Some Surprising Things Vsauce English Polish

Some Surprising ThingsYouTube↗ IA↗(long shot)
Science & Technology 7.4M views 190.6K likes 2.4K dislikes 01 Jun 2014 Show Contributors 3

Vsauce 24.9M subscribers N/A YouTube↗

Contributed subtitles

Portuguese Vinícius

Italian Wikipediq

Croatian UC4yXTutCwnw9QunD5SLHrCg

Click to Play Video

Hey, Vsauce. Michael here.

Hej, Vsauce. Tu Michael

What's normal? Are you normal?

Co jest normalne? Czy ty jesteś normalny?

Well, today let's bathe our brains with those questions and scrub down with things that are surprising

Dzisiaj "umyjmy" nasze mózgi takimi pytaniami i uporajmy się z rzeczami które są zaskakujące

and counterintuitive.

i sprzeczne z intuicją .

What does it mean to be normal

Zacznijmy od tego co to w ogóle znaczy

in the first place? Well, maybe it just means to be average.

być "normalnym"? Może po prostu to znaczy być przeciętnym.

But an average can be a bit weird, a bit misleading.

Ale pojęcie bycia "przeciętnym" może być trochę omylne.

For instance, think of this way. The average human has

Pomyśl na przykład tak - przeciętny człowiek ma

one breast and one testicle. Also, the average person has not climbed to the top

jedną pierś oraz jedno jądro. Przeciętny człowiek również nie wspiął się na szczyt

of Gangkhar Puensum. In fact, no one has.

Gangkhar Puensum. Tak naprawdę to nikt tego nie dokonal

Gangkhar Puensum is considered the tallest mountain on Earth that has yet

Gangkhar Puensum jest uważany za najwyższy szczyt na ziemi, który jeszcze

to be summited. And it's unlikely it ever will be soon.

nie został zdobyty. I raczej w najbliższej przyszłości nie zostanie.

It lies on the border of China and Bhutan and local governments believe the area

Szczyt ten leży na granicy Chin oraz Butanu, gdzie lokalny rząd uważa górę

to be holy, and no mountaineering or climbing

za świętą, więc zakazana jest tam wspinaczka i

is allowed. But don't worry, there are plenty more. There are at least

i alpinizm. Ale nie martwcie się - jest jeszcze wiele więcej nieodkrytych szczytów. Jest ich przynajmniej

a hundred other recognised peaks that are quite tall

sto - są dość wysokie i

and remain unsummitted. That's great.

pozostają niezdobyte. To świetna wiadomość.

It's surprising to think that Earth has so many places that still have yet to be

To zaskakujące, że Ziemia ma tak wiele miejsc, które czekają na

conquered or explored. At least, we were all born here on Earth.

odkrycie i eksplorację. Przynajmniej wszyscy się urodziliśmy tu na Ziemii

Derek, from the YouTube channel Veritasium,

"Derek" (z kanału Veritasium)

where were you born?

"Gdzie Ty się urodziłeś?".

A small Australian town called Traralgon.

Małe Australijskie miasteczko nazwane Traralgon.

But were you really born there?

Ale czy na pewno się urodziłeś właśnie tam?

I'm suspicious of Derek's answer because saying that you were born on Earth's

Zastanawia mnie odpowiedź Dereka, ponieważ mówienie, że się urodziłeś na

surface, is like saying you were born in a taxicab.

powierzchni Ziemii, to trochę jak mówienie, że urodziłeś się w taksówce.

The taxicab may still be around, but is it in the exact same location that it was

Taksówka może ciągle jeździ, ale czy nadal jest w tym samym miejscu, co była

at the moment of your birth? Probably not. Like a taxicab,

w momencie twoich narodzin? Pewnie nie. Podobnie jak taksówka

the Earth is moving, and it's moving quickly.

Ziemia się porusza, i to szybko

For one, the Earth is spinning. This is real time footage of Earth spinning you don't notice

Tutaj Ziemia się kręci. Dla pierwszej pokazano prawdziwy obraz kręcącej się Ziemii, na którym ciężko zauważyć

much movement at all, but that's just

jakikolwiek ruch, ale to dlatego, że

because Earth is so large. To a distant observer beyond Earth, two seconds from now

Ziemia jest tak olbrzymia. Dla odległego obserwatora, dwie sekundy od teraz

you will be an entire kilometre east from where you are now.

i jesteś cały kilometr na wschód od miejsca, gdzie teraz stoisz

Earth is also orbiting around the Sun, quickly.

Ziemia również orbituje wokół Słońca - szybko.

Three days ago, I was in Singapore. From the reference frame of Earth's surface,

Trzy dni temu byłem w Singapurze. Patrząc z perspektywy powierzchni Ziemi,

Singapore is 6,000 kilometres away from this place.

Singapur jest 6000 kilometrów od tego miejsca-

Sydney, Australia. But, in terms of Earth orbiting around the Sun,

Sydney, Australia. Ale rozpatrując Ziemię orbitująca wokół Słońca -

three days ago I wasn't just 6,000 kilometres away,

trzy dni temu nie byłem tylko 6000 kilometrów stąd.

I was more than 7 million. The point is,

Byłem więcej niż 7 milionów kilometrów. Chodzi o to, że

where you were born, when you were born,

gdzie się urodziłeś, kiedy się urodziłeś -

is now just an empty region of space Earth will never,

to tylko pusty obszar wszechświata, do którego Ziemia nigdy

ever return to. My favourite surprise is the solution to the Three Prisoners problem.

nie wróci. Moje ulubione zaskoczenie, to rozwiązanie problemu trzech więźniów.

It's related to the Monty Hall problem but the stakes are higher.

Jest to powiązane z problemem Monty'ego Halla, ale stawka jest o wiele większa.

Its solution is notoriously counter-intuitive. Let's say that myself,

Rozwiązanie jest ciągle sprzeczne z intuicją. Powiedzmy, że ja,

and Jake, have been arrested. And we are told that tomorrow morning

i Jake - zostaliśmy aresztowani. I powiedziano nam , że jutro rano,

two of us will be executed.

dwóch z nas będzie rozstrzelanych.

We don't know which two, so it's a terrible night.

Nie wiemy, którzy. To okropna noc.

But if I ask a guard to tell me something about what happens tomorrow

Ale jeżeli poproszę strażnika, o to, żeby mi powiedział o tym co się jutro stanie

and the guard says "Michael, I won't tell you anything about your

i strażnik odpowie "Michael, nie powiem ci nic o

fate and I won't tell you who lives, but I will tell you this little piece of

twoim losie i o tym kto przeżyje, ale powiem ci taki kawałeczek

information: tomorrow morning

informacji - jutro rano

Jake is one of the guys who will be executed."

Jake to jeden który zostanie rozstrzelany".

What a relief(!) I used to have a one in three chance of being the one who lives,

Co za ulga ! Miałem 1/3 szans przeżycia

but now that I know Jake dies, it's just between Kevin and I.

ale teraz, jak wiem, że Jake umrze, to tylko zostają Kevin i ja

My chances of living have gone up

Moje szanse przeżycia wzrosły

from 1 in 3 to 1 in 2. This is great.

z 1/3 do 1/2. To świetna wiadomość.

Well, if I thought that I would actually be

Jeżeli tak pomyślałbym o tym - prawdopodobnie nie miałbym

wrong. In fact, my chances of living haven't changed at all

racji. Tak naprawdę to moje szanse przeżycia w ogóle się nie zmieniły,

and Kevin's are paradoxically now twice as good as mine.

a Kevina - paradoksalnie - wzrosły do dwukrotnie lepszych od moich.

How can that be? Well, take a look at this.

Ale jakim cudem? Zobaczmy na to.

This circle represents the three possibilities. Either

To kółko odzwierciedla trzy możliwości. Albo

tomorrow Jake will live, Kevin will live or

jutro Jake przeżyje, Kevin przeżyje albo

I will live. The hearts represent life. Isn't that beautiful? Now,

ja przeżyje. Serduszka pokazują życie. Piękne - czyż nie? Teraz

let's focus on what the guard can tell me.

skupmy się na tym co może powiedzieć mi strażnik.

In the case that Jake is the one who has been selected to live,

W przypadku, gdy Jake to ten, który został wybrany, żeby przeżyć,

both Kevin and myself will die tomorrow.

Kevin i ja - umrzemy.

But the guard cannot tell me anything about myself, and he cannot tell me

Ale strażnik nie może powiedzieć mi nic o moim losie, i nie może powiedzieć

who lives, so if Jake is the one chosen to survive all the guard can tell me

kto przeżyje, więc jeżeli Jake został wybrany, aby przeżyć - to wszystko co strażnik może mi powiedzieć, to

is that Kevin will be one of the guys who dies tomorrow,

to, że Kevin będzie jednym z nas do rozstrzelania.

that's it. Now, in this case, where Kevin

to tyle. Teraz, w tym przypadku, gdzie Kevin

is the guy selected to live, both myself and Jake will die tomorrow, but the guard

został wybrany, by przeżyć, ja i Jake zginiemy, ale strażnik

can't tell me about myself

nie może mi nic powiedzieć o moim losie

and cannot tell me who lives. So all the guard can say is that tomorrow

ani o tym kto przeżyje. Więc wszystko co strażnik może powiedzieć, to to, że

Jake is one of the guys who will die. Here's where it gets interesting.

Jake jest jednym z ludzi którzy zginą. I tutaj zaczyna się zabawa.

If I am the one who has been picked to live tomorrow,

Jeśli ja zostałem wybrany, aby przeżyć -

the guard has a choice; he can either tell me that Kevin

strażnik ma wybór. Może albo powiedzieć mi, że Kevin

is the one who will die tomorrow or he can tell me

jest jednym z ludzi którzy jutro zginą, albo może mi powiedzieć, że

that Jake is one of the guys who will die tomorrow.

Jake jest jednym z ludzi którzy jutro zginą.

Well, look at what we've got here. If the guard tells me

Zobaczmy co tu mamy. Jeśli strażnik powie mi, że

that Jake is one of the guys who will die tomorrow,

Jake jest jednym z ludzi którzy jutro zginą,

I'm only faced now with these possibilities.

to mam tylko te możliwości -

In one-third of these cases I am the survivor, and in two-thirds of these cases

w 1/3 przypadków ja przeżyję a w 2/3 przypadków

Kevin is the survivor. My chances haven't changed

Kevin przeżyje. Moje szanse się nie zmieniły, a

and Kevin's are now twice as good as mine used to be.

Kevina są teraz dwukrotnie większe od tych jakie miałem ja.

It is a beautiful day here in Sydney. Before I arrived in Australia

Jest piękny dzień tutaj w Sydney, w Australii

I was in Singapore, where it was also beautiful

byłem w Singapurze, gdzie też było pięknie, ale

but incredibly humid. The air felt

niesamowicie wilgotno. Czułeś, że przez powietrze

thick to move through and breathe, but in actuality

ciężko się poruszać i nim oddychać, ale tak naprawdę

humid air is less dense than dry air.

wilgotne powietrze jest mniej gęste niż suche powietrze.

Derek, tell us about Avogadro's Law.

Derek - powiedz nam o prawie Avogadra

Well, Avogadro came up with the idea that

Cóż, Avogadro wpadł na pomysł, że

in a given volume of gas at a given temperature and pressure, there will be

w danej objętości gazu, o danej temperaturze i ciśnieniu, zawsze

always the same number of gas particles. Doesn't matter what the gas is,

będzie ta sama ilość cząsteczek gazu - nieważne jaki to jest gaz,

if it's helium or nitrogen or oxygen.

czy to hel, azot czy tlen.

And that holds truth for air,

I to też odnosi się do powietrza,

which is a mixture of gases.

które jest mieszaniną gazów.

That's right. So, it's got nitrogen and oxygen principally.

No właśnie, więc posiada głównie azot i tlen.

But if it's humid air, then you replace some of those nitrogens and oxygens

Ale jeżeli mowa o wilgotnym powietrzu, to zastępujemy trochę z tych cząstek azotu i tlenu

with water. And water is wider

wodą. A woda jest szersza,

than the diatomic nitrogen and oxygen that exists in our atmosphere.

niż dwuatomowy azot i tlen, który zawiera się z naszej atmosferze.

That's right. Oxygen and nitrogen have masses of 32 and 28,

Dokładnie. Tlen i azot mają masy odpowiednio 32 i 28,

whereas water is just 18.

gdy woda ma tylko 18

Humid air is actually much less dense than

Wilgotne powietrze jest tak naprawdę o wiele rzadsze niż

dry air. It's lighter and things can move through it more easily.

suche powietrze. Jest lżejsze i łatwiej się w nim poruszać.

This is especially true when it comes to baseballs.

To szczególnie ważne, jeżeli mowa o baseballu.

A baseball travels through humid air more easily,

Piłka baseballowa leci przez wilgotne powietrze lepiej,

and further, with the same amount of energy. If air becomes more humid

i dalej, z tą samą ilością energii. Jeżeli powietrze staje się bardziej wilgotne

and decreases drag by only five percent that can mean the difference

i zmniejsza opory powietrza o tylko 5 procent - to może mieć znaczenie

between a fly ball

czy to może fly ball,

and a home run. This became a problem

czy już home run. To stało się problemem,

when indoor baseball stadiums started to play around with the idea

gdy okryte stadiony baseballowe zaczęły zabawę z

of turning on the air conditioning when the rival team came up to bat.

włączaniem klimatyzacji gdy zespół przeciwnika miał kij.

Essentially, the air conditioning made the air dryer,

Istotnie - klimatyzacja wysuszała powietrze,

therefore thicker and made the rival team hit baseballs

więc gęstniało i sprawiło, że zespół przeciwnika uderzał

shorter distances.

na krótsze dystanse.

The word normal, by the way, is homological. What does that mean? A homological

Słowo NORMALNY jest, tak w ogóle homologiczne. Co to znaczy? Homologiczny

adjective describes itself. For instance, the word

przymiotnik opisuje samego siebie. Na przykład, słowo

tiny is pretty tiny. It's a small word.

"malutki" jest dość...malutkie. Derek - "to dość małe słowo"

The word unhyphenated is

Słowo /nie posiadający łącznika/ - faktycznie

nie posiada łącznika "-".

is one of the top 1000 most commonly spoken and written words.

to słowo jest w czołówce 1000 najczęściej mówionych i pisanych słów.

The word normal is normal, it describes itself.

Słowo "normalny" jest - normalne, opisuje samo siebie.

But they're also words that are heterological; adjectives that

Ale są również słowa, które są heterologiczne, przymiotniki które

don't describe themselves. For instance, the word misspelled.

nie opisują samych siebie. Na przykład słowo /błędne przeliterowany/

Yes, well, if you don't misspell it. If you don't misspell it. What about abbreviated?

Faktycznie, jeżeli go błędnie nie przeliterujesz. No własnie - jeśli go nie błędnie nie przeliterujesz. A może "skrócony"

Ooo, I like that one, too.

Uuuu - podoba mi się to

What about German?

A może "niemiecki"

Not a German word. That's a good one. How about

Nie jest to niemieckie słowo. Dobry przykład. A może

monosyllabic? That's heterological

"jednosylabowy"? To heterologiczne słowo,

because it doesn't describe itself. But polysyllabic? For sure.

ponieważ nie opisuje samego siebie. Ale "wielosylabowy"? Na pewno samo się opisuje.

I especially love just how homological pentasyllabic is.

Szczególnie lubię to, jak homologiczne jest "pięciosylabowy".

Yeah, five syllables. That is genius.

Faktycznie - pięć sylab. Genialne!

Well, it's the way words are. The way they

No cóż - takie są po prostu słowa. Tak

normally are. But what about you, are you normal?

normalnie już są. A co z tobą? Czy ty jesteś normalny?

Well, a common way of defining normal

Popularna metoda definiowania "normalności"

is to say that something about you is normal, if you fall within just

to powiedzieć, że coś w tobie jest normalne, jeżeli zawiera się w

one standard deviation of the average for all people.

jednym odchyleniu od średniej dla wszystkich ludzi

But there are a lot of things

Ale jest bardzo wiele rzeczy

about you. You can easily think of, say, 36 different

w tobie. Możesz z łatwością powiedzieć, że , powiedzmy - 36 różnych

independent variables. Different things to say about yourself.

niezależnych cech. Różnych rzeczy które można o tobie powiedzieć.

For instance, how tall you are, how many friends you have, how bad your breath is

Na przykład, jak bardzo jesteś wysoki, ilu masz przyjaciół, jak bardzo śmierdzi ci z buzi,

or, say, how often you lie. Now, the statistical probability that you would be normal

albo powiedzmy, jak często kłamiesz. Teraz, statystyczne prawdopodobieństwo, że byłbyś normalny

for all 36 of those different attributes

dla wszystkich 36 różnych cech -

is actually one in a million. Which means, mathematically speaking,

jest tak naprawdę jedno na milion. To znaczy - mówiąc matematycznie -

it is quite abnormal to be normal.

to dość nienormalne być normalnym.

thanks for watching.

dzięki za oglądanie.

Similar videos:

Surprising Things!
The Rockettes
1.8K views 15 likes 1 dislikes 28 Aug 2014100% match

13 SURPRISING Things All Teens Go Through!
Tempt
1.1K views 17 likes 3 dislikes 26 Oct 201767% match

How Many Things Are There?
Vsauce
7.3M views 187.9K likes 3.5K dislikes 28 Apr 201420% match

Settings Privacy About Contact Donate