What Was the Enlightenment?YouTube↗  IA↗(long shot)
Education  1.9M views 12K likes   30 Dec 2019
PragerU 3.5M subscribers United States YouTube↗


Please select the problem
You must specify your email and describe the problem in detail
Describe your problem in detail if it's not obvious

Click to Play Video Click to Play Video
Khoa học hiện đại, y học, tự do chính trị, kinh tế thị trường—tất cả, chúng ta được nói rằng
Modern science, medicine, political freedom, the market economy—all of them, we’re told,
đó là sản phẩm của một phép màu đã xảy ra 250 năm trước.
are the result of a sort of miracle that took place 250 years ago.
Phép màu đó được gọi là Thời đại Khai Sáng, một giai đoạn lịch sử mà đột nhiên các triết gia
That miracle is called the Enlightenment, a moment in history when philosophers suddenly
lật đổ hết các giáo điều và truyền thống tôn giáo và thay thế bằng luận lý của con người.
overthrew religious dogma and tradition and replaced it with human reason.
Giáo sư Harvard Steven Pinker đã nói thế này: "Sự tiến bộ là món quà từ những lý tưởng của
Harvard professor Steven Pinker puts it this way: “Progress is a gift of the ideals of
Thời đại Khai Sáng."
the Enlightenment.”
Chỉ có một vấn đề với tuyên bố đó.
There’s just one problem with this claim.
Nó không hẳn đã đúng.
It isn’t really true.
Ví dụ như Hiến pháp Hoa Kỳ, vốn thường xuyên được nói rằng là sản phẩm của tư tưởng Khai Sáng chẳng hạn.
Consider the U.S. Constitution, which is frequently said to be a product of Enlightenment thought.
Nhưng bạn chỉ cần đọc về thông luật Anh—giống như Alexander Hamilton và James Madison
But you only need to read about English common law—which Alexander Hamilton and James Madison
chắc chắn đã từng—để thấy rằng thực ra không phải thế.
certainly did—to see that this isn’t so.
Ngay từ thế kỷ thứ 15, luật gia người Anh John Fortescue đã khởi thảo lý thuyết về "kiểm soát
Already in the 15th-century, the English jurist John Fortescue elaborated the theory of “checks
và đối trọng," trình tự pháp lý, và vai trò của quyền tư hữu trong việc bảo đảm tự do
and balances,” due process, and the role of private property in securing individual
cá nhân và thịnh vượng kinh tế.
freedom and economic prosperity.
Tương tự, Đạo luật Dân quyền Mỹ (10 tu chính án đầu tiên của Hiến pháp) có gốc gác từ thông luật Anh những năm 1600.
Similarly, the U.S. Bill of Rights has its sources in English common law of the 1600s.
Hay thử xem xét khoa học hiện đại và y học xem sao.
Or consider modern science and medicine.
Rất lâu trước Thời đại Khai Sáng, các vị vua Anh trọng truyền thống đã bảo trợ những học viện khoa học
Long before the Enlightenment, tradition-bound English kings sponsored path-breaking scientific
tạo đột phá lớn như Đại học Y Hoàng gia, thành lập năm 1518, và Hội Khoa học
institutions such as the Royal College of Physicians, founded in 1518, and the Royal
Hoàng gia London, thành lập năm 1600.
Society of London, founded in 1660.
Sự thật là các chính khách và triết gia, đặc biệt tại Anh và Hà Lan,
The truth is that statesmen and philosophers, especially in England and the Netherlands,
đã trình bày những nguyên tắc căn bản cho một chính quyền tự do vài thế kỷ trước khi nước Mỹ ra đời.
articulated the principles of free government centuries before America was founded.
Vậy tại sao lại trao hết mọi công cán cho Thời đại Khai Sáng?
So why give the Enlightenment all the credit?
Có thể thấy rằng bởi vì sẽ chẳng hay chút nào để thừa nhận rằng những giá trị tốt nhất và quan trọng nhất
Apparently because it doesn’t look good to admit that the best and most important
của văn minh hiện đại được đem đến bởi những người hầu hết đều giữ niềm tin tôn giáo bảo thủ cũng như
parts of modernity were given to us by individuals who nearly all held conservative religious
quan điểm chính trị bảo thủ.
and political beliefs.
Nhận định rằng mọi thứ tốt đẹp đến từ Thời đại Khai Sáng liên hệ gần nhất đến
The claim that all good things come from the Enlightenment is most closely associated with
triết gia Đức cuối thế kỷ 18, Immanuel Kant.
the late-18th-century German philosopher, Immanuel Kant.
Với Kant, luận lý là phổ quát, không thể sai lầm, và không phụ thuộc vào kinh nghiệm.
For Kant, reason is universal, infallible, and independent of experience.
Triết học giáo điều một cách bất thường của ông ta khăng khăng cho rằng chỉ có thể có một chân lý
His extraordinarily dogmatic philosophy insisted that there can be only one correct answer
cho mọi vấn đề từ khoa học, đạo đức đến chính trị.
to every question in science, morality and politics.
Và để vươn đến cái chân lý duy nhất đó, nhân loại phải tự giải phóng bản thân khỏi xiềng xích
And that to reach the one correct answer, mankind had to free itself from the chains
của quá khứ—nghĩa là, khỏi lịch sử, truyền thống và kinh nghiệm.
of the past—that is, from history, tradition and experience.
Nhưng cái quan điểm "Khai Sáng" ấy không chỉ sai, nó còn rất nguy hiểm.
But this Enlightenment view is not only wrong, it’s dangerous.
Luận lý của con người, khi bị tách khỏi những ràng buộc của lịch sử, truyền thống và kinh nghiệm,
Human reason, when cut loose from the constraints imposed by history, tradition and experience,
tạo ra rất nhiều khái niệm điên loạn.
produces a lot of crazy notions.
Cái triết học Khai Sáng không tưởng của Jean Jacques Rousseau là một ví dụ tốt.
The abstract Enlightenment philosophy of Jean Jacques Rousseau is a good example.
Nó đã nhanh chóng kéo đổ nhà nước Pháp, dẫn tới cuộc Cách mạng Pháp, rồi Triều đại Khủng bố của Robespierre,
It quickly pulled down the French state, leading to the French Revolution, the Reign of Terror,
và hơn 10 năm chiến loạn của Napoleon.
and the Napoleonic Wars.
Hàng triệu người đã chết khi quân đội Napoleon cố xây dựng lại mọi chính quyền ở Âu châu theo đúng
Millions died as Napoleon’s armies sought to rebuild every government in Europe in light
một lý thuyết chính trị mà ông ta tin rằng đó là chân lý được cho phép bởi triết học Khai Sáng.
of the one correct political theory he believed was permitted by Enlightenment philosophy.
Những cổ động viên của Thời đại Khai Sáng ngày nay thường lờ đi phần này của câu chuyện.
Today’s cheerleaders for the Enlightenment tend to skip this part of the story.
Họ cũng lờ đi sự thật rằng cha đẻ của chủ nghĩa cộng sản, Karl Marx, cũng tự coi mình là đang
They also pass over the fact that the father of communism, Karl Marx, saw himself as promoting
phổ biến cái luận lý phổ quát đó.
universal reason as well.
Cái thứ "khoa học" về kinh tế mới của ông ta cuối cùng đã giết chết hơn vài chục triệu người trong suốt
His new “science” of economics ended up killing tens of millions of people in the
thế kỷ 20.
20th century.
Những học thuyết về chủng tộc được cho là khoa học của Đức Quốc xã cũng vậy.
So did the supposedly scientific race theories of the Nazis.
Những tai họa kinh hoàng nhất của thời hiện đại được tạo ra bởi những kẻ nhận rằng mình đang
The greatest catastrophes of modernity were engineered by individuals who claimed to be
thực hành theo luận lý.
exercising reason.
Ngược lại, hầu hết những tiến bộ chúng ta đạt được đến từ những truyền thống bảo thủ vốn công khai
In contrast, most of the progress we’ve made comes from conservative traditions openly
nghi ngờ khả năng suy luận của con người.
skeptical of human reason.
Những người chỉ trích Thời đại Khai Sáng, như John Selden, David
The Enlightenment’s critics, including John Selden, David
Hume, Adam Smith, và Edmund Burke, nhấn mạnh tính không đáng tin của "lập luận không tưởng"
Hume, Adam Smith, and Edmund Burke, emphasized the unreliability of “abstract reasoning”
và thôi thúc chúng ta gắn bó chặt chẽ với truyền thống, lịch sử và kinh nghiệm trong mọi việc.
and urged us to stick close to custom, history, and experience in all things.
Đó là điều đưa chúng ta đến cốt lõi của sự sai lầm trong sự thần tượng hóa Thời đại Khai Sáng ngày nay.
Which brings us to the heart of what’s wrong with today’s idolization of the Enlightenment.
Những kẻ lãnh đạo đó không phải những người hay hoài nghi vốn cởi mở với những gì lịch sử và kinh nghiệm có thể dạy chúng ta.
Its leading figures were not skeptics open to what history and experience might teach us.
Mục đích của họ là tạo nên một hệ thống những thứ được cho là "chân lý không thể chối cãi" của riêng họ mà
Their aim was to create their own system of supposedly infallible truths independent of
không quan trọng kinh nghiệm.
experience.
Và với cái khát vọng đó, họ cũng cứng nhắc chẳng kém những con người Trung cổ giáo điều là mấy.
And in that pursuit, they were as rigid as the most dogmatic medievals.
Những người Tô-Anh (Anh và Scotland) bảo thủ có một mục đích rất khác.
Anglo-Scottish conservatives had a very different goal.
Họ bảo vệ những truyền thống dân tộc và tôn giáo, dù cho cùng lúc họ nuôi dưỡng thứ mà họ gọi là
They defended national and religious tradition, even as they cultivated what they called a
"sự hoài nghi ôn hòa"—một sự kết hợp mà ngày nay được biết đến như "luân thường" (common sense).
“moderate skepticism”—a combination that became known as “common sense.”
Tôi ngẫm rất nhiều về cái luân thường bây giờ, khi mà giới tinh hoa ở Mỹ và Âu châu kêu la
I think a lot about common sense these days, as I see American and European elites clamoring
đòi "Khai Sáng ngay Bây giờ."
for “Enlightenment Now.”
Họ hối hả bọc theo mọi thứ "chủ nghĩa" tân thời—xã hội chủ nghĩa, nữ quyền, bảo vệ môi sinh,
They rush to embrace every fashionable new “ism”—socialism, feminism, environmentalism,
và cả đống thứ—tuyên bố đó là những chân lý phổ quát và là lối suy nghĩ "phải đạo
and so on—declaring them to be universal certainties and the only “politically correct”
chính trị" duy nhất.
way of thinking.
Họ công khai khinh miệt những ai không bọc xuôi theo những giáo điều của họ, dán nhãn những người ấy là "chưa giác ngộ [cách mạng],"
They display contempt towards those who won’t embrace their dogmas, branding them “unenlightened,”
"hẹp lòng hẹp dạ," "thành phần đáng chê," và còn tệ hơn.
“illiberal,” “deplorable,” and worse.
Nhưng những giáo điều "mới" của họ cần được chào đón bởi sự nghi ngờ "cũ" đến từ Anh và Scotland đấy.
But these new dogmas deserve to be greeted with some of that old Anglo-Scottish skepticism.
Sự ngạo mạn vĩ cuồng của Thời đại Khai Sáng về luận lý đã đẩy chúng ta lầm đường lạc lối quá nhiều lần rồi.
Enlightenment overconfidence in reason has led us badly astray too many times.
Tôi là Yoram Hazony, tác giả đầu sách "The Virtue of Nationalism" (Đức hạnh của Chủ nghĩa Quốc gia), diễn thuyết cho Prager University.
I’m Yoram Hazony, author of The Virtue of Nationalism, for Prager University.
Similar videos:

Enlightenment - You Have To Do It Yourself
Master YongHua
212 views 15 likes 0 dislikes 24 Oct 2019100% match

Enlightenment
108NithyanandaVideos
4.3K views 38 likes 5 dislikes 12 Oct 2012100% match

Who Needs Feminism?
PragerU
2.6M views 68.6K likes 16.9K dislikes 01 Oct 201831% match


Who Is Teaching Your Kids?
PragerU
6.6M views 167.3K likes 13.1K dislikes 11 Jun 201831% match





Nước Mỹ và nền tảng Thiên Chúa Giáo
Still thinking
1.3K views 28 likes 3 dislikes 12 Jul 201731% match

Khi Châu Âu tự sát (The Suicide of Europe)
Still thinking
1.5K views 55 likes 0 dislikes 20 May 201830% match

Who's More Compassionate: The Left or the Right?
PragerU
1.1M views 22.3K likes 2.4K dislikes 25 Jul 201630% match

Đại học - Nơi ít tự do nhất ở Mỹ
Still thinking
738 views 14 likes 0 dislikes 28 Mar 201730% match

Các Mác là ai ?
GREATER EMPIRE'S VIETSUB ARCHIVES
1.2K views 12 likes 10 dislikes 27 Sep 201830% match

The philosophy of Stoicism - Massimo Pigliucci
TED-Ed
5.8M views 228.6K likes 1.8K dislikes 19 Jun 201730% match




Sự thật về công lý xã hội
Still thinking
1.1K views 15 likes 0 dislikes 29 Mar 201730% match

The Myth of the Gender Wage Gap
PragerU
3M views 110.5K likes 12.3K dislikes 22 Sep 201429% match

Prager U Vietsub - Những Sai Lầm Về Thời Trung Cổ - How Dark Were the Dark Ages?
GREATER EMPIRE'S VIETSUB ARCHIVES
701 views 13 likes 0 dislikes 19 Oct 201629% match

Jordan Peterson Vấn đề của sự vô thần

1.1K views 37 likes 0 dislikes 19 Sep 201929% match

I SUED THE SCHOOL SYSTEM (2021)
Prince Ea
24.1M views 1.5M likes 18.4K dislikes 26 Sep 201629% match





Death & Dynasties
CGP Grey
4.2M views 101.5K likes 1.2K dislikes 07 Nov 201629% match



BTS cancelled performance? Dynamite! Jimin hates Mukbang Youtubers? #JIMINT-shirt controversy
Komments !
1.5K views 40 likes -1 dislikes 23 Aug 202029% match

PHILOSOPHY - Nietzsche
The School of Life
4.8M views 104.7K likes 2.2K dislikes 10 Oct 201429% match





Is the European Union Worth It Or Should We End It?
Kurzgesagt – In a Nutshell
6.5M views 252.2K likes 16K dislikes 13 Apr 201729% match






Incest in Films - Queen of Hearts (2019) || Do Jin Reviews
Taboo Movies
28.7K views 106 likes 10 dislikes 08 Dec 202029% match

Top 10 Facts - Illuminati
LEMMiNO
10M views 103.7K likes 5.4K dislikes 25 Nov 201429% match

Road To IELTS Listening Test 4 Section 4 (British Council) with subtitles & answers
Huyền Diệu Nguyễn
1.3K views 7 likes 0 dislikes 18 Oct 201929% match

The history of marriage - Alex Gendler
TED-Ed
3.4M views 58.5K likes 2.8K dislikes 13 Feb 201429% match





Why we say “OK”
Vox
7.2M views 218.8K likes 3.1K dislikes 12 Sep 201828% match

Con người có thể đạt được cuộc sống bất tử? | Khám phá - Khoa học và Khám phá
Khoa Học và Khám Phá
12.5K views 218 likes 8 dislikes 30 Mar 202128% match

PHILOSOPHY - Aristotle
The School of Life
3.9M views 65.3K likes 1K dislikes 29 Oct 201428% match




History vs. Genghis Khan - Alex Gendler
TED-Ed
5.1M views 85.8K likes 3.1K dislikes 02 Jul 201528% match




Bầu Cho Trump? Bạn Có Thể Gặp Rắc Rối Lớn Đấy... | AOC và "Bản Danh Sách" | Hoa Kỳ Chưa Tiết Lộ
Hoa Kỳ Chưa Tiết Lộ
43.4K views 1.8K likes 71 dislikes 16 Nov 202028% match

Lịch sử Westeros: Oldtown
Port Key
865 views 40 likes 0 dislikes 24 Nov 201728% match

Why Don't Feminists Fight for Muslim Women?
PragerU
6.3M views 123.4K likes 11.8K dislikes 27 Jun 201628% match




Settings Privacy About Contact Donate