Plants Bozeman Science Thai Dutch

PlantsYouTube↗ IA↗(long shot)
Education 425.3K views 2.6K likes 116 dislikes 09 Apr 2012

Bozeman Science 1.4M subscribers N/A YouTube↗

ไง วันนี้ครูแอนเดอสันกับวิดีโออันนี้จะพูดถึงเรื่อง"พืช" หรือจะให้เฉพาะ

Hoi. Mr. Andersen hier en in deze podcast ga ik het hebben over planten.

เจาะจงเข้ามาอีกหน่อยก็คือจะเป็นเรื่องของพืชบนบก ซึ่งมีความหลากมายมากมายบนโลกใบนี้

Iets specifieker, we gaan het hebben over landplanten. Zij hebben een enorme diversiteit

ซึ่งมีความสำคัญมากขนาดที่ว่า ถ้าไม่มีพืช เราก็คงมีชีวิตอยู่ไม่ได้

op onze planeet. Als er geen planten zouden zijn, was het onmogelijk te overleven op

เรามาเริ่มกันด้วยการดูแผนผังการวิวัฒนาการของพืช (phylogeny) กัน จากตรงนี้ก็จะเป็นยูคาริโอต (eukaryotes)

onze planeet. Laten we beginnen met kijken naar hun fylogenie. Hier zijn alle eukaryoten

บนโลกเรา ซึ่งหลักก็คืออะไรก็ตามที่มีนิวเคลียส แล้วก็มี

op onze planeet. In feite zijn dat alle wezens met een celkern. En ze

ออร์กาเนลล์ (organelles) ถ้าเราดูที่จุดแยกตรงนี้ ซึ่งเกิดขึ้นตั้งแต่สมัยโบร่ำโบราณนานมาแล้ว

hebben organellen. Dit is een heel oude tak van de stamboom.

พูดอีกอย่างก็คือ พืชได้แยกออกมาทางสายนี้มาเป็นเวลานานมาก คิดว่าอันไหนที่มีความใกล้ชิดกับพืชมาก

In andere woorden, planten zijn al heel lang gescheiden van andere levensvormen. Waaraan zijn ze

มากกว่า? ก็จะเป็นพวกสาหร่ายสีแดงนี่แหละที่ใกล้กับพืชหน่อย เสร็จแล้วเราก็มีพืชสีเขียว

meer verwant? Rode algen is hun direct buurman. Maar groene planten

อยู่ตรงนี้ แถวๆนี้ส่วนใหญ่จะเป็นพวกโปรติสต์ (protists) ส่วนพวกเราๆจะอยู่ตรงนี้

staan hier. De meeste van deze zijn protisten. Je kunt onszelf hier zien,

ในกลุ่มสัตว์และจากนั้นก็เป็นเชื้อรา กลับมาที่พืช ..บอกไปแล้วว่ามีความสำคัญ

dieren en dan schimmels daarnaast. Planten zijn belangrijk vanwege hun rol

กับชีวิตของเราๆ .. ถ้าเราดูให้ใกล้เข้าไปอีกในผังวิวัฒนาการนี้ เราก็จะเริ่มเห็นหลายๆตัว

in ons leven. Als we inzoomen op hun eigen fylogenie, zijn er een paar dingen

ที่เรารู้จักกันดี เช่นมอสและอาจจะเป็นลิเวอร์เวอร์ต (liverworts) และ หญ้าหางม้า (hornworts) แล้ว

waar je bekend mee bent. Zoals mossen en misschien levermossen en hauwmossen. Maar we

ก็จะเป็นพวกพืชมีเมล็ดอยู่ลงมาทางด้านล่างนี่ ไม่ต้องมานั่งจดนั่งจำทั้งหมดหรอก

hebben ook zaadplanten helemaal hier beneden. Je hoeft ze niet allemaal te

พวกนี้เป็นวิธีการอันนึงที่เขาใช้จำแนกแยกแยะสายพันธุ์ต่างๆ แต่อย่างน้อย มีอยู่สี่กลุ่ม

leren. Dit is gewoon de manier waarop ze geclassificeerd worden. Maar er zijn vier

ที่ครูอยากจะให้เรารู้จักไว้หน่อย ก็จะได้แก่

groepen die ik heb gekozen waarmee je bekend moet zijn. En dat zijn de

ไบรโอไฟต์ (bryophytes) ซึ่งก็คือพวกกับมอส เสร็จแล้วก็มีพวกเฟิร์น มีพวกพืชมีเมล็ด (gymnosperms) เปลือย แล้วก็

bryofyten. Daar vallen de mossen onder. De varens. De naaktzadigen. En

พวกแอนจิโอสเปอร์ม (Angiosperms) เหตุที่ครูเลือกสี่จำพวกนี้ ก็เพราะมันเป็นโมโนไฟเลทิค (monophyletic)

dan de bedektzadigen. En de reden dat ik ze heb uitgekozen is omdat ze monofyletisch zijn.

เป็นพวกที่มีบรรพบุรษร่วมกันมา มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันอยู่

In andere worden, ze hebben een gemeenschappelijke voorouder. Dus we weten dat ze

แล้วก็ยังแสดงลักษณะการวิวัฒนาการ สี่ขั้นตอนของพืช จากน้ำ

verwant zijn. Maar ze laten ook deze vier evolutionaire stappen zien in de verplaatsing van planten van water

ขึ้นมาบนบกด้วย ... เอาละมาลองดูลักษณะที่ว่ากัน ก็จะเริ่มจากว่า พืช เป็น ยูคาริโอติค (eukaryotic)

naar land. Laten we het hebben over hun eigenschappen. Ze zijn dus eukaryotisch.

เรารู้แล้ว ว่าคือพวกที่มีนิวเคลียสและออร์กาแนล แล้ว พืช ก็ยังเป็นพวกที่เรียกว่าออโตโทรป (autotrophs) หรือก็คือพวกที่

Dat weten we. Ze hebben een celkern en organellen. Ze zijn ook autotroof. In andere woorden,

ต้องการพลังงานจากแสงอาทิตย์ โดยการใช้คลอโรฟิลล์ A เอามาสร้าง

ze halen energie uit de zon en ze gebruiken chorophyl A om suikers te maken

น้ำตาลกินเอง ก็เลยเป็นพวกพึ่งพาตนเองในด้านอาหารการกิน พืช เป็น พวกที่มีผนังเซลล์ และผนังเซลล์ที่ว่านี้

voor zichzelf. En dus zijn ze zelfvoeders. Ze hebben allen celwanden. En die celwand

ก็สร้างขึ้นมาจากเซลลูโลสซึ่งก็คือโพลีแซคคาไรด์ (polysaccharide) ที่มี

is gemaakt van cellulose, wat een polysaccharide is, maar het heeft

พันธะเคมีพิเศษทำให้มีความคงทนถาวรมาก สารเคมีอีกตัวนึงที่

veel extra bindingen waardoor het heel erg duurzaam is. Een andere chemische stof die

ครูควรจะเอามาพูดถึงไว้คือ สปอโรโพเลนิน (sporopollenin) ซึงจะเป็นสารเคมีที่มีความทนทานทางเคมีสูงมาก

ik hier had kunnen schrijven is sporopollenin. Dit heeft een heel erg resistente chemische stof

ซึ่งพืชจะอามาใช้ในการป้องกันสปอร์ พืช เป็น พวกที่เรียกว่าเทอรเรสเตรียล (terrestrial) คือเป็นพวก

dat ook de sporen kan beschermen. Ze zijn terrestrisch. In andere woorden, al deze planten zijn

ที่เรียกว่าอยู่บก บางทีก็เรียกว่า เอมบริโอไฟต์ (embryophytes) แต่พืชเกือบทั้งหมด อยู่บนบกทั้งสิ้น

wat we noemen landplanten. Soms noemen we ze embryofyten. Maar ze leven allemaal op

เพราะงั้น ถ้าจะเอากันตามหลักจริงๆแล้ว จำพวกสาหร่ายทะเล (ซีวีด) ก็ไม่ควรจะถือว่าเป็นพืช (แบบที่เรียกว่า plant) ด้วย เหมือนกับพวกสาหร่ายอย่างเคล์ป (kelp)

het land. Dus dingen als zeewieren zijn in feite geen planten. En dingen zoals

ที่เป็นป็นพวกโปรติสต์ (protists) ก็ไม่ควรจะจัดเป็นพืชเช่นกัน ที่ครูบอกไปว่า พืชเกือบทั้งหมด

kelp zijn protisten. En dus zijn het ook geen planten. En dus al deze dingen

อาศัยอยู่บนบกนี่ ก็จะมีอันยกเว้นอยู่อันนึงคือบัว ซึ่ง

hier leven op het land. De enige uitzondering zijn planten als waterlelies, waarvan we

คิดว่าน่าจะเคยขึ้นบกมาก่อน แล้วเปลี่ยนใจกลับลงน้ำไปอีก พืชทุกชนิดจะ

denken dat ze zich eerst naar het land verplaatsen en daarna terug in het water. Alle planten

มีลักษณะที่เรียกว่า การเปลี่ยนขั้นวงจรชีวิต (alternation of generation) อันเป็นขั้นตอนหนึ่งของการสืบพันธุ์ ที่ครูจะ

hebben ook een generatiewisseling. Dat is een aspect van hun reproductie en ik

อธิบายเพิ่มเติ่มภายหลัง แต่สิ่งสำคัญที่จะพูดถึงก่อนคือพืชได้ชื่อนี้

zal dat laten zien op de volgende dia. Maar het belangrijkste is, en dat is waar hun

มีที่มาจากการที่พืชมีต้นอ่อนที่มีการปกป้องคุ้มครองเป็นอย่างดี พูดอีกอย่างก็คือจะมี

naam vandaan komt, is dat alle landplanten beschermde embryo's hebben. Dit is dus eigenlijk

พืชต้นเล็กๆ ที่มีการปกป้องด้วยวัสดุล้อมรอบอยู่ (เปลือก) พืชก็เลยจะมี

een babyplant beschermd door materiaal aan de buitenkant. Kortom, alle planten

โครงสร้างเป็นแบบนึงในช่วงหนึ่งของวงจรชีวิต เป็นต้นอ่อนเอมบริโอไฟต์ (embryophyte) อันเป็น

hebben een fase in hun leven, wanneer je deze baby-embryofyt hebt. En dat is

ลักษณะที่เห็นได้ในพืชทุกชนิด การเปลี่ยนแปลงในขั้นของวงจรชีวิต ก็เป็นนิยามที่เราควรเข้าใจ

wat alle planten gemeenschappelijk hebben. Generatiewisseling is een term die je moet begrijpen

โดยเฉพาะเมื่อพูดถึงเกี่ยวกับพืช ตามหลักแล้วก็หมายถึง

vooral als we het over planten hebben. Het betekent in feite dat er

วงจรชีวิตของพืชสองขั้นตอนด้วยกัน ก็จะมีขั้นฮาพพลอยด์ (haploid) จำได้มั้ย จะเป็น

twee levenscycli zijn in planten. We hebben de haploïde levenscyclus. Onthoud dat dat is

ขั้นที่พืชจะมีโครโมโซมอยู่เพียงชุดเดียว เสร็จแล้วก็จะมีดิพพลอยด์ (diploid) ซึ่งพวกนักพฤษศาสตร์

wanneer er maar één set is van alle chromosomen. En dan de diploïde. Nu hebben botanici

ได้ให้ชื่อเฉพาะเอาไว้ วาสฮาพพลอยด์ก็คือ กามีโตไฟต์ (gametophyte)

hier specifieke namen aan gegeven. En noemen we het haploïde gedeelte gametofyte. En het

ส่วนดิพพลอยด์ก็จะเรียกว่า สปอโรไฟต์ (sporophyte) เทียบกับในกรณีของมนุษย์

diplöide deel noemen we sporofyt. Laten we hier eens over denken met betrekking tot de mensen.

ช่วงไหนที่แสดงละษณะของดิพพลอยด์และฮาพพลอยด์? คืองี้ ดิพพลอยด์

Wat zijn de diploïde en haploïde fasen van onze levenscyclus? Het diploïde

ก็คืออย่างที่ครูเป็นอยู่นี่แหละ คือทุกเซลล์ในร่างกายครูนี่เอง ส่วนฮาพพลอยด์ก็จะ

deel ben ik. Dat zijn alle cellen in mijn lichaam. En het haploïde deel bestaat slechts uit

เป็นแกมมีต (gametes) หรือเซลล์สืบพันธุ์นั่นเอง (มีโครโมโซมอยู่ครึ่งเดียว - ผู้แปล) แต่ในกรณีของพืช จะมีหลายครั้งที่แกมีโตไฟต์ (gametophyte)

de gameten of geslachtscellen. Maar in planten is die gametofyt vaak

จะเป็นส่วนหนึ่งของพืช (ที่มองเห็นได้) เลย เป็นส่วนที่มีหลายเซลล์ด้วย ลองมาทำความเข้าใจ

een wezenlijk gedeelte van de plant. Meercellig deel van de plant. Laten we eens kijken hoe dit

โดยดูตัวอย่างจากเฟิร์นกัน เราก็จะเริ่มจากไมโอสีส (meiosis) ซึ่งทำให้เกิดสปอร์ขึ้น

eruit ziet in varens. In feite worden tijdens de meiose sporen gemaakt.

และเพราะการใช้การแบ่งเซลล์แบบไมโอสีส ก็เลยมีโอกาสที่จะเกิดความผันแปรหลากหายขึ้น แต่เพราะว่าการที่

Aangezien we meiose ondergaan hebben, is er variatie ontstaan. Maar nu is ook het

จำนวนโครโมโซมถูกลดลงมาเหลือแค่ N หรือฮาพพลอยด์ ตรงนี้ก็เลยมีการเจริญเติบโตแบบไมโทติค (mitotic)

aantal chromosomen gereduceerd to n oftewel haploïde. Dus nu is er mitotische groei hiervan.

ซึ่งจะเป็นขั้นตอนที่ทำให้เกิดแกมีโตไฟต์ (gametophyte) ขึ้น เป็นส่วนที่มีขนาดเล็กมากๆ

En dat zorgt voor het gametofyte deel. Dat is het zeer kleine deeltje

จนเราอาจจะไม่นึกว่านี่คือต้นเฟิร์นด้วยซ้ำ เสร็จแล้วก็จะมีไมโตสีส มีการปฏิสนธิ

onder dat wat jij de varen zou noemen. Dan vindt mitose plaats en bevruchting.

ที่จะทำให้เกิดสปอโรไฟต์ (sporophyte) ที่จะเป็นช่วงของดิพพลอยด์ของเฟิร์น

Dat creëert een sporofyt. En die sporofyt is het diploïde gedeelte.

ก็จะเป็นวงจรไปอย่างนี้ ซ้ำแล้วซ้ำอีก พืชอย่างพวกมอส ส่วนใหญ่ที่เราเห็นนั้น

En deze cyclys herhaalt zich keer op keer. In mossen, wat je meestal

มอสจะเป็นเป็นแกมีโตไฟต์ แต่ถ้าเราดูพวกสูงขึ้นไปอย่างต้นสน

ziet is de gametofiet. Maar als we kijken naar een conifeer,

อย่างต้นไม้ใหญ่อื่นๆ คิดว่าเราจะเห็นอะไร ก็เหมือนกับที่เราเห็น

een grote boom, wat je vooral ziet, net als wat je ziet bij

ในมนุษย์อย่างเราๆนี่ละ คือจะเป็นสปอโรไฟต์ (sporophyte) หรือช่วงของดิพพลอยด์นั่นเอง แล้วพืชสร้างพลังงานได้อย่างไร?

de mens is de sporofyt of het diploïde gedeelte. Hoe maken ze energie?

พวกพืชที่ก็จะสร้างพลังงานด้วยกระบวนการที่เรียกว่าการสังเคาะห์แสงนั่นเอง เป็นการ

Nou, ze maken energiedoor middel van een proces dat fotosynthese wordt genoemd. Dus ze

เอาพลังงานจากดวงอาทิตย์ เอามาเปลี่ยนให้เป็นน้ำตาล แล้วจะทำไปทำไม?

halen energie uit de zon. En die zetten ze om naar suikers. Waarom doen ze dat?

ก็จะได้เอาพลังงานมาเก็บไว้ จะได้เอามาใช้สร้างโครงสร้างต่างในลำต้น แล้วก็ยัง

Ze doen dat, zodat ze de energie kan opslaan. Ze kunnen er structuren uit opbouwen. Maar ze

สามารถใช้การหายใจระดับเซลล์มาปล่อยพลังงานออกจาก ATP จะว่าไปแล้ว

kunnen ook cellulaire ademhaling gebruiken om de energie vrij te laten komen in de vorm van ATP. Met andere woorden

พวกนี้นับได้ว่าเดินแนวตามพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง (ขอสักนิดเถอะ - ผู้แปล ;) พวกเราน่ะ เป็นแค่ปาราสิตเท่านั้น ..อย่างที่ครูบอกไปแล้ว

ze zijn zelfvoorzienend. En we zijn gewoon parasieten van planten. Zoals ik eerder al noemde,

ว่ามีอยู่สี่กลุ่มใหญ่ที่เราควรจะรู้จักเพื่อพูดถึงพืช และการจัดกลุ่มแบบนี้ละ

Er zijn vier grote groepen die je moet kennen als het gaat om planten. En die

ที่ยังแสดงให้เราเห็นร่องรอยการวิวัฒนาการของพืช สี่ขั้นตอน จนกระทั้ง

laten je ook de vier grote stappen zien die planten namen om onze planeet

มาเป็นพืชอย่างที่เราเห็นอยู่ในโลกปัจจุบันนี้ ก็เริ่มมาจากลึกลงไปที่พื้นทะเล ที่ซึ่งเป็น

te domineren. Dus in principe beginnen we hier diep in de oceaan. Want dat is

จุดเริ่มต้นของพืช จำพวกที่คล้ายๆสาหร่ายทะเล สิ่งที่พวกนี้สามารถทำได้สำเร็จก็คือการ

waar planten zijn ontstaan als een soort zeewier. En dus wat ze eigenlijk

การขึ้นบก สามารถเคลื่อนย้ายสารต่างๆได้ แล้วก็เริ่มมีเมล็ด

konden doen is zich op het land verplaatsen. Zij konden materiaal bewegen. Vervolgens kregen zij

ในที่สุดก็มีดอก ..ตกลงการขึ้นบกได้

zaad. En uiteindelijk kregen ze bloemen. En dus is de verplaatsing naar het

นี่ก็เป็นขั้นตอนแรก .. สิ่งมีชีวิตบางชนิดในโลกนี้ อย่างพวกไบรโอไฟต์ (bryophytes) พวกที่

land de eerste stap. Een aantal van de organismen op onze planeet, debryofyten, zoals

คล้ายๆมอสจะมีลักษณะหลายๆอย่างที่คล้ายกับพืชพวกแรกๆ ที่ปรากฎขึ้นในโลก

de mossen, in principe zijn ze vergelijkbaar met sommige van de eerste planeten op onze planeet.

แน่นอนต้องมีสีเขียว แต่คงสูงได้ไม่มากนักเพราะถ้าจะเอาน้ำมาใช้ได้

Ze waren zeker groen. Maar ze konden niet erg lang zijn. Want het verplaatsen van water

ก็คงได้แต่ด้วยการแพร่ธรรมดา (diffusion) เท่านั้น เพราะยังไม่มีการพัฒนาท่อน้ำเลี้ยง (vessels) ขึ้นมา

was alleen mogelijk via diffusie. Ze hadden geen vaten in zich die

ใช้ลำเลียงน้ำได้ ก็จะมีลักษณะเป็นต้นไม้เตี้ยๆเล็กๆ และมักจะพบอยู่ตาม

het water konden verplaatsen. En dus deze zijn over het algemeen echt heel klein. En ze komen ook voor

ที่ๆมีฝนตกอย่างพอเพียง เพื่อที่พืชอย่างพวกไบรโอไฟต์จำพวกนี้นี้จะได้

in gebieden waar er genoeg regenwater op de mossen, zodat ze op die manier water

เอาน้ำไปใช้ได้ตามวิธีถนัดของมัน วิวัฒนาการขั้นถัดมาก็คือการมีเนื้อเยื่อที่เป็นท่อลำเลียง เป็นไบรโอไฟต์ประเภทที่

kunnen krijgen. De volgende stap is dat het het vaatweefsel ontstaat. En dus zijn de bryofyten

เริ่มมีท่อลำเลียง เริ่มมีเนื้อเยื่อที่แท้จริง เป็นชนิดที่เรียกว่า

gescheiden van deze vaatplanten. Ze hebben echte weefsels. En dus wat ze eigenlijk

ไซเลม (xylem) กับ โฟเอม (phloem) ที่จะใช้ในการลำเลียงสารต่างๆได้

hebben is xyleem en floëem dat materiaal kan transporteren.Toen ze eenmaal

พอทำได้อย่างนี้ โดยเฉพาะกับน้ำจากรากขึ้นสู่ยอด ก็ะทำให้มีความสามารถ

materiaal konden transporteren, vooral water vanuit de wortels naar de scheuten, werden de afmetingen echt heel

สร้างลำต้นที่มีขนาดใหญ่ขึ้นมาได้ ไม่ต้องอาสัยอยู่แต่เฉพาะในบริเวณที่ชื้นเท่านั้นอีกต่อไป แล้วก็ไม่ต้องอยู่

erg groot. Ze hoefden niet alleen te leven alleen in heel natte gebieden. En ze hoefden niet

ติดเตี้ยอยู่แต่ตามพื้น เป็นวิวัฒนาการอีกก้าวใหญ่อันนึง ตัวอย่างก็คือเฟิร์น ขั้นถัดไปคือการมีเมล็ด

meer laag bij de grond zijn. En dus was de volgende grote sprong de varens. De volgende stap is

การมีเมล็ดทำให้มีความสามารถในการปกป้องต้นอ่อน อยู่ได้

de evolutie van het zaad. Door het zaad konden ze die embryofyt beschermen. En het kan

แม้ในสภาพแห้งแล้ง เพื่อรอคอยที่จะงอกออกมาเป็นต้นใหม่ได้ พวกอย่างปรง (Cycad) เป็นตัวอย่างของพืชจำพวกนี้

volledig uitdrogen. En dan kan uiteindelijk een nieuwe plant ontstaan. De palmvaren is een voorbeeld van

ที่เรียกว่า จิมโนสเปอร์ม (gymnosperm) เช่นเดียวกับต้นสนพวกนี้ด้วย คำว่าจิมโนสเปอร์มก็คือ

een naaktzadige. Net als al deze naaldbomen hier. Als we het woord ontleden

เมล็ดเปลือย เป็นพืชอีกจำพวกนึง เสร็จแล้วพวกสุดท้ายก็คือ

is het naakt zaad. En dus dat is deze groep. En dan tot slot hebben we de zogenaamde

แองจีโอสเปอร์ม (Angiosperms) เป็นพวกที่วิวิฒนาการมาถึงขั้นการมีดอกไม้ ดอกไม้มีหน้าที่อะไร?

de bedektzadigen. En dat is de evolutie van de bloem. Wat is de functie van een bloem?

ดอกไม้นี่เป็นวิวัฒนาการร่วม ระหว่างพืชกับแมลง เพิ่มความสามารถในการแพร่พันธุ์ ตกลงแล้ว

De bloem evolueerde samen met de insecten en het maakte reproductie mogelijk. Dus wat doen deze bloemen eigenlijk?

ดอกไม้มีหน้าที่อะไรแน่? มันก็จะป่าวประกาศชวนเชิญแมลงให้เข้ามา เพราะว่ามีน้ำหวาน

Ze trekken insecten aan. We hebben wat nectar.

พอแมลงเข้ามา ก็จะพาเอาเกสรไปที่อื่นๆ

En dan wanneer een insect erheen gaat, neemt hij een beetje stuifmeel mee en verplaatst het.

ที่ทำให้พืชจำพวกนี้ประสบความสำเร็จอย่างสูง (ในแง่วิวัฒนาการ) แม้บางครั้งเราอาจจะไม่คิดว่าพืชบางจำพวกเป็นไม้ดอก

En dit heeft het mogelijk gemaakt om ongelooflijk succesvol te zijn. Maar zelfs al zou je misschien geen

แต่ที่จริงแล้ว พืชเกือบทุกชนิดในโลกที่เรานึกได้

bloem kunnen zien, bijna elke plant op onze planeet die je kunt bedenken is

ล้วนแล้วแต่เป็นแองจีโอสเปอร์มทั้งสิ้น ลองนึกถึงหญ้าดู .. พวกนี้จะผสมเกสรด้วยลม

een naaktzadigen. Dus laten we nadenken over gras. Ze worden bestoven door de wind. En dus

โดยลมจะพาเอาเกสรปลิวไป พวกหญ้านี่ก็เลยไม่ต้องมีดอกที่วิลิศมาหราาอะไรนัก

verplaatst de wind hun stuifmeel en hebben ze geen fraaie bloem nodig.

เพราะไม่ได้ต้องการที่จะป่าวประกาศเรียกหาแมลงหน้าไหน และก็นี่แหละคือวิวัฒนาการในพืช

Omdat ze geen insecten aantrekken. Maar dat is de evolutie van planten.

มาทวนอีกทีว่าสี่กลุ่มใหญ่นี่ก็มีไบรโอไฟต์ มีเฟิร์น มีจีมโนสเปอร์ม

Die vier grote groepen nogmaals zijn de bryofyten, de varens, de naaktzadigen, een voorbeeld is

อย่างพวกสน ที่มีอยู่มากในสมัยยุดไดโนเสาร์ เสร็จแล้วพวกสุดท้าย

de conifeer. Die waren er al toen de dinosaurussen rondliepen. En dan tenslotte

ก็คือแองจีโอสเปอร์ม ..และทั้งหมดนี้ก็คือพืช ครูชอบพืช เพราะครูกินพืช

hebben we de bedektzadigen. En dat zijn dus de planten. Ik hou van planten. Want ik eet ze

หรือไม่ก็กินอะไรๆที่กินพืชอีกทีนึง หวังว่าคงจะได้เรียนอะไรไปไม่มาก็น้อย

of ik eet dingen die planten eten. En ik hoop dat dit nuttig is.