Why do we sleep? | Russell Foster TED Greek Czech

Why do we sleep? | Russell FosterYouTube↗ IA↗(long shot)
Science & Technology 2.6M views 34.2K likes 1.1K dislikes 14 Aug 2013

TED 27.5M subscribers United States YouTube↗

Click to Play Video

Μετάφραση: Helena Galani Επιμέλεια: Chryssa Takahashi

Překladatel: Marta Gysel Korektor: Marek Vanžura

Σήμερα, θα ήθελα να μιλήσω

Dnes bych chtěl hovořit

για ένα απ' τα αγαπημένα μου θέματα,

o svém oblíbeném předmětu,

και αυτό είναι η νευροεπιστήμη του ύπνου.

o neurovědě spánku.

Υπάρχει ένας ήχος --

Slyšíme zvuk --

(Ξυπνητήρι) --

(Zvuk zvonícího budíku) --

α, δούλεψε --

ano, fungovalo to --

ένας ήχος που είναι απελπιστικά γνώριμος στους περισσότερους από μας

zvuk, který většina z nás tak velmi dobře zná,

και φυσικά είναι ο ήχος του ξυπνητηριού.

samozřejmě je to zvuk budíku.

Αυτό που κάνει ο φρικτός ετούτος ήχος

Tento příšerný, strašný zvuk

είναι να σταματά τη σημαντικότερη συμπεριφορική εμπειρία

zastavuje jedinou nejdůležitější zkušenost

που έχουμε, δηλαδή τον ύπνο.

kterou máme, totiž spánek.

Αν είστε ένα μέσο άτομο,

Pokud jste průměrný jedinec,

θα έχετε δαπανήσει το 36% της ζωής σας στον ύπνο.

strávíte spánkem 36 % svého života,

Δηλαδή, αν ζήσετε μέχρι τα 90,

což znamená, že pokud se dožijete 90 let,

τα 32 χρόνια θα έχουν δαπανηθεί αποκλειστικά στον ύπνο.

strávíte spánkem 32 let.

Αυτά τα 32 χρόνια μας λένε πως

Těchto 32 let znamená,

ο ύπνος είναι σημαντικός σε κάποιο επίπεδο.

že spánek je z nějakého důvodu důležitý.

Κι όμως, οι περισσότεροι δεν τον σκεφτόμαστε σοβαρά.

Přesto však většina z nás nepovažuje spánek za podstatný.

Τον σπαταλάμε.

Máme jej za marnost.

Απλά δε σκεπτόμαστε τον ύπνο.

Opravdu na něj moc nemyslíme.

Σήμερα λοιπόν θα ήθελα

ν' αλλάξω τη γνώμη σας,

změnil váš názor,

ν' αλλάξω τις ιδέες και τις σκέψεις σας για τον ύπνο.

změnil vaše představy a myšlenky o spánku.

Για το ταξίδι που θέλω να σας πάω,

Cesta, na kterou vás chci vzít,

χρειάζεται να πάμε πίσω στο χρόνο.

začíná návratem do minulosti.

«Απόλαυσε τη μελιστάλαχτη, απαλή δρόσο του ύπνου».

„Tvé sny jsou jako sladká medovina.“

Καμιά ιδέα ποιος το είπε αυτό;

Tušíte, kdo to řekl?

Ο Ιούλιος Καίσαρ του Σαίξπηρ.

Shakespearův Julius Caesar.

Ναι. Για να σας παραθέσω λίγα ακόμη γνωμικά.

Ještě několik dalších citátů:

«Ω ύπνε, ω γλυκέ ύπνε, στοργική παραμάνα της φύσης,

„Ó spánku, vlídný spánku, pěstoune přírody,

πώς σ' έχω φοβίσει;»

čím jsem tě zlekal?“

Σαίξπηρ ξανά από -- δε θα το πω --

Znovu Shakespeare, ze hry -- nevím ze které --

το Σκωτσέζικο έργο. [Διόρθωση: Ερρίκος Δ', Μέρος 2]

z té skotské. [Oprava: Jindřich IV, díl II]

Από την ίδια εποχή:

Ze stejné doby:

«Ο ύπνος είναι η χρυσή αλυσίδα

„Spánek je zlatý řetěz,

που δένει την υγεία και το σώμα μας μαζί.»

který spojuje zdraví s tělem.“

Εξαιρετικά προφητικό, του Τόμας Ντέκκερ,

Nesmírně prorocké od Thomase Dekkera,

ενός ακόμη δραματουργού της Ελισαβετιανής περιόδου.

dalšího alžbětinského dramatika.

Αλλά αν προχωρήσουμε 400 χρόνια,

Ale o 400 let později

το ύφος για τον ύπνο αλλάζει κάπως.

se názor na spánek poněkud mění.

Αυτό είναι του Τόμας Έντισον, απ' την αρχή του 20ου αιώνα.

Thomas Edison počátkem 20. století řekl:

«Ο ύπνος είναι εγκληματικό χάσιμο χρόνου

„Spánek je zločinným mrháním času,

και κληρονομιά από την εποχή των σπηλαίων.» Μπαμ!

dědictvím našich dnů v jeskyních.“ Bác ho.

Επίσης, αν πεταχτούμε στη δεκαετία του 80, ορισμένοι

A pokud zamíříme do 80. let, možná si někteří

ίσως θυμάστε ότι η Μάργκαρετ Θάτσερ

pamatujete Margaret Thatcherovou,

αναφέρεται πως είπε: «Ο ύπνος είναι για τους μαλθακούς».

která prý řekla: „Spánek je pro slabochy.“

Και φυσικά ο περιβόητος -- πώς τον λέμε; --

A samozřejmě nechvalně známý -- jak jen se jmenoval? --

ο Γκόρντον Γκέκκο του «Ουόλ Στριτ» είπε,

nechvalně známý Gordon Gekko z filmu Wall Street řekl:

«Το Χρήμα Ποτέ δεν Κοιμάται.»

„Peníze nikdy nespí.“

Τι κάνουμε στον 20ο αιώνα για τον ύπνο;

Co děláme se spánkem ve 20. století?

Φυσικά, χρησιμοποιούμε τον ηλεκτρικό λαμπτήρα του Τόμας Έντισον

Samozřejmě, používáme Edisonovy žárovky

για να εισβάλουμε στη νύχτα και καταλαμβάνουμε το σκοτάδι

narušující noc, zabrali jsme tmu

και κατά τη διάρκεια αυτής της κατοχής,

a v rámci tohoto záboru

αντιμετωπίζουμε τον ύπνο σαν ασθένεια, σχεδόν.

považujeme spánek spíše za nemoc.

Τον αντιμετωπίσαμε σαν εχθρό.

Zacházíme s ním jako s nepřítelem.

Σήμερα, ανεχόμαστε την ανάγκη για ύπνο

Domnívám se, že potřebu spánku v nejlepším případě jen tolerujeme

και στη χειρότερη περίπτωση, πολλοί από εμάς θεωρούμε τον ύπνο

a v nejhorším si mnoho z nás myslí,

μια ασθένεια που χρειάζεται κάποιου είδους θεραπεία.

že spánek je nemoc, kterou je třeba léčit.

Η άγνοιά μας για τον ύπνο είναι βαθιά.

Naše neinformovanost o spánku je opravdu velká.

Γιατί; Γιατί εγκαταλείπουμε τον ύπνο στη σκέψη μας;

Proč je tomu tak? Proč se vůbec nezabýváme spánkem?

Επειδή, δεν κάνετε και πολλά

Zdá se nám, že ve spánku

καθώς κοιμάστε, απ' ό,τι φαίνεται.

se nic neděje.

Δεν τρώτε. Δεν πίνετε.

Nejíme. Nepijeme.

Και δεν κάνετε σεξ.

Οι περισσότεροι από εμάς, τέλος πάντων.

Tedy většina z nás.

Επομένως, είναι --

Συγγνώμη. Είναι χάσιμο χρόνου, σωστά; Λάθος!

Je to mrhání času, že ano? Chyba.

Ο ύπνος είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό κομμάτι της βιολογίας μας

Spánek je neuvěřitelně důležitou součástí naší biologie

και οι νευροεπιστήμονες αρχίζουν να εξηγούν γιατί

a neurovědci začínají vysvětlovat,

είναι τόσο απαραίτητος.

proč je tak důležitý.

Ας προχωρήσουμε στον εγκέφαλο.

Podívejme se na mozek.

Εδώ, έχουμε έναν εγκέφαλο.

Zde jeden máme.

Είναι δωρεά ενός κοινωνικού επιστήμονα

Věnoval jej sociální vědec,

και είπαν πως δε γνώριζαν τι ήταν

prý nevěděli, co to je

ή πώς χρησιμοποιείται, γι' αυτό --

a jak to používat, takže --

Συγγνώμη.

Τον δανείστηκα λοιπόν. Δε νομίζω να το πρόσεξαν. Εντάξει.

Půjčil jsem si ho. Nejspíš si ani nevšimli.

Το ζητούμενο είναι πως όταν είσαι αποκοιμισμένος,

Snažím se ukázat, že když spíte,

αυτό το πράγμα δε σβήνει.

tato věc se nevypne.

Για την ακρίβεια, κάποιες περιοχές του εγκεφάλου είναι περισσότερο δραστήριες

Jisté oblasti mozku jsou aktivnější

κατά τη διάρκεια του ύπνου παρά σε κατάσταση εγρήγορσης.

během spánku než za bdělého stavu.

Κάτι άλλο, επίσης σημαντικό για τον ύπνο

Další důležitá věc je, že spánek

είναι πως δεν προέρχεται από μια δομή μόνο μέσα στον εγκέφαλο

nevzniká v jediné mozkové struktuře,

αλλά είναι σε ένα βαθμό μια ιδιότητα δικτύου

ale je to spíše síťová vlastnost.

και αν γυρίσουμε τον εγκέφαλο στο πίσω μέρος --

Když převrátíme mozek na záda --

λατρεύω αυτό το μικρό κομμάτι του νωτιαίου μυελού εδώ --

tenhle kousek míchy se mi líbí --

αυτό εδώ είναι ο υποθάλαμος

tohle je hypothalamus

κι ακριβώς από κάτω βρίσκονται ένα σωρό ενδιαφέρουσες δομές,

a tady dole je celá sada zajímavých struktur,

από τις οποίες, μια σημαντική δομή είναι το βιολογικό ρολόι.

biologické hodiny.

Το βιολογικό ρολόι μας λέει πότε είναι καλό να ξυπνήσουμε,

Biologické hodiny nám hlásí, kdy je dobré vstávat

πότε είναι καλό να κοιμηθούμε

a kdy je dobré spát.

κι αυτό που κάνει είναι να αλληλεπιδρά

Tato struktura reaguje

με ένα σωρό άλλες περιοχές μέσα στον υποθάλαμο,

s celou řadou dalších oblastí v hypothalamu,

τον πλάγιο υποθάλαμο, τους πλαγιοκοιλιακούς πρooπτικούς πυρήνες.

v postranním hypothalamu, ve ventrolaterálním preoptickém jádru.

Όλα αυτά συνδιάζουν και στέλνουν προβολές

Vše se kombinuje a signály procházejí

προς το στέλεχος του εγκεφάλου, εδώ.

dolů do mozkového kmene.

Μετά, το στέλεχος του εγκεφάλου προβάλει προς τα εμπρός

Mozkový kmen zaplavuje kortex,

και λούζει το φλοιό, αυτό το καταπληκτικό ρυτιδιασμένο κομματάκι εδώ,

tento nádherně zvrásněný kousek,

με νευροδιαβιβαστές που μας κρατούν ξύπνιους

neuropřenašeči, které nás udržují vzhůru

και ουσιαστικά παρέχουν τη συνείδησή μας.

a jsou základem našeho vědomí.

Άρα, ο ύπνος προκύπτει από ένα σωρό

Spánek pochází z celé řady

διαφορετικές αλληλεπιδράσεις μέσα στον εγκέφαλο

rozličných interakcí uvnitř mozku,

και ουσιαστικά, ανάβει και σβήνει

spánek vzniká a ustává

σαν αποτέλεσμα ενός φάσματος αλληλεπιδράσεων εδώ μέσα.

působením celé škály interakcí.

Πού μείναμε λοιπόν;

Kam jsme se to dostali?

Είπαμε πως ο ύπνος είναι πολύπλοκος

Řekli jsme, že spánek je komplikovaný

και καταλαμβάνει 32 χρόνια της ζωής μας.

a zabere 32 let našeho života.

Δεν εξήγησα όμως τι είναι ο ύπνος.

Ale ještě jsem nevysvětlil smysl spánku.

Γιατί κοιμόμαστε;

Και φυσικά δεν αποτελεί έκπληξη ότι

Nikoho z vás nepřekvapí,

εμείς οι επιστήμονες, δε συμφωνούμε ομόφωνα.

že my vědci se neshodujeme.

Υπάρχουν ένα σωρό διαφορετικές ιδέες για το λόγο που κοιμόμαστε

Máme spoustu různých teorií, proč spíme,

κι επιγραμματικά θ' αναφερθώ σε τρεις.

a objasním vám 3 z nich.

Η πρώτη είναι η ιδέα της αποκατάστασης

První je teorie obnovy,

και είναι κάπως ενστικτώδης.

což je velmi intuitivní.

Ουσιαστικά, όλα όσα καίμε κατά τη διάρκεια της ημέρας,

Vše, co jsme během dne spálili,

τα αποκαθιστούμε, τα αντικαθιστούμε, τα ξαναχτίζουμε κατά τη διάρκεια της νύχτας.

během spánku obnovíme, nahradíme, přestavíme.

Πράγματι, σαν εξήγηση,

Toto vysvětlení

αναφέρεται στον Αριστοτέλη,

pochází od Aristotela,

δηλαδή, πόσα· 2.300 χρόνια πριν.

čili z doby před 2300 lety.

Έρχεται και φεύγει από τη μόδα.

Bylo to v oblibě, pak zase ne.

Είναι στη μόδα αυτή τη στιγμή επειδή έχει αποδειχθεί πως

Dnes je tato teorie v módě, protože víme,

μέσα στον εγκέφαλο, ένα σωρό γονίδια

že se v mozku jen během spánku

φαίνεται πως ανάβουν μόνον κατά τη διάρκεια της νύχτας

aktivuje celá řada genů,

κι αυτά τα γονίδια σχετίζονται με την αποκατάσταση

které souvisejí s obnovou

και τα μεταβολικά μονοπάτια.

a metabolickými drahami.

Άρα, υπάρχουν καλές ενδείξεις για την υπόθεση της αποκατάστασης.

Pro hypotézu obnovy máme dost důkazů.

Και τι γίνεται με τη διατήρηση της ενέργειας;

A co úspora energie?

Ξανά, ίσως γίνεται ενστικτωδώς.

Opět možná intuitivní teorie.

Ουσιαστικά κοιμόμαστε για να εξοικονομήσουμε θερμίδες.

Spíme, abychom šetřili kalorie.

Όταν όμως κάνουμε την πρόσθεση,

Ačkoli když to změříme,

δε βγαίνει αποτέλεσμα.

nevychází to.

Αν συγκρίνεις ένα άτομο που έχει κοιμηθεί

Když porovnáme jedince, který v noci spal

τη νύχτα, ή έχει ξαγρυπνήσει και δεν έχει κινηθεί πολύ,

s tím, který zůstal vzhůru a moc se nehýbal,

η εξοικονόμηση ενέργειας του ύπνου είναι περίπου 110 θερμίδες το βράδυ.

energetická úspora spánku je asi 110 kalorií za noc.

Τώρα, αυτό είναι αντίστοιχο με ένα ψωμάκι του χοτ ντογκ.

Což odpovídá jedné housce.

Θα έλεγα πως το ψωμάκι του χοτ ντογκ

Řekl bych, že jedna houska

είναι κάπως πενιχρή μεταφορά για μια τόσο πολύπλοκη

je poněkud skromný výsledek tak komplikovaného

κι απαιτητική συμπεριφορά όπως ο ύπνος.

a náročného chování, jako je spánek.

Γι' αυτό πείθομαι λιγότερο από την ιδέα της διατήρησης ενέργειας.

Takže tato teorie mě příliš nepřesvědčuje.

Αλλά η τρίτη ιδέα η οποία με έλκει

Ale zaujala mě teorie třetí,

είναι η εγκεφαλική επεξεργασία και η εδραίωση μίας ανάμνησης.

že mozek zpracovává a konsoliduje paměť.

Γνωρίζουμε ότι, αν, αφού προσπαθήσουμε να μάθουμε μια εργασία,

Víme, že když po snaze naučit se úkol

στερήσουμε από τα άτομα τον ύπνο,

odepřete lidem spánek,

η ικανότητα εκμάθησης της εργασίας, κατακερματίζεται.

jejich schopnost naučit se úkol je zničena,

Πράγματι ελαττώνεται υπερβολικά.

opravdu velmi oslabena.

Άρα ο ύπνος και η εδραίωση μίας ανάμνησης είναι πολύ σημαντικά.

Takže spánek je velmi důležitý pro konsolidaci paměti.

Όμως δεν είναι μόνον η καταγραφή της μνήμης

Není to ale jen ukládání do paměti

και η ανάκλισή της.

a vzpomínání.

Αυτό που αποδεικνύεται πραγματικά συναρπαστικό

Velmi vzrušující je,

είναι πως η ικανότητά μας να σκεφτούμε καινοτόμες λύσεις

že naše schopnost přijít s neobvyklým řešením

σε πολύπλοκα προβλήματα ενισχύεται κατά πολύ με το βραδινό ύπνο.

složitých problémů je silně podpořena nočním spánkem.

Στην πραγματικότητα, υπολογίζεται πως μας δίνει τριπλό πλεονέκτημα.

Odhaduje se, že spánek nám poskytuje trojnásobnou výhodu.

Ο βραδινός ύπνος ενισχύει τη δημιουργικότητά μας.

Noční spánek podněcuje kreativitu.

Αυτό που φαίνεται πως συμβαίνει είναι πως στον εγκέφαλο

Zdá se, že v mozku

αυτές οι νευρωνικές συνδέσεις που είναι σημαντικές,

se spojují a posilují

αυτές οι συναπτικές συνδέσεις που είναι σημαντικές,

důležitá nervová spojení,

ενώνονται και ενδυναμώνονται

důležité nervové synapse,

ενώ όσες είναι λιγότερο σημαντικές

zatímco ty méně důležité

τείνουν να ξεθωριάζουν και γίνονται λιγότερο σημαντικές.

ztrácejí na významu a oslabují se.

Έχουμε λοιπόν τρεις εξηγήσεις για τους λόγους για τους οποίους κοιμόμαστε

Takže jste slyšeli tři vysvětlení, proč spíme.

και νομίζω είναι σημαντικό ν' αντιληφθούμε πως

Myslím, že je důležité si uvědomit,

οι λεπτομέρειες ποικίλουν και πολύ πιθανόν κοιμόμαστε για πολλούς διαφορετικούς λόγους.

že detaily se liší a pravděpodobně spíme z vícero důvodů.

Αλλά ο ύπνος δεν είναι πολυτέλεια.

Ale spánek není požitek.

Δεν είναι κάτι που μπορούμε ν' αντιμετωπίζουμε επιπόλαια.

Není to nic, co bychom měli brát na lehkou váhu.

Νομίζω πως κάποτε παρομοιάστηκε με μία αναβάθμιση

Jednou byl spánek přirovnán k upgrade

από οικονομική σε πρώτη θέση, ξέρετε, το αντίστοιχό του.

z ekonomické do business třídy.

Δεν είναι καν αναβάθμιση από οικονομική σε πρώτη θέση.

Ale není to ani upgrade z ekonomické do první třídy.

Το κρίσιμο σημείο που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, είναι ότι

Rozhodně si musíme uvědomit,

αν δεν κοιμηθείς, δεν πετάς.

že když nespíte, neletíte.

Στην ουσία, δεν φτάνεις ποτέ

V podstatě do cíle nikdy nedorazíte.

κι αυτό που είναι ασυνήθιστο για το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας μας σήμερα

Je pozoruhodné, jak velká část společnosti

είναι πως είμαστε απελπιστικά στερημένοι από ύπνο.

v dnešní době zoufale málo spí.

Ας δούμε τώρα τη στέρηση ύπνου.

Podívejme se na spánkovou deprivaci.

Μεγάλοι τομείς της κοινωνίας μας είναι στερημένοι από ύπνο

Spánkovou deprivací trpí celé společenské sektory,

κι ας κοιτάξουμε το 'υπνόμετρό' μας.

pohleďme na náš spánkoměr.

Τη δεκαετία του 1950, καλά δεδομένα υποδηλώνουν πως οι περισσότεροι από εμάς

Data ukazují, že v 50. letech většina z nás

κοιμόμασταν περίπου 8 ώρες τη νύχτα.

v noci prospala asi 8 hodin.

Στις μέρες μας, κοιμόμαστε 1,5 με 2 ώρες λιγότερο κάθε βράδυ

Nyní spíme o 1,5 až 2 hodiny méně,

άρα βρισκόμαστε στην κατηγορία των 6,5 ωρών κάθε βράδυ.

takže máme jen 6,5 hod spánku každou noc.

Για τους εφήβους, είναι πολύ, πάρα πολύ χειρότερα.

U teenagerů je to mnohem, mnohem horší.

Χρειάζονται 9 ώρες για πλήρη εγκεφαλική απόδοση,

Potřebují 9 hodin spánku pro plný mozkový výkon,

και πολλοί απ' αυτούς, μία καθημερινή,

mnoho z nich během školního týdne

κοιμούνται μόνο 5 ώρες.

spí pouhých pět hodin.

Απλά δεν αρκεί.

To prostě není dost.

Αν σκεφτούμε άλλα τμήματα της κοινωνίας, τους ηλικιωμένους,

V jiné části společnosti, u starších lidí,

αν είστε ηλικιωμένοι, τότε η ικανότητά σας να κοιμηθείτε μονοκόμματα

je schopnost spát bez přerušení

διακόπτεται κάπως και πολλοί κοιμάστε, ξανά,

poněkud narušena, mnoho lidí spí

λιγότερο από 5 ώρες κάθε βράδυ.

každou noc méně než 5 hod.

Η δουλειά με βάρδιες. Είναι ιδιόρρυθμη,

Práce na směny. Na směny pracuje

ίσως το 20% του εργαζόμενου πληθυσμού,

snad 20 % pracující populace,

και το βιολογικό ρολόι δε μετατοπίζεται ανάλογα με τις απαιτήσεις

jejich tělesné hodiny se nepřetáčejí podle potřeb

της βραδινής εργασίας.

noční práce.

Είναι κλειδωμένο στον ίδιο κύκλο φωτός και σκότους όπως για όλους μας.

Jsou závislí na tom stejném cyklu světla a tmy jako my ostatní.

Έτσι, όταν ο καημένος ο εργαζόμενος βάρδιας πηγαίνει σπίτι

Takže když se ubohý člověk pracující na směny vrací domů,

για να προσπαθήσει να κοιμηθεί την ημέρα, απεγνωσμένα κουρασμένος,

aby se vyspal během dne, šíleně unavený,

το ρολόι του σώματος λέει: «Ξύπνα. Πρέπει να είσαι ξύπνιος τέτοια ώρα.»

tělesné hodiny hlásí: „Vstávat. Je třeba být čilý.“

Άρα, η ποιότητα ύπνου που έχεις σαν εργαζόμενος σε νυχτερινή βάρδια

Takže kvalita spánku pracujícího na směny

συνήθως είναι πολύ φτωχή, πάλι σε αυτή την περιοχή των 5 ωρών.

je obvykle velmi chabá a opět asi jen 5 hodin.

Επίσης, δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπων

A samozřejmě desítky milionů lidí

υποφέρουν από τζετ λαγκ.

trpí pásmovou nemocí.

Ποιος εδώ μέσα έχει τζετ λαγκ;

Kdo tady cítí pásmovou nemoc?

Ο Χριστός και η Παναγία.

Ευχαριστώ ειλικρινά που δεν αποκοιμηθήκατε,

Velmi děkuji, že jste zde neusnuli,

επειδή αυτό λαχταρά ο εγκέφαλός σας.

protože to je to, po čem váš mozek touží.

Ένα απ' τα πολλά που κάνει ο εγκέφαλος

είναι να επιδίδεται σε μικρο-ύπνους,

upadnout do mikrospánku,

αυτό το ακούσιο αποκοίμισμα,

nedobrovolného usínání,

χωρίς ουσιαστικά να έχεις κανέναν έλεγχο.

které nemůžeme ovlivnit.

Ο μικρο-ύπνος μπορεί να φέρνει κάποια αμηχανία

Mikrospánek může být zahanbující,

αλλά μπορεί επίσης να γίνει θανάσιμος.

ale také smrtelně nebezpečný.

Υπολογίζεται πως το 31% των οδηγών

Odhaduje se, že 31 % řidičů

θ' αποκοιμηθούν πάνω στο τιμόνι τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους

usne za volantem aspoň jednou za život.

και στις ΗΠΑ, οι στατιστικές είναι αρκετά καλές:

Statistiky z USA mluví jasně:

100.000 ατυχήματα σε αυτοκινητοδρόμους

100 tisíc nehod na dálnici

έχουν συσχετιστεί με την κόπωση,

je spojeno s únavou,

την απώλεια εγρήγορσης και το αποκοίμισμα.

ztrátou pozornosti a usnutím.

100.000 το χρόνο! Είναι αξιοσημείωτο!

100 tisíc za rok. To je šílené.

Σ' ένα άλλο επίπεδο τρόμου,

Na jiné úrovni hrůzy

πάμε στα τραγικά ατυχήματα στο Τσερνόμπιλ

pohleďme na tragédii v Černobylu

κι ακόμη και το διαστημικό λεωφορείο Τσάλεντζερ,

a na raketoplán Challenger,

το οποίο χάθηκε τόσο τραγικά.

o který jsme tak tragicky přišli.

Στις έρευνες που ακολούθησαν αυτές τις καταστροφές,

Vyšetřování ukázalo,

η κακή κρίση σαν αποτέλεσμα παρατεταμένης βάρδιας,

že chybný úsudek následkem dlouhé práce na směny,

η απώλεια εγρήγορσης και η κούραση

ztráta pozornosti a únava

ήταν οι αιτίες για μεγάλο μέρος αυτών των καταστροφών.

k těmto katastrofám velkým dílem přispěly.

Όταν λοιπόν είστε κουρασμένοι και σας λείπει ύπνος,

Když jste unavení, když máte nedostatek spánku,

τότε έχετε κακή μνήμη, φτωχή δημιουργικότητα,

máte špatnou paměť a nízkou tvořivost,

αυξημένο παρορμητισμό

máte zvýšenou impulzivitu

και γενικότερη φτωχή κρίση.

a všeobecně zhoršený úsudek.

Αλλά, φίλοι μου, τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα απ΄ αυτό.

Ale přátelé, může být ještě hůř.

Αν είστε ένας κουρασμένος εγκέφαλος,

το μυαλό λαχταρά πράγματα που θα το ξυπνήσουν.

vyžaduje povzbuzující látky.

Φάρμακα, διεγερτικά. Η καφεΐνη αντιπροσωπεύει

Drogy, stimulanty. Kofein je

το διεγερτικό επιλογής του περισσότερου Δυτικού κόσμου.

převažujícím stimulantem západního světa.

Το μεγαλύτερο κομμάτι της μέρας τροφοδοτείται από καφεΐνη

Většinu dne jedeme na kofein

κι αν είστε πραγματικά άτακτο και κουρασμένο μυαλό, από νικοτίνη.

a opravdu velmi zlobivý mozek jede na nikotin.

Τροφοδοτείτε την κατάσταση εγρήγορσης

A když udržujete čilý stav

με αυτά τα διεγερτικά

pomocí stimulantů,

και φυσικά πάει 11 το βράδυ

potom v 11 večer

κι ο εγκέφαλος λέει στον εαυτό του: «Αχ, χρειάζομαι

si mozek řekne: „Už bych měl

να πέσω για ύπνο σύντομα.

Τι κάνουμε γι'αυτό όταν αισθάνομαι εντελώς τσιτωμένος;»

Co s tím, když jsem úplně vzhůru?“

Φυσικά μετά καταλήγεις στο αλκοόλ.

No pak se uchýlíte k alkoholu.

Το αλκοόλ, βραχυπρόθεσμα, μια ή δυο φορές,

Krátkodobě, jednou nebo dvakrát,

μπορεί να είναι χρήσιμο για να σας ηρεμήσει λιγάκι.

může být alkohol vhodný pro mírné zklidnění.

Μπορεί να διευκολύνει τη μετάβαση στον ύπνο.

Může napomoci usínání.

Αλλά πρέπει ν' αντιληφθείτε πως

Ale je třeba vědět,

το αλκοόλ δεν παρέχει ύπνο,

že alkohol neposkytuje spánek,

βιολογικά μιμείται τον ύπνο. Σας ναρκώνει.

biologickou podobu spánku. Uklidňuje vás.

Ουσιαστικά, ζημειώνει τη νευρωνική επεξεργασία

Poškozuje některé nervové procesy

που υπάρχει κατά την εμπέδωση της μνήμης

probíhající během konsolidace

και την ανάκληση της μνήμης.

a obnovy paměti.

Είναι ένα βραχυπρόθεσμο δραστικό μέτρο,

Takže je dobrý jako akutní opatření,

αλλά, για όνομα του θεού, μην εθιστείτε

ale proboha, nestaňte se závislí

στο αλκοόλ για να αποκοιμηθείτε κάθε βράδυ.

na alkoholu jako každodenním uspávacím prostředku.

Ένας άλλος συσχετισμός με την απώλεια ύπνου είναι η αύξηση βάρους.

Nedostatek spánku souvisí s nabíráním váhy.

Αν κοιμάστε περίπου 5 ώρες ή λιγότερο κάθε βράδυ,

Pokud spíte každou noc 5 nebo méně hodin,

τότε έχετε 50% πιθανότητες να γίνετε παχύσαρκοι.

máte o 50 % vyšší pravděpodobnost obezity.

Ποιος είναι ο συσχετισμός εδώ;

Jak to spolu souvisí?

Η απώλεια ύπνου φαίνεται πως προκαλεί την απελευθέρωση

Nedostatek spánku způsobuje uvolnění

της γρελίνης, της ορμόνης της πείνας.

hormonu ghrelinu, hormonu hladu.

Η γρελίνη απελευθερώνεται. Φτάνει στον εγκέφαλο.

Ghrelin se uvolní a dorazí do mozku.

Ο εγκέφαλος λέει: «Χρειάζομαι υδατάνθρακες»

Mozek hlásí: „Potřebuji sacharidy,“

και όντως ψάχνει να βρει υδατάνθρακες

takže vyhledává sacharidy,

και ιδίως σάκχαρα.

Άρα υπάρχει ένας συσχετισμός ανάμεσα στην κούραση

Takže zde máme spojení únavy

και τη μεταβολική προδιάθεση για αύξηση βάρους.

a metabolické predispozice k přibírání na váze.

Το άγχος. Οι κουρασμένοι άνθρωποι είναι αγχωμένοι σε μεγάλο βαθμό.

Stres. Unavení lidé jsou ve velkém stresu.

Κι αυτό που συσχετίζεται με το άγχος, φυσικά,

Jednou ze součástí stresu

είναι η απώλεια μνήμης

je ztráta paměti,

κάτι που μόλις είχα πάθει στιγμιαία.

což se mi stalo právě před chvilkou.

Αλλά το άγχος είναι πολλά περισσότερα.

Stres je ale něco víc.

Αν είστε έντονα αγχωμένοι, δεν είναι και σπουδαίο πρόβλημα,

Akutní stres není takový problém,

αλλά το παρατεταμένο άγχος

ale trvalý stres

σε συνδιασμό με την απώλεια ύπνου είναι το πρόβλημα.

spolu s nedostatkem spánku problém je.

Έτσι, το παρατεταμένο άγχος οδηγεί σε καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος,

Chronický stres vede ke snížené imunitě,

ώστε τα κουρασμένα άτομα τείνουν να έχουν υψηλότερα ποσοστά λοιμώξεων

takže unavení lidé mají vyšší výskyt infekcí.

και υπάρχουν πολύ καλές μελέτες που αποδεικνύουν

Studie ukazují,

πως εργαζόμενοι σε βάρδιες, για παράδειγμα, έχουν υψηλότερα ποσοστά καρκίνου.

že pracující na směny mají vyšší výskyt rakoviny.

Τα αυξημένα επίπεδα άγχους ρίχνουν γλυκόζη στο κυκλοφορικό.

Zvýšená úroveň stresu zvyšuje glukózu v oběhu.

Η γλυκόζη γίνεται ένα κυρίαρχο μέρος του αγγειακού

Glukóza dominuje v krevním oběhu

και ουσιαστικά αποκτάς δυσανεξία στη γλυκόζη.

a dochází k intoleranci glukózy,

Επομένως, διαβήτη τύπου 2.

tedy k diabetu druhého typu.

Το άγχος αυξάνει την καρδιαγγειακή νόσο

Stres zvyšuje kardiovaskulární nemoc

σαν αποτέλεσμα της αύξησης της πίεσης του αίματος.

v důsledku vzrůstajícího tlaku krve.

Υπάρχουν ένα σωρό πράγματα που συσχετίζονται με την απώλεια ύπνου

Takže s nedostatkem spánku je spojena celá řada věcí,

που είναι πολύ παραπάνω από ένα ήπια εξασθενισμένο μυαλό

jde o více, než jen o méně výkonný mozek,

στο οποίο νομίζουν οι περισσότεροι

jak se domnívá

πως εδρεύει η απώλεια ύπνου.

většina lidí.

Αυτό το σημείο της ομιλίας είναι κατάλληλο για να σκεφτούμε,

V této chvíli je vhodný moment k zamyšlení,

αν νομίζετε, γενικά, πως κοιμάστε αρκετά.

zda máme dostatek spánku.

Σηκώστε γρήγορα τα χέρια σας.

Takže se přihlaste.

Ποιος εδώ μέσα αισθάνεται πως κοιμάται αρκετά;

Kdo zde si myslí, že spí dost?

Είναι λοιπόν εντυπωσιακό!

Tak to je nádhera.

Ωραία. Θα μιλήσουμε περισσότερο για τις συμβουλές σας αργότερα.

Dobrá. Později si o tom povíme více.

Οι περισσότεροι από εμάς κάνουν την ερώτηση,

Většina z nás se ptá:

«Πώς γνωρίζω αν κοιμάμαι αρκετά;»

„Jak vím, zda mám dostatek spánku?“

Εντάξει, δεν είναι και πυρηνική φυσική.

Není to těžké pochopit.

Αν χρειάζεσαι ξυπνητήρι για να σηκωθείς απ' το κρεβάτι το πρωί,

Pokud ráno nevstanete bez budíku,

αν σου παίρνει χρόνο να σηκωθείς,

pokud vám vstávání dlouho trvá,

αν χρειάζεσαι πολλές διεγερτικές ουσίες,

pokud potřebujete hodně stimulantů,

αν είσαι κακόκεφος, αν είσαι ευέξαπτος,

pokud jste mrzutí a podráždění,

αν οι συνάδελφοι στη δουλειά σου λένε

pokud vám kolegové říkají,

πως φαίνεσαι κουρασμένος και ευέξαπτος,

že jste unavení a nedůtkliví,

είναι πολύ πιθανό να είσαι στερημένος ύπνου.

pravděpodobně trpíte nedostatkem spánku.

Άκουσέ τους. Άκου τον εαυτό σου.

Naslouchejte jim. Naslouchejte sami sobě.

Τι κάνεις;

Ε λοιπόν -κι ας είναι κάπως προσβλητικό -

No, neurazte se --

ύπνος για αρχάριους:

lekce o spánku pro začátečníky:

Κάνε το υπνοδωμάτιό σου ένα καταφύγιο ύπνου.

vytvořte z vaší ložnice spánkový azyl.

Το πρώτο κρίσιμο σημείο είναι να το κάνεις όσο πιο σκοτεινό μπορείς

Nejdůležitější je co největší tma

και επίσης κάνε το κάπως δροσερό. Πολύ σημαντικό!

a dále spíše nižší teplota. Velmi důležité.

Ελάττωσε την ποσότητα έκθεσης στο φως

Je třeba snížit světelnou intenzitu

τουλάχιστον μισή ώρα πριν πέσεις για ύπνο.

aspoň půl hodiny před spánkem.

Το φως αυξάνει τα επίπεδα εγρήγορσης και θα καθυστερήσει τον ύπνο.

Světlo zvyšuje úroveň bdělosti a odkládá spánek.

Ποιο είναι το τελευταίο που κάνουμε οι περισσότεροι πριν πέσουμε για ύπνο;

Co většina z nás dělá jako poslední před odchodem do ložnice?

Στεκόμαστε σε ολόφωτο μπάνιο

Stojíme v jasně osvětlené koupelně,

κοιτάζοντας τον καθρέπτη καθώς καθαρίζουμε τα δόντια μας.

hledíme do zrcadla a čistíme si zuby.

Είναι ό,τι χειρότερο μπορούμε να κάνουμε

To je to nejhorší, co můžeme

πριν πέσουμε για ύπνο.

před spaním dělat.

Σβήστε αυτά τα κινητά. Σβήστε αυτούς τους υπολογιστές.

Vypněte ty mobily. Vypněte ty počítače.

Σβήστε όλα όσα διεγείρουν το μυαλό.

Vypněte všechno, co povzbuzuje váš mozek.

Προσπαθήστε να μην πίνετε καφεΐνη αργά την ημέρα,

Nepijte kofein později během dne,

ιδανικά, ποτέ μετά το μεσημεριανό.

pokud možno ne po obědě.

Είπαμε να μειώνουμε την έκθεση στο φως πριν πάμε για ύπνο,

Snížení osvětlení před spánkem je nám jasné,

αλλά η έκθεση στο φως το πρωί

ale vystavení se rannímu světlu

είναι πολύ καλή για να εκκινήσει τον κύκλο φωτός-σκότους του βιολογικού ρολογιού.

napomáhá nastavení biologických hodin na cyklus světla a tmy.

Γι' αυτό αναζητήστε το πρωινό φως.

Vyhledávejte ranní světlo.

Βασικά, ακούστε τον εαυτό σας.

V podstatě naslouchejte svému tělu.

Χαλαρώστε. Κάντε όσα ξέρετε

Uvolněte se. Dělejte to, o čem víte,

πως θα σας καταπραΰνουν

že vás přenese

στη «μελιστάλαχτη, απαλή δρόσο του ύπνου».

do těch snů sladkých jako medovina.

Αυτά είναι τα στοιχεία. Τι γίνεται με τους μύθους;

To byla fakta. Nyní některé mýty.

Οι έφηβοι είναι τεμπέληδες. Όχι. Καημένα μου!

Puberťáci jsou líní. Ne, jsou to chudáčci.

Έχουν βιολογική προδιάθεση

Jejich biologie je náchylná

να πηγαίνουν για ύπνο αργά και να σηκώνονται αργά γι' αυτό, αφήστε τους.

k pozdnímu usínání a pozdnímu vstávání. Nechte je na pokoji.

Χρειαζόμαστε 8 ώρες ύπνου το βράδυ.

V noci potřebujeme 8 hodin spánku.

Αυτό είναι ένας μέσος όρος. Ορισμένοι χρειάζονται περισσότερο, άλλοι, λιγότερο.

To je průměr. Někdo potřebuje víc, jiným lidem stačí méně.

Χρειάζεται ν' ακούτε το σώμα σας.

Je třeba naslouchat svému tělu.

Χρειάζεστε τόσο ύπνο ή περισσότερο;

Potřebujete tolik nebo potřebujete více?

Είναι τόσο απλό.

Je to jednoduché.

Οι ηλικιωμένοι χρειάζονται λιγότερο ύπνο. Δεν είναι αλήθεια.

Staří lidé nemusí tolik spát. Omyl.

Οι απαιτήσεις των ηλικιωμένων δε μειώνονται.

Potřeba spánku u starších lidí neklesá.

Στην ουσία, ο ύπνος τεμαχίζεται και γίνεται λιγότερο βαθύς

Spánek je členitější a ne tak hluboký,

αλλά οι απαιτήσεις για ύπνο δε φθίνουν.

ale potřeba spánku neklesá.

Ο τέταρτος μύθος είναι:

Čtvrtým mýtem je:

«νωρίς στο κρεβάτι και νωρίς στο πόδι,

český ekvivalent: Ranní ptáče dál doskáče.

κάνει τον άντρα υγιή, πλούσιο και σοφό».

(doslovně: Kdo chodí brzy spát a ráno brzy vstává, je zdravý, bohatý a moudrý).

Αυτό είναι εντελώς λάθος σε πολλά επίπεδα.

Tak to je celé úplně špatně.

Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο πως το ξύπνημα νωρίς το πρωί

Nemáme vůbec žádný důkaz,

και ο ύπνος από νωρίς το βράδυ σου δίνουν περισσότερο πλούτο.

že brzkým ukládáním ke spánku zbohatnete.

Δεν έχει καμία διαφορά για την κοινωνικο-οικονομική κατάσταση κάποιου.

Ze socioekonomického pohledu v tom není žádný rozdíl.

Με την εμπειρία μου, η μόνη διαφορά ανάμεσα

Dle mého názoru je jediný rozdíl mezi

στους πρωινούς και τους απογευματινούς τύπους

ranními skřivany a večerními sovami

είναι πως όσοι σηκώνονται νωρίς το πρωί

v tom, že ti, co ráno brzy vstávají,

είναι τρομερά αυτάρεσκοι.

jsou příšerně domýšliví.

(Γέλια) (Χειροκρότημα)

(Smích) (Potlesk)

Για το τελευταίο μέρος, τα τελευταία λίγα λεπτά,

Nakonec v několika posledních minutách

θα ήθελα ν' αλλάξω ταχύτητα

bych rád změnil téma

και να μιλήσω για κάτι πραγματικά καινούριο, τις τελευταίες εξελίξεις στη νευροεπιστήμη

a budu hovořit o velmi nových, průlomových oblastech neurovědy,

που είναι ο συσχετισμός ανάμεσα στην ψυχική υγεία,

o spojení duševního zdraví,

την ψυχική ασθένεια και τη διαταραχή του ύπνου.

duševních nemocí a spánkových poruch.

Είναι γνωστό εδώ και 130 χρόνια ότι σε σοβαρές ψυχικές ασθένειες

Již 130 let víme, že vážné duševní choroby

υπάρχει πάντα διαταραχή ύπνου

vždy doprovází porucha spánku,

αλλά έχει αγνοηθεί κατά πολύ.

ale nevěnovali jsme tomu pozornost.

Τη δεκαετία του 1970, όταν οι άνθρωποι άρχισαν να το ξανασκέφτονται

V 70. letech o tom lidé začali opět přemýšlet

είπαν: «Φυσικά, έχουμε διαταραχή ύπνου

a řekli: „Samozřejmě, že u schizofreniků dochází

στη σχιζοφρένεια επειδή χρησιμοποιούνται αντιψυχωτικά.

k poruchám spánku, protože užívají antipsychotika.

Τα αντιψυχωσικά προκαλούν τα προβλήματα ύπνου»,

Tyto léky způsobují problémy se spánkem.“

αγνοώντας το γεγονός ότι επί εκατό χρόνια πριν,

Bez ohledu na to, že poruchy spánku jsme pozorovali

η διαταραχή ύπνου είχε αναφερθεί πριν τα αντιψυχωσικά.

již 100 let před nástupem antipsychotik.

Άρα, τι συμβαίνει;

Co se tedy děje?

Πολλές ομάδες, αρκετές ομάδες μελετούν

Hodně týmů se zabývá studiem

καταστάσεις όπως η κατάθλιψη, η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή

deprese, schizofrenie a bipolární poruchy

και τι συμβαίνει ως προς την υπνική διαταραχή.

a jejich souvislostí s poruchami spánku.

Έχουμε μια μεγάλη έρευνα για τη σχιζοφρένεια την οποία δημοσιεύσαμε πέρυσι

Loni jsme zveřejnili velkou studii o schizofrenii

και τα δεδομένα είναι εντυπωσιακά.

a data jsou velmi významná.

Τα άτομα με σχιζοφρένεια,

Jedinci se schizofrenií byli často

πολλές φορές, ήταν ξύπνια κατά τη νυχτερινή φάση

bdělí během noci

και μετά κοιμόντουσαν κατά τη διάρκεια της ημέρας.

a spali za dne.

Άλλες ομάδες δεν έδειξαν κανένα 24ωρο μοτίβο.

Jiné skupiny nepodléhaly 24hodinovému rytmu.

Ο ύπνος τους ήταν εντελώς κομματιασμένος.

Jejich spánek byl naprosto roztříštěný.

Ορισμένοι ήταν τελείως ανίκανοι να ρυθμίσουν τον ύπνο τους με τον κύκλο φωτός-σκότους.

Jiní postrádali schopnost řídit spánek cyklem světlo - tma.

Ξυπνούσαν όλο και πιο αργά

Vstávali každý den o něco později, později

κάθε βράδυ. Ήταν κομματιασμένος ύπνος.

a později. Byl to chaos.

Άρα, τι συμβαίνει;

Co tam probíhá?

Τα συναρπαστικά νέα είναι πως

Velmi vzrušující je,

η ψυχική ασθένεια και ο ύπνος δε συσχετίζονται απλά

že duševní nemoc a spánek nejsou jednoduše spřaženy,

αλλά είναι σωματικά συνδεδεμένα με τον εγκέφαλο.

ale přímo fyzicky propojeny uvnitř mozku.

Τα νευρωνικά δίκτυα που σας προδιαθέτουν για φυσιολογικό ύπνο

Nervové sítě, které poskytují normální spánek

σας δίνουν φυσιολογικό ύπνο και όσα σας δίνουν

a ty, které jsou předpokladem

φυσιολογική ψυχική υγεία συμπίπτουν.

normálního duševního zdraví, se překrývají.

Και τι αποδείξεις υπάρχουν γι' αυτό;

Jaké jsou pro to důkazy?

Αποδεικνύεται πως τα γονίδια που είναι πολύ σημαντικά

Víme, že geny jsou velmi důležité

για τη δημιουργία φυσιολογικού ύπνου,

pro tvorbu normálního spánku,

όταν μεταλλάσσονται, όταν αλλαχθούν,

zmutované, změněné geny

επίσης προδιαθέτουν τα άτομα για προβλήματα ψυχικής υγείας.

činí jedince náchylné k problémům v duševním zdraví.

Πέρυσι, δημοσιεύσαμε μια μελέτη

Loni jsme publikovali studii,

η οποία έδειχνε πως, όταν ένα γονίδιο που συνδέεται με τη σχιζοφρένεια

kde jsme ukázali, že pokud gen spojený se schizofrenií

μεταλλαχθεί, επίσης διαλύει τον ύπνο.

zmutuje, dojde k destrukcí spánku.

Έχουμε στοιχεία γνήσιας μηχανιστικής αλληλεπικάλυψης

Máme tedy důkaz skutečné mechanické souvislosti

ανάμεσα στα δυο αυτά σημαντικά συστήματα.

těchto dvou důležitých systémů.

Άλλες εργασίες προέκυψαν απ' αυτές τις μελέτες.

Tyto studie přinesly další poznatky.

Η πρώτη ήταν πως η υπνική διαταραχή, στην πραγματικότητα, προηγείται

Prvním je, že spánková porucha předchází

κάποιων άλλων ειδών ψυχικών νοσημάτων,

určitým typům duševních chorob.

κι έχουμε δείξει πως σ' αυτά τα νέα ατομα

Ukázali jsme, že u mladých lidí

που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο ν' αναπτύξουν διπολική διαταραχή,

s vysokým rizikem propuknutí bipolární poruchy

ήδη προηγείται υπνική ανωμαλία

existuje spánková abnormalita

οποιασδήποτε κλινικής διάγνωσης διπολικότητας.

ještě před klinickou diagnózou.

Το άλλο κομμάτι δεδομένων ήταν πως η υπνική διαταραχή

Dále jsme viděli, že porucha spánku

μπορεί στην πραγματικότητα να επιδεινώσει,

může ve skutečnosti vydráždit,

να χειροτερεύσει την κατάσταση της ψυχικής νόσου.

zhoršit stav duševní choroby.

Ο συνάδελφός μου Νταν Φρίμαν έχει χρησιμοποιήσει διάφορους παράγοντες

Můj kolega Dan Freeman použil celou řadu prostředků,

που έχουν σταθεροποιήσει τον ύπνο κι έχουν μειώσει τα επίπεδα παράνοιας

které u těchto jedinců stabilizovaly spánek

σ' αυτά τα άτομα, κατά 50%.

a snížily úroveň paranoie o 50 %.

Τι έχουμε λοιπόν;

Co zjišťujeme?

Σε αυτές τις συνδέσεις, έχουμε κάτι πραγματικά συναρπαστικό.

Díky těmto spojením vidíme velmi vzrušující věci.

Ως προς τη νευροεπιστήμη, κατανοώντας

V měřítku neurovědy porozuměním

τη νευροεπιστήμη αυτών των δυο συστημάτων,

oběma těmto systémům

πραγματικά αρχίζουμε να κατανοούμε πως και ο ύπνος

začínáme chápat, že spánek i duševní nemoci

και η ψυχική νόσος γεννιούνται και ρυθμίζονται μέσα στον εγκέφαλο.

v mozku vznikají a jsou tam řízeny.

Η δεύτερη περιοχή είναι πως αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον ύπνο

Dále, pokud můžeme použít spánek

και την υπνική διαταραχή σαν έγκαιρο προειδοποιητικό σημάδι,

a poruchy spánku jak první varovný signál,

τότε μας δίνεται η ευκαιρία να επέμβουμε.

pak máme šanci do toho proniknout.

Αν γνωρίζουμε πως αυτά τα άτομα είναι ευάλωτα,

Pokud víme, že tito jedinci jsou zranitelní,

τότε η έγκαιρη παρέμβαση γίνεται εφικτή.

máme možnost brzké intervence.

Και τρίτον, το πιο συναρπαστικό πιστεύω, είναι πως

Za třetí, což považuji za nejvíce vzrušující,

μπορούμε να δούμε τα κέντρα ύπνου μέσα στον εγκέφαλο

můžeme hledět na spánkové centrum v mozku

σαν νέο θεραπευτικό στόχο.

jako na cíl terapie.

Αν σταθεροποιήσουμε τον ύπνο στα άτομα που είναι ευάλωτα,

Stabilizovat spánek u náchylných jedinců,

σίγουρα μπορούμε να τα κάνουμε πιο υγιή

což přispěje k jejich zdraví,

αλλά και να μετριάσουμε κάποια απ' τα απαίσια συμπτώματα της ψυχικής νόσου.

ale také ulehčit otřesným symptomům duševních nemocí.

Ας ολοκληρώσω λοιπόν.

Nyní shrnutí nakonec.

Ξεκίνησα λέγοντας να παίρνουμε τον ύπνο στα σοβαρά.

Začal jsem tím, že spánek je třeba brát vážně.

Η στάση μας απέναντι στον ύπνο διαφέρει

Naše postoje ke spánku se tak liší

από την προ-βιομηχανική εποχή,

od předindustriální doby,

όταν ήμασταν σχεδόν τυλιγμένοι σ' ένα πάπλωμα.

kdy jsme si v peřinách tolik hověli.

Ενστικτωδώς καταλαβαίναμε τη σπουδαιότητα του ύπνου.

Tehdy jsme intuitivně chápali důležitost spánku.

Αυτό δεν είναι κάποιο είδος καμουφλαρισμένης ανοησίας.

Toto nejsou žádné čáry.

Είναι μια ρεαλιστική απάντηση για καλή υγεία.

To je pragmatický názor na dobré zdraví.

Αν έχεις καλόν ύπνο, αυξάνεται η συγκέντρωσή σου,

Důkladný spánek zvyšuje koncentraci,

η προσοχή, η λήψη αποφάσεων, η δημιουργικότητα, οι κοινωνικές δεξιότητες, η υγεία.

pozornost, rozhodovací schopnosti, tvořivost, sociální schopnosti, zdraví.

Αν κοιμηθείς, μειώνονται οι εναλλαγές στη διάθεση, το άγχος σου,

Když dost spíte, snížíte náladovost, stres,

τα επίπεδα θυμού, ο παρορμητισμός,

vztek a impulzivitu,

και η τάση για ποτό και φάρμακα.

jste méně náchylní k pití a užívání drog.

Τελειώνοντας να πω

Zakončíme slovy,

ότι η κατανόηση της νευροεπιστήμης του ύπνου

že porozumění neurovědě spánku

πραγματικά εμπλουτίζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε

přispívá k chápání

για κάποιες απ' τις αιτίες της ψυχικής νόσου

některých příčin duševních nemocí

και πράγματι μας παρέχει νέους τρόπους

a poskytuje nové způsoby

αντιμετώπισης αυτών των απίστευτα εξουθενωτικών καταστάσεων.

léčby těchto neuvěřitelně oslabujících chorob.

Ο Τζιμ Μπούτσερ, ο συγγραφέας φανταστικών μυθιστορημάτων, είπε:

Spisovatel fantasy příběhů Jim Butcher řekl:

«Ο Ύπνος είναι Θεός. Προσκυνήστε».

„Spánek je bůh. Uctívejte ho.“

Μπορώ μόνο να προτείνω να κάνετε το ίδιο.

Mohu jen doporučit, abyste to udělali.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Děkuji vám za pozornost.

(Χειροκρότημα)

Similar videos:

How to make stress your friend | Kelly McGonigal
TED
12.4M views 195.7K likes 3.7K dislikes 04 Sep 201355% match

Sleep is your superpower | Matt Walker
TED
10.1M views 273.4K likes -1 dislikes 03 Jun 201945% match

Innovating to zero! | Bill Gates
TED
3.9M views 31.4K likes 12K dislikes 20 Feb 201042% match

Женщина и Мужчина ! хмурое утро часть 2
Alex Master
1.2K views 13 likes 5 dislikes 16 May 201941% match

Your brain on video games | Daphne Bavelier
TED
6.6M views 173.6K likes 11.7K dislikes 19 Nov 201241% match

The happy secret to better work | Shawn Achor
TED
3.6M views 45.7K likes 669 dislikes 01 Feb 201241% match

The game that can give you 10 extra years of life | Jane McGonigal
TED
1.1M views 17.2K likes 551 dislikes 09 Jul 201241% match

This could be why you're depressed or anxious | Johann Hari
TED
10.1M views 326.1K likes -1 dislikes 11 Oct 201941% match

The puzzle of motivation | Dan Pink
TED
9.6M views 73.2K likes 2.2K dislikes 25 Aug 200941% match

How to escape education's death valley | Sir Ken Robinson
TED
5.2M views 114.1K likes 1.7K dislikes 10 May 201341% match

塔羅占卜 Tarot🌈 #為什麼塔羅這麼神準? | 塔羅十大常見問題 Q&A，一次解開你所有的謎團 + 塔羅占卜 (宇宙要帶給你的訊息) 💖🗣多國字幕 [Multi Subtitles] ⏲無時間限制
 日玥塔羅 Find your soul
1.4K views 71 likes 1 dislikes 25 Oct 202040% match

BOMBSHELL Evidence Of Airplane Abucted by UFO Over The Ocean & UFOs Spotted 2/25/2020
Alien Bros
832 views 59 likes 5 dislikes 25 Feb 202040% match

Why giving away our wealth has been the most satisfying thing we've done... | Bill and Melinda Gates
TED
2.9M views 32.5K likes 2.5K dislikes 02 Apr 201440% match

Money vs Currency - Hidden Secrets Of Money Episode 1 - Mike Maloney
GoldSilver
4.9M views 65.8K likes 1.7K dislikes 26 Feb 201340% match

Do schools kill creativity? | Sir Ken Robinson
TED
20.3M views 227.1K likes 3.7K dislikes 06 Jan 200740% match

Game Theory: UNDERTALE - Sans's SECRET Identity!
The Game Theorists
12.8M views 300.8K likes 31K dislikes 09 Feb 201640% match

British Government Drops BOMBSHELL UFO Evidence and Unknown Spacecrafts SHOCK Witnesses 2/10/2020
Alien Bros
1K views 56 likes 11 dislikes 10 Feb 202040% match

Fall Of Empires: Rome vs USA (Hidden Secrets Of Money Ep 9)
GoldSilver
2.7M views 46.3K likes 2.6K dislikes 29 Oct 201840% match

The paradox of choice | Barry Schwartz
TED
4.4M views 66.9K likes 2.5K dislikes 16 Jan 200740% match

IFOSS6E19| Đôi bạn thân giỏi TRANH BIỆN khiến Thảo Tâm sửng sốt
IELTS FACE-OFF
19.2K views 520 likes 3 dislikes 23 Dec 202040% match

SHOCKING Martian Discovery & Insane Footage of MASSIVE UFO Near Area 51 2/17/2020
Alien Bros
1.2K views 68 likes 5 dislikes 17 Feb 202040% match

IFOSS6E20 | Phoebe Nói Gì Về Đa Văn Hóa? Bài thuyết trình về TIỀN CÓ MANG LẠI HẠNH PHÚC cực ấn tượng
IELTS FACE-OFF
11.4K views 273 likes 5 dislikes 26 Dec 202039% match

Why Charlotte isn't getting a Season 2
BarryAnime
1.3K views 59 likes 5 dislikes 09 Aug 202039% match

The Mystery at the Bottom of Physics
exurb1a
4.2M views 252.6K likes -1 dislikes 21 Jan 201939% match

Introduction to Evolution and Natural Selection
Khan Academy
2.3M views 7.5K likes 453 dislikes 21 Sep 200939% match

Why Is The Stock Market Up When The Economy Is Down? | Wall Street Vs Main Street Explained
Think Wealthy
825 views 82 likes 1 dislikes 24 Sep 202039% match

11 THINGS YOU NEED TO KNOW BEFORE MOVING TO MEXICO
Tangerine Travels
66.1K views 3.6K likes -1 dislikes 06 Mar 202139% match

IELTS Writing Academic Task 1 - Maps - IELTS Writing Tips & Strategies for a band 6 to 9
IELTS Band Up
1K views 52 likes 0 dislikes 10 Jan 202138% match

ALGAE GUIDE V.2 TUTORIAL - MISS ALGAE UNIVERSE CONTEST
Green Aqua
170.4K views 5.5K likes 87 dislikes 02 Dec 202038% match

How do we get to Paradise? Jesus, Muhammad, Buddha, Moses, Jehovah, Satan, and Lucifer are there!
Tomi Spatial
818 views 41 likes 3 dislikes 14 Jun 202038% match

Settings Privacy About Contact Donate