepast, de corporaties komen binnen,
...tasarruf önlemleri alınıyor ve...
...şirketler bu ülkelerin üzerine çullanıp, düşük ücretle işçi çalıştırıp,
zetten slavenhokken op en nemen bezit van de natuurlijke bronnen.
...doğal kaynaklarını ele geçiriyorlar.
Dat is nog eens marktefficiëntie!
Bunun adı piyasa etkinliği.
Maar wacht - er is meer:
Ama bekleyin, dahası da var...
Namelijk, er is deze unieke combinatie tussen
Gerçekten bir şeyler üretmektense...
het monetaire systeem en de vrije markteconomie
...sadece parayı alıp satan,
genaamd de aandelenbeurs.
...para ve piyasa sisteminin...
Waarop ze, weet je wel, niet echt iets produceren,
...eşsiz bir melezi olan...
maar gewoon geld zelf kopen en verkopen.
...borsa piyasası var.
En als het op schulden aankomt, weet je wat ze dan doen?
Peki konu borçlara geldiğinde, ne yaptıklarını biliyor musunuz?
Precies - ze verhandelen het!
Evet, tam da düşündüğünüz gibi, onun da ticaretini yapıyorlar...
Ze kopen en verkopen werkelijk schulden om winst te maken.
Ciddi bir şekilde, kar sağlamak amacıyla borçları alıp satıyorlar.
Van 'credit default swaps' en
Kredi borcu takasları ve tüketici borcuna...
samengevoegde schulden van consumenten,
...karşılık teminatlı borç yükümlülüklerinden,
tot complexe derivatenconstructies die gebruikt worden
...neredeyse tüm Avrupa ekonomisini çökertmiş olan...
om schulden van hele landen te maskeren,
...yatırım bankası Goldman Sachs ve Yunanistan arasındaki hileli anlaşma gibi...
...tüm ülkelerin borçlarını maskelemek için kullanılan...
zoals de instorting van investeringsbank Goldman Sachs en Griekenland,
...karmaşık ve uydurma projelere kadar...
waardoor bijna de hele Europese economie instortte.
...her şeyi alıp satıyorlar.
Dus als het dus aankomt op de aandelenbeurs en Wall Street,
Yani Borsa piyasası ve Wall Street'ten bahsettiğimizde,
hebben we een heel nieuw niveau van krankzinnigheid
Nakit değer sıralaması nedeniyle ortaya çıkmış...
geboren uit de 'Money Sequence of Value'.
...tamamen yeni bir çılgınlık seviyesi görüyoruz.
Alles wat je hoeft weten over markten
Piyasalar hakkında bilmeniz gereken her şey,
is beschreven in een redactioneel stuk van de Wall Street Journal
...birkaç yıl önce Wall Street Journal'da,
een aantal jaar geleden, genaamd:
..."Beyin Hasarına Uğramış Yatırımcıdan Dersler" diye ...
"Lessen van een Investeerder met Hersenschade".
...yazılmış bir makalede bahsedilmektedir.
En in dit artikel leggen ze uit waarom
Bu baş makalede...
mensen met een lichte hersenbeschadiging het beter doen als investeerders
...hafif beyin hasarı olan bireylerin...
...beyni normal işleyen bireylerden...
dan mensen met normale hersenfunctionaliteit.
...yatırımcı olarak neden daha iyi olduklarını açıklıyorlar.
Waarom? Omdat degene met de licht
Neden? Çünkü hafif beyin hasarı olan birey...
beschadigde hersenen geen empathie heeft.
...empati sahibi değildir.
En daar gaat het om. Als je geen empathie hebt
Bu kilit noktadır. Eğer empati sahibi değilseniz...
dan doe je het goed als investeerder
...bir yatırımcı gibi iyi yapabilirsiniz ve dahası...
En dus kweekt Wall Street mensen zonder empathie.
New York borsası empati sahibi olmayan bireyler çoğaltır.
Om er te werken en beslissingen te nemen
Oraya girmek ve karar vermek...
en om deals te sluiten zonder berouw,
...düşüncesizce, pişmanlık duymadan...
zonder na te denken over hoe datgene wat ze doen
...her ne şekilde yaptıkları ticareti yapmak...
invloed zou kunnen hebben op hun medemens.
...insanlıklarını etkileyebilir.
Dus ze kweken een soort robots.
Bu yüzden, bu robotları çoğaltıyorlar.
Mensen zonder ziel.
Bu insanların ruhları yok...
En omdat ze zelfs die mensen niet meer willen betalen-
...ve insanlara daha fazla ödeme bile yapmak istemediklerinden...
produceren ze nu robots - echte robots -
...artık robotları çoğaltıyorlar -gerçek robotlar-...
echte algoritmische handelaars.
...gerçek algoritmik tüccarlar.
Goldman Sachs in het hoogfrequente handelsschandaal:
Yüksek frekanstaki alım-satım skandalında olan Goldman Sachs:
Ze zetten een computer naast de effectenbeurs van New York.
New York Menkul Kıymetler Borsası yanına bir bilgisayar koydular.
Deze computer, deze aaneengesloten computers, zoals ze het noemen:
Bu bilgisayar, bu "eş-konumlu" bilgisayar, söyledikleri gibi:
behandelt al het handelsverkeer bij de beurs en
Borsa üzerinde alım-satımları yönetir ve...
bestookt elke handel met een grote hoeveelheid orders
...alım-satımları "karaborsa" yollarla...
op manieren die stuivers en dubbeltjes "wegschrapen"
...alım-satımdan alakasız kuruş ve sentlerle...
van de beurs.
...sipariş hacimleri ile vurur.
Het is alsof ze de hele dag geld aan het overhevelen zijn.
Sanki parayı gün boyu hortumluyorlar gibi.
Ze hebben een keer
Geçen yıl bir gün bile altına düşmeden...
30 of 60 dagen op een rij geen dag verlies geleden
...düzenli 30 ya da 60 gün boyunca dörtte bir yol aldılar...
en hebben miljoenen dollars verdiend per dag?
...ve her gün milyonlarca dolar mı yaptı?
Dat is statistisch onmogelijk!
Bu istatiksel olarak imkansızdır !
Toen ik nog werkte voor Wall Street, hoe het werkt is,
Ben New York Menkul Kıymetler Borsası'nda çalışırken...
iedereen koopt elkaar om.
...herkes rüşvet sayesinde terfi edilirdi.
De beurshandelaren kopen de afdelingsmanagers om
Borsacı ofis müdürüne rüşvet verir...
de afdelingsmanagers kopen de regionale verkoop managers om.
...ofis müdürü, bölge satış müdürüne rüşvet verir.
De regionale verkoop managers
Bölge satış müdürü...
kopen de nationale verkoop manager om.
...ulusal satış müdürüne rüşvet verir.
Het is algemeen bekend.
Bu yaygın bir anlayıştır.
Wie krijgt met kerst de grootste bonus
Noel zamanı, sıradan bir borsa acente işinde, en büyük ikramiyeyi kim alır?
van de gemiddelde beurshandelaars? De nalevingsbeambte.
Uyumluluk memuru.
De nalevingsbeambte zit daar de hele dag; hij zou er voor moeten zorgen
Uyumluluk memuru bütün gün orada oturur...
dat je geen beperkende regels overtreedt
... ve aslında sizin marj sınırlarını ihlal etmediğinizden...
...ayrıca yasalara 'uygun' davrandığınızdan...
en je de wet respecteert.
...emin oluyormuş gibi yapar.
Natuurlijk, in die mate waarop
Evet, tabii ki de, bir bakıma...
je de nalevingsbeambte kunt omkopen-
...Uyumluluk memuruna rüşvet verebilirsiniz...
Juist ja, dat klopt, dan respecteer je de wet!
...ne de olsa yasaya uyuyorsunuz!
Dus hoe is fraude het systeem geworden?
Peki, dolandırıcılık nasıl oldu da sistem haline geldi?
Het is niet langer een bijproduct.
Bu artık bir yan-ürün değil.
Het is het systeem.
Sistemin ta kendisi.
Het is net als die oude Woody Allen grap. Hij zegt:
Eski bir Woody Allen fıkrası gibi:
"Dokter, mijn broer denkt dat hij een kip is."
- Doktor, ağabeyim kendini tavuk sanıyor.
En de dokter zegt: "Neem een pil,
Doktor, "bir hap al" der ve...
dat zou het probleem moeten oplossen."
...sorunu çözer.
En hij zegt, "Nee dokter, U begrijpt het niet.
- "Ama Doktor bey, anlamıyorsunuz.
we hebben de eieren nodig."
Bizim yumurtalara ihtiyacımız var."
Ok? Dus ...
Yani?
Het verhandelen van frauduleuze claims over en weer
İşlem harcı üretmek için...
tussen banken, om honoraria te genereren, om bonussen te genereren,
...ikramiye üretmek için...
...bankalar arasında...
...sahte taleplerin gidip gelmesi...
is uitgegroeid tot de BNP-producerende
...ABD ekonomisinin gayrisafi milli hasıla...
groeikracht van de Amerikaanse economie-
...üretim geliştirme makinası haline geldi.
ook al handelen ze in wezen met frauduleuze claims
Gerçekte tamamen sahte talepleri takas ediyorlar...
en is er absoluut geen hoop om het ooit terug te betalen.
...ve bunların geri ödenmesi kesinlikle mümkün değil.
Ze verwerken, genereren en herverzekeren niets.
Aslında hiçbir şeyi iİşliyorlar, üretiyorlar, yeniden menkul kıymete çeviriyolar.
Als ik 20 miljard dollar op een servet schrijf
Bir kokteyl peçetesine 20 milyar Dolar yazsam...
en ik verkoop het aan J.P. Morgan, en J.P. Morgan schrijft
...ve bunu J.P. Morgan'a satsam...
20 miljard dollar op een servet
...J.P. Morgan'da bir kokteyl peçetesine 20 milyar Dolar yazsa...
en we wisselen deze twee servetjes in een bar,
...ve bu iki peçeteyi bir barda değiş tokuş etsek...
en we betalen elk een kwart van 1% aan onszelf als vergoeding,
...her birimiz ücret olarak %1'in çeyreğini ödesek...
dan verdienen we een hoop geld voor onze kerstbonus.
...Noel ikramiyesi için çok büyük para kazanırız.
We hebben elk in onze boeken, een servet van 20 miljard dollar
Her birimizin mali kayıtlarında o zamana kadar...
die geen werkelijke waarde heeft, tot het moment dat
...gerçek değeri olmayan 20 milyar Dolarlık kokteyl peçeteleri olur.
het systeem niet langer in staat is tot het absorberen
Devlete gidip ödemelerini istesek...
van onzinnige servetjes, in dat geval gaan we naar de overheid
...sistem sahte peçete hesaplarını...
om te worden gered.
...artık kapatamaz durumda.
En vanwege Wall Street en de wereldwijde aandelenmarkt
Bugün Wall Street ve global borsa yüzünden...
zijn er nu, conservatief geschat, ongeveer 700 biljoen dollar
...700 trilyon Dolarlık...
van deze onbetaalde frauduleuze claims,
...ödenmemiş sahte talep var.
bekend als derivaten,
Türevler olarak bilinen ve...
nog steeds wachtend op instorting.
...ve hala çökmeyi bekleyen.
Een bedrag dat neerkomt op meer dan
Tüm dünyanın...
10 keer het Bruto Nationaal Product
...gayrı safi milli hasılasından...
van de hele planeet.
...on kat daha büyük bir değer.
En terwijl we gezien hebben hoe
Tabii bu sırada şirketlerin ve bankaların...
corporaties en banken gered moetsten worden door overheden,
...gülünç bir şekilde, yine bankalardan borç aldıkları paralarla...
welke, grappig genoeg, hun eigen geld
...hükümetler tarafından...
van de banken zelf lenen,
...kurtarılmasına tanık oluyoruz.
zien we nu pogingen voor het redden van hele landen
Bugün koca koca ülkelerin...
door een conglomeratie van andere landen
...başka ülke menşeli holdingler aracılığıyla...
via de internationale banken.
...mali yardım için uluslararası bankalardan para almaya uğraştığını görüyoruz.
Maar hoe red je een hele planeet?
Fakat bir gezegene nasıl mali yardım yaparsınız?
Er is geen enkel land meer dat niet verzadigd is van schuld.
Şu zamanda borca batmamış bir ülke yoktur.
De waterval van soevereine schulden die we gezien hebben
Matematiksel olarak düşünülürse...
kan alleen maar het begin zijn zodra je het wiskundig beschouwt.
...elimizdeki varsayılan katlanmış ülke borçları yalnızca başlangıçtır.
Het is geschat dat alleen al in de Verenigde Staten
Sadece Birleşik Devletler'de hesaplanana göre...
de inkomstenbelasting verhoogd zou moeten worden naar 65% per persoon
...yakın gelecekte sırf faizin karşılanması için bile...
om slechts de rente te dekken in de nabije toekomst.
...gelir vergisinin birey başına %65'e kadar yükselmesi gerekecek.
Economen voorzien nu dat binnen een aantal decennia
Ekonomistler bugün birkaç on yıl içerisinde...
60% van de landen in de wereld failliet zullen zijn.
...dünya ülkelerinin %60'ının iflas edeceğini tahmin ediyorlar.
Maar wacht even- laat me dit even op een rijtje zetten.
Ama durun...şu konuyu açıklığa kavuşturalım.
De wereld gaat "failliet"
Dünya iflasa doğru ilerliyor...
wat dat in hemelsnaam mag betekenen
...artık bu her ne anlama geliyorsa...
vanwege dit idee genaamd "schuld"
...üstelik bunun sebebi "borç" denilen...
wat eigenlijk niet eens bestaat in de fysieke werkelijkheid.
...fiziksel gerçeklikte var bile olmayan bir şey.
Het is slechts een deel van een spel dat we hebben uitgevonden...
Bu yalnızca bizim icat ettiğimiz oyunun bir parçası...
toch wordt het welzijn van miljarden mensen
...ama yine de milyarlarca insanın refahı...
op dit moment in gevaar gebracht.
...bu sebeple tehlike altında.
Extreem veel ontslagen - tentenkampen - snel toenemende armoede,
Çığrından çıkan işsizlik - çadır şehirler - hızla artan yoksulluk...
opgelegde bezuinigingsmaatregelen- scholen die sluiten,
...kemer sıkma politikaları - kapatılan okullar-...
hongerige kinderen en andere mate van tekort in het familieleven-...
...aç çocuklar... ve çeşitli diğer yoksunluklar...
dit alles door deze vergaande fictie...
...hepsi bu süslü kurgu yüzünden...
Wat zijn we verdomme achterlijk?!
Ne yani, hepimiz budala mıyız?
He! He! Mars- m'n makker!
Hey! Hey! Mars- adamım.
Help je broer uit de penarie, uh?
Abine bi yardım eli uzatsan diyorum, ha?
Word volwassen, jongen.
Adam ol da gel ufaklık.
Saturnus! Hoe gaat ie man?
Satürn! Kanka ne haber?
Herinner je je die hete nevelwolk waar ik je mee koppelde
Yakın zaman önce takılman için ayarladığım...
een tijdje geleden?
...taş gibi nebulayı hatırlıyor musun?
Eh... Luister Aarde.
Dinle dünya.
We worden erg moe van jou.
Senden gerçekten bıkmaya başladık.
Je hebt alles gekregen en nu verspil je het allemaal.
Sana her şey veriliyor ama sen hepsini tüketiyorsun.
Je hebt genoeg grondstoffen en dat weet je.
Bir sürü kaynağın var ve bunun farkındasın.
Waarom word je niet volwassen en leer je verantwoordelijkheid te nemen?
Neden biraz büyüyüp...
...sorumluluk nedir öğrenmiyorsun allah aşkına.
Je doet je moeder verdriet.
Anneni perişan ediyorsun.
Je staat er alleen voor, vriend.
Artık kendi başınasın arkadaşım.
Ja, zal wel.
Evet, herneyse.
[Volksgezondheid]
[Kamu Sağlığı]
Nu, dit alles in overweging nemend,
Şimdi, bunların hepsini düşündüğünüzde...
van de verspillings-machine genaamd het marktsysteem
...pazar ekonomisi olarak bilinen savurganlık düzeninden...
tot de schuld-machine, bekend als het monetaire systeem-
...parasal sistem olarak bilinen borç düzenine kadar...
die samen het monetaire marktmodel vormen
...bugün küresel ekonomiyi tanımlayan...
welke de wereldeconomie van vandaag de dag beheerst-
...ve bu para-piyasa modelinin...
er is één gevolg dat door
...yani tüm bu sistemin getirdiği...
de gehele machine loopt:
...tek bir sonuç vardır:
ongelijkheid.
Eşitsizlik.
Of het nu het marktsysteem is dat zorgt voor
Tekele ve güç birliğine doğal bir eğilim yaratan...
een natuurlijk zwaartepunt richting monopolies and machtsconsolidatie
...pazar ekonomisi sistemi...
terwijl het ook eilandjes genereert van rijke industrieën
...kamu yararı gözetmeksizin başkalarının üzerinde...
die boven alles uittorenen, ongeacht hun nut-
...kule gibi yükselen...
...sürüyle zengin sanayiler üretir.
zoals het feit dat topmanagers van beleggingsfondsen op Wall Street
Aynen...
...Wall Street'deki üst düzey yöneticiler gibi.
nu elk jaar meer dan $300 miljoen mee naar huis nemen
Bugün yılda 300 milyon dolar kazanıyorlar...
voor het bijdragen van letterlijk niets,
...hem de hiçbirşeye katkı sağlamadan.
terwijl een wetenschapper die op zoek is naar een geneesmiddel
Diğer tarafta bir hastalığa tedavi bulmaya çalışan bir bilim adamı...
en zo de mensheid probeert te helpen
...insanlığa yardım edip...
misschien $60.000 per jaar zou kunnen verdienen, als ze geluk hebben-
...eğer şanslıysa yılda 60 bin dolar kazanırken.
of dat het nu het monetaire systeem is,
Bu parasal sistem...
waarbij klassenverdeling ingebouwd is in de structuur.
...kendi yapısı içinde zümreler oluşturmuşken.
Bijvoorbeeld: Stel dat ik 1 miljoen dollar over heb
Örneğin:
Bir milyon Dolarım varsa ve bunu...
en dit zet op een vaste spaarrekening met 4% rente,
...%4 faizle mevduata yatırırsam...
dan zal ik $40.000 dollar per jaar verdienen.
...yılda 40 bin dolar kazanırım.
Geen maatschappelijke bijdrage, helemaal niets.
Hiçbir sosyal katkı - hiçbir şey olmadan.
Echter, als ik uit een lagere sociale klasse kom en leningen moet nemen
Ama, daha alt sınıftan biriysem...
om mijn auto of huis te kunnen kopen,
...ve arabamı ya da evimi krediyle almak zorundaysam...
betaal ik rente wat in principe
...borcu faiziyle öderim...
...bu faiz de o milyonerin...
terecht komt bij de miljonair met de 4% rente spaarrekening.
...%4 faizli mevduatına ödenir.
Dit stelen van de armen om de rijken te betalen
Bu şekilde fakirden çalıp zengine vermek...
is een fundamenteel, ingebouwd aspect van het monetaire systeem
...parasal sistemin içine inşa edilmiş bir dernek gbidir.
en het zou beschreven kunnen worden als "structureel klassenbewustzijn".
Aslında bu “Yapısal Sınıflandırma” olarakta adlandırılabilir.
Natuurlijk, historisch gezien, werd sociale gelaagdheid
Elbette ki tarihe baktığınızda sosyal sınıflaşma...
altijd al als oneerlijk beschouwd, maar duidelijk algemeen aanvaard,
...her zaman adaletsiz olarak değerlendirildi...
...ama belli ki genelde kabul edildi.
aangezien nu 1% van de bevolking 40% van de rijkdom van de planeet bezit.
Bugün nüfusun %1'i dünya mal varlığının %40'ına sahip olduğuna göre.
Maar naast de materiële eerlijkheid
Fakat maddesel haksızlık bir yana...
is er nog iets anders aan de hand onder de oppervlakte van de ongelijkheid
...eşitsizlik gerçeğinin altında...
...toplumsal sağlığın bütününü aşırı derecede yıpratan...
wat een ongelooflijke verslechtering veroorzaakt van de volksgezondheid als geheel.
...ortada dönen başka bir şeyler var.
Ik denk dat mensen vaak verbaasd zijn over het contrast
Bence insanların çoğu zaman...
tussen het materiële succes van onze samenlevingen
...toplumlarımızın maddi başarısı –emsalsiz zenginlik seviyeleri-...
- ongekende niveaus van rijkdom -
...ve pek çok sosyal başarısızlık arasındaki zıtlıktan dolayı...
en de vele sociale tekortkomingen.
...kafaları karışıyor.
Als je kijkt naar het aantal gevallen van
Eğer uyuşturucu kullanımı...
drugsmisbruik, geweld of zelfmutilatie
...şiddet veya çocukların kendilerine...
bij kinderen, of psychische aandoeningen,
...verdikleri zarar ve zihinsel hastalık...
dan wordt het duidelijk dat er iets fundamenteel verkeerd gaat
...oranlarına bakarsanız, toplumlarımızda bir şeylerin...
met onze samenlevingen.
...kökten hatalı gittiğini görebilirsiniz.
De data die ik heb beschreven
Anlatmakta olduğum veriler...
tonen simpelweg de intuïtie die mensen
...açıkça insanların yüzlerce yıldır sahip olduğu...
al honderden jaren hebben gehad;
...hisleri doğruluyor, yani eşitsizliğin bölücü ve sosyal olarak...
dat ongelijkheid zorgt voor verdeeldheid en sociaal verval.
...yıpratıcı olduğunu gösteriyor.
Maar die intuïtie is denk ik dichter bij de waarheid dan we ooit hadden voorgesteld.
Fakat o his, sanırım bizim tahminlerimizden çok daha gerçek.
Er zijn zeer krachtige psychologische en sociale effecten
Eşitsizliğin, çok güçlü psikolojik ve sosyal etkileri vardır.
van ongelijkheid. Ze hebben meer te maken met gevoelens
Zannedersem, üstünlük ve aşağılık duyguları ile...
van superioriteit en minderwaardigheid.
...daha alakalıdır.
Dat soort verdeeldheid...
Bu tarz bir ayırım...
Wellicht gaat dat samen met respect of disrespect;
...gösterilen saygıya da bağlı olarak insanların en dipte...
mensen hebben het gevoel dat er op hen wordt neergekeken.
...kendilerine tepeden bakılıyor gibi hissetmelerine yol açıyor.
Wat, trouwens, de reden is waarom geweld
Yeri gelmişken, bu durum vahşetin neden...
vaker voorkomt in meer ongelijke samenlevingen-
...daha az eşit olan toplumlarda daha sık rastlandığını açıklar.
de aanleiding voor geweld is zo vaak dat mensen het gevoel hebben
Vahşeti tetikleyen şey sıklıkla insanların aşağılandıklarını...
dat er op ze wordt neergekeken en ze niet worden gerespecteerd.
...ve saygısızlığa uğradıklarını hissetmeleridir.
Als er één principe is dat ik zou kunnen benadrukken,
Eğer şiddeti önlemek için...
wat het belangrijkste principe is
...vurgulayabileceğim bir prensip varsa ki o da...
voor de preventie van geweld
...en önemli prensiptir...
zal het "Gelijkheid" zijn.
...işte bu prensipte ancak “Eşitlik” olurdu.
De belangrijkste factor die invloed heeft op de hoeveelheid geweld
Şiddet oranını etkileyen...
...en belirleyici faktör...
is de mate van gelijkheid ten opzichte van de mate van ongelijkheid
...toplumdaki eşitlik ve eşitsizlik değerleri...
in die samenleving.
...arasındaki farktır.
Dus, waar we het over hebben is een soort van
Yani baktığımız şey bir anlamda...
algemene sociale stoornis.
...genel sosyal bozulmadır.
Het zijn niet slechts één of twee dingen die misgaan
Eşitsizliğin artması ile ters gidenler...
zodra ongelijkheid toeneemt.
...sadece bir iki olaydan ibaret değildir.
Het lijkt betrekking te hebben op alles, of we het nu hebben over
Görünen o ki, konu her ne olursa olsun...
criminaliteit, gezondheid of mentale ziekten of wat dan ook.
suç, sağlık, ruhsal hastalıklar vs. her şeyi bunun içinde
Eén van de echt verontrustende bevindingen over volksgezondheid is:
Toplumsal sağlıkla ilgili rahatsız edici bulgulardan birisi de şu:
dat je nooit de fout moet maken om arm te zijn.
Asla fakir olma hatasına düşmeyin veya...
Of arm geboren te worden.
...fakir doğmuş olmayın.
Je gezondheid zal er in vele opzichten onder leiden:
Bunun bedelini sayısız şekilde sağlığınızla ödersiniz:
iets genaamd "sociaal-economisch gezondheidsgradiënt".
Buna da sosyo - ekonomik sağlık değişim ölçüsü denir.
Hoe lager je komt in de lagen van de samenleving
Toplumda en yüksek katmandan aşağıya doğru indiğinizde...
in termen van sociaal-conomische status, elke stap lager,
...sosyo - ekonomik durum açısından...
wordt de gezondheid slechter voor talloze verschillende ziekten.
...düşülen her basamakta, birçok hastalık yüzünden...
...sağlık durumu kötüleşir.
De levensverwachting wordt slechter.
Ortalama yaşam süresi kısalır.
Zuigelingensterfte- alles waar je naar kunt kijken.
Bebek ölümleri oranı yükselir.
...ve bunun gibi görebileceğiniz her şey.
Een groot probleem is dus:
Böylece şu büyük soru akıllara gelir...
waarom bestaat deze gradiënt?
...neden böyle bir değişim ölçüsü var?
Een simpel voor de hand liggend antwoord is
Açık ve net tek bir cevap vardır:
"Als je chronisch ziek bent, zul je niet erg productief zijn
Eğer kronik bir hastalığınız varsa...
...yeterince üretken olamazsınız...
dus gezondheidsproblemen zorgen voor sociaal-economische verschillen."
...yani sağlık, sosyo-ekonomik farkların güdülenmesine sebep olur.
Niet in de verste verte- simpelweg omdat
Küçümsenecek boyutta da değil:
En basit şekli ile...
je zou kunnen kijken naar de sociaal economische status van een 10 jarige
...10 yaşında bir çocuğun...
...sosyo-ekonomik durumuna bakarak...
en dat zal iets zeggen over hun gezondheid tientallen jaren later.
...yıllar sonraki sağlık durumu hakkında...
...bir tahminde bulunabilirsiniz.
Dat is dus de richting van causaliteit.
Neden - sonuç ilişkisi ortadadır.
Volgende- "Oh deze is voor de hand liggend:
Bir diğeri - ah 'bu çok açık'...
armen kunnen de dokter niet betalen; het is toegang tot de gezondheidszorg."
...fakir insanlar doktor masraflarını...
...ve sağlık hizmetlerine erişimi karşılayamıyorlar.
Daar heeft het niets mee te maken, want je ziet dezelfde gradiënten
Bununla hiç bir alakası yok...
...çünkü bu aynı değişim ölçüsünü...
in landen met universele gezondheidszorg en gesocialiseerde geneeskunde.
...evrensel sağlık hizmetleri ve sosyal sağlık kurumları olan...
...ülkelerde de görürsünüz.
Ok - volgende "simpele uitleg":
Peki-diğer 'basit açıklama':..
"gemiddeld genomen, hoe armer je bent, hoe meer kans je hebt om
-Ortalama olarak- ne kadar yoksulsanız...
...o kadar büyük ihtimalle sigara kullanıyor...
te roken, te drinken en allerlei andere risicofactoren voor de gezondheid."
...ve içki içiyor ve risk faktörü taşıyan her türlü kötü şeyi yapıyorsunuzdur...
Ja, die werken eraan mee, maar zorgvuldig onderzoek heeft aangetoond,
Evet, bunların bir katkısı var ancak yapılan araştırmalar...
dat het misschien maar een derde van de variabiliteit verklaart.
...bunun belki 3. bir değişkeni açıklayabileceğini gösterdi...
Dus wat blijft er over?
Bu durumda geriye ne kalır?...
Wat overblijft heeft ontzettend veel te maken met de stress van armoede.
Geriye kalan yoksulluk STRESİ ile...
...yapılacak bir ton şeydir...
Hoe armer je bent- beginnend bij
Yani, ne kadar yoksulsanız, Bill Gates'ten...
de persoon die één dollar minder verdient dan Bill Gates-
...1 dolar daha az gelirli kişiden başlayarak...
Hoe armer je bent in dit land,
...bu ülkede ortalama ne kadar fakirseniz...
gemiddeld, hoe slechter je gezondheid is.
...ortalamaya göre sağlığınız o kadar kötüdür.
Dit zegt iets enorm belangrijks:
Bu bize gerçekten çok önemli bir şey söyler:
het verband tussen gezondheid en armoede
...sağlık ile yoksulluk arasındaki bağlantı...
gaat niet over arm zijn, maar over je arm voelen.
...yoksul olmak değil yoksul hissetmekle ilgilidir...
Steeds meer herkennen we dat
Gitgide kronik stresin sağlık üzerinde önemli bir etkisi...
chronische stress een belangrijke invloed heeft op gezondheid.
...olduğunu fark ediyoruz.
Maar de belangrijkste bron van stress
Ama stresin en önemli kaynakları...
is de kwaliteit van sociale relaties.
...sosyal ilişkilerin kalitesidir....
En als er iets is dat de kwaliteit van sociale relaties verlaagt,
...ve eğer sosyal ilişkilerin kalitesini...
...azaltan bir şey varsa...
dan is dat de sociaal-economische gelaagdheid van de samenleving.
...toplumdaki sosyo-ekonomik tabakalaşmadır.
Wat de wetenschap nu heeft aangetoond is dat ongeacht de materiële rijkdom,
Bilimin şimdi gösterdiği...
...maddi zenginliğe bakmadan...
de stress van simpelweg in een gelaagde samenleving leven
...tabakalaşmış bir toplumda sadece yaşamanın stresinin...
leidt tot een groot spectrum aan volksgezondheids-problemen.
...geniş bir spektrumda kamusal sağlık problemlerine yol açtığıdır...
En hoe groter de ongelijkheid, hoe erger de problemen worden.
...ve eşitsizlik ne kadar büyükse o kadar kötüleşirler.
Levensverwachting: Hoger in meer gelijke landen.
Ortalama yaşam süresi: Daha eşit ülkelerde daha uzundur.
Drugsmisbruik: Lager in meer gelijke landen.
Uyuşturucu kullanımı: Daha eşit ülkelerde daha az...
Geestesziekten: Lager in meer gelijke landen.
Akıl Hastalığı: Daha eşit ülkelerde daha az...
Sociaal Kapitaal - het vermogen van mensen om elkaar te vertrouwen:
Sosyal sermaye - insanların birbirlerine...
...güvenme kabiliyitleri anlamında:
Natuurlijk hoger in meer gelijke landen.
...doğal olarak daha eşit ülkelerde daha büyük...
Schoolresultaten: Hoger in meer gelijke landen.
Eğitim Puanları: Daha eşit ülkelerde daha yüksek...
Aantal Moorden: Lager in meer gelijke landen.
Cinayet oranları: daha eşit ülkelerde daha az...
Misdaad en Gevangenisopnamen: Lager in meer gelijke landen.
Suç ve Hapsedilme Oranları:
Daha eşit ülkelerde daha azdır...
En het gaat maar door:
Ve bu böylece sürüp gider:
Kindersterfte - overgewicht - tienermoeders:
Bebek ölüm oranı - obezite - erken yaşta doğurma oranı:
Lager in meer gelijke landen.
Daha eşit ülkelerde, bu oranlar daha düşük...
en wellicht het meest interessant:
...ve belki de işin en ilginç yanı:
Innovatie: Groter in meer gelijke landen.
Yenilik: Daha eşit ülkelerde çok daha fazla...
wat in strijd is met de eeuwenoude aanname dat een competitieve,
...ki bu da rekabete dayalı, sınıflara ayrılmış toplum yapısının...
gelaagde maatschappij op de één of andere manier creatiever en innovatiever is.
...daha yaratıcı ve yenilikçi olduğuna dair asırlık görüşe meydan okur.
Bovendien, een onderzoek gedaan in het VK genaamd 'The WhiteHall Study'
Dahası, Birleşik Krallık'ta yapılan...
...WhiteHall Study adlı çalışma...
heeft bevestigd dat er een sociale verdeling is van ziekten
...sosyoekonomik düzeyde en tepeden aşağıya doğru inildikçe...
als je de sociaal-economische ladder van boven naar beneden bekijkt.
...hastalığın sosyal bir dağılımı olduğunu...
...doğruladı.
Bijvoorbeeld, er werd geconstateerd dat in de laagste rangen van de hiërarchie
Örneğin, alt basamaklarda...
er een viervoudige stijging in sterfte door hartziekten was
...kalp rahatsızlığına bağlı ölüm oranının...
...üst basamaklardakinin 4 katı...
in vergelijking met de hoogste rangen.
...olduğu ortaya çıktı.
En dit patroon bestaat, ongeacht de toegang tot medische zorg.
Ve bu durum; sağlık hizmetlerine erişim olanağından bağımsızdır.
Zodoende, hoe slechter iemands relatieve financiële status,
Çünkü; bireyin maddi durumu kötüleştikçe...
hoe slechter hun gezondheid gemiddeld zal zijn.
...sağlığı da o ölçüde bozulacaktır.
Dit fenomeen komt voort uit wat men ook wel kan beschrijven als
"Psikososyal Gerilim" denen illetten...
'Psychosociale stress'
...ileri gelen bu olay,...
en het ligt aan de basis van de grootste sociale verstoringen
...topluma acı çektiren...
die onze huidige samenleving teisteren.
...en büyük sosyal bozulmaların temelini oluşturur.
De oorzaak?
Sebebi ne midir?
Het monetaire marktsysteem.
Sermaye-Piyasası Sistemi.
Vergis je niet:
Sakın yanlış anlaşılmasın:
de grootste vernietiger van ecologie,
Doğayı en çok katleden...
de grootste bron van afval, uitputting en vervuiling,
...ziyanın, yok oluşun ve kirliliğin başlıca kaynağı...
de grootste voortbrenger van geweld,
...şiddetin, savaşın, suçun, yoksulluğun...
oorlog, misdaad, armoede, dierenmishandeling en onmenselijkheid,
...hayvan suistimalinin, gaddarlığın baş sorumlusu...
de grootste voortbrenger van sociale en persoonlijke neurose,
...kişisel ve toplumsal nevrozların, ruhsal bozuklukların...
geestesziekten, depressie, angst...
...depresyonun, kaygıların baş yaratıcısı...
en niet te vergeten: de grootste bron van sociale verlamming
...Buna ek olarak kişisel sağlık, küresel süreklilik...
die ons er van weerhoudt om over te stappen op nieuwe methodologieën
...ve gezegenimizin gelişmesine dair yeni yöntemlere...
voor persoonlijke gezondheid, wereldwijde duurzaamheid
...yönelmemizi engelleyen...
en vooruitgang op deze planeet-
...sosyal felcin en büyük kaynağı-...
is niet één of andere corrupte overheid of wetgeving,
...yozlaşmış bir Hükümet veya mevzuat değil...
niet één of andere misdadige onderneming of bankkartel,
...bazı kızıl kuruluşlar ya da finans kartelleri değil...
niet één of andere fout in de menselijke aard,
...insan doğasının bir defosu veya kusuru değil...
niet één of andere geheime verborgen sekte die de wereld beheerst.
...ve dünyayı kontol eden gizli bir komplocu örgüt de değildir.
Bunun gerçek sorumlusu;
Het is feitelijk het sociaal-economisch systeem zelf
...Sosyo-Ekonomik Sistemin ta kendisi...
in zijn fundering.
...ve bizzat kökenidir.
[Deel 3: Project Aarde]
[3. Bölüm: Yerküre Projesi]
Stel je even voor dat we de kans hadden
Bir an için, medeniyetleri yeniden...
om de menselijke beschaving te herontwerpen, van begin af aan.
...tasarlama seçeneğimiz olduğunu hayal edelim...
Wat als we, hypothetisch gesproken,
Varsayımsal olarak konuşursak, ya Dünya'nın...
een exacte kopie van planeet aarde ontdekten
...bire bir kopyasını bulsaydık...
en het enige verschil tussen de nieuwe planeet en de onze
...ve bulduğumuz bu yeni gezegenle...
...şu anki gezegenimiz arasındaki tek fark, insan...
was dat er nog geen menselijke evolutie had plaats gevonden. Een leeg blad.
...evriminin henüz gerçekleşmemiş olması olsaydı...
...en ham haliyle...
Geen landen, geen steden, geen verontreiniging, geen republikeinen...
Ülkeler, şehirler, kirlilik, cumhuriyetçiler.. Hiç biri yok...
alleen een ongerepte, open omgeving.
...sadece saflık, açık bir çevre...
Dus. Wat doen we?
Ne yapardık?
Wel, eerst hebben we een doel nodig, toch?
İlk olarak bize bir "amaç" lazım olurdu değil mi?
En je kan gerust zeggen dat dat doel overleven zou zijn.
Bu amacın hayatta kalmak olacağını söylememizde bir sakınca yoktur.
En niet zomaar overleven, maar op
Sadece hayatta kalmak değil, aynı zamanda sağlıklı, refah içinde ve...
een optimale, gezonde en welvarende manier.
...en iyi düzeyde yaşamaya çalışırdık.
De meeste mensen willen, inderdaad, leven
İnsanların çoğu yaşamayı sever ve...
en het liefst zonder te lijden.
...yaşamlarını acı çekmeden sürdürmek ister.
Vandaar dat de basis van deze beschaving
Bunun için, medeniyet insan hayatını destekleyici...
zo ondersteunend en duurzaam mogelijk moet zijn voor menselijk leven,
...temeller üzerine kurulmalı ve bu nedenden ötürü...
...mümkün olduğunca sürdürülebilir olmalıdır.
rekening houdend met de materiële behoeften van alle mensen op aarde,
Bu uzun koşuda insanlara zarar verebilecek her şeyi...
...devre dışı bırakırken,...
terwijl getracht wordt alles te verwijderen
...tüm insanlığın ihtiyaç duyduğu temel maddelere...
wat ons op lange termijn kan schaden.
...erişebilmesini sağlamalıdır.
Nu het doel van maximale duurzaamheid helder is,
Bu "Maksimum Sürdürebilirlik" amacını anladık.
gaat de volgende vraag over onze 'methode'.
Sonraki soru, kullanacağımız "metod".
Wat voor soort benadering hanteren we?
Nasıl bir teşebbüste bulunacağız?
Laten we eens kijken...
Şimdi, bir bakalım...
Onlangs, was politiek de methode voor maatschappelijk bestuur op aarde, ...
Bizim bildiğimiz politika, Dünya'nın sosyal girişimlerini uygulama metodu...
dus wat hebben de doctrines van de republikeinen, de progressieven,
Peki, cumhuriyetçilerin, özgürlükçülerin, muhafazakârların...
conservatieven of socialisten te vertellen over maatschappelijk ontwerp?
...ya da sosyalistlerin toplum tasarımı konusunda öğretileri nedir?
Hmmm...helemaal niets.
Hmmm... pek de bir şey değil...
Oké, hoe zit het dan met religie?
Peki ya dinler?...
De grote schepper moet toch zeker ergens wat blauwdrukken achtergelaten hebben...
Elbette yüce yaratıcı bir yerlere bunun da krokisini bırakmıştır.
Nee...niets te vinden.
Malesef, hiçbir yerde bulamadık...
Oké. Wat blijft er over?
Ee? Geriye ne kaldı?...
Blijkbaar iets dat 'wetenschap' heet.
Görünüşe göre bir tek "Bilim" denen şey kaldı.
Wetenschap is uniek omdat ze niet alleen vereist
Bilim metodları, önerilen fikirlerin sadece test edilebilir ve...
dat voorgestelde ideeën worden getest en gerepliceerd,
...tekrarlanabilir oluşuna dayanmaması yönünden eşsizdir.
maar alles wat wetenschap voortbrengt is tevens inherent weerlegbaar.
Nitekim bilimin ortaya koyduğu her şey doğal olarak çürütülebilir.
Met andere woorden, in tegenstelling tot religie en politiek
Başka bir deyişle, din ve politikanın aksine...
heeft wetenschap geen ego
...bilimin egosu yoktur...
en alles wat ze suggereert, aanvaardt de mogelijkheid
...ve önerdiği her şeyin aslında yanlış olabileceği...
om ooit als fout bewezen te worden.
...ihtimalini de kabul eder.
Het houdt vast aan niets en evolueert voortdurend.
Bilim hiçbir şeye ihtiyaç duymaz ve sürekli gelişim halindedir.
Wel, dat klinkt natuurlijkerwijs genoeg voor mij.
Aslında, bu bana oldukça doğal geliyor.
Dus, op basis van de huidige stand van wetenschappelijke kennis
Öyleyse, 21. yüzyıl başlarındaki bilimsel...
in het begin van de 21e eeuw,
...verileri dikkate alırsak...
samen met ons doel van maximale duurzaamheid
...ana hedefimiz olan "maksimum sürdürülebilirlik" ilkesini...
voor de menselijke populatie,
...tüm insanlığa yaymak için...
hoe beginnen we met het eigenlijke proces van opbouw?
...çalışmalarımıza nereden başlamalıyız?
De eerste vraag die gesteld moet worden is:
Şu an, sorulması gereken ilk soru:
wat hebben we nodig om te overleven?
Yaşamak için neye ihtiyacımız var?
Het antwoord is uiteraard, planetaire grondstoffen.
Cevap elbette ki gezegenimizdeki kaynaklar.
Of het nu het water is dat we drinken, de energie die we gebruiken
İçtiğimiz sudan, kullandığımız enerjiden tutun...
of de ruwe materialen die we gebruiken om gereedschap en onderdak te creëren,
...barınaklarımıza, alet yapmakta kullandığımız hammaddelere...
de planeet herbergt een inventaris aan hulpmiddelen,
...kadar, gezegenimiz bize hayatta kalmamız için...
waarvan velen noodzakelijk zijn voor ons overleven.
...gereken her kaynağı sunuyor.
Dus, als we deze realiteit in ogenschouw nemen,
Öyleyse, bu gerçeğe göre...
wordt het cruciaal te weten te komen wat we hebben en waar het zich bevindt.
...bulmamız gereken en önemli şey, bu kaynaklar neler ve neredeler.
Dat betekent dat we een onderzoek moeten doen.
Yani bir araştırma yapmamız gerek.
We lokaliseren en identificeren simpelweg elke te vinden fysieke hulpbron
Basitçe, gezegende bulabileceğimiz her türlü fiziksel...
op de planeet, samen met de hoeveelheid per locatie,
...kaynağın yerini belirleyeceğiz.
Van lagen kopererts tot de meest veelbelovende locaties voor
Bakır rezervlerinden, rüzgar çiftlikleri kurup...
windparken voor energieproductie, tot de natuurlijke zoetwaterbronnen,
...enerji üretmek için en uygun lokasyonlara,...
...doğal su kaynaklarından...
tot een inschatting van de hoeveelheid vis in de oceaan,
...okyanuslardaki balık miktarının değerlendirilmesine...
tot de meest vruchtbare plekken voor het verbouwen van voedsel, etc.
...ekip biçmeye en uygun tarım topraklarına kadar her şeyi...
Maar, omdat wij mensen
Ama zaman içinde biz insanlar...
deze hulpbronnen voortdurend zullen consumeren,
...bu kaynakları tüketeceğimizden...
beseffen we dat we niet alleen horen te lokaliseren en te identificeren,
...onları sadece tanımlamak ve yerlerini tespit etmemizin yeterli olmadığını görüyoruz.
maar ook moeten bijhouden.
Aynı zamanda bu kaynakları takip de etmeliyiz.
We moeten ervoor zorgen dat ze niet op raken;
Kaynaklardan herhangi birinin bile tamamen tükenip yok olmadığından...
dat zou slecht zijn.
...emin olmamız lazım, yoksa kötü olur.
En dat betekent niet alleen het bijhouden van onze consumptiesnelheid,
Yalnızca kullanım oranlarını değil...
maar ook de snelheid waarmee de aarde regenereert,
...aynı zamanda doğal olarak yenilenme hızlarını da takip etmeliyiz.
zoals bijvoorbeeld de tijd die nodig is voor
Örneğin bir ağaç diyelim, ne kadar zamanda büyüyor...
een boom om te groeien of een waterbron om zich te hervullen.
...ne kadar zamanda tekrar meyve veriyor?
Dit heet: 'dynamisch evenwicht'.
Buna "Dinamik Denge" diyoruz.
Met andere woorden, als we bomen sneller verbruiken dan dat ze kunnen groeien,
Başka bir deyişle, eğer ağaçları yeniden büyüyebildiklerinden daha hızlı tüketirsek...
hebben we een ernstig probleem; want het is niet duurzaam.
...nesillerini tüketmek adına ciddi bir problemimiz var demektir.
Dus, hoe volgen we deze inventarisatie dan op
Peki o zaman, özellikle de bu kaynakların...
vooral wanneer we inzien dat
...dünyanın farklı yerlerinde olduğunu fark ettiğimize göre ...
al dat spul overal verspreid is?
...envanterini nasıl takip edeceğiz?
We hebben grote mijnen voor mineralen in wat we Afrika noemen,
Afrika dediğimiz yerde büyük mineral madenlerine...
energieconcentraties in het Midden-Oosten,
...Ortadoğu'da enerji rezervine...
enorme getijdenenergie-mogelijkheden aan de Atlantische kust in Noord-Amerika,
...Kuzey Amerika'nın Atlantik kıyılarında devasa gel-git enerjisi olanaklarına...
de grootste verse watervoorraad in Brazilië, etc.
...Brezilya'da en büyük taze su kaynağına sahibiz...
En opnieuw heeft de goede oude wetenschap een suggestie:
Peki, yaşlı bilim amcanın bir önerisi daha var:
het heet 'systeem theorie'.
Buna 'Sistemler Teorisi' deniyor.
Systeem theorie erkent dat het weefsel van de natuur,
Sistemler teorisine göre doğal dünya dokusu...
van de menselijke biologie via de aardse biosfeer
...insan biyolojisinden biyosfere, yeryüzünde canlıların yaşadığı her yere...
tot de aantrekkingskracht van het zonnestelsel zelf,
...ve güneş sisteminin çekim gücüne kadar...
een reusachtig, synergetisch in verband staand systeem is; volledig verweven.
...sinerjik olarak tamamen birbirine bağlı muhteşem bir sistemdir...
Net zoals menselijke cellen zich verbinden om onze organen te vormen.
Tıpkı insan hücrelerinin organları oluşturmak...
En de organen zich verbinden om onze lichamen te vormen
...ve organların vücudumuzu şekillendirmek için bağlanması gibi...
en omdat onze lichamen niet kunnen leven zonder aardse grondstoffen
...vücutlarımız gıda, hava ve su gibi dünyasal kaynaklar olmadan...
zoals voedsel, lucht en water, zijn we onlosmakelijk verbonden met de aarde.
...yaşayamadığından, doğal olarak biz de dünyaya bağlıyız.
En ga zo maar door.
Bu böyle devam eder.
Dus, zoals de natuur suggereert, nemen we deze gehele inventaris
Yani-doğa bütün bu var olan stoğu almamızı...
en bijgehouden gegevens en creëren we een 'systeem' om ze te beheren.
...ve verinin izini sürerek yönetmek üzere bir 'sistem' yaratmamızı öneriyor.
In feite een 'wereldwijd grondstoffenbeheer systeem'
''Küresel Kaynak Yönetim Sistemi', aslında...
om iedere relevante hulpbron op de planeet bij te houden,
...gezegendeki tüm ilgili kaynakların hesabını tutmaktır.
Er is simpelweg geen logisch alternatief, als het als soort ons doel is
Türümüz uzun dönemde yaşamını devam ettirmeyi amaçlıyorsa...
om te overleven op lange termijn, moeten we het geheel opvolgen.
...bunun başka mantıklı bir alternatifi yok. Bir bütün olarak kaynakların hesabını tutmalıyız.
Nu we dit begrijpen kunnen we naar de productie kijken.
Bu anlaşıldı, artık üretimi düşünebiliriz.
Hoe gaan we dit allemaal gebruiken?
Bütün bunları nasıl kullanacağız?
Hoe zal ons productieproces eruitzien en wat moeten we
Üretim sürecimiz ne olacak ve sürdürülebilirliğimizi en üst seviyeye çıkarmak üzere,...
in overweging nemen om er zeker van te zijn dat het zo optimaal mogelijk is,
...üretimimizin mümkün olduğunca en iyi şekilde kullanıldığından emin olmak...
om de duurzaamheid te maximaliseren?
...için neleri göz önünde bulundurmalıyız?
Wel, het eerste wat eruit springt, is het feit
Önümüze çıkan ilk şey...
dat we constant moeten proberen aan behoud te doen.
...sürekli denememiz ve korumamız gerektiği gerçeğidir.
De grondstoffen van deze planeet zijn in essentie eindig.
Gezegenin kaynakları esasen sınırlıdır.
Het is dus belangrijk om 'strategisch' te zijn.
Yani "stratejik" olmamız önemli.
'Strategisch behoud' is essentieel.
Burada anahtar 'Stratejik Koruma'dır.
Het tweede punt dat we erkennen is dat sommige grondstoffen
Farkında olduğumuz ikinci şey, bazı kaynakların...
in hun prestaties niet zo goed zijn als andere.
...diğerleri kadar verimli olmadığıdır.
Sterker nog, sommige van deze grondstoffen hebben bij gebruik
Aslında, bunlardan bazıları kullanıma konulduğu takdirde...
een vreselijk effect op het milieu,
...çevreye, insan sağlığını da tehlikeye sokan...
wat steevast onze eigen gezondheid tegenwerkt.
...korkunç etkileri olmaktadır.
Bijvoorbeeld: hoe je het ook bekijkt, olie en fossiele brandstoffen
Örneğin: yağ ve fosil yakıtları, nasıl kestiğinizin bir önemi olmaksızın...
zijn materialen die behoorlijk destructieve middelen vrijgeven in de omgeving.
...çevreye çok etkili yok edici atıklar salıyorlar.
Daarom is het van groot belang dat we ons best doen om dit soort stoffen
Bu nedenle, sadece gerektiğinde eğer şansımız varsa...
alleen te gebruiken als het echt niet anders kan. Liefst helemaal niet.
...bu tür şeyleri kullanmak için elimizden geleni yapmamız çok önemli...
Gelukkig zien we massa's zon, wind, getijden, golfslag, thermische-
Neyse ki bizim için enerji kaynağı olarak kullanmak üzere güneş, rüzgar, gel-git, dalga enerjisi...
en geothermische mogelijkheden voor de productie van energie.
...ısı farkından elde edilen enerji ve jeotermal kaynaklı enerjileri görüyoruz.
We kunnen dus objectieve strategieën uitbouwen over wat we gebruiken en waar,
Bu durumda bizler üretim veya kullanım sonucu çevreye,...
om zogenaamde 'negatieve terugwerkende krachten' te vermijden
...dolayısı ile de bize zarar verecek "negatif reaksiyonlar"...
of wat er ook uit productie of gebruik voortkomt
...olarak adlandırabileceğimiz etkilerden kaçınmak için...
en schadelijk is voor het milieu en dus onszelf.
...neyi nerede kullanabileceğimiz konusunda net stratejiler üretebiliriz.
We noemen dit 'strategische veiligheid'
Biz bunu "Stratejik Koruma" planımıza eş olarak...
koppelen aan 'strategisch behoud'.
..."Stratejik Güvenlik" olarak adlandıracağız.
Maar productiestrategieën houden daar niet op.
Fakat, üretim stratejileri burada bitmiyorlar.
We zullen een 'efficiëntie strategie' nodig hebben
Üretimin kendi gerçek mekanik yapısı için...
voor de eigenlijke productie-mechanismen.
...bir "Verimlilik Stratejisi" ne de ihtiyacımız olacak.
En we komen tot de conclusie dat we ons aan ongeveer
Ve bulduğumuz kabaca üç özel protokolü...
drie specifieke protocollen moeten houden:
...burada belirtmeliyiz.
1: Alle goederen die we produceren moeten ontworpen zijn
Bir: Ürettiğimiz her şey olabildiğince...
om zo lang mogelijk mee te gaan.
...uzun ömürlü olarak tasarlanmalı.
Het is logisch dat hoe meer dingen defect raken,
Doğal olarak, ne kadar çok hurdaya çıkan şey varsa...
hoe meer middelen we nodig hebben om ze te vervangen
...bu hurdaları yenileri ile değiştirmek için o kadar kaynağa ihtiyacımız...
en hoe meer afval we produceren.
...ve o kadar üretim kaybımız olacak.
2: Wanneer dingen toch kapot gaan,
İki: Hurdaya ayrılan şeyler her hangi bir amaç için...
of niet langer bruikbaar zijn om wat voor reden ook,
...kullanılamaz olduklarında olabildiğince çok...
is het cruciaal dat we verzamelen of recyclen, zoveel mogelijk.
...geri dönüştürmemiz veya yeniden üretmemiz zordur.
Dus het productieontwerp hoort hier rekening mee te houden
Bu nedenle, üretim tasarımı, bu durumu...
vanaf de vroegste fases van de ontwikkeling.
...daha işin başında hesaba katmalıdır.
3: Snel evoluerende technologieën, zoals elektronica,
Üç: Teknolojik eskimenin en hızlı etkisine maruz kalmakta olan...
die onderworpen zijn aan de snelste technologische veroudering,
...elektronik gibi çok çabuk gelişen teknolojiler...
horen vooruitziend ontworpen te worden,
...ileride çıkabilecek fiziksel yenilikler ile uyumlu olacak şekilde...
met de mogelijkheid tot fysieke updates.
...tasarlanmış olmaları gerekecektir.
We willen geen compleet computer systeem weggooien
Yapmak istediğimiz son şey, sadece bozuk bir parça veya...
alleen omwille van een defect of verouderd onderdeel.
...geri kalma yüzünden tüm bir bilgisayar sistemini çöpe atmaktır.
En dus ontwerpen we gewoonweg makkelijk up te daten componenten,
Bu nedenle, basitçe sistemin bileşenlerini bu günkü teknolojik yenilenme eğilimine bakarak...
stuk voor stuk, gestandaardiseerd en universeel uitwisselbaar,
...önceden parça parça, standart ve evrensel olarak değişebilecek...
in lijn met de huidige trend van technologische veranderingen.
...ve kolaylıkla yenilenebilir bir şekilde tasarlarız.
En als we beseffen dat de mechanismen van 'strategisch behoud',
"Stratejik Koruma", "Stratejik Güvenlik"…
'strategische veiligheid' en 'strategische efficiëntie'
…ve "Stratejik Randıman" mekanizmalarının…
zuiver technische overwegingen zijn,
…herhangi bir insan fikri veya hükmünden bağımsız…
vrij van elke menselijke mening of vooroordeel,
…tamamen teknik mülahazalar olduklarını anladığımızda…
dan voeren we eenvoudigweg deze strategieën in een computer
…bu stratejileri, mevcut anlayışlara dayanarak…
die alle relevante variabelen kan afwegen en berekenen
…sürdürülebilir üretim için mutlak en iyi metoda…
en ons de mogelijkheid geeft
…her zaman varmamızı sağlayan tüm ilgili değişkenleri…
te komen tot de beste methode voor duurzame productie,
…tartması ve hesaplaması için…
gebaseerd op de huidige kennis.
...bir bilgisayara programlayabiliriz.
En hoewel dit ingewikkeld klinkt,
Bu, her ne kadar kulağa karmaşık gibi gelse de…
is het niet meer dan een veredelde rekenmachine.
…aslında abartılmış bir hesap makinesidir…
Tenslotte worden zulke geavanceerde
…üstelik günümüz dünyasında bu tip…
besluitvormende controlesystemen,
…çoklu değişkenli karar verme ve izleme sistemleri…
reeds over de hele wereld gebruikt voor specifieke doeleinden.
…izole amaçlar için zaten kullanılmaktadır.
Het is enkel een proces van schaalvergroting.
Yapılacak olan sadece bir büyütme işlemidir.
Dus....
Yani...
Nu hebben we niet alleen een 'grondstoffenbeheer systeem',
Artık elimizde sadece Kaynak Yönetim Sistemimiz değil…
maar ook een 'productie management systeem',
…bir de Üretim Yönetim Sistemi var,…
die beiden met gemak computergestuurd kunnen worden
…her ikisi de etkinlik, koruma ve güvenliği maksimize etmek için…
om de efficiëntie, instandhouding en veiligheid te vergroten.
…bilgisayar tarafından otomatikleştirilmiştir.
De informatieve werkelijkheid is dat de menselijke geest,
Bilgisel gerçeklik şudur; insan aklı…
of zelfs een groep mensen, niet kunnen bijhouden wat bijgehouden hoort te worden.
...hatta bir grup insan izlenmesi gereken şeyi izleyememektedir.
Het moet door computers gebeuren, en het kan.
Bu işlem bilgisayarlar tarafından yapılmalıdır ve yapılabilir.
En daarmee komen we tot het volgend niveau: distributie.
Bu da bizi sonraki düzeye getirir: Dağıtım.
Welke duurzame strategieën zijn hier relevant?
Burada hangi sürdürülebilirlik stratejileri mantıklı geliyor?
Wel, omdat we weten dat de kortste afstand
Eh, iki nokta arasındaki en kısa mesafenin…
tussen twee punten een rechte lijn is
…düz bir hat olduğunu bildiğimize göre…
en er energie nodig is om transportmachines aan te drijven,
…ve nakliye araçlarını çalıştırmak için enerji gerektiğine göre…
en hoe korter de transport afstand, hoe efficiënter.
…daha az nakliye mesafesi daha randımanlıdır.
Goederen op één continent produceren en dan verschepen naar een ander,
Malların bir kıtada üretilmesi ve başka bir kıtaya nakledilmeleri...
is alleen zinvol als de betreffende goederen
…ancak sözkonusu mallar hedef…
simpelweg niet geproduceerd kunnen worden in dat gebied.
…bölgede üretilemiyorsa mantıklıdır.
Anders is het niks anders dan verspilling.
Diğer türlü sadece israftır.
We horen de productie zo te lokaliseren, dat transport
Üretimi yerelleştirmeliyiz, böylece dağıtım basit,…
makkelijk, snel en energiezuinig is.
…hızlı olur ve en az miktarda enerji gerektirir.
Dit noemen we de 'nabijheidsstrategie'
Buna "Coğrafi Yakınlık Stratejisi" diyoruz...
wat betekent dat we de afstand waarover we
…basitçe ister ham madde…
goederen transporteren zoveel mogelijk beperken,
…ister bitmiş tüketici ürünü olsunlar…
zowel voor ruwe grondstoffen als voor afgewerkte producten.
…malların seyahatini azalttığımız anlamına geliyor.
Het zou natuurlijk ook belangrijk kunnen zijn om te weten
Elbette hangi malları naklettiğimizi...
welke goederen we vervoeren en waarom.
... ve nedenini bilmek de önemli olabilir.
Dit valt onder de categorie 'vraag'.
Bu da, Talep kategorisi altına giriyor.
De vraag is gewoon dat wat mensen nodig hebben om gezond te zijn
Talep, basit haliyle, insanların sağlıklı olmak...
en een hoge levensstandaard te hebben.
...ve yüksek yaşam kalitesi için ihtiyaç duyduklarıdır.
Het spectrum van menselijke materiële behoeften
Bedensel ihtiyaçlar...
varieert van puur levensondersteunende noodzakelijkheden
...hayatı sürdürecek...
zoals voedsel, schoon water en onderdak,
...gıda, temiz su, barınma gibi temel elementlerden...
tot sociale en recreatieve goederen voor ontspanning
...insan ve toplum sağlığındaki önemli faktörler olan...
en persoonlijk, sociaal plezier;
...dinlenme ve hem kişisel hem sosyal hazzı sağlayacak...
beide belangrijke factoren in de menselijke en maatschappelijke gezondheid.
...sosyal ve eğlence amaçlı ürünlere kadar, çok çeşitlidir.
Heel simpel, nemen we nog een onderzoek.
O zaman basit bir araştırma ele alalım.
Mensen beschrijven hun behoeften, de vraag wordt beoordeeld
İnsanlar ihtiyaçlarını tarif eder, talep değerlendirilir...
en gebaseerd op deze vraag begint de productie.
...ve üretim bu talebe göre başlar.
En aangezien de grootte van de vraag naar verschillende goederen
Farklı ürünlere olan talebin derecesi doğal olarak...
natuurlijkerwijs zal fluctueren en veranderen rond verschillende regio's,
...bölgelere göre azalıp çoğalabilir ve değişkenlik gösterebilir.
is het nodig om een 'vraag / distributie monitoring systeem' te creëren
Talep fazlası üretim ve kıtlıktan kaçınmak için...
om overschotten en tekorten te vermijden.
...bir "Talep / Dağıtım İzleme Sistemi" yaratmalıyız.
Natuurlijk is dit idee oud nieuws;
Tabii bu fikir yeni bir haber değil.
het wordt vandaag in iedere grote winkelketen gebruikt
Bugün bu sistem belli başlı bütün mağaza zincirlerinde...
om ervoor te zorgen dat hun voorraad op peil blijft.
...stoklarını idare etmek için kullanılıyor.
Alleen deze keer, monitoren we op wereldschaal.
Ancak bu kez, takibi küresel bir boyutta yapıyoruz.
Maar wacht even. We kunnen de vraag niet echt volledig begrijpen
Ama durun bir dakika. Ürünlerin asıl kullanımını hesaba katmadıkça...
als we geen rekening houden met het werkelijk gebruik van het goed zelf.
...talebi tamamen anlamamıza imkan yok.
Is het logisch en duurzaam dat elke mens zegt:
Üretilen her şeyden herkese birer tane verilecek diye hesaplamak...
Neem maar van alles één? Ongeacht of het wordt gebruikt?
mantıklı ve sürdürülebilir midir? Kullanımına bakmadan?
Nee. Dat zou gewoonweg verspillend en inefficiënt zijn.
Hayır. Bu iyice savurganlık ve verimsiz olurdu.
Als iemand een goed nodig heeft, maar deze behoefte slechts is voor
Bir kişinin bir ürüne ihtiyacı varsa ama bu ihtiyaç örneğin...
gemiddeld 45 minuten per dag, dan zou het veel efficiënter zijn
...bir günde ortalama sadece 45 dakikaysa...
...bu kişilere o ürünü ihtiyacı süresince sağlamak...
als dat object voor hen beschikbaar gemaakt wordt
...ve diğerlerine ancak ihtiyaç duyduklarında sunmak...
en voor anderen wanneer zij er behoefte aan hebben.
...çok daha verimli olurdu.
Velen vergeten dat het niet het product is dat ze willen
Çoğumuz asıl istediğimizin ürünün kendisinin değil...
maar de functie van dat product.
...o ürünün amacı olduğunu unuturuz.
Wanneer we ons realiseren dat het goed zelf
Ürünün kendisinin aslında sadece sağladığı yarar kadar...
slechts zo belangrijk is als het nut ervan,
...önemli olduğunu farkettiğimizde...
zullen we zien dat deze 'externe beperking',
..."dıştan gelen kısıtlama" ya da bugünkü söyleyişle "mülkiyet" dediğimiz şeyin...
of wat we vandaag de dag 'eigendom' noemen,
...esasen ve ekonomik anlamda...
uitermate verspillend en milieuonvriendelijk is
...savurganlık ve çevresel olarak son derece mantıksız...
in een fundamentele, economische zin.
...olduğunu görürüz.
Dus horen we een strategie te bedenken genaamd: 'strategische toegang'.
O zaman "Stratejik Erişim" denilen bir plana ihtiyacımız var.
Dit zou de basis vormen van ons
Bu bizim...
'vraag / distributie monitoring systeem'
...her ne zaman neye ihtiyaç duyulursa duyulsun...
dat er voor zorgt dat we kunnen voldoen
...nüfusun taleplerini karşılayabileceğimizden...
aan de behoeften van de bevolking
...emin olduğumuz...
voor toegang tot wat ze nodig hebben, wanneer zij dat nodig hebben.
...her neye ihtiyaç duyuyorlarsa, gerektiğinde ulaşmak için...
En wat betreft het fysiek verkrijgen van de goederen,
...''Talep / Dağıtım Takip Sistemi''mizin vakfı olacak...
gecentraliseerde en regionale toegangscentra
...topluma yakın yerlerde konuçlandırılmış...
liggen grotendeels voor de hand,
..merkezi ve bölgesel erişim merkezleri...
opgericht in de nabijheid van de bevolking
...her zaman önemlidir...
en iemand zou gewoonweg binnenstappen, het item nemen,
...ve bir kişi basitçe gelip, buradaki malzemeyi alıp işini gördükten sonra...
gebruiken en het terugbrengen wanneer hij het niet meer nodig heeft.
...getirip yerine bırakacaktır...
Een beetje zoals een bibliotheek vandaag werkt.
...günümüzde bir kütüphanenin çalışma şekli gibi.
In feite zouden deze centra niet alleen kunnen bestaan in een gemeenschap
Doğrusu bu merkezler, bugün alışık olduğumuz...
zoals de winkels die we vandaag zien,
...yerel dükkânlar şeklinde var olamaz...
maar er zouden gespecialiseerde centra bestaan in specifieke gebieden
...fakat alanında uzmanlaşmış merkezler, bazı malların, daha az tekrarlanan nakliyatla...
waar bepaalde goederen vaak worden gebruikt.
... daha çok enerji tasarrufu yapılması amacıyla...
Hierdoor wordt meer energie bespaart met minder herhalend transport.
... daha çok kullanıldığı özel alanlarda bulunabilirler...
En wanneer dit 'vraag-monitoring systeem' in werking is,
...ve bu Talep Takip Sistemini...
staat het in verbinding met ons 'productie management systeem'
...düzenli bir biçimde Üretim Yönetimine...
en natuurlijk met ons 'grondstoffenbeheer systeem'.
...ve, tabii ki, Kaynak Yönetimini sistemimize bağlamak...
Zo wordt een geünificeerde, dynamisch updatende,
...ve böylece sürdürülebilirliği sağlamak için...
wereldwijde economische managementmachine gecreëerd,
...sınırlı kaynaklarımızın bütünlüğünü...
die er simpelweg voor zorgt dat we duurzaam blijven.
...güvence altına almayla başlayan ve...
We beginnen met het veiligstellen van de integriteit van onze eindige grondstoffen,
...en iyisini yarattığımızdan emin olana kadar devam eden,...
en zorgen ervoor dat we alleen de beste,
...her şeyi en zeki ve etkili bir biçimde dağıtırken...
meest strategische goederen produceren,
...en elverişli malları kullanmayı mümkün kılan...
terwijl we de distributie van alles uitvoeren
...ve sürekli güncellenen bir...
op de meest intelligente en efficiënte manier.
..."küresel ekonomik yönetim bilgisayarı" yaratılacaktır.
En het unieke resultaat van deze op behoud gebaseerde aanpak,
Bu sezgisel olarak bir çoğunun karşı olduğu depolama esaslı...
dat tegen de intuïtie van velen ingaat,
...yaklaşımın benzersiz bir sonucu...
is dat dit logische, van onderuit opgebouwde,
...gezegenimizdeki insan varlılığının sürekliliğini anlatan...
empirische proces van behoud en efficiëntie
...tüm bu mantıklı, depolama ve verimlilik...
-dat als enige, daadwerkelijke menselijke duurzaamheid kan realiseren-
...deneme işlemi muhtemelen insanlık tarihi boyunca...
waarschijnlijk iets zou genereren wat nooit eerder is gezien in de geschiedenis:
...hiç görülmemiş bir şeyi devreye sokacaktır.
toegang tot overvloed.
Bolluğa Erişim...
Niet alleen voor een percentage van de wereldbevolking,
...küresel nüfusun sadece bir kısmı için değil...
maar voor de hele beschaving.
...bütün insanoğlu için.
Dit economische model, zoals zojuist was uitgedrukt...
Bu ekonomik model, sadece genellenmişti.
deze verantwoordelijke, systeembenadering van het volledige
Bu sorumlu, insanoğlunu gözeten,...
aardse grondstoffenbeheer en processen,
...en etkili ve en sürdülebilir yol olan...
ontworpen om niets minder te doen dan
...ve bütün dünyanın...
de mensheid in zijn totaliteit te verzorgen
...kaynak yönetimi ve sürecini...
op de meest efficiënte en meest duurzame manier
...kapsayan sistem yaklaşımı...
zouden we een
...şöyle isimlendirilebilir :
'Resource Based Economy' kunnen noemen.
''KAYNAK-BAZLI EKONOMİ '.
Het idee werd gedefinieerd in de jaren '70 door
Bu fikir 1970'lerde toplum mühendisi...
structureel ingenieur Jacque Fresco.
...Jacque Fresco tarafından ortaya konmuştur.
Hij begreep toen al dat de samenleving afstevende op een ramkoers
Jacque o zamanlar daha toplumun doğa ve kendisi ile çarpışma sürecinde oldugunu...
met de natuur en met zichzelf, onhoudbaar op elk niveau,
...bu sürecin hişbir seviyede sürdürülebilecek halde olmadığını...
en dat als dingen niet veranderden,
...ve eğer bir şeyler değişmez ise...
we onszelf hoe dan ook zouden vernietigen.
...o ya da bu şekilde kendimizi yok edeceğimizi anlamıştı.
Kunnen al deze dingen die je zegt Jacque,
Jacque, söylediğin bütün bu şeyler...
gebouwd worden met de kennis die we nu hebben?
...bugünkü bilgilerimizle inşa edilebilir mi?
Of is het maar een inschatting,
Yoksa bugün bildiklerimize dayanarak tahminde mi bulunuyorsun?
gebaseerd op wat we vandaag weten? Nee. Al deze dingen kunnen gebouwd worden met wat we nu weten.
Hayır, bunların hepsi bugünkü bilgilerimizle inşa edilebilir.
Het vraagt 10 jaar om het aardoppervlak te veranderen.
Dünyanın yüzeyini değiştirmek 10 yıl alacaktır.
Om de wereld te herbouwen tot een nieuw paradijs op aarde.
Dünyayı ikinci bir cennet bahçesine çevirmek.
De keuze is aan jou.
Seçim size ait.
De stompzinnigheid van een nucleaire wapenwedloop,
Nükleer silahlanma yarışının aptallığı...
het ontwikkelen van wapens,
...silahların gelişimi...
problemen op een politieke manier proberen op te lossen
...sorunlarınızı bu siyasal partiyi ya da şu siyasal partiyi...
door deze politieke partij te kiezen of de andere politieke partij,
...seçerek siyasal olarak çözmeye çalışmak...
alle politiek die is ondergedompeld in corruptie.
... ki tüm politik görüşler yolsuzluk içine dalmışlardır.
Laat mij het herhalen:
Bırakın tekrar söyleyeyim:
Communisme, socialisme, fascisme, de democraten, de liberalen-
Komünizm, sosyalizm, faşizm...Demokratlar...
we willen mensen absorberen...
...Liberaller- biz insanı özümsemek istiyoruz.
alle organisaties die geloven in een beter leven voor de mens!
İnsanoğlu için daha iyi bir hayata inanan tüm kuruluşlar:
Er zijn geen negerproblemen of Poolse problemen
...Zenci ya da Polonyalı sorunları yok...
of Joodse problemen of Griekse problemen
...Yahudi ya da Yunan problemleri yok...
of vrouwenproblemen, er zijn menselijke problemen!
...ya da kadın problemleri - ortada insan problemleri var!
Ik ben voor niemand bang, ik werk voor niemand;
Kimseden korkmuyorum; kimse için çalışmıyorum;
niemand kan mij ontslaan.
...kimse beni kovamaz.
Ik heb geen baas.
Patronum yok.
Ik ben bang om te leven in de samenleving van vandaag.
Bugün yaşadığımız toplumda yaşamaktan korkuyorum.
Onze samenleving kan niet in stand worden gehouden door dit soort incompetentie.
Toplumumuz bu yetersizlikle durumunu devam ettiremez.
Het was fantastisch - het vrije-marktsysteem -
35 yıl önce - serbest girişimcilik sistemi-...
ongeveer 35 jaar geleden. Daarna had het zijn beste tijd gehad.
...harikaydı. Bu onun son faydası oldu.
Nu moeten wij onze denkwijze veranderen, of ten onder gaan.
Şimdi, düşünme biçimimizi değiştirmek zorundayız yoksa yok olacağız.
De horrorfilms van de toekomst zullen onze samenleving tonen-
Toplumumuz gelecek hakkında yapılan korku filmlerindeki gibi olacak...
hoe die niet werkte-
...bu sistemin çalışmaması...
en politiek...
...ve politika...
zou deel uitmaken van een horrorfilm.
...korku filmlerinin bir parçası olacaktır.
Wel, een heleboel mensen gebruiken tegenwoordig de term "koude wetenschap"
Bugünlerde pek çok insan analitik olması sebebiyle ‘soğuk bilim’ ...
omdat het analytisch is,
...terimini kullanıyor ve aslında...
en ze weten niet eens wat analytisch betekent.
...analitiğin ne anlama geldiğini bile bilmiyor.
Wetenschap betekent: dichtere benaderingen
Bilim, dünyanın işleyiş yönüne...
over de manier waarop de wereld echt werkt.
...yakın tahminler anlamına gelir.
Dus, het vertelt de waarheid- dat is wat het doet.
Yani aslında doğruyu söylüyor – gerçek şudur ki...
Een wetenschapper probeert niet om goed op te kunnen schieten met mensen.
...bir bilim insanı insanlarla uzlaşmayı denemez.
Ze vertellen hen wat hun bevindingen zijn.
Onlar sadece bulgularının ne olduğundan bahsederler.
Ze moeten alle dingen in twijfel trekken.
Bütün her şeyi sorgulamak zorundadırlar...
En als een wetenschapper een experiment bedenkt dat laat zien
...ve eğer bazı bilim insanları belli dirençlere sahip...
dat bepaalde materialen een bepaalde sterkte hebben,
...materyalleri gösteren bir deneyle ortaya çıkarlarsa...
dan moeten andere wetenschappers dat experiment kunnen herhalen
...diğer bilim insanları da bu deneyi tekrarlamak ve...
en dezelfde resultaten bereiken.
...aynı sonuçları elde etmek zorundadırlar.
Zelfs als een wetenschapper van mening is dat een vleugel van een vliegtuig
Eğer bir bilim insanı, matematik veya hesaplamalar soncunda...
als gevolg van wiskunde of berekeningen
...bir uçağın kanadının belli bir ağırlığı...
een bepaald gewicht kan dragen
...kaldırabildiğini hissetse bile yinede kanadın üzerine...
stapelen ze er toch nog zandzakken op
...ne zaman kırılacağını görmek için...
om te zien wanneer hij breekt, en dan zeggen ze
...bir sürü kum torbası yığar ve...
'mijn berekeningen kloppen' of 'ze kloppen niet'.
...sonra ‘görüyorsunuz benim hesaplamalarım doğru’ veya ‘doğru değil’ der.
Ik hou van dat systeem omdat het vrij is van vooringenomenheid
Ben bu sistemi çok seviyorum, çünkü önyargıdan ve...
en vrij van de gedachte dat wiskunde alle problemen kan oplossen.
...matematiğin bütün problemleri çözeceği düşüncesinden özgürdür.
Je hoort je wiskunde ook te testen.
Matematiğinizi de ayrıca teste tabi tutmanız gerekir.
Ik denk dat ieder systeem dat getest kan worden
Bence, test edilebilecek her sistem...
ook getest moet worden.
...teste tabi tutulmalıdır.
En dat alle beslissingen op onderzoek gebaseerd zouden moeten zijn.
Ve bütün kararlar araştırmalar sonucunda alınmalıdır.
Een 'Resource Based Economy' is simpelweg
Kaynak Tabanlı Ekonomi basit olarak...
de wetenschappelijke methode, toegepast op sociaal belang-
...sosyal ilgiye uygulanmış...
een aanpak die in de wereld van vandaag volstrekt afwezig is.
...ve şu anda dünyada hiç olmayan bilimsel bir yöntemdir...
De samenleving is een technische uitvinding.
Toplum teknik bir icattır.
En de meest efficiënte methoden van geoptimaliseerde menselijke gezondheid,
İyileştirilmiş insan sağlığı fiziksel ürününün en etkili yöntemleri...
fysieke productie, distributie, stedelijke infrastructuur en dergelijke
...dağıtım, şehir altyapısı ve benzeri...
bevinden zich binnen het gebied van wetenschap en technologie-
...bilim ve teknoloji alanında bulunur...
niet in politiek of monetaire economie.
...politika veya parasal ekonomide değil.
Het werkt op dezelfde systematische wijze als bijvoorbeeld een vliegtuig
Bu, aynı sistematik şekilde işler, bir uçağı ele alalım...
en er is geen republikeinse of progressieve manier om een vliegtuig te bouwen.
...bu uçağı inşa etmek için ne bir Cumhuriyetçi nede bir Liberal yöntem vardır.
Evenzo, is de natuur zelf de fysieke referentie
Aynı biçimde, doğanın kendisi...
om onze wetenschap te bewijzen, en het is een vast systeem-
...bilimimizi kanıtlamak için kullandığımız...
...fiziksel bir referanstır ve...
dat alleen voortkomt vanuit ons toegenomen begrip hierover.
...bizim çoğalan anlayışımızdan oluşan kurulmuş bir sistemdir.
In feite heeft het geen belang bij wat je
Hatta, sizin bireysel olarak düşündüğünüz...
subjectief denkt of waar je in gelooft.
...veya inandığınız şeyin doğruluğunu önemsemez.
Integendeel, het geeft je een optie:
Daha doğrusu, size bir seçenek sunar:
je kunt leren op één lijn te komen met haar natuurlijke wetten
Ya onun doğal yasalarını öğrenip onları kabullenirsiniz...
en je gedrag daarop aan te passen,
...sağlık ve sürdürülebilirliği devamlı hale getirerek...
wat steevast een goede gezondheid en duurzaamheid zal creëren,
...kendinizi buna göre idare edersiniz...
of je kunt tevergeefs tegen de stroom ingaan.
...ya da mevcut duruma karşı gelerek boşa bir çaba harcarsınız.
Het maakt niet uit hoezeer je gelooft dat je nu zomaar
Şu anda ayağa kalkıp yanınızdaki duvar üzerinde...
op kan staan en op de muur naast je kan lopen;
...yürüyebileceğinize ne kadar inandığınızın hiç bir önemi yoktur...
de wet van de zwaartekracht zal het niet toelaten.
...çünkü yerçekimi buna izin vermeyecektir.
Als je niet eet- zul je sterven.
Eğer yemek yemezseniz-ölürsünüz.
Als je als baby niet wordt geknuffeld- zul je sterven.
Bebekken size bakılmazsa-ölürsünüz.
Hoe hard het ook klinkt, de natuur is een dictatuur
Kulağa ne kadar sevimsiz gelse de, doğa bir diktatörlüktür ve...
en we kunnen er naar luisteren en er mee in harmonie treden
...ya onu dinler ve onunla uyum içinde yaşarız, ya da...
of de onvermijdelijke negatieve gevolgen ondergaan.
...kaçınılmaz kötü sonuçlarına katlanmak zorunda kalırız.
Dus, een 'Resource Based Economy'
Dolayısıyla, Kaynak Bazlı Ekonomi;
is niets meer dan een set van bewezen, levensondersteunende afspraken,
...tüm kararları optimize edilmiş insani ve çevresel sürdürülebilirliğe dayanan...
waar alle beslissingen gebaseerd zijn op
...ve yaşamı destekleyen...
optimale menselijke en milieubewuste duurzaamheid.
...sabit bir anlayışlar bütününden başka bir şey değildir.
Het houdt rekening met de empirische "levensgrond"
Kaynak bazlı ekonomi; her insanın...
die ieder menselijk wezen als behoefte deelt
...yine siyasi veya dini felsefesinden bağımsız şekilde...
ongeacht, nogmaals, van hun politieke of religieuze filosofie.
...deneysel ''Hayat Alanı''nı paylaştığını hesaba katar.
Er bestaat geen cultureel relativisme met deze aanpak.
Bu yaklaşım içinde kültürel görecilik yoktur.
Het is geen kwestie van mening.
Bu bir görüş meselesi değildir.
Menselijke behoeften zijn menselijke behoeften.
İnsani ihtiyaçlar, insani ihtiyaçlardır...
En toegang hebben tot de levensbehoeften, zoals frisse lucht,
...ve bu ihtiyaçların; zihinsel, fiziksel...
voedzaam voedsel en schoon water,
...ve evrimsel sağlığımız için, ayrıca zaten...
samen met een positief verstevigende, stabiele,
...türün devamlılığı için de erişilebilir olması elzemdir.
voedende, niet-gewelddadige omgeving,
Bu ihtiyaçlar; besleyici gıda ve temiz içme suyu gibi...
is een vereiste voor onze mentale en fysieke gezondheid,
...hayati gereksinimlere ek olarak,...
onze evolutionaire fitheid,
...güçlendirici ve dengeli bir beslenmeyi...
en dus, het overleven van de soort zelf.
...ve şiddetten uzak bir çevreyi de içermelidir.
Een 'Resource Based Economy'
Kaynak Bazlı bir ekonomi...
zou gebaseerd zijn op de beschikbare hulpbronnen.
...mevcut kaynaklara dayalı bir ekonomi olacaktır.
Je kunt niet een hoop mensen op een eiland zetten
Temel yaşam gereksinimlerine erişim olmadan,...
of een stad met 50.000 inwoners bouwen zonder toegang te hebben
...bir sürü insanı bir adaya getiremez, veya 50,000 kişilik...
tot de levensbehoeften.
...bir şehir inşa edemezsiniz
Dus wanneer ik de term 'een intelligente systematische benadering' gebruik,
Dolayısıyla, 'kapsamlı sistemler yaklaşımı' terimini kullanırken...
dan heb ik het eerst over het houden van een inventarisatie van het gebied
...bahsettiğim şey; öncelikle alanın bir envanterini çıkarmak...
en het in kaart brengen van wat dat gebied te bieden heeft-
...ve o alanın ne kadarlık bir ihtiyacı karşılayabileceğini belirlemek-...
niet alleen een architectonische benadering,
...sadece mimari bir yaklaşımla değil-...
ook niet alleen met het oog op ontwerp,
...sadece tasarımsal bir yaklaşımla değil-...
maar het ontwerp moet gebaseerd zijn op alle benodigdheden
...insan yaşamını geliştirmek için...
om het menselijk leven te verbeteren.
...ihtiyaç duyulan tüm gereksinimleri temel alan bir tasarımla...
En dat is wat ik bedoel met een geïntegreerde manier van denken.
...yapılmasıdır; ve entegre olmuş düşünce şekli diyerek anlatmak istediğim de budur.
Voedsel, kleding, onderdak, warmte, liefde-
Yiyecek, giysi, barınma, sıcaklık ve sevgi...
al deze dingen zijn noodzakelijk.
Bütün bunlar insan için zorunludur ve...
en als je mensen deze ontneemt, dan
...eğer bir insanı bunların herhangi birinden yoksun bırakırsanız...
heb je een minder mens, die minder in staat is te functioneren.
...bu daha az işlerliği olan insan demektir.
Zoals eerder geschetst, is een 'Resource-Based Economy' met zijn
Biraz önce anlatıldığı gibi, Kaynak Bazlı Ekonomi'nin...
wereldwijde systeembenadering voor extractie, productie en distributie
...küresel esasa, üretime ve dağıtıma dayalı sistemlerinin temeli...
gebaseerd op een aantal echte economische mechanismen, of strategieën
...ekonominin tüm alanlarında verimliliği ve sürdürülebilirliği...
die efficiëntie en duurzaamheid garanderen
...garanti eden doğru ekonomi mekanizmaları...
in alle lagen van de economie.
...veya 'stratejilerileri'ne dayanmaktadır.
Voortbordurend op deze gedachtengang met betrekking tot logisch ontwerp,
Şimdi, mantık çerçevesinde şekillendirdiğimiz düşünce dizisine devam edersek...
wat is het volgende in onze vergelijking?
Oluşturduğumuz denklemde, sırada ne var?
Waar wordt dit alles gematerialiseerd?
Bunların hepsi hangi noktada gerçekleşecek?
Steden.
Kentler.
De stad is een bepalende eigenschap van moderne samenleving.
Kentleşme çağdaş medeniyetin göstergesidir.
Zijn rol is het voorzien in een efficiënte toegang tot alle levensbehoeften.
Kentlerin rolü, daha fazla sosyal destek ve...
tezamen met sociale ondersteuning en interactie met de gemeenschap.
...toplumsal etkileşim ile beraber hayatın gerekliliklerine erişimi sağlamaktır.
Hoe zouden we te werk te gaan om een ideale stad te ontwerpen?
Peki ideal bir kenti nasıl dizayn edeceğiz?
In welke vorm zouden we die maken?
Şekli ne olmalı?
Vierkant? Trapezium?
Kare? Yamuk?
Nou, aangezien we hierin zullen rondbewegen
Şeklin içinde ve etrafında sürekli hareket halinde olacağımızı düşünürsek...
kunnen we het met zoveel mogelijk gelijke afstanden maken voor het gemak,
...kolaylık sağlaması için mesafeleri eşit uzaklıkta yapmak isteyebiliriz.
vandaar de cirkel.
İşte bu yüzden daire olmalı.
Wat zou de stad moeten bevatten?
Kentin içinde ne olmalı?
Uiteraard hebben we een woonwijk nodig, een plaats voor de productie van goederen,
Doğal olarak bir konut alanı, bir üretim alanı,...
een gebied dat stroom opwekt en een gebied voor landbouw.
...bir enerji üretim alanı ve bir de tarım alanına ihtiyacımız var.
Maar we hebben als mensen ook verzorging nodig-
Ama insanlar aynı zamanda gelişen varlıklar - bu nedenle kültür...
vandaar cultuur, natuur, recreatie en educatie.
...doğa, eğlence ve eğitim alanları da olmalı.
Dus laten we ook een mooi open park aanleggen,
O zaman şimdi güzel bir açık park da ekleyelim.
een plaats voor amusement/activiteiten voor culturele en sociale doeleinden
Kültürel amaçlar ve sosyalleşme için bir eğlence/etkinlik alanı...
en onderwijs- en onderzoeksinstellingen.
...ve ayrıca eğitim ve araştırma tesisleri de olsun.
En aangezien we werken met een cirkel
Şeklimiz bir daire olduğndan...
lijkt het logisch om deze functies in gordels te plaatsen
...bu fonksiyonların her birini, ulaşımı kolay olacak şekilde...
rekening houdend met de benodigde hoeveelheid land voor elk doel
...amacına yönelik ihtiyacı karşılayacak oranda yer tahsis ederek ve...
en gemakkelijke toegankelijkheid.
..."Kemer"ler halinde yerleştirmek oldukça mantıklı görünüyor.
Heel goed.
Çok güzel.
Nu, laten we aan de specifieke zaken beginnen:
Simdi, konunun detaylarına inersek:
Eerst moeten we de basisinfrastructuur of
Öncelikle sehir organizmasının cekirdegini,
ingewanden van het stadsorganisme overwegen.
...altyapısını ya da bagırsaklarını hesaba katmamız lazım.
Dit zouden de water-, goederen-,
Bunlar: su, atık malzeme...
afval- en energietransportkanalen zijn.
...ve enerji taşıma kanalları olurdu.
Net zoals we nu waterleidingen en riolering onder onze steden hebben,
Nasıl ki bugün şehirlerimizin altlarında su ve kanalizasyon şebekeleri vardır...
zouden we dit kanalisatieconcept uitbreiden om
...bu kanal konseptini, entegre atık geri dönüşüm ve...
afvalrecycling en aanlevering zelf te integreren.
...dağıtım sistemine kadar genişletebiliriz.
Geen postbodes of vuilnismannen meer.
Postacı veya çöpçüye ihtiyaç kalmaz.
Het is ingebouwd. We zouden zelfs geautomatiseerde
Tam da içine inşa edilmiştir. Ve hatta, otomatikleştirilmiş...
pneumatische buizen kunnen gebruiken en soortgelijke technologieën.
...pnömatik tüpleri ve benzer teknolojileri kullanabiliriz.
Hetzelfde geldt voor vervoer.
Aynısı ulaşım için de geçerlidir.
Het moet geïntegreerd en strategisch ontworpen zijn om zo de noodzaak
Savurgan, bağımsız arabalara olan ihtiyacı azaltacak,
voor vervuilende, onafhankelijke auto's te verminderen of zelfs te elimineren.
...hatta ortadan kaldıracak stratejik ve entegre tasarımlar gereklidir.
Elektrische trams, transportbanden, loopbanden en
Sizi şehir içinde, yukarı ve aşağı dahil...
maglev-treinen, die je zo goed als
...fiilen her yere, hatta başka şehirlere götürebilen;
overal in de stad kunnen brengen, zelfs omhoog en omlaag,
...elektrikli tramvaylar, taşıma bantları...
terwijl je ook verbonden wordt met andere steden.
...transveyorlar ve manyetik/hizli trenler.
En natuurlijk, wanneer een auto nodig is,
Tabii bir arabaya gerek duyulduğunda,
wordt deze geautomatiseerd via satelliet, voor de veiligheid en integriteit.
...güvenlik ve sağlamlık için uydu aracılığıyla -otomatik- yönlendirilmektedir.
In feite is deze automatisatie technologie werkbaar op dit moment.
Esasen, bu otomasyon teknolijisi faaliyete geçmiş durumda.
Jaarlijks overlijden ongeveer 1,2 miljoen mensen door auto-ongelukken
Her yıl yaklaşık 1.2 milyon kişi araba kazalarında ölmekte;
en ongeveer 50 miljoen raken gewond.
...yaklaşık 50 milyon kişi ise yaralanmaktadır.
Dit is absurd en hoeft niet te gebeuren.
Bu çok saçma ve böyle olması gerekmiyor.
Door het efficiënt ontwerpen van steden en geautomatiseerde, bestuurderloze auto's
Etkin şehir tasarımı ve otomasyonlu şoförsüz arabalarla...
kan dit dodental vrijwel worden geëlimineerd.
...bu ölüm rakamları fiilen ortadan kaldırılabilir.
Landbouw.
Tarım.
Vandaag, door onze lukrake, kostenbesparende industriële methoden-
Bugün, gelişigüzel bir biçimde yapılan,
waar gebruik wordt gemaakt van pesticiden, gigantische hoeveelheden kunstmest, etc.
...ilaçlama, aşırı gübreleme ve diğer maliyet düşürücü...
hebben we met succes veel van
...endustriyel uygulamalarımızla, vücutlarımızın yüksek dozlarda...
de vruchtbare grond op deze planeet verwoest,
... zehirlenmesi bir yana, gezegenin ekilebilir alanlarının çoğunu...
om nog maar te zwijgen over de verregaande vergiftiging van onze lichamen.
...başarılı bir şekilde yoketmiş bulunuyoruz.
In feite komen industriële en agrarische chemische giffen op dit moment voor
Aslında, endüstriyel ve tarımsal kimyasal toksinler...
in zo goed als ieder mens dat getest wordt, inclusief kinderen.
...bugün itibariyle, çocuklar da dahil, tüm insanlarda yapılan testlerde çıkmaktadır.
Gelukkig is er een duidelijk alternatief:
İyi ki apaçık bir alternatif var:
de grondloze mediums van hydrocultuur en luchtteelt
Mevcut besin maddesi ve su kullanımını %75 oraninda...
die de behoefte aan voedsel en water
...azaltacak olan topraksız -su bazlı tarım- ve...
tot 75% van ons huidige verbruik terugbrengt.
...hava bazlı tarım yöntemleri mevcut.
Voedsel kan nu organisch gekweekt worden op een industriële schaal
Yiyecekler artık, kapalı dikey çiftliklerde, endüstriyel ölçekte...
in gesloten verticale boerderijen.
...organik olarak yetiştirebilecek.
Bijvoorbeeld in 50 verdiepingen tellende 4000m² percelen,
Böcek ilaçlarının ve hidrokarbon...
wat de noodzaak voor pesticiden en fossiele brandstoffen
...genel kullanım ihtiyacının fiilen ortadan kalkacağı...
vrijwel zal elimineren.
...50 katlı 1 dönümlük arazilerde.
Dit is de toekomst van industriële voedselproductie:
Bu endüstriyel gıda yetiştirmenin geleceğidir.
efficiënt, schoon en ruim voorradig.
Etkili, temiz ve bereketli.
Dus, onze agrarische gordel zou deels bestaan
Dolayısıyla, böylesine gelişmiş sistemler, zamandan...
uit zulke geavanceerde systemen
...atıktan ve enerjiden tasarruf ederek...
die al het voedsel produceren dat nodig is voor de hele bevolking van de stad,
...dışarıdan hiç bir şey ithal etmeye gereksinim duymadan...
zonder de noodzaak om iets te importeren van buitenaf,
...bütün bir şehir nüfusu için gerekli gıdayı üretecek...
en zo tijd, afval en energie besparen.
...zirai sistemlerimizi kısmi olarak kapsayacaktır.
En over Energie gesproken,
Enerji ile ilgili konuşacak olursak:
de Energiegordel zou werken in een systematische aanpak van
Enerji çarkı, bir sistemler yaklaşımı ile verimli...
het onttrekken van elektriciteit uit onze overvloedig hernieuwbare middelen,
...yenilenebilir kaynaklarımızdan, elektrik elde etmek için çalışacaktır.
vooral wind, zon, geothermische en warmtedifferentialen,
Özellikle rüzgar, güneş, jeotermal ve ısı farklılıkları ve eğer...
en indien in de buurt van water, getijden- en golfslag-energie.
...potansiyel su kaynaklarına yakınsa, gelgit ve dalga gücü.
Om fluctuaties te voorkomen, en ervoor te zorgen dat
Ara vermeyi önlemek için ve pozitif net...
er een positieve netto energie-opbrengst plaatsvindt,
...enerji dönüşümünden emin olmak için...
zouden deze middelen in een geïntegreerd systeem werken
...bu kaynaklar, fazla enerjiyi büyük süper kapasitörlerde...
en elkaar ondersteunen wanneer nodig,
...yeraltında depolarken...
terwijl ze tegelijkertijd overtollige energie opslaan in grote supercondensatoren
...gerektiğinde birbirilerine güç vererek...
onder de grond, zodat niets verloren kan gaan.
...entegre bir sistem içinde işletilebilirler,
...dolayısıyla geriye hiç bir atık kalmaz.
En niet alleen voorziet de stad zichzelf van energie,
Bu şekilde, sadece bir şehir değil, belli yapılar da kendilerine...
bepaalde structuren zullen ook zelfvoorzienend zijn
...bağımsız olarak güç sağlayacaklar ve fotovoltaik paneller, yapısal basınç...
en elektriciteit genereren via fotovoltaïsche verf,
...dönüştürücüleri, ısı pilleri ve gelişim aşamasında...
structurele druk-transductors, het thermo-koppeleffect
...olan diğer teknolojiler vasıtasıyla...
en andere hedendaagse, maar onderbenutte technologieën.
...elektrik üreteceklerdir.
Natuurlijk roept dit de vraag op:
Ama tabii ki, bu şöyle bir soruyu akla getiriyor:
Hoe worden deze technologien, en goederen in het algemeen,
Genel olarak, bu teknoloji, ve ürünler...
in de eerste plaats gemaakt?
...ilk aşamada nasıl yaratılacaklar?
Dit brengt ons naar Productie:
Bu bizi üretime getiriyor:
De Industriële Gordel, zal naast ziekenhuizen en dergelijke,
Sanayi çarkı, hastaneler ve benzerlerinden ayrı olarak...
de spil zijn van de fabrieksproductie.
...fabrika, üretimin merkezi olacaktır.
Over het algemeen volledig geregionaliseerd
Tamamiyle yerel olacak şekilde, tabii ki ham maddeleri...
zou het, natuurlijk, grondstoffen verkrijgen via
...küresel kaynak yönetim sistemi yoluyla elde edecek...
het wereldwijd grondstoffenbeheer systeem, zoals net besproken,
...ve az önce tartışıldığı gibi...
waarbij de vraag gegenereerd wordt door de bevolking van de stad zelf.
...talep şehir nüfusunun kendisi tarafından yapılacaktır.
Wat betreft de mechanische aspecten van productie,
Üretim mekaniklerini göz önüne alırsak, insanlık tarihinde...
horen we een nieuw, krachtig fenomeen te bespreken
...çok yakın zamanlarda ortaya çıkan...
dat zeer recentelijk begonnen is in de menselijke geschiedenis
...ve her şeyi değiştirme gayretinde olan...
en alles op hoog tempo verandert.
...yeni ve güçlü bir fenomeni tartışmamız gerekiyor.
Het wordt Mechanisatie genoemd
Buna makineleşme veya...
of de automatisering van arbeid.
...işçilik otomasyonu deniyor.
Goed, als je rondkijkt, merk je dat bijna alles
Çevrenize şöyle bir bakarsanız...
wat we tegenwoordig gebruiken geautomatiseerd gemaakt is.
...günümüzde kullanmakta olduğumuz hemen hemen...
...her şeyin otomatik olarak yapıldığını göreceksiniz.
Je schoenen, je kleren, je apparaten thuis, je auto, enzovoorts...
Ayakkabılarınız, kıyafetleriniz, ev eşyalarınız, arabanız ve diğerleri...
Ze zijn allemaal gemaakt door geautomatiseerde machines.
Bunların hepsi makinelerle otomatik olarak üretilmişlerdir.
Kunnen we zeggen dat de samenleving niet beïnvloed is
Toplumun bu teknolojik ilerlemelerden...
door deze grote technologische ontwikkelingen?
...etkilenmediğini söyleyebilir miyiz?
Natuurlijk niet.
Tabii ki hayır.
Deze systemen schrijven werkelijk nieuwe structuren
Bu sistemler gerçekten yeni yapılar ve yeni ihtiyaçlar yaratırlar...
en nieuwe behoeften voor en maken veel dingen overbodig.
...ve diğer birçok şeyin hükmünü ortadan kaldırırlar.
Dus, de ontwikkeling en het gebruik
Bu demektir ki bizler gelişmeye devam ederken...
van technologie stijgt exponentieel.
...hızla yenilenen bir teknoloji kullanıyoruz.
Automatisering zal dus zeker door blijven gaan.
Yani, tabii ki otomasyon devam edecek. Sadece laf olsun diye....
Je kunt zinvolle technologieën niet stoppen.
...teknolojileri durduramazsınız.
Automatisering van arbeid door middel van technologie is de fundering
Teknolojik işçilik otomasyonu, tarım devrimi ve...
voor elke belangrijke sociale transformatie in de menselijke geschiedenis.
...sabanın bulunmasından ilk elektrikli makinenin icadına...
Van de landbouwrevolutie en de uitvinding van de ploeg,
...ve sanayi devriminden beri yaşamakta olduğumuz...
tot de industriële revolutie en de uitvinding van de stoommachine,
...ileri elektronik ve bilgisayarın icadını da...
tot het informatietijdperk waarin we nu leven,
...esas alan bilgi çağına kadar insanlık tarihinin...
verwezenlijkt door de uitvinding van geavanceerde electronica en computers.
...en büyük sosyal değişimlerinin temelinde yer almaktadır.
En met betrekking tot de geavanceerde productiemethodes van tegenwoordig
Bu günkü ileri üretim yöntemleri sayesinde...
is mechanisatie nu op zichzelf aan het evolueren:
...makineleşme kendi kendine gelişmektedir.
waarbij het afstand neemt van de traditionele methode,
Geleneksel parçaları birleştirerek...
waarbij losse onderdelen gemonteerd worden in een configuratie,
...ürün tamamlama yönteminden...
naar een geavanceerde methode waarbij gehele
...uzaklaşarak bütün bir ürünü tek bir seferde...
producten in één enkel proces worden gecreëerd.
...üretebilen ileri bir yönteme geçmektedir.
Evenals de meeste ingenieurs, ben ik gefascineerd door biologie, omdat het
Mühendislerin bir çoğu gibi, ben de biyolojiden çok etkileniyorum.
vol zit met voorbeelden van buitengewone bouwkundige snufjes.
Çünkü biyoloji sıradışı mühendislik örnekleri ile doludur.
Wat biologie is, is de studie van dingen die zichzelf kopiëren.
Biyoloji, kendini kopyalayan şeyleri incelemektir.
Een betere definitie van het leven hebben we niet.
Sahip olduğumuz en iyi Yaşam tanımı...
Nogmaals, als ingenieur ben ik altijd geïntrigeerd geweest
Yine bir mühendis olarak, kendisinin aynılarını üretebilen...
door het idee van zelf-reproducerende machines.
...makineler daima benim ilgimi çekmiştir.
RepRap is een driedimensionale printer.
Rep-Rap üç boyutlu bir yazıcıdır.
Het is een printer die je in je computer plugt en
Bilgisayarınıza bağladığınızda sadece iki boyutlu bir kağıt...
in plaats van patronen op tweedimensionale vellen papier te printen,
...sayfası üzerine baskı yapmak yerine...
maakt het echte, fysieke driedimensionale objecten.
...gerçek, fiziksel üç boyutlu objeler yapmaktadır.
Nu is hier niets nieuws aan.
Bunda aslında yeni bir şey yok...
3D-printers bestaan al zo'n 30 jaar.
...3 boyutlu yazıcılar 30 yıldır piyasadalar.
Het bijzondere van RepRap is dat het de meeste van zijn eigen onderdelen print.
Rep-Rap'in en büyük özelliklerinden biri, kendi kendini kopyalayabilmesidir.
Dus als je er één hebt, zou je er nog een kunnen maken
Yani, sizde bir adet varsa, daha çıkarabileceği birçok güzel şey gibi...
en die aan een vriend geven, en de mogelijkheid hebben
...bundan bir tane daha yapıp...
om veel nuttige dingen te printen.
...arkadaşınıza verebilirsiniz.
Van eenvoudige elementaire huishoudelijke objecten in je woning
En basit ev eşyalarınızın baskılarından tutun da...
tot het printen van volledige auto-carrosserieën in één keer.
...bütün bir profesyonel araba çizimine kadar...
Geavanceerd, geautomatiseerd 3D printen heeft nu de potentie
...otomatik 3 boyutlu baskılarını alabilir...
om vrijwel elk gebied van de productie om te vormen,
...sanal dönüştürme işlemini yapabilir, ev yapımı da dahil...
waaronder woningbouw.
...üretimin her alanında kullanablirsiniz.
'Contour Crafting' is eigenlijk een fabricatietechnologie,
Dış hat işçiliği aslında...
...direkt olarak bilgisayarda hazırlanmış 3 Boyutlu modelden alınan...
het zogenaamde 3D-printen, waarmee je direct
...3 Boyutlu baskı adı verilen...
3D-objecten vanaf een computermodel bouwt.
...bir fabrikasyon teknolojisidir.
Met behulp van 'Contour Crafting', zal het mogelijk zijn
Dış hat işçiliğini kullanarak...
om een huis van 600 vierkante meter
...yaklaşık 200m² büyüklüğünde komple bir evi...
in één dag geheel door een machine te laten bouwen.
...makine aracılığıyla bir günde inşa etmek mümkündür.
De reden dat mensen geïnteresseerd zijn in het automatiseren van de bouw
...insanların otomatikleştirilmiş inşaat işiyle ilgilenmesinin...
is dat het echt een hoop voordelen met zich meebrengt.
...sebebi, bir çok fayda sağlamasıdır.
Bijvoorbeeld, de bouw is behoorlijk arbeidsintensief.
Örneğin, inşa işlemi oldukça emek gerektiren bir iştir...
En hoewel het werk biedt aan een sector van de samenleving,
...ve aynı zamanda insanlara iş imkanı sağlar.
heeft het ook problemen en complicaties.
Ayrıca bir takım sorunları ve karmaşıklıkları vardır.
Bijvoorbeeld, de bouw is het meest gevaarlijke werk dat er is.
Örneğin, en tehlikeli iş inşaat işçiliğidir.
Het is erger dan de mijnbouw en de landbouw,
Tarımdan ve madencilikten bile kötüdür.
en heeft het hoogste aantal dodelijke ongelukken in bijna elk land.
Neredeyse bütün ülkelerde en yüksek seviyede öldürücüdür.
Een ander probleem is het afval.
Diğer bir mesele ise hafriyat.
Een gemiddelde woning in de Verenigde Staten kost 3 tot 7 ton afval.
Amerika'daki ortalama bir evin 3 ile 7 ton arası hafriyatı vardır.
Dit is enorm als we kijken naar de impact van de bouw,
Yani eğer inşaatın etkisine bakarsak...
wetende dat ongeveer 40% van alle materialen ter wereld
...ve sadece dünyadaki kullanılabilecek materyallerin...
gebruikt worden in de bouwsector.
...yaklaşık %40'ının kullanıldığını biliyorsak, olayın vahametini görürüz.
Dit is een grote verspilling van energie en grondstoffen
Bunun anlamı büyük miktarda enerji ve kaynak sarfiyatı...
en ook enorm schadelijk voor het milieu.
...ve çevreye ciddi anlamda zarar vermektir.
Woningen bouwen met behulp van hamers en spijkers en hout
Evleri hala daha içinde bulunduğumuz teknolojiye rağmen...
met de huidige technologische mogelijkheden, is echt absurd
...çekiçle çiviyle tahtayla yapmak gerçekten saçmalıktır.
en zal hetzelfde lot ondergaan als de arbeidersklasse
Fakat Birleşik Devletler'de en çok işçilik...
met betrekking tot de industrie in de Verenigde Staten.
...harcanan üretim kolu inşaattır.
Onlangs werd er een studie gedaan door de econoom David Autor aan het MIT,
MIT yazarlarından ekonomist David Autor'un son zamanlarda yaptığı bir çalışma...
die stelt dat onze middenklasse achterhaald is
...eski orta sınıfımızın yerinin otomasyonla...
en wordt vervangen door automatisering.
...doldurulduğuna dikat çekiyordu.
Heel eenvoudig: mechanisatie is productiever,
Oldukça basit, günümüzde kabaca her sektörde makinalaşma...
efficiënter en duurzamer dan menselijke arbeid
...insan emeğinden daha üretken, daha hızlı ve verimli
in vrijwel elke sector van de hedendaagse economie.
ve daha sürdürebilirdir.
Machines hebben geen vakantie nodig, geen pauzes, verzekeringen, pensioenen
Makinelerin, tatil yapmaya, mola vermeye, sigortaya, maaşa ihtiyacı yoktur...
en ze kunnen 24 uur per dag werken, elke dag.
...ve her gün, günde 24 saat çalışabilirler.
Hun productiepotentieel en hun nauwkeurigheid
İnsan emeğiyle karşılaştırıldığında...
in vergelijking met menselijke arbeid, is ongeëvenaard.
...verim potansiyeli ve hatasızlık oranı kıyaslanamaz düzeydedir.
Waar het op neer komt: repetitieve menselijke arbeid raakt overbodig
Özetle; kendini tekrar eden insani iş gücü tüm dünyada...
en onpraktisch over de hele wereld.
...kullanışsız, eski moda bir hal almaktadır...
De werkloosheid die je nu om je heen ziet is fundamenteel
...ki bugün çevrenizde gördüğünüz işsizliğin...
het resultaat van deze evolutie van efficiëntie op het gebied van technologie.
...temel sebebi...
...teknolojinin bu etkin evrimidir.
Jarenlang hebben markteconomen dit groeiende patroon,
Yeni sektörlerin her zaman işini kaybetmiş...
wat omschreven kan worden als 'technologische werkloosheid', genegeerd
...çalışanları işe alma eğilimleri sebebiyle...
vanwege het feit dat er altijd nieuwe sectoren leken
...adına "Teknolojik İşsizlik" diyebileceğimiz bu büyüyen...
op te duiken om de ontslagen werknemers te absorberen.
...olgu, pazar ekonomistleri tarafından yıllarca görmezden gelinmiştir.
Vandaag is de dienstensector de enige echte spil die nog overblijft
Bugün hizmet sektörü bu alanda geriye kalan tek aktarma merkezidir...
en zij heeft momenteel meer dan 80% van de Amerikaanse werkkrachten in dienst.
...ve en çok sanayileşmiş ülkelerle beraber Amerikan iş gücünün...
In de meeste geïndustrialiseerde landen is deze proportie gelijkaardig.
... yüzde 80'ine iş olanağı sağlamaktadır.
Deze sector wordt nu echter steeds meer onder druk gezet
Bununla beraber, hizmet sektörü de otomatikleştirilmiş kiosklar...
door de opkomst van geautomatiseerde kiosken en restaurants
...otomatikleştirilmiş restoranlar ve hatta mağazalar ile gittikçe artan...
en zelfs geautomatiseerde winkels.
...bir rekabet halindedir.
Economen erkennen tegenwoordig eindelijk
Nihayet bugün ekonomistler yıllardır reddedilen...
wat jarenlang ontkend werd:
...şeyin doğruluğunu kabul etmektedirler:
niet alleen neemt de technologische werkloosheid toe,
Ekonominin küresel anlamda sıkıntılı bir dönemden geçmesinin sonucu olarak...
de arbeidscrisis die we over de hele wereld zien
...ortaya çıkan işsizliği daha da kızıştıran olgu...
als een gevolg van de wereldwijde economische recessie,
...teknolojik istihdamla beraber...
maar hoe meer de recessie zich verdiept,
...ekonomik daralmanın etkileri arttıkça...
hoe sneller de industrieën zich mechaniseren.
...sanayilerin de buna bağlı olarak daha hızlı makineleşmesidir.
De valkuil, waar mensen zich niet bewust van zijn,
Burada farkedilmeyen nokta...
is dat hoe sneller ze mechaniseren om geld te besparen,
...kar etmek adına makineleşme ne kadar hızlanırsa...
hoe meer mensen ze vervangen,
...o oranda da insanları işten çıkaracakları...
hoe meer ze de publieke koopkracht verminderen.
... ve dolayısıyla kamunun alım gücünü aynı oranda düşürecekleridir.
Dit betekent dat, terwijl het bedrijf
Bunun anlamı, şirket üretimini...
alles goedkoper kan produceren,
...çok daha ucuza mal ederken...
er steeds minder mensen zijn die nog geld hebben om iets te kopen
...ürünler ne kadar ucuz olursa olsun...
ongeacht hoe goedkoop iets geworden is.
...bir şeyler almak için parası olan insan sayısı gün geçtikçe azalacak demektir.
Waar het op neer komt is dat het 'arbeid voor inkomsten' spel
Kısaca, "gelir için iş gücü" oyununda...
langzaam tot een einde komt.
...yavaş yavaş sona gelinmektedir.
In feite, als je een moment neemt om na te denken
Esasen bugün mevcut olan işlerden...
over de banen die er tegenwoordig bestaan
...hangi işlere otomasyonun hemen...
die automatisering op dit moment zou kunnen overnemen zou, indien toegepast,
...uygulanabileceğini düşünürsek...
75% van het globale arbeidspotentieel
...ortaya çıkacak sonuç dünya çapında iş gücünün %75'inin...
morgen vervangen kunnen worden door mechanisering.
...hemen yarın makineleştirilebileceği olacaktır.
En dit is waarom er in een 'Resource Based Economy'
Bu nedenledir ki Kaynak Bazlı Ekonomi'de...
geen monetair marktsysteem is.
..parasal piyasa sistemi yoktur
Helemaal geen geld ...
Para diye bir şey yoktur...
omdat het overbodig is.
...çünkü buna ihtiyaç kalmamıştır.
Een 'Resource Based Economy'
Kaynak Bazlı Ekonomi...
erkent de efficiëntie van de mechanisatie
...makinalaşmanın verimliliğini takdir eder...
en aanvaardt het voor wat het te bieden heeft.
...ve onu, sunduğu imkanlar için kabul eder.
Het vecht er niet tegen, zoals we nu doen.
Onunla bugün yaptığımız gibi savaşmaz.
Waarom? Omdat het onverantwoord is
Neden? Çünkü verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından...
om geen waarde te hechten aan efficiëntie en duurzaamheid.
...bunu yapmamak sorumsuzluk olur.
En dit brengt ons terug naar ons stadssysteem.
Bu bizi şehir sistemimize geri getirir.
In het centrum ligt de centrale koepel, die niet enkel
Merkezinde, sadece eğitim tesislerini...
...ve ulaşım anahatlarını barındırmakla kalmayıp...
de onderwijsfaciliteiten en het transportcentrum huisvest,
...aynı zamanda şehrin teknik operasyonlarını yöneten...
maar ook het mainframe
...ana bilgisayarları da içeren...
dat het technische functioneren van de stad regelt.
...Merkez Kubbe vardır.
De stad is in feite een grote geautomatiseerde machine.
Şehir aslında büyük bir otomatik makinedir.
Ze heeft sensoren in alle technische gordels
Enerji teminini, üretimini, dağıtımını...
om de voortgang van de land- en tuinbouw,
...mimari ve benzeri gelişimleri takip etmek için...
energiewinning, productie, distributie en dergelijke te overzien.
...tüm teknik bölgelerde sensörleri vardır.
Zouden er mensen nodig zijn om toezicht te houden op deze operaties
Peki, bu operasyonların hata veya bozulma durumunda...
in het geval er een storing of iets dergelijks optreedt?
...denetim için insanlara ihtiyaç olur muydu?
Hoogst waarschijnlijk wel.
Büyük bir olasılıkla: Evet.
Maar dat aantal zou na verloop van tijd afnemen naarmate de techniek verbetert.
Ama bunların sayısı zamanla...
...iyileştirmeler arttıkça, azalacaktır.
Vandaag de dag zou misschien 3% van de de stadsbevolking
Bununla beraber, bugün itibarıyla...
nodig zijn voor dergelijke taken als je het opdeelt.
...hesapladığınızda bu işler için belki de...
...şehir nüfusunun yüzde 3'üne ihtiyaç olurdu.
En ik kan je verzekeren dat in een economisch systeem,
Sizi temin ederim ki...
...gerçekten size bakmak için ve...
dat daadwerkelijk is ontworpen om voor jou te zorgen
...hergün özel diktatörlere itaat etmenize gerek kalmaksızın...
en je welzijn bewaakt, zonder dat je jezelf dagelijks
...refahınızı güvence altına almak için...
...tasarlanmış bir ekonomik sistemde...
hoeft te onderwerpen aan een private dictatuur,
...teknik olarak gereksiz ve...
meestal voor een baan die of technisch onnodig,
...sosyal olarak gayesiz bir işle...
of sociaal gezien zinloos is,
...uğraşmak zorunda olmadan...
Terwijl ondertussen vaak geworsteld wordt met een schuld die niet bestaat,
...ve çoğu zaman gerçekte var olmayan borçla boğuşarak...
gewoon om rond te kunnen komen...
...ay başını getirmekte zorlanmadan yaşamak sözkonusu olunca...
Ik garandeer je: mensen zullen vrijwillig hun tijd opofferen
...sizi temin ederim ki insanlar her yerde...
om een systeem te onderhouden en te verbeteren dat echt voor hun zorgt.
...onlara özen gösterecek sistemi devam ettirmek...
...ve geliştirmek için zamanlarını gönüllü olarak feda edeceklerdir.
Gekoppeld aan deze kwestie van motivatie
Bu "dürtü" mevzusu ile ilişkilendirdiğimizde ise...
zit de gebruikelijke vooronderstelling dat
...genel bir sanı olarak...
als er niet een soort externe druk bestaat
...eğer "yaşamak için çalışmak" konusunda...
om te 'werken om te overleven',
...dışarıdan gelen bir baskı yoksa...
mensen gewoon maar wat zouden rondhangen, zitten te niksen
...insanların öylece oturup hiç bir şey yapmadan...
en in dikke luie donders zouden transformeren.
...şişko, tembel yağ tulumlarına dönüşeceği görüşü var.
Dit is onzin.
Bu saçmalıktır.
Het huidige arbeidssysteem is
Günümüzdeki çalışma sistemi...
in feite de oorzaak van luiheid, niet de oplossing ervoor.
...gerçekte tembelliğin yaratıcısıdır...
...çözümü değil.
Als je terug denkt aan je kindertijd,
Çocukluğunuzu hatırlayın;
levenslustig, geïnteresseerd in het begrijpen van nieuwe dingen,
...hayat dolu, anlayabilmek için, yaratmak ve keşfetmek için...
waarschijnlijk creërend en op ontdekking...
...yeni şeylerle alakalı.
Maar naarmate de tijd verstreek, dwong het systeem je
Fakat zaman geçti ve sistem sizi...
om je te focussen op hoe je geld verdient.
...nasıl para kazanılacağına odaklanmaya itti.
En vanaf het eerste onderwijs,
Erken eğitimden...
tot aan de universitaire studie, word je vernauwd.
...üniversite eğitimine kadar, zihnen sığlaştınız.
Enkel om te verworden tot een schepsel dat dient als tandwiel in de machine
Ortaya çıkan...
...sadece bir dişlinin çarkları gibi...
die de gehele oogst naar de rijkste 1% doet vloeien.
...bütün ürünleri tepedeki %1'e yollayan yaratıklardır.
Wetenschappelijke studies hebben nu aangetoond dat mensen eigenlijk
Bugün bilimsel çalışmalar gösteriyor ki...
niet gemotiveerd worden door financiële beloning,
...konu maharet ve yaratıcılığa geldiğinde...
wanneer het op vindingrijkheid en creativiteit aankomt.
...maddi ödül insanları motive etmiyor.
De creatie op zich is de beloning.
Bir şey yaratmanın kendisi zaten bir ödüldür.
Geld blijkt enkel motiverend te werken
Para esasında yalnızca...
voor repetitieve, alledaagse acties;
...mükerrer, sıradan eylemlerde bir teşvik işlevi görür...
een rol die vervangen kan worden door machines.
...ki az önce bunların makinelerce yapılabileceğini gösterdik.
Als het aankomt op innovatie, het werkelijke gebruik van het menselijk brein,
Mevzubahis yenilik getirme olduğunda...
...parasal dürtünün, insan zekasının esas kullanımında...
is bewezen dat de financiële stimulans een hindernis vormt
...yaratıcı düşünceye bir ayak bağı olarak...
die creatieve gedachten belemmert en afleidt.
...ona zarar verdiği ve değersizleştirdiği ispatlanmıştır.
Dit verklaart misschien waarom Nicola Tesla, de gebroeders Wright
İşte bu durum, Nikola Tesla, Wright Kardeşler...
en andere uitvinders, die massief bijdroegen aan deze wereld,
...ve bunlar gibi...
...dünyamıza büyük katkı sağlamış mucitlerin...
nooit financiële belangen hadden om dit te doen.
...neden hiç bir parasal dürtü göstermediğini açıklayabilir.
Geld is, in feite, een valse stimulans
Para esasında hatalı bir dürtüdür...
en veroorzaakt 100 keer meer verstoring dan bijdrage.
...ve sağladığı katkıya göre...
...yüz kat daha fazla zarara yol açar.
Goedemorgen klas. Ga alsjeblieft zitten.
Günaydın sınıf. Lütfen oturun.
Het eerste wat ik wil doen, is een rondvraag
Yapmak istediğim ilk şey odayı dolaşmak...
over wat jullie willen worden als jullie groot zijn.
...ve herkese büyüdüklerinde ne olmak istediğini sormak.
Wie wil er eerst?
Kim başlamak ister?
Okee, jij Sarah?
Peki, Ya sen Sarah?
Als ik later groot ben, wil ik bij McDonald's werken, net als mama!
Büyüdüğümde annem gibi McDonalds'da çalışmak istiyorum.
Oh, familietraditie, hè?
Aa, aile geleneği ha?
En jij, Linda?
Ya sen, Linda?
Als ik later groot ben, word ik een prostituee
Büyüdüğümde...
in de straten van New York!
...New York şehrinin sokaklarında bir fahişe olacağım!
Oh! Glamour girl, hè? Heel ambitieus.
Aa, göz kamaştırıcı kız seni!
Çok ihtiraslı.
En jij, Tommy?
Ya sen, Tommy?
Als ik later groot ben, word ik een rijke, elitaire zakenman
Büyüdüğümde zengin,...
die op Wall Street werkt en profiteert
...seçkin bir işadamı olacağım...
...New York borsasında çalışıp...
van het instorten van buitenlandse economieën.
...batan yabancı ekonomilerden kar sağlayacağım.
Ondernemend... En fantastisch om wat multiculturele interesse te zien!
Girişimci...
...ve biraz çok kültürlülük ilgisi görmek çok iyi!
[ Slachtoffers van Cultuur ]
[Kültürün Mağdurları]
Zoals eerder gezegd: een 'Resource Based Economy'
Önceden belirtildiği gibi, kaynak tabanlı bir ekonomi...
past de wetenschappelijke methode toe op sociale aangelegenheden
...bilimsel yöntemi toplumsal endişelere göre uygular...
en dit is niet gelimiteerd tot technische efficiëntie.
...ve bu yalnızca teknik yeterlilikle sınırlı değildir.
Het neemt ook direct het menselijke
Ayrıca doğrudan insansal ve toplumsal iyiliği...
en sociale welzijn in overweging en hetgeen dat omvat.
...ve bunu kapsayan şeyleri de göz önünde tutar.
Wat heb je aan een sociaal systeem, als het uiteindelijk
Barış ve mutluluk içinde birlikte varolmayı sağlayamayan...
geen geluk en vreedzame co-existentie oplevert?
...bir toplumsal düzenin ne yararı var ki...
Het is dus belangrijk om erop te wijzen dat
Öyleyse şunu belirtmek gerekir ki,
met de opheffing van het geldsysteem
...para sisteminin kaldırılması...
en het voorzien in de levensbehoeften,
...ve hayati gereklilikleri sağlamakla...
we een globale afname zullen zien in criminaliteit
...suç işleme oranında küresel olarak...
van ongeveer 95%, vrijwel onmiddelijk.
...neredeyse %95'lik bir azalma görebiliriz...
Want er valt niets te stelen, te verduisteren, te frauderen of iets dergelijks.
...çünkü çalacak, zimmete geçirecek, dolandıracak veya benzer şeyler yoktur.
95% van alle mensen vandaag in de gevangenis, zitten daar
Günümüzde hapishanelerdeki tüm insanların %95'i...
vanwege een aan geld gerelateerde misdaad of vanwege drugsmisbruik
...paraya bağlı suçlardan ve uyuşturucu kullanımından dolayı oradalar...
en drugsmisbruik is een stoornis, geen misdaad.
...ve uyuşturucu kullanımı suç değil, bir bozukluk.
Dus hoe zit dat met de andere 5%? De echt gewelddadigen...
Peki ya diğer %5?
...gerçek şiddet...
vaak lijken ze voor sommigen gewelddadig
...bazen bazılarına öyle görünür ki...
alleen maar om gewelddadig te zijn...
...şiddetli olmak, şiddetli olmak içindir...
Zijn het dan gewoon slechte mensen?
...onlar sadece "kötü" insanlar mıdır?
De reden waarom ik het tijdsverspilling vind
İnsanların şiddete eğilimini...
om deel te nemen aan morele waarde-oordelen over menselijk geweld
...ahlaki değerlerle yargılamanın...
...gerçek bir zaman kaybı olduğunu...
is omdat het geen greintje bijdraagt
...düşünmemin sebebi, bunun;
aan het begrijpen van de oorzaken
...şiddetin ne sebeplerini anlamamıza, ne de engellememize...
noch de preventie van het gewelddadige gedrag.
...bir nebze bile yardımcı olmaması.
Mensen vragen wel eens of ik geloof in het 'vergeven' van criminelen.
İnsanlar bazen suçluları "affetmeye" inanıp inanmadığımı sorar.
Ik antwoord dan:
Buna cevabım şöyle:
"Nee, ik geloof niet in vergeven
"Mahkum etmeye ne kadar inanıyorsam...
net zo min als ik geloof in veroordelen".
...affetmeye de o kadar inanıyorum".
Als wij als een samenleving dezelfde
Biz toplum olarak, ne zaman...
houding kunnen aannemen in het behandelen van geweld
...şiddeti çözümleme konusunu ahlaki bir "günah" gibi değil de...
als een probleem van volksgezondheid en preventieve geneeskunde,
...kamu sağlığını veya önleyici tıp alanını tehdit eden bir sorun...
in plaats van het te zien als een moreel 'kwaad'...
...gibi görmeye başlarsak...
Alleen als we die verandering maken
...ne zaman kendi bakış açılarımızı...
in onze eigen houding, veronderstellingen en waarden
...ve değerlerimizi değiştirirsek...
zullen we er wellicht in slagen om de mate van geweld te verminderen,
...işte o zaman, şu anda yaptığımızın aksine...
in plaats van het te stimuleren, zoals we nu doen.
...şiddet seviyesini arttırmak yerine...
...azaltma konusunda başarılı oluruz.
Hoe meer rechtvaardigheid je nastreeft, hoe meer pijn het je doet
Ne kadar adalet ararsan, o kadar canın yanar...
want er bestaat niet zoiets als rechtvaardigheid.
...çünkü adalet diye bir şey yoktur.
Er is wat er is. Meer niet.
Dışarıda ne varsa o vardır. O kadar.
M.a.w., als mensen geconditioneerd worden om racistische leeghoofden te zijn,
Başka bir değişle, eğer insanlar ırkçı yobazlar olmaya şartlandırılmışsa...
als ze opgroeien in een omgeving die dat bepleit,
...eğer bunu savunan bir çevrede büyümüşlerse...
waarom zou je die persoon ervan de schuld geven?
...neden bunun için bireyi suçluyorsunuz ki?
Ze zijn slachtoffer van een subcultuur.
Onlar bir alt kültürün kurbanları.
Daarom moeten ze geholpen worden.
Bu yüzden yardıma ihtiyaçları var.
Het punt is, we moeten de omgeving herontwerpen
İşin ana fikri, sapkın davranışlar doğuran ortamı...
die zorgt voor afwijkend gedrag. Dat is het probleem.
...baştan tasarlamamız gerektiğidir.
Asıl sorun budur.
Niet het in de gevangenis stoppen van een persoon.
Çözüm birisini hapse atmak değil.
Daarom zijn rechters, advocaten, 'keuzevrijheid'
Bu yüzden; yargıçlar - avukatlar - özgür irade...
en dergelijke concepten gevaarlijk!
...ve bunun gibi kavramlar...
Want het geeft je desinformatie
...tehlikelidir, çünkü sizi yanlış bilgilendirir.
dat de persoon 'slecht' is, of een 'seriemoordenaar' is.
O insan "kötü"...veya o insan bir "seri katil".
Seriemoordenaars worden gemaakt.
Seri katiller yaratılır.
Net zoals soldaten seriemoordenaars worden met een machinegeweer.
Tıpkı askerlerin makineli tüfekleriyle birer seri katile dönüşmeleri gibi.
Ze worden moordmachines,
Ölüm makinelerine dönüşürler...
maar niemand ziet hen als moordenaars of sluipmoordenaars,
...ama "doğal olan" bu olduğu için, hiç kimse onlara...
omdat dat 'natuurlijk' is.
...bir katil veya suikastçi gözüyle bakmaz.
We geven mensen dus de schuld.
Bu durumda insanları suçlarız...
We zeggen: "Ja, deze gast was een nazi; hij martelde Joden."
"Bu adam Nazi, Yahudilere zulüm yaptı" deriz.
Nee, hij was opgevoed om Joden te martelen.
Hayır, o yahudilere zulüm yapmak üzere yetiştirilmişti.
Als je eenmaal het feit hebt geaccepteerd dat mensen individuele keuzes hebben
İnsanların birer kişisel tercihleri olduğunu...
en dat zij vrij zijn deze keuzes te maken ...
...ve bu tercihleri yapmakta özgür olduklarını...
Vrij om keuzes te maken betekent dat je niet wordt beïnvloed.
...doğru kabul ediyorsanız; özgür tercih demek...
...hiç bir etki altında kalmadan demek...
En ik kan dat helemaal niet begrijpen.
...ve ben bunu hiç anlayamıyorum.
Wij worden allemaal beïnvloed in al onze keuzes
Hepimiz tüm tercihlerimizde...
door de cultuur waar we in leven, door onze ouders
...içinde yaşadığımız kültürün, ana-babamızın...
en door de heersende waarden.
...ve baskın değerlerin etkisinde kalıyoruz.
Dus, we worden beïnvloed en dus kunnen er geen 'vrije' keuzes zijn.
Öyleyse bizler etkileniyoruz; yani özgür tercih yoktur.
"Wat is het beste land ter wereld?" - Het juiste antwoord:
Dünya üzerindeki en üstün ülke hangisidir? - Doğru cevap:
"Ik ben niet overal ter wereld geweest en ik weet niet genoeg
"Bütün dünyayı gezmedim, o yüzden bu soruyu cevaplamak...
over verschillende culturen om die vraag te beantwoorden."
...için değişik kültürler hakkında yeterli bilgim yok."
Ik ken niemand die zo praat.
Bu şekilde konuşan birini tanımıyorum.
Ze zeggen: "Het is de goede oude VS! Het allerbeste land ter wereld!"
Köklü Amerika Birleşik Devletleri...
...dünyanın en üstün devletidir diyorlar.
Echter, er wordt geen onderzoek gedaan... "Ben je in India geweest?" - "Nee."
Hiç bir araştırma yok... "Hindistana gittiniz mi? -Hayır.
'Ben je in Engeland geweest?" - "Nee." "Ben je in Frankrijk geweest?" - "Nee."
- İngiltereye gittiniz mi ? - Hayır.
- Fransaya gittiniz mi ? - Hayır.
"Waar baseer je je aannames dan op?"
Öyleyse neden ortaya varsayım atıyorsunuz?
Ze kunnen dit niet beantwoorden en worden boos. Ze zeggen:
Cevaplayamazlar. Sizin tavrınıza çıldırırlar.
"Verdomme! Wie denk je dat je bent om mij te vertellen wat ik moet denken?!"
"Allahın cezası, sen de kimsin ki...
...bana ne düşüneceğimi söylüyorsun" derler.
Je weet wel... Vergeet niet: je hebt met afwijkende mensen te maken.
Biliyorsunuz... Unutmayın: Saptırılmış insanlarla konuşuyorsunuz.
Ze zijn niet verantwoordelijk voor hun antwoorden;
Onlar cevaplardan sorumlu değillerdir...
het zijn slachtoffers van cultuur en dat betekent
...onlar kültürlerinin kurbanıdır ve bu...
dat ze beïnvloed zijn door hun eigen cultuur.
...onlar kültürlerinin etkisi altındadır demektir.
[Deel 4: Opstand]
[Bölüm 4: Yükseliş]
Wanneer we een 'Resource-Based Economy' overwegen
Kaynak Bazlı Ekonomiyi dikkate aldığımızda...
zijn er altijd een aantal argumenten die neerkomen op...
şunun gibi bir takım tartışmalar ortaya çıkaca...
[EH!] (Onderbroken)
- Hop!
[Eh! Hey!]
- Hop! Hey!
[Wacht nu eens even!] - Ja?
- Şimdi dur bir dakika orada bakalım! - Evet?
[Ik weet wat dit is. Dit wordt marxisme genoemd, vriend!]
Ben bunu biliyorum. Buna Marksizm derler dostum.
[Stalin heeft 800 miljard mensen vermoord vanwege ideeën zoals dit...]
Stalin bu tür düşünceler yüzünden 800 Milyar insanı öldürdü.
[Mijn vader is gestorven in de Goelag!] - Oké, rustig aan, rustig aan ....
- Babam Gulag'ta öldü.
[Communist! Fascist!]
- Komünist! - Faşist!
[Als je niet van Amerika houdt moet je gewoon weggaan!]
- Amerika'yı sevmiyorsan, terket!
Oké iedereen, kalmeer....
- Pekala, herkes sakin olsun...
[Dood aan de Nieuwe Wereld Orde!]
- Yeni Dünya Düzeni'ne Ölüm!
[Dood aan de Nieuwe Wereld Orde!]
- Yeni Dünya Düzeni'ne Ölüm!
En terwijl de irrationaliteit van het publiek groeide,
Seyircinin mantıksızlığı büyüdükçe...
kreeg de geschokte en verwarde
...şok içinde ve şaşkın:
verteller plotseling een fatale hartaanval.
...anlatıcı aniden ölümcül bir kalp krizi geçirdi.'
En de ogenschijnlijk Communistische propagandafilm was niet meer.
Böylece bu komünist propaganda filmi son buldu.
[Systeemfout]
[Sistemde Hata]
[Back-up Gestart - Hersteld]
[Yedekleme Başlatıldı - Geri Yüklendi]
Maar weet je, ik heb dat soort dingen tegen mensen gezegd
Fakat biliyorsun, bu tarz bir şeyi 'beyin takımı' durumundaki...
in denktank-achtige situaties,
...insanlara söyledim...
je kent die Club van Rome types enzovoorts wel...
Bilirsin bunlar Roma Kulübü tarzları ve daha ilerisi...
ze roepen: "Marxist!"
"Marksist!" dediler.
Wat? Marxist? Waar komt dat nou vandaan?
Ne? Marksist? Bu da nereden çıktı?
Ze hebben gewoon dit icoon waar ze aan vasthouden- Het is hun Heilige Graal.
Bu ikona sahipler fakat tutunmaya çalıştıkları şey...
...Kutsal Kase'leri...
en het is ook zo'n gemakkelijke, weet je.
...ve bu çok kolay olanı, biliyorsunuz.
Mensen vragen of ik een socialist, een communist of een kapitalist ben.
İnsanlar bana Sosyalist, Komünist ya da Kapitalist mi olduğumu soruyorlar.
Ik zeg dat ik geen van bovenstaande ben.
Ben de bu yukarıdakilerin hiçbiri değilim diyorum. Sizce insanlar...
En waarom denken jullie dat dat de enige opties zijn?
...neden tek seçeneğin bunlar olduğunu düşünüyorlar?
Al die politieke constructies zijn gecreëerd door schrijvers
Bütün politik yapılar...
die aannamen dat we op een planeet met oneindige grondstoffen leefden.
...yazarlar tarafından oluşturulmuştur...
...ki bu yazarlar yaşadığımız gezegende sonsuz kaynaklar olduğunu varsayıyorlardı.
Niet een van deze politieke filosofieën neemt zelfs maar in beschouwing
Bu politik filozoflardan biri bile...
dat er een tekort zou kunnen zijn van wat dan ook!
...herhangi bir şeyde kıtlık olabileceği ile ilgili kafa patlatmamış.
Ik geloof dat communisme, socialisme, het vrije marktsysteem, fascisme
Komünizm, sosyalizm, serbest piyasa ve faşizmin, sosyal evrimin...
een deel zijn van sociale evolutie.
...bir parçası olduğuna inanıyorum.
Je kunt geen grote stap nemen van de ene cultuur naar de andere-
Bir kültürden diğer bir kültüre...
...dev bir adım atamazsınız:
er zijn overgangsystemen.
Ara sistemler vardır.
Voordat er een '-isme' ontstaat, is er een 'levensgrond'.
Herhangi bir ''izm'' den önce, bir yaşam zeminimiz vardı...
En deze 'levensgrond', zoals ik zojuist heb beschreven,
...ve bu yaşam zemini biraz önce tarif ettiğim gibi...
bevat alle nodige omstandigheden om je volgende ademhaling te nemen.
...gereken bütün koşullar yani...
...bir sonraki nefesinizi almanız...
En daarbij hoort de lucht die je inademt, het water dat je krijgt,
...ve aldığınız nefesi...
de veiligheid die je hebt, het onderwijs waar je toegang tot hebt
...içtiğiniz suyu, elde ettiğiniz güvenliği...
...erişebildiğiniz eğitimi içerir;
- al deze dingen die wij delen en gebruiken
...bütün bunlar paylaştığımız ve kullandığımız şeyler ki...
waar geen leven, in welke cultuur dan ook, zonder kan.
...kimse bunlar olmadan, hiçbir kültürde yaşayamaz.
Dus we moeten opnieuw beginnen vanaf de 'levensgrond'
Öyleyse Yaşam Sahası'na geri dönmeliyiz...
en de 'levensgrond' is niet langer meer een 'isme'.
...ve yaşam alanı artık herhangi "bir şey -izm" degil.
Het is een 'levenswaarde analyse.'
O artık "yaşam değer analizi".
[ Onaanvaardbaar ]
[Sınırın Ötesi]
Het is simpelweg een historisch feit
Şu, basit bir tarihsel gercektir ki;
dat de dominante intellectuele cultuur
...herhangi bir toplumdaki...
van elke aparte samenleving de belangen reflecteert
...baskın entellektüel kültür, o toplumdaki...
van de dominante groep in die samenleving.
...baskın sınıfın menfaatlerini yansıtır.
In een slavenhoudende samenleving
Köleliğin olduğu bir toplumda...
zal het geloof over mensen en mensenrechten
...insana ve insan haklarına yönelik inançlar...
enzovoorts, de behoeften van de slavenhouders reflecteren.
...doğal olarak köle sahiplerinin ihtiyaçlarını yansıtacaktır.
In een samenleving die, nogmaals, gebaseerd is op
Yine benzer şekilde bazı bireylerin...
de macht van bepaalde mensen om te profiteren van
...başka bireylerin hayatlarından ve emeklerinden elde ettiği menfaate...
de levens en het werk van miljoenen anderen,
...ve onları kontrol etme gücüne dayanan bir toplum yapısında da...
zal de dominante intellectuele cultuur
...baskın entellektüel kültür...
de behoeften reflecteren van de dominante groep.
...baskın grubun ihtiyaçlarını yansıtacaktır.
Dus, als je om je heen kijkt, zie je dat
O halde, daha geniş çaplı bakarsanız;
de ideeën die doorwerken in psychologie, sociologie,
...psikolojiye, sosyolojiye, tarihe...
...siyasal ekonomiye ve siyaset bilimine...
geschiedenis, politieke economie en politieke wetenschap,
...sinmiş olan temel fikirler...
de behoeften van een bepaalde elite reflecteren.
...aslında seçkin bir kesimin menfaatlerini yansıtmaktadır...
En de academici die dat teveel in twijfel trekken,
...ve bunu gereğinden fazla sorgulayan akademisyenler...
worden meestal aan de kant gezet of gezien als een soort van 'radicalen'.
...kenara itilmeye çalışılmış...
...veya bir nevi "radikal" kişiler olarak görülmüşlerdir.
De dominante waarden van een cultuur
Bir kültürün hakim değerleri...
neigen datgene te ondersteunen en voort te zetten
...o kültür tarafından ödüllendirileni...
dat beloond wordt door die cultuur.
...destekleme ve sürdürme eğilimindedir.
En in een samenleving waarin succes en status
Başarı ve statünün, sosyal katkılarla değil...
worden gemeten door materiële rijkdom, en niet door sociale contributie,
...maddi zenginlikle ölçüldüğü bir toplumda da...
...dünyamızın bugün...
is het makkelijk om te zien waarom de wereld in zijn huidige staat verkeert.
...neden bu halde olduğunu anlamak çok kolaydır.
We hebben te maken met een stoornis in het waardesysteem
Şu anda, öncelikli olmaları gereken...
- compleet vervreemd van de natuur -
...kişisel ve toplumsal huzurun...
waarin de prioriteit van persoonlijk en sociaal welzijn
...suni zenginlik ve sınırsız büyüme...
ondergeschikt is geworden aan de schadelijke denkbeelden
...gibi zararli kavramlar karşısında ikinci plana atıldığı -tamamen tabiata aykırı-...
van kunstmatige welvaart en ongelimiteerde groei.
...bir değerlendirme sistemi bozukluğuyla karşı karşıyayız.
En, net als een virus, doordringt deze storing nu ieder facet van
Şimdi, bu bozukluk bir virüs gibi; hükümetlerin - basının-...
...eğlence dünyasının ve hatta eğitim sisteminin...
de overheid - nieuwsmedia - entertainment - en zelfs de academische wereld.
...her hücresine işlemektedir.
En in de structuur zijn mechanismen ter bescherming ingebouwd
Ve kendi yapısında...
...onlara karşı gelecek her şeye karşı...
tegen alles wat belemmering zou kunnen geven.
...koruma mekanizmaları oluşturulmuştur.
Discipelen van de monetaire marktreligie,
Paraya Dayalı Ekonomi inancının müritleri...
de zelfbenoemde bewakers van de status-quo,
...Statüko'nun gönüllü muhafızları...
zoeken constant manieren om iedere vorm van gedachten te vermijden
...inançlarıyla çelişebilecek her türlü...
die tegen hun geloofsuitingen kunnen ingaan,
...düşünce formundan kaçınmak için sürekli uğraşırlar.
waarvan geprojecteerde tegenstrijdigheden de meest voorkomende zijn.
Bunların en yaygınları: Tasarlanmış İkili Dengeler'dir.
Als je geen republikein bent, ben je een democraat.
Cumhuriyetçi değilseniz, kesin Demokratsınızdır.
Als je geen christen bent, ben je waarschijnlijk een satanist.
Hristiyan değilseniz, mutlaka Satanistsinizdir.
En als je denkt dat de samenleving enorm kan worden verbeterd,
Eğer toplumun büyük ilerleme kaydedeciğine inanıyorsanız...
dat je denkt dat, ik weet niet, we voor iedereen kunnen zorgen?
...belki de, bilmiyorum...
...herkesi düşünüyor olabilir misiniz?
Dan ben je gewoon een "utopist".
...o zaman "Utopyacı"sınız sadece.
En de meest verraderlijke van allemaal:
Bütün bunların en sinsice olanı:
als je niet voor de 'vrije markt' bent,
Eğer "serbest-ekonomi" taraftarı değilseniz...
ben je tegen de vrijheid in zijn algemeen.
...özgürlüğün kendisine karşısınız demektir.
Ik geloof in vrijheid!
Ben özgürlüğe inanıyorum!
Iedere keer als je iemand ergens het woord 'vrijheid' hoort zeggen,
Özgürlük kelimesini her duyduğunuzda...
of 'bemoeienis van de overheid', betekent dat in code:
...söylendiği her yerde ya da 'hükumet karşıtları' lafının...
...söylendiği her yerde bunun deşifresi:
het blokkeren van de maximalisatie om geld om te zetten
Gizli para sahiplerinin parayı...
naar nog meer geld voor bezitters van particulier geld.
...daha da çok paraya çevirmesinin engellenmesi.
Dat is het. Al het andere wat ze zeggen is:
Budur yani. Söyledikleri diğer her şey:
'Oh, we hebben meer goederen voor de burgers nodig';
"Insanlar için daha çok ticarete ihtiyacımız var."
'Oh, dit is vrijheid tegen tirannie, enzovoorts.'
"Zorbalığa karşı özgürlük bu", ve böyle sürer gider.
Iedere keer dat je zoiets ziet, kun je het daar naar decoderen.
Bunu her gördüğünüzde asıl anlamını çözebilirsiniz...
ik denk dat je een één-op-één op samenhang zult vinden
...ve sanırım her duyduğunuzda...
bij iedere keer dat ze het gebruiken.
...birebir ilişkilendireceksiniz.
En dit zouden we in zekere zin
Bunu bir anlamda şöyle tanımlayabiliriz:
een syntaxis kunnen noemen. Een regerende 'ordening' van inzicht en waarde.
Bir Sözdizimi. Anlayış ve değerleri yönetmeye yönelik bir sözdizimi.
Dus het regeert onder hun eigen erkenning.
Yani, kendi bildikleri dışında bu sözdizimi onları yönetir...
Dus ze zouden kunnen zeggen: 'Oh, dat bedoelde ik helemaal niet!'
...çıkıp "aa ben bunu demek istememiştim!" diyebilirler.
Maar dat doen ze feitelijk wel.
Ama aslında yaptıkları aynen budur.
Het is alsof je een grammatica spreekt
Örneğin, bir dili konuşursunuz...
en je volgt de regels van die grammatica
...ve o dilin bir dilbilgisi, grameri vardır...
zonder te herkennen wat die regels zijn...
...ama o dilbilgisi kurallarını birebir bilmezsiniz.
dus datgene wat we nu hebben is wat ik de 'heersende waarde syntaxis' noem.
Buna ben "Yönetici Değer Dizimi" diyorum...
dat dit onderstreept. Dus elke keer als ze deze woorden gebruiken:
...önemini gösteriyor bunun. Yani, onlar her seferinde şu kelimeleri kullandığında:
'bemoeienis van de overheid', 'gebrek aan vrijheid' of 'vrijheid',
"ükümet karşıtlığı", "özgürlük eksikliği", "özgürlük"...
of 'vooruitgang', of 'ontwikkeling',
...veya 'ilerleme' ya da 'gelişme',...
kun je al die dingen decoderen naar die werkelijke betekenis.
...bunların hepsinin şifresini çözüp ne anlama geldiğini anlarsınız.
Uiteraard, als men het woord 'vrijheid' hoort
Tabii ki "özgürlük" kelimesinin...
blijkt het vaak in dezelfde zin te staan met iets dat 'democratie' wordt genoemd.
..."demokrasi" denen şey ile...
...aynı cümle içerisinde yer alma eğilimi vardır.
Het is fascinerend hoe mensen tegenwoordig lijken te geloven
Bu gün insanların sistemimizin...
dat ze daadwerkelijk een relevante invloed hebben
...doğasında her şeyi satılık olarak...
op wat hun overheid doet.
...sunduğunu unutup devletlerinin yaptığı...
Ze vergeten hierbij dat de aard van ons systeem
...şeylerden gerçekten etkilenmiş olduklarına...
alles te koop aanbiedt.
...inanmış görünmeleri oldukça ilgi çekicidir.
De enige stem die telt is de monetaire stem
Geçerli tek oy paranın oyudur ve...
en het maakt niet uit hoeveel een activist
...herhangi bir eylemcinin ahlak ve sorumluluk diye...
schreeuwt over ethiek en aansprakelijkheid.
...ne kadar bağırdığının hiç bir önemi yoktur.
In een marktsysteem heeft elke politici, elke wetgeving
Bir pazar sisteminde, her politikacı, her yasa...
en daarom ook elke overheid een prijskaartje.
...ve buna bağlı olarak her hükümet satılıktır.
En zelfs met de 20 biljoen dollar steun voor de banken sinds 2007 -
2007 de başlayan 20 trilyon dolarlık banka kurtarma paketi bile...
...gerçekte topluma yardım etmek adına...
een hoeveelheid geld die iets had kunnen veranderen, bijvoorbeeld
...hiç bir şey yapmayan ve...
de wereldwijde energie infrastructuur tot volledig vernieuwbare methoden.
...yarın sorgusuz sualsiz...
...ortadan kaldırılabilecek...
in plaats van te worden gegeven aan een aantal instituties
...bir sürü kuruma gitmek yerine...
die letterlijk niets doen om de samenleving te helpen,
...küresel enerji alt yapısını...
instituties die morgen verwijderd kunnen worden, zonder regres...
...tamamen yenilenebilir yöntemlerle...
...değiştirebilecek miktardadır.
De blindelingse conditionering dat de politiek en poltici
Politika ve politikacıların toplum saadeti için var olduğu...
er zijn voor het publieke welzijn blijft bestaan.
...şeklindeki kör şartlanma hala devam etmektedir.
Het feit is dat de politiek een onderneming is
Aslında, politika pazar sistemi içinde...
- niet anders dan enig andere in een marktsysteem
...diğerlerinden farklı olmayan ticari bir iştir...
en ze denken eerst aan zich zelf en dan pas aan iets of iemand anders.
...ve her şeyden önce kendi çıkarlarını gözetirler.
Diep van binnen geloof ik echt niet, eerlijk niet, in politieke actie.
Ben gerçekten, dürüstçe, politik faaliyetlere asla inanmam.
Ik denk dat het systeem zich vernauwd en zich uitrekt zoals het wil.
Bana göre sistem istediği şekilde daralır ve genişler.
Het stemt zich af op deze veranderingen.
Bu değişiklikleri düzenler.
Ik denk dat de burgerrechtenbeweging een afstemming was
Bana göre sivil haklar hareketi bir düzen olarak...
door degenen die het land beheren.
...ülkenin sahipleri ile aynı safta yer almaktadır.
Ik denk dat ze zien waar hun eigenbelang ligt;
Bana göre onlar, kendi çıkarlarının nerede yalan söylediklerinin bilincindeler;
ze zien dat een bepaalde hoeveelheid vrijheid goed lijkt
...belli bir noktaya kadar özgürlüğün iyi göründüğünü biliyorlar...
- een illusie van vrijheid - geef het volk een dag om te stemmen elk jaar
...ve özgürlük hilesi bu insanlara her yıl bir oy kullanma günü veriyor...
zodat ze de illusie van betekenisloze keuze hebben.
...bu şekilde onlar manasız bir seçim yanılgısına kapılıyorlar.
Betekenisloze keuze, zodat we als slaven zullen zeggen:
Hiçbir anlamı olmayan seçim; köleler gibi gider ve deriz ki...
"Oh, ik heb gestemd". De grenzen van het debat
...''A, ben Oy Verdim.'' Bu ülkedeki tartışma sınırları...
zijn al bepaald voordat het debat begonnen is
...daha tartışma başlamadan önce belirlenmiştir ve diğer herkesin...
en de overige mensen worden uitgesloten en worden bestempeld
...marjinalleştirilmiş ve komünist ya da....
als ofwel een communist of als een soort niet-loyaal persoon.
...bir çeşit sadakatsiz...
- een "halvegare" - daar heb je een woord...
..."deli" olarak görülmesi sağlanmış...
en dan is het een "complot". Zie je, zij maakten dat
...işte şimdi yeni kelimemiz ''komplo''. Görüyorsunuz yaptıklarını.
tot iets waar nog geen minuut aandacht aan besteed zou mogen worden:
Öyle bir şey ki bu bir dakikalığına bile kafa yormamalı:
dat machtige mensen misschien samen komen en een plan hebben!
Bu güçlü insanlar biraraya gelip bir plan yapmış olabilirler!
Dat gebeurt niet, je bent een "idioot"! Je bent een "complot-denker"!
Olamaz! Sen ''delisin!'' ''Komplo meraklısısın!''
En van alle zelfverdedigingsmechanismen van dit systeem
Bu sistemin bütün savunma mekanizmaları...
zijn er twee die steeds naar voren komen.
...tekrar tekrar bu ikili ile gelir.
De eerste is het idee dat dit systeem de "oorzaak" is
Birinci fikir şöyledir: Bu sistem...
van de materiële vooruitgang die we gezien hebben op deze planeet.
...bu gezegende bugüne kadar gördüğümüz gelisimin bir "sebebidir".
Nou ... Nee.
Hayır.
Er zijn in principe twee basisoorzaken
Temelde iki ana neden vardır; bunlar...
die hebben gezorgd voor de toegenomen zogenaamde "welvaart"
...bugün gördüğümüz artan sözümona ''zenginlik'' ve...
en bevolkingsgroei die we vandaag de dag zien.
...nüfus artışını yaratmıştır.
Ten eerste, de exponentiële verbetering van productietechnologie;
Bir: üretim teknolojisinin giderek artan gelişimi;
vandaar wetenschappelijke vindingrijkheid.
...dolayısıyla bilimsel beceri.
En ten tweede, de ontdekking van overvloedige energie uit koolwaterstof -
Ve İki: Hidrokarbon enerjinin bolluğunun keşfi...
wat op dit moment de fundering is van het hele sociaal-economische systeem.
...bu da günümüzde tüm sosyo-ekonomik sistemin temelidir.
Het vrije-markt / kapitalistische / monetaire marktsysteem
Serbest Piyasa / Kapitalist / Parasal Piyasa Sistemi...
- hoe je het ook wil noemen -
...-artık her ne demek isterseniz-...
heeft niets anders gedaan dan meeliften op deze ontdekkingen
...çarpık bir teşvik sistemi ile ortaya çıkan dalgaların hüküm sürmesi ve...
met een verstoord beloningssysteem en een lukrake,
...gelişigüzel, kabaca, eşit olmayan bir yararlanma metodu ve...
zeer oneerlijke, methode voor het gebruik en distributie van deze vruchten.
...bunların dağıtılması dışında hiçbir şey yapmadı.
De tweede verdediging is een strijdlustig sociaal vooroordeel
İkinci savunma ise yıllar süren propagandanın ürettiği...
dat voortkomt uit jaren van propoganda
...kavgacı sosyal bir önyargıdır.
dat elk ander sociaal systeem ziet
Bu propaganda kendi dışındaki tüm sosyal sistemleri...
als een weg naar zogenaamde "tirannie"
..."despotluğa" giden bir yol olarak görür.
waarbij namen vallen als Stalin, Mao, Hitler,
Sık sık Stalin, Mao, Hitler'in adını anarak...
en de vele doden die zij veroorzaakt hebben.
...ve onların yarattıkları ölü sayısını söyleyerek.
Hoe heerszuchtig deze mannen ook geweest mogen zijn,
Yani, bu adamlar ne kadar despot olurlarsa olsunlar...
samen met de sociale aanpak waar zij voor stonden,
...ölümsüzleştirdikleri toplumsal yaklaşımlarını da sayarsak...
als het aankomt op het spel van de dood -
...iş ölüm oyununa gelince...
als het aankomt op systematische
...iş insanların sistematik olarak...
dagelijkse massamoorden op menselijke wezens-
...her gün toplu katliamına gelince:
kan niets uit de geschiedenis op tegen wat we tegenwoordig hebben.
Tarihte hiçbir şey bugün bize yapılanla karşılaştırılamaz.
Hongersnoden -tenminste van de laatste eeuw van onze geschiedenis-
Kıtlık - en azından son yüzyıllık tarihimiz boyunca...
werden niet veroorzaakt door een gebrek aan voedsel.
...yiyecek eksikliğinden dolayı olmadı.
Ze werden veroorzaakt door relatieve armoede.
Kıtlığa göreceli yoksulluk sebep oldu.
De economische hulpbronnen waren zo oneerlijk verdeeld
Ekonomik kaynaklar öyle haksızca dağıtılmıştır ki...
dat de armen simpelweg niet genoeg geld hadden
...yoksul insanların, ödeme imkanları olmuş olsa bile...
om het eten te betalen dat beschikbaar zou zijn geweest,
...piyasada bulunabilecek olan gıdaları...
als ze het hadden kunnen betalen.
...resmen alacak paraları yoktur.
Dat zou een voorbeeld zijn van 'Structureel Geweld'.
Bu, Yapısal Şiddete bir örnek olurdu.
Een ander voorbeeld: in Afrika en andere gebieden-
Başka bir örnek: Afrika'da ve diğer bölgelerde...
ik zal me voornamelijk richten op Afrika-
...-ki ben özellikle Afrika'ya odaklanmak istiyorum-...
sterven er tientallen miljoenen mensen aan AIDS.
...on milyonlarca insan AIDS'ten ölüyor.
Waarom sterven ze?
Neden ölüyorlar?
Het is niet omdat we niet weten hoe we AIDS moeten behandelen.
AIDS'in tedavisini bilmediğimiz için değil.
We hebben miljoenen mensen in welvarende landen
Zengin ülkelerde durumu gayet de iyiye giden...
die het opmerkelijk goed doen omdat
...iyileşen milyonlarca insan var, çünkü...
ze de medicijnen hebben die de ziekte behandelen.
...hastalığı tedavi edecek ilaçlara sahipler.
De mensen in Afrika die sterven aan AIDS
Afrika'da AIDS'ten ölen insanlar...
sterven niet door het HIV virus.
...HIV virüsünden dolayı ölmüyorlar;
Ze sterven omdat ze geen geld hebben om de medicijnen te kunnen betalen
...ölüyorlar çünkü onları hayatta tutacak...
die hen in leven zouden kunnen houden.
...ilaçları satın alacak paraları yok.
Gandhi zag dit. Hij zei:
Gandhi bunu gördü ve dedi ki:
"De dodelijkste vorm van geweld is armoede."
"Şiddetin en ölümcül biçimi yoksulluktur."
En dat is volkomen terecht.
Bu kesinlikle doğrudur.
Armoede doodt veel meer mensen dan alle oorlogen in de geschiedenis,
Yoksulluk, tarihteki bütün savaşlarda ölenlerden çok daha fazla insan öldürür...
meer mensen dan alle moordenaars in de geschiedenis;
...tarihteki bütün cinayetlerden daha fazla...
meer dan alle zelfmoorden in de geschiedenis.
...bütün intiharlardan daha fazla.
Niet alleen doodt 'structureel geweld' meer mensen
Yapısal Şiddet, yalnızca bir araya getirilmiş tüm davranışsal şiddetten...
dan al het 'gedragsgeweld' samen,
...daha fazla insan öldürmekle kalmaz...
structureel geweld is ook de hoofdoorzaak van 'gedragsgeweld.'
...Yapısal Şiddet aynı zamanda...
...davranışsal şiddetin de ana sebebidir.
[ Voorbij De Piek ]
[Zirvenin Ötesinde]
Olie is het grondbeginsel van
Petrol, uygarlık abidesinin her döneminde vardır...
en is door en door aanwezig in, de structuur van de menselijke samenleving.
...ve uygarlığın da temelidir.
Er zitten 10 calorieën van koolwaterstof energie - olie en aardgas-
Sanayileşmiş dünyada, yediğimiz her kaloride...
in elke calorie voedsel die jij en ik tot ons nemen in de geïndustrialiseerde wereld.
...10 kalorilik bir hidrokarbon -petrol ve doğalgaz- enerjisi vardır.
Kunstmest wordt gemaakt van natuurlijk aardgas.
Suni gübreler doğalgazdan elde edilir.
Pesticiden zijn gemaakt van olie.
Tarım ilaçları petrolden elde edilir.
Je gebruikt door olie aangedreven machines voor planten, ploegen,
Hasat kaldırmak - toprağı sulamak - tarlayı sürmek - ekmek -...
irrigeren, oogsten, transporteren, verpakken.
...ürünü paketlemek - nakliye etmek için petrolle çalışan makineler kullanırız.
Je verpakt het eten in plastic - dat is olie. Al het plastic is olie.
Gıdaları yine petrolden yapılan plastikle paketleriz. Bütün plastik ürünleri petroldür.
Er gaat 26 liter olie in iedere autoband.
Her bir otomobil lastiğinde 7 galon petrol vardır.
Olie is overal; het is alomtegenwoordig. En het is slechts vanwege olie
Petrol heryerdedir; heryerde her zaman bulunabilir.
dat er 7 miljard mensen, of bijna
Ve yine petrol sayesinde bugün dünyada 7 milyar...
7 miljard mensen, zijn op de planeet op dit moment.
...veya nerdeyse 7 milyar insan yaşamaktadır.
De komst van deze goedkope en makkelijke energie,
Bu ucuz ve kolay enerjiye ulaşım...
die overigens gelijk staat aan
...fikrinin ortaya çıkışı...
miljarden slaven die de klok rond werken,
...ki bu durum aslında milyarlarca kölenin 24 saat çalışması anlamına gelir...
heeft de wereld radicaal veranderd de afgelopen 100 jaar
...geçtiğimiz yüzyılda dünyayı köklü bir şekilde değiştirdi...
en de bevolking laten vertienvoudigen.
...ve nüfus 10 kat arttı.
Maar tegen 2050 is de olievoorraad nog maar in staat
Fakat, 2050 yılına gelindiğinde petrol rezervleri, şu anki yaşam koşullarında...
om slechts de helft van de huidige wereldbevolking te ondersteunen
...şimdiki nüfusun yarısından daha da az bir kısmına...
in hun huidige manier van leven.
...ancak yeter hale gelecek.
Dus de wijze waarop wij onze levens zullen moeten aanpassen is enorm.
Yani, farklı yaşamak için gerekli olan uyum tarifesi muazzam.
De wereld verbruikt nu 6 vaten olie per nieuw vat dat gevonden wordt.
Dünya şu anda çıkarılan 1 varil petrol başına 6 varil kullanıyor.
Vijf jaar geleden waren dat nog 4 vaten
Beş yıl önce çıkarılan her bir varil başına...
voor elk vat dat gevonden werd.
...4 varil kullanılıyordu.
Over een jaar zullen we 8 vaten olie gebruiken
Bundan 1 yıl sonra ise çıkarılan varil başına...
voor elk vat dat we vinden.
...8 varil kullanılıyor olacak.
Wat mij zorgen baart is het gebrek aan echte inspanning
Beni rahatsız eden şey...
van overheden wereldwijd
...dünya devletlerinin ve sanayi liderlerinin...
en industrieleiders over de hele wereld om iets te veranderen.
...buna yönelik kayda değer bir çabalarının olmaması.
We doen wel, soort van, pogingen om meer windkracht te bouwen
Elimizde rüzgar enerjisini artırmaya ve belki Gel-gitin gücünü kullanmaya...
en misschien om iets te doen met de getijden...
...yönelik sözüm ona birtakım teşebbüsler var...
We doen pogingen om onze auto's iets energiezuiniger te maken.
arabalarımızı birazcık daha verimli yapmaya yönelik girişimlerimiz var...
Maar er is niets wat er op duidt dat er een revolutie aan zit te komen;
...ama görünürlerde gerçek bir devrime benzeyen herhangi bir şey yok...
dit alles is vrij minimaal, en dat vind ik best beangstigend.
Bunların hepsi oldukça küçük çaplı ve bana göre...
...oldukça da ürkütücü şeyler.
En de overheden die gedreven worden door deze economen
Ve söylediklerimize pek de değer vermeyen...
die niet echt waardering hebben voor waar wij over praten,
...bu ekonomi uzmanlarının etkisi altında yönetilen devletler ...
proberen het consumptiegedrag te stimuleren om welvaart te herstellen
...geçmişi yeniden yaratma umuduyla geçmişteki refahı geri getirmek için...
in de hoop het verleden terug te halen.
...tüketimciliği tetiklemeye çalışıyorlar.
Ze printen nog meer geld waar geen enkele zekerheid tegenover staat.
Herhangi bir teminat vermeksizin daha da fazla para basıyorlar.
Dus mocht de economie verbeteren en herstellen
Dolayısıyla, eğer ekonomi iyileşir ve düzelirse...
en de welbekende groei komt terug, dan zal dit maar van korte duur zijn
...ve şu meşhur büyüme yeniden gerçekleşirse...
omdat binnen een korte periode,
...bu sadece kısa süreli bir durum olacaktır...
geteld in maanden in plaats van in jaren,
...çünkü yıllarla değil aylarla ölçülecek kadar kısa bir sürenin sonunda...
de aanleveringslimiet weer zal worden bereikt;
...yeniden stok engeline takılacaktır;
er zal weer een nieuwe prijsschok komen en een diepere recessie.
...yeniden bir fiyat fırlaması olacaktır-...
Dus ik denk dat we in een serie van vicieuze cirkels belanden.
...ve daha da şiddetli bir ekonomik bunalım yaşanacaktır.
Dolayısıyla bence çılgın bir kısır döngüye giriyoruz.
Dus we hebben een stijgende economische groei
O halde ekonomik büyüme yükselişteyken - bir anda fiyatlar fırlar -...
-prijzen stijgen- en alles valt weer stil. Daar staan we nu.
...ve her şey bir anda durur. İşte bulunduğumuz nokta budur.
Daarna zal het weer gaan stijgen, maar wat we dan hebben is dit gebied
Sonra yeniden yükselişe geçer ancak bu sefer öyle bir noktadayızdır ki...
waar geen mogelijkheid meer is om goedkope energie te produceren.
...artık ucuz enerji üretimine olanak kalmamıştır.
We zijn aan de piek- we zijn op de afdaling van olieproductie.
Zirvede, petrol üretiminin alt yamacındayız.
We kunnen niet nog meer olie, nog sneller, uit de grond krijgen
Dipten daha fazla ve daha hızlı çıkmanın hiç bir yolu yok.
wat betekent dat zaken stilgelegd worden, de prijs van olie daalt
Bu da bir şeylerin kapatılması, petrol fiyatlarının düşmesi demek.
wat ook gebeurde begin 2009, maar wanneer je dan een 'herstel' hebt
2009'da bu oldu fakat sonra ''iyileşme'' olarak...
komt de olieprijs terug opzetten.
...petrol fiyatları geri dönmeye başladı.
Recentelijk zweeft het zo rond de $80 per vat
Son zamanlarda bir varili 80 Dolar civarında asılı duruyor...
en wat we zien is dat zelfs met $80 per vat nu,
...ve bizim gördüğümüz şimdi bir varili 80 Dolar olsa bile...
met de financiële en economische ineenstorting,
...finansal ve ekonomik çöküş ile birlikte...
mensen het moeilijk hebben om zich dit te veroorloven.
...insanlar almakta zorlanıyorlar.
Momenteel is de wereldwijde olieproductie ongeveer 86 miljoen vaten per dag.
Dünyadaki petrol üretimi şu anda günlük 86 milyon varil civarındadır.
Over een periode van 10 jaar, is dit grofweg 14 miljoen vaten per dag
On yıl sonra...
die vervangen moeten worden.
...kabaca günlük 14 milyon varil bile çıkarılamayacak.
Er is niets op dit moment dat zelfs maar aan
Böyle bir talebin yüzde 1'ini bile...
1% van dergelijke vraag kan voldoen.
...karşılayacak bir şey yok.
Als we niet snel iets doen
Eğer hızlıca bir şeyler yapmazsak...
zal er een gigantisch energietekort zijn.
...çok büyük bir enerji açığı olacak.
De grote vergissing was dat we dit niet erkenden, een jaar of tien geleden,
Bence en büyük hata...
dat een gezamenlijke inspanning nodig was
...on yıl içinde ya da daha erken...
om deze duurzame vormen van energie te ontwikkelen.
...sürdürebilir enerji formlarını geliştirmek için...
...düzenli çalışma gerektiğinin farkına varıp kabullenmemektir.
Ik denk dat dit iets is waar onze kleinkinderen
Bence bu torunlarımızın geriye dönüp baktığında...
op terug zullen kijken met totaal ongeloof.
...inanamayacakları bir şeydir.
'Jullie wisten dat jullie te maken hadden met een eindige grondstof.
''Siz insanlar, sınırlı madde ile idare ettiğinizi biliyordunuz...
Hoe is het mogelijk dat jullie je economie bouwden
...Nasıl oldu da ekonominizi...
rond iets dat ging verdwijnen?'
...yok olmak üzere olan bir şeyin üstüne kurabildiniz?'' diyecekler.
Voor de eerste keer in de geschiedenis van de mens
Tarihinde ilk defa...
wordt onze soort nu geconfronteerd met de uitputting van een basisgrondstof
...insanoğlu bugün yaşamsal sistemin merkezindeki...
die centraal staat in ons huidige systeem van overleven.
...ana kaynağın azalması ile yüz yüze geldi...
En de essentie van het hele verhaal
...ve bütün bunların can alıcı noktası...
is dat zelfs met olie die schaarser wordt
...petrol her gün biraz daha yok olup giderken...
het economische systeem nog steeds blindelings zijn
...ekonomik sistemin hala körü körüne...
kankerachtige groeimodel zal voortzetten,
...bu kanserli büyüme modelini zorlayacak olmasıdır.
zodat mensen nog meer auto's kopen die olie nodig hebben
Böylece insanlar gidip iş ve gayrisafi milli hasıla yaratmak için...
om BBP en banen te genereren, die de achteruitgang versnellen.
...daha fazla benzinle çalışan araba alacaklar.... yıkılma ve düşüş...
Zijn er oplossingen om het bouwwerk
Hidrokarbon ekonomi fikrinin ortadan kaldırılması için...
van de fossiele brandstoffen-economie te vervangen? Natuurlijk.
...çözümler var mı?
Tabii ki.
Maar het benodigde pad om deze veranderingen te verwezenlijken
Fakat bu değişiklikleri başarmak için ihtiyaç duyulan yol...
zal zich niet manifesteren door de benodigde marktsysteemprotocollen
...gereken Piyasa Sistem Protokolleri yoluyla açıklamak olmayacaktır.
omdat nieuwe oplossingen alleen maar uitgevoerd kunnen worden
Yeni çözümler sadece...
via het winstmechanisme.
...kar Mekanizması yoluyla uygulanabilir.
Mensen investeren niet in hernieuwbare energieën omdat
İnsanlar yenilenebilir enerjiye yatırım yapmıyorlar...
er geen geld mee te verdienen valt op zowel lange als korte termijn.
...çünkü yenilenebilir enerjide, ne kısa, ne de uzun vadede para yoktur.
En de benodigde betrokkenheid om dit te bewerkstelligen
Bu yatırımın yapılabilmesi için gerekli olan taahhüt ise...
kan alleen gebeuren bij ernstige financiële verliezen.
...ancak ciddi sermaye kaybı olması halinde gerçekleşebilir.
Daarom is er geen winstmotief en in dit systeem,
Dolayısıyla, parasal teşvik yoktur...
als er geen winstmotief is, zal er niets gebeuren.
...ve bu sistemde parasal teşvik yoksa, işler yürümez...
Daarbij
...ve bütün bunların üstüne, yükselen petrol fiyatları...
is de oliecrisis slechts een van de vele opkomende consequenties
...bugün daha da hız kazanmış olan çevresel-sosyal tren kazasının...
van deze sociaal-ecologische treinramp die elke dag meer vaart maakt.
...yüzeye çıkan birçok sonucundan sadece bir tanesidir.
Een andere achteruitgang is vers water
Diğer inişe geçenler arasında...
- het eigenlijke weefsel van ons bestaan -
...varoluşumuzun temel yapıtaşı Temiz Su dahil...
waar momenteel voor 2.8 miljard mensen tekorten van zijn geconstateerd
...hali hazırda günümüzde 2.8 milyar insan için...
...kıtlıklar baş göstermektedir...
en deze tekorten zijn op weg om 4 miljard mensen te treffen tegen 2030.
...ve bu kıtlıklar 2030 yılında 4 milyar insana ulaşacak şekilde artmaktadır.
Voedselproductie:
Gıda Üretimi:
De vernietiging van vruchtbare grond,
İnsanların gıda üretiminin % 99,7'sini oluşturan tarıma elverişli arazilerin harabedilmesi...
waar nu 99,7% van ons voedsel vandaan komt,
...yeniden ekilmesinden...
vindt tot 40 maal sneller plaats dan het zich herstellen kan.
...40 kat daha hızlı olmaktadır ve son 40 yılda...
En over de afgelopen 40 jaar is 30% van de landbouwgrond
...tarıma elverişli arazilerin...
onproductief geworden.
...% 30'u verimsiz hale gelmiştir.
En niet te vergeten dat koolwaterstoffen
Hidrokarbonların, bugün ziraatin belkemiği olmasından bahsetmiyoruz bile...
de ruggengraat vormen van de landbouw
...ve onun inişe geçmesi ile...
en, wanneer dit in verval raakt, zal de voedselvoorraad volgen.
...gıda arzı da inişe geçecektir.
Wat betreft grondstoffen in het algemeen,
Mevcut tüketim koşullarımızda sahip olunan...
met ons huidige consumptiegedrag, hebben we
...kaynaklar göz önüne alındığında; bu tüketim oranlarımızla...
tegen 2030 twee planeten nodig om dit gedrag voort te kunnen zetten.
...devam edebilmek için, 2030 yılında 2 tane gezegene ihtiyaç duyacağız.
Om maar niet te beginnen over de voortdurende vernietiging
Yaşamı destekleyen biyodeğişkenliğin sürekli yokedilmesi sonucu...
van de levensondersteunende biodiversiteit, zorgend voor uitsterving
...dünya çapında çevresel dengesizliğe...
[verborgen boodschap]
...ve nesil tükenmesine...
en destabilisatie van het milieu over de hele wereld.
...sebebiyet veriyor olmamız da cabası.
En tegelijk met al dit verval
Ve bütün bu çöküşler sözkonusuyken...
hebben we een bijna exponentiële populatiegroei
...bir de katlanarak artan bir nüfusumuz var ki;...
waardoor er tegen 2030 waarschijnlijk meer dan 8 miljard mensen op aarde zullen zijn.
...2030 yılında bu gezegendeki insan sayısı...
...8 milyardan fazla olabilir.
De energieproductie alleen al zou met 44% gestegen moeten zijn
2030 yılında böyle bir talebi karşılamak için...
tegen 2030 om aan zo'n vraag te voldoen.
...sadece enerji üretiminde %44'lük bir artış gerekecektir.
En nogmaals, omdat geld het enige is dat aanzet tot actie,
Yine para, faaliyeti başlatan tek şey olduğu için...
kunnen we dan verwachten dat ook maar één land op de planeet
...ziraat suyunu yönlendirme, enerji üretimi...
het zich kan veroorloven om de gigantische veranderingen te maken
...ve benzeri konularda devrim yapmak için...
voor de revolutionalisering van landbouw,
...gerekli büyük çaptaki değişimlerin altından...
waterzuivering, energieproductie, enzovoorts?
...maddi olarak kalkabilecek herhangi bir ülke olmasını bekleyebilir miyiz?
Wanneer het wereldwijde piramidespel van schulden
Küresel borç piramidi komplosu...
de wereld langzaam stilzet?
...dünyanın tamamını yavaş yavaş kaplarken...
Om maar te zwijgen van het feit dat de werkloosheidscijfers die we nu zien
Etrafınızda gördüğünüz işsizliğin...
...teknolojik işsizliğin doğasından dolayı...
langzaam de standaard gaan worden
...bir normalite haline geldiği gerçeğinden...
door technologische werkloosheid.
...bahsetmeye gerek bile yok.
De banen komen niet terug.
İşler geri gelmiyor.
En tot slot, een breed sociaal perspectief:
Son olarak, geniş bir sosyal bakış açısı.
Van 1970 tot 2010 is de armoede
1970'ten 2010'a, bu sistemden dolayı...
door dit systeem verdubbeld.
...gezegendeki kıtlık ikiye katlandı...
En als je de stand van zaken bekijkt,
...ve şu an ki durumda -...
denk je werkelijk dat we iets anders zullen zien dan verdere verdubbeling,
...gerçekten, bu oranın daha fazla...
...katlanmasından başka bir şey göreceğimizi mi sanıyorsunuz?
meer lijden en meer massale hongersnoden?
Daha fazla acı ve daha büyük bir kitlesel kıtlık?
[ Het begin ]
[Başlangıç]
Er komt geen herstel meer.
Düzelme olmayacak.
Dit is niet zomaar een lange depressie
Bu sonunda birgün içinden...
waar we ons vanzelf uit worstelen.
...çıkabileceğimiz uzun bir kriz değil.
Ik denk dat de volgende fase die we zullen zien,
Bence, ekonomik çöküşün bir sonraki devresinde...
na de volgende ronde van economische crisis, massale sociale onrust zal zijn.
...görülecek olan, büyük bir iç huzursuzluk.
Wanneer de uitkeringen niet meer betaald kunnen worden
Birleşik Devletler parası kalmadığı için işsizlik...
omdat de overheden geen geld meer hebben.
...çeklerini ödeyemediğinde...
En wanneer het zo verslechtert dat mensen geen vertrouwen meer hebben
Her şey kötü gitmeye başladığında ve...
in hun verkozen leiders, zullen ze verandering eisen,
...ve insanlar seçtikleri liderlere olan güvenlerini kaybettiklerinde, değişim isteyecekler.
als we elkaar niet uitmoorden in de tussentijd
İşleyiş süresince birbirimizi öldürmez ya da...
of het milieu vernietigen.
....çevremizi yok etmezsek...
Ik ben bang dat we straks op het punt komen waarop het te laat is,
...korkarım ki, geri dönüşü olmayacak bir noktada son bulacağız..
dat laat me niet met rust.
...ve bu beni son derece rahatsız ediyor.
We proberen er alles aan te doen om dat te vermijden.
Bu durumu engellemek için elimizden geleni yapıyoruz.
Het is duidelijk dat we voor een grote transitie staan voor de mensheid.
İnsan hayatının, muhteşem bir değişimin eşğinde olduğu apaçık.
We staan voor een fundamentele verandering
Şu anda yüzleştiğimiz, son yüzyılda bilinen...
van het leven dat we de afgelopen 100 jaar gekend hebben.
...en esaslı en temel değişim.
Er moet een link zijn tussen de economie
Bu gezegendeki ekonomi ve kaynaklar arasında...
en de hulpbronnen van deze planeet-
...bir bağlantı olmalı...
deze hulpbronnen zijn natuurlijk alle flora en fauna,
...bu kaynaklar tabiki de, tüm hayvanlar ve gezegendeki yaşam;...
de gezondheid van de oceanen en alles daartussen.
...okyanusların sağlığı ve diğer her şey.
Dit is een monetair paradigma dat niet zal stoppen
Bu bir parasal paradigma, ve öyle ki;
voordat de laatste mens op aarde verdwenen zal zijn.
...son insanı da öldürene kadar rahat durmayacak.
Degenen aan de top, zullen er alles aan doen om aan de macht te blijven,
"Egemenler" gücü ellerinde tutmak için ellerinden geleni yapacaktır...
dat mag je niet vergeten.
...ve bunu aklınızdan çıkarmamalısınız.
Ze zullen gebruikmaken van het leger, de marine en leugens
Orduları, donanmaları, yalanları ve kullanmaları gereken...
of wat ze maar nodig hebben om aan de macht te kunnen blijven.
...her şeyi güçlerini korumak için kullanacaklardır.
Ze zijn niet van plan om dit op te geven
Pes etmek üzere değiller...
omdat ze geen ander systeem kennen dat hun soort in stand houdt.
...çünkü kendi türlerini sürekli kılacak başka bir sistem bilmiyorlar.
[ Live uit New York ]
(New York'tan canlı yayın)
[ Wereldwijde protesten zorgen voor een wereldwijd economisch falen ]
(Küresel Protestolar Dünya Ekonomisini durdurdu)
[ Live uit Londen ]
(Londra'dan canlı yayın)
[ Live uit China ]
(Çin'den canlı yayın)
[ Live uit Zuid Afrika ]
(Güney Afrika'dan canlı yayın)
[ Live uit Spanje ]
(İspanya'dan canlı yayın)
[ Live uit Rusland ]
(Rusya'dan canlı yayın)
[ Live uit Canada ]
(Kanada'dan canlı yayın)
[ Live uit Saudi Arabië ]
(Suudi Arabistan'dan canlı yayın)
[ Criminaliteit in het westen rijst de pan uit ]
(Batıdaki Suç Oranları Fırladı)
[ De VN verklaart een wereldwijde noodsituatie ]
(BM Küresel Acil Durum ilan etti)
[ Wereldwijde werkloosheid stijgt naar 65% ]
(Küresel İşsizlik Oranı %65'lere ulaştı)
[ De angst voor een nieuwe Wereldoorlog blijft ]
(Dünya Savaşı Korkusu Sürüyor)
[ De schuldenberg zorgt nu voor voedselschaarste ]
(Borç Batakları şimdi gıda kıtlığı yaratıyor)
[ Neem het terug ]
(Geri Al)
[ Terwijl er geen geweld wordt gerapporteerd,
Benzeri görülmemiş protestolar devam ederken...
terwijl de ongekende protesten blijven aanhouden...
...her hangi bir şiddet olayı bildirilmemiştir.
Het lijkt erop dat biljoenen dollars
Görünen o ki, dünya üzerindeki bütün banka hesaplarından...
opgenomen worden van de bankrekeningen
...trilyon dolarlara denk düşen para...
van banken over de hele wereld
...sistemli bir şekilde çekiliyor...
en nu blijkbaar wordt gedumpt
...ve merkez bankalarının gözü önünde...
voor de deuren van de centrale banken. ] [ Wereldgeschiedenis ]
...sırayla boşaltılıyor.
[ DIT IS JOUW WERELD ]
(BU SİZİN DÜNYANIZ)
[ DIT IS ONZE WERELD ]
(BU BİZİM DÜNYAMIZ)
[ DE REVOLUTIE IS NU ]
(ŞİMDİ DEVRİM ZAMANI)
WWW.THEZEITGEISTMOVEMENT.COM
[WWW.THEZEITGEISTMOVEMENT.COM]
Similar videos:

Zeitgeist: Moving Forward - ENG MultiSub [FULL MOVIE]
cvann0
2M views 1.4K likes 605 dislikes 05 Mar 2011100% match





Zeitgeist Moving Forward [Full Movie][2011]
Numbero69
71.2K views 258 likes 28 dislikes 29 Oct 2012100% match


Zeitgeist: Moving Forward (2011)
Linguistic Team International
169K views 742 likes 109 dislikes 04 May 2012100% match


ZEITGEIST : MOVING FORWARD 時代の精神 日本語字幕 CC版
iidesan1
540.8K views 878 likes 187 dislikes 26 Feb 2011100% match





Zeitgeist: Moving Forward (Final Cut)
Pablo Costa Tirado
197K views 465 likes 79 dislikes 31 Mar 2012100% match



Zeitgeist: Moving Forward - Le film
frenchlingteam
67.5K views 140 likes 10 dislikes 24 Sep 201199% match

ZEITGEIST MOVING FORWARD sub ITA / ESP / ENG / JAP /spread
MethisMacs
4.6M views 14.2K likes 778 dislikes 27 Jan 201198% match

Zeitgeist: Moving Forward #DocumentaryFilms spread
MethisMacs
788.9K views 2.8K likes 366 dislikes 26 Jan 201197% match

Zeitgeist III Moving Forward 2011
antiiluzii
982 views 6 likes 0 dislikes 11 Oct 201460% match

ZEITGEIST III - Mergand mai departe
Nea Jimmy
3.1K views 13 likes 2 dislikes 25 Jan 201354% match

Zeitgeist: Addendum (2008)
Linguistic Team International
147.8K views 676 likes 50 dislikes 03 May 201243% match


Zeitgeist Addendum
TZMOfficialChannel
7.5M views 37.5K likes 2.7K dislikes 25 Feb 201043% match




Mind the Matrix FULL FILM EN/NL/ES/DE/FR/PT
Christianne van Wijk
1.1M views 11.7K likes 940 dislikes 27 Jun 201543% match

Zeitgeist Addendum [Full Movie]
Numbero69
3M views 4.5K likes -1 dislikes 17 Jan 201141% match



Климат. Будущее Сейчас

393.5K views 5.6K likes 658 dislikes 11 Feb 201941% match


Thrive | MultiSubs PT ES NL EN |
Pluk Martina
1.3K views 7 likes 0 dislikes 30 Jun 201341% match

Zeitgeist: Addendum (Final Cut)
Pablo Costa Tirado
178.7K views 381 likes 73 dislikes 31 Mar 201241% match




97% Owned: How is Money Created | Documentary Film
Independent POV
3.7M views 30.2K likes 1.6K dislikes 01 May 201240% match


Zeitgeist: Addendum - ENG MultiSub [FULL MOVIE]
cvann0
971.1K views 1.3K likes 260 dislikes 04 Mar 201139% match


The Third Industrial Revolution: A Radical New Sharing Economy
VICE
5.9M views 71.1K likes 5.4K dislikes 13 Feb 201839% match



The Choice Is Ours (2016)
Linguistic Team International
6.7K views 64 likes 4 dislikes 20 Nov 201638% match




Biblical Series I: Introduction to the Idea of God
Jordan B Peterson
9.1M views 153.4K likes 5.9K dislikes 20 May 201738% match



Сознание и Личность. От заведомо мёртвого к вечно Живому

6.9M views 71K likes 14.1K dislikes 02 Aug 201738% match


Raw Food Diet Documentary - part 1 of 2
Health and Raw food
2.8M views 23K likes 1.2K dislikes 30 Jul 201438% match

The Choice is Ours (2016) Official Full Version
The Venus Project
2.5M views 37.9K likes 2.1K dislikes 23 Jan 201638% match




Konferens: Agenda 2030 - Hållbar omställning på vetenskaplig grund
Formas - ett forskningsråd för hållbar utveckling
3.3K views 10 likes 6 dislikes 04 May 202037% match

New World Order Bible Versions (Full Movie)

735 views 26 likes 3 dislikes 07 Apr 201537% match
0 views 0 likes 0 dislikes 09 Jun 202636% match

Питър Джоузеф - Социална патология
BulgarianLingTeam
715 views 16 likes 0 dislikes 21 Jun 201636% match

Creative Society
Good In Action
11.2K views 103 likes 26 dislikes 18 Jul 202036% match


Settings Privacy About Contact Donate