Intellectual property - Part 1 Introduction to Research English Marathi

Intellectual property - Part 1YouTube↗ IA↗(long shot)
People & Blogs 17.4K views 142 likes 12 dislikes 21 Aug 2016

Introduction to Research 18.9K subscribers N/A YouTube↗

In this lecture, we will be looking at some of the fundamental principles that govern intellectual property rights. We will be looking at what is intellectual property and looking at the individual things

या व्याख्यानात आपण काही मूलभूत तत्त्वे

that constitute intellectual property rights. We will also be looking at the difference between intellectual property - that is IP, and how that stands different from IPR, which is intellectual property rights. For this, we will have to first look at what rights are.

What do we mean when we say rights? And we will have to also look at the concept of property. Then, we will have to explain what we understand by the term intellectual. Now, when we do these things, we will find that it is possible for us to identify certain

बघणार आहोत जे बौद्धिक संपत्ती अधिकारांवर

fundamental things as characteristic of an intellectual property right. After that exercises is done, we may try to give a definition to intellectual property rights. And I must tell you that there is no universal definition on intellectual property rights

as of now. Then, we will look at the types of intellectual property rights; the list, there is a long list; it is a growing list, in fact. We would try to bring out the need for intellectual property rights in today’s world.

(इंटेलेक्टूयल प्रॉपर्टि राइट्स)( Intellectual property

And we will conclude with the relevance of intellectual property rights in the modern world. What is an intellectual property?

Intellectual property relates to original ideas, results that emanate from research, and generally, it covers some kind of critical business information. Intellectual property refers to that set of property that emanates from human creative labour.

rights) नियंत्रण करतात. आज आम्ही बौद्धिक

Now, when we mention intellectual property, we are specifically trying to define intellectual property as that is distinct from real property; for example, land or a laptop or a pen - these are instances of property that exist in the real world; you can touch and feel them; they are tangible; you can feel them; there are borders to it; there is no perceivable dispute

with regards to where the contours of these properties are. A land is defined by its boundaries; a pen is an object that exists in time and space. So, we do not have problems in ascertaining the boundaries of this property; whereas, when we come to intellectual property, we do have certain issues as to understanding

संपत्ती काय आहे आणि वैयक्तिक गोष्टी

the outer limits or the boundaries or the private space of intellectual property. Now, intellectual property specifically refers to things that emanate from human creative labour. Intellectual property manifests itself in various forms; for instance, if you look at,

if you look at, invention, an invention is an intellectual property which can be protected by a patent, which is an intellectual property right; a literary work, a book or the work

that is written or expressed in words could be an intellectual property, which can be protected by an intellectual property right - that is copyright. So, there is a distinction between intellectual property or the rights of property that manifest in certain creations made by human beings and the right that protects these manifestations.

ज्या बौद्धिक संपत्ती अधिकारांमधे सामायिक

Now, for us to understand the concept of intellectual property better, we need to understand what these words stand for. Now intellectual property and intellectual property rights, that is IP and IPR, are in most places used interchangeably, and there is nothing wrong with that, because many a

times when we talk about intellectual property we also want to cover or encompass the corresponding rights, but for the purpose this lecture, we will try to explain the independent ingredients that constitute intellectual property rights. Now, let’s start with the right part of it.

आहेत अश्या गोष्टी बघणार आहोत. आपण बौद्धिक

What do we mean when we say we have a right? A right refers to a legal entitlement, something which you are entitled to get legally. It is something that can be justified, that can be a recognized, and that can be protected, the violation of which is deemed as unlawful, and the violation of which leaves the person

whose right is violated with a remedy. Rights can be used in two broad senses: it could be used in the sense of a liberty, your ability or freedom to do something; it could also be used in the sense of a license, you are right to do something, because somebody has given a consent or somebody has been allowed

to do certain things. Rights may express itself inherently in a human being like what we say about human rights: your right to vote, your right to privacy - these are things which are inherent in a human being.

संपत्ती – आयपी(IP) आणि बौद्धिक संपत्ती

There are also rights that manifest in things beyond the human being were in, for example, property. So, we have a set of rights that manifest in a human being because of his character of being a human being - those who are what we called inherent rights; and we also have

rights that express on things, because human beings can possess own transferred things; in that sense rights are created by the law. In fact, you need a legal recognition for something to be regarded as a right. Rights can be of a general nature which are shared by people like the right of protection

अधिकार (IPR) मधील फरकदेखील बघणार आहोत आणि ते

a citizen expects from the government, is a general right, legal right which every citizen can claim and every citizen will get; whereas there are certain rights that could be operated or that could be exercised in an exclusive manner. Now, rights offer you… when rights offer you exclusivity, it means that you have a

right to stop people from doing certain acts; for instance, if you own a property, then you have a right to exclude people from getting into the property or enjoying that property. If you own a book, you have the right to exclude people from reading that book or from looking into that book or from using that book in anyway.

So, exclusive rights are rights which confer the ability on a person to stop others from doing things without his is consent. In that sense, when we talk about rights, when in connection with intellectual property, we are talking about rights that emanate from the intellectual property, which are capable

आयपीआरपेक्षा वेगळे कसे आहे हे देखील

of being protected. For instance, if there is an artistic work, in the form of a book, then the creator of the book or the person who owns the book or who created the book could stop other people from using that book, from making copies of that book, from disseminating information

from the book by different ways, because he has an exclusive right over it. In this case, we call that right a copyright. If the exclusive rights vests in an invention, vests in an invention, we would call that right a patent right, and the patent right gives a person the liberty to make or manufacture,

बघणार आहोत.त्यासाठी आपण पहिले अधिकार

to sell, to offer for sale, to import, and to use the right in that invention, and any person, who does these things without the consent of the right owner, we would say that person has violated the right of the right owner. A violation of a right of a right owner is what is called in intellectual property law

म्हणजे काय ते पाहू यात. आपण अधिकार म्हणतो

as infringement. Infringement technically means trespass; trespass is getting into the property of someone else. So, when you would have read, you would have seen these notices in front of some private property- trespassers will be prosecuted; it simply means that if somebody intrudes

तेव्हा काय अभिप्रेत आहे? आणि आपल्याला

into the property that is an violation of that person’s right. You could have civil remedies to trespass, you could also have criminal remedies to trespass. When trespass happens on an intellectual property, then we call that by the word infringement. Infringement is nothing but trespass into the intellectual property owned by a person.

मालमत्तेची(प्रॉपर्टि)(property) संकल्पना देखील पहावी

Now this could relate to a set of rights that come out of the intellectual property. As I said, in the case of an invention, patent law protects the right to make, the right to use, the right to sell, the right to offer for sale, and the right to import the invention. So, if there is a intrusion into any of this rights vis-à-vis the invention, then we would

लागेल. नंतर, आम्ही बौद्धिक म्हणजे काय ते समजावून सांगू . आता, जेव्हा आपण

say that there is an infringement of the intellectual property rights. Now, that’s a short summary of what rights are. Now, let us look at what we mean by the word property. Now, we just had a short understanding of what we mean by right.

Property is a form of regulation, and when it comes to intellectual property we are talking about a form of regulation of creations that come out of the mind. Property can be either public property or private property - these are two broad classifications

या गोष्टी करतो तेव्हा आपल्याला बौद्धिक

of property. For instance, public property is something which is held in common; what you called the commons, and private property is something which a person holds for himself individually. Now, to understand the concept of property, we need to take the analogy of land or landed

संपत्ती अधिकार (इंटेलेक्टूयल प्रॉपर्टि राइट्स)( Intellectual property rights) चे वैशिष्ट्यपूर्ण मुलभूत गोष्टी ओळखणे

property. Any landed property exists in time and space.

You could go to a particular location and analyze or look at the land, and see it’s boundaries, and you will get a fair understanding of the limits of that land - where is the

शक्य आहे. त्यानंतर आम्ही बौद्धिक संपत्ती अधिकारां(इंटेलेक्टूयल प्रॉपर्टि राइट्स)(

land, what are the boundaries of the land, where are the boundaries of the neighbor’s land, and where it is, where is the path way that leads to the land - all these things

Intellectual property rights)साठी एक व्याख्या देण्याचा

can be ascertained in the physical world. So, property is something that we understand as - especially private property - we understand

प्रयत्न करू. आणि मी तुम्हाला सांगू

it as something that can be differentiated from other’s property and something which is capable of being distinguished from other’s property.

इच्छितो आजपर्यंत बौद्धिक संपत्ती

And this hall mark of property - that it can be distinguish from other’s property - comes

अधिकारां(इंटेलेक्टूयल प्रॉपर्टि राइट्स)(

from the limits of the property. In the case of the land, we call them the boundaries of the land. The boundaries can be ascertained physically by going to the location and measuring it or looking at it; if the boundaries are protected and it gives a much clearer view of what is

Intellectual property rights) ची सार्वत्रिक परिभाषा नाही. मग,

the extent of the land. Land can be measured; it can be ascertained in numbers; we can compute it and we can say what the extent of the land is.

आपण बौद्धिक संपत्ती अधिकारांचे(इंटेलेक्टूयल

Land is also - the title in a land - also manifests itself in a piece of a document what is or what we call the deed or the sale deed by which a land is conveyed from one person to another. In a sale deed, typically, you would find towards the end of the sale deed, a portion

प्रॉपर्टि राइट्स)( Intellectual property rights) प्रकार बघू; ही एक लांब यादी आहे खरतर वाढत असलेली

of the sale deed - what we called the schedule - the schedule normally has the description

of the land, the extent of it, and also the boundaries of it. As I said, in the case of a land, you can doubly be sure: you can be sure by looking at the document, where the boundaries of the land are; you could also go and look into the property deed or the title deed and see what are the boundaries of the land.

सूची आहे, आम्ही आजच्या जगात बौद्धिक संपत्ती अधिकारांची का गरज आहे हे दाखवण्याचा प्रयत्न करू. आणि शेवटी आधुनिक जगात

So, two ways to check it: one you could look physically and check the boundaries or you could look at the title deed and look for the boundaries of the property. Intellectual property does not exist in time and space like real property. As I said, because intellectual property deals with creations of the mind like an invention

बौद्धिक संपत्ती अधिकारांची (इंटेलेक्टूयल प्रॉपर्टि राइट्स)( Intellectual property rights) किती

or an idea or an expression of an idea, we need to have some form by which we can ascertain the limits of property. When a person comes up with an invention, the invention could be improvement in an internal combustion engine - that could be an invention; the improvement rests inside the engine; it

गरज आहे ते बघू.

is not possible for a person who sees the engine from outside to ascertain where the invention is or which part of the improvement actually makes the engine better, unless it is described in detail, in writing, it will be very hard for a person to understand the

बौद्धिक मालमत्ता (इंटेलेक्टूयल प्रॉपर्टि

improvement in the engine, unless he analyzes it or he breaks it down or he reverse engineers

राइट्स)( Intellectual property rights) काय आहे? बौद्धिक

it, it will be very hard for that person to understand where the contribution is with

संपत्ती मूळ कल्पनांशी निगडीत आहे, संशोधनातून उद्भवणारे परिणाम आणि सामान्यत: ते

regard to that particular invention.

काही प्रकारचे गंभीर व्यवसाय माहिती व्यापतो.

So, though there is an improvement that the inventor has made with regard to the internal

बौद्धिक संपत्ती मनुष्याने निर्माण केलेल्या कष्टातून उद्भवते. आता, जेव्हा आपण बौद्धिक संपत्तीचे उल्लेख करतो, तेव्हा

combustion engine, it will be very difficult for people to ascertain were that improvement

आपण विशेषतः बौद्धिक संपत्तीला परिभाषित करण्याचा प्रयत्न करत आहोत जी वास्तविक

is unless the inventor himself tells the world as to what was the contribution that he made.

मालमत्तेपेक्षा वेगळी आहे; उदाहरणार्थ, जमीन किंवा लॅपटॉप(laptop) किंवा पेन(pen) - हे वास्तविक जगात अस्तित्वात असलेल्या मालमत्तेची उदाहरणे आहेत; आपण स्पर्श करू शकता

In patent law, every invention needs to be described in writing.

आणि त्यांना जाणू शकता; ते मूर्त आहेत; आपण ते जाणू शकता; त्याला आकार आहेत.

The descriptive part of the invention is contained in a document what we call the patents specification.

या गुणधर्मांचे रुपरेषा कुठे आहे याच्या संदर्भात कोणतेही आश्चर्यजनक वाद नाही. जमीन त्याच्या सीमांनी परिभाषित केली आहे;

And the patents specification, much like the land deed, would convey the details about

एक पेन एक वस्तू आहे जी वेळ आणि अवस्थेत अस्तित्वात आहे. तर, या मालमत्तेची सीमा निश्चित करण्यात अडचणी येत नाहीत;

the property and would end with something what we call the claims.

तर, जेव्हा आपण बौद्धिक संपत्तीवर येतो तेव्हा बाह्य समीकरणे किंवा सीमा किंवा बौद्धिक संपत्तीची खाजगी जागा समजून घेणे

The claims will demarcate the boundaries of the intellectual property when it comes to

कठीण आहे. आता, बौद्धिक संपदा ही एक मानवनिर्मित मूळ संकल्पना आहे जी मानवी मेहनती मधून उदयास येते. बौद्धिक संपत्ती

a patent right.

स्वतःच वेगवेगळ्या स्वरूपात प्रकट होते;

So, you could look at a patent specification and the last portion or the concluding portion

उदाहरणादाखल, जर तुम्ही बघितले तर, शोध, शोध ही एक बौद्धिक संपत्ती आहे ज्याला

of a patents specification is what we call a claim or many claims; it could be a multiple

पेटंटने(patent) संरक्षित केले जाऊ शकते, जो बौद्धिक संपत्ती अधिकार आहे; एक साहित्यिक काम, एक पुस्तक किंवा लिखाण किंवा असे

claims or it could be a single claim.

काही काम जे लिहिले किंवा व्यक्त केलेले

And these claims when you read will give you an understanding of what are the boundaries

आहे ते बौद्धिक मालमत्ता असू शकते, जे बौद्धिक संपत्ती अधिकाराने संरक्षित केले जाऊ

of the property, what are the limits of the property.

शकते - जे कॉपीराइट(copyright) आहे. तर, बौद्धिक संपत्ती

By property we understand as something that can be processed and something that can be

किंवा मालमत्तेच्या हक्कांमधे एक फरक आहे जी माणसाच्या अस्तित्वाची आणि या अभिव्यक्तींचे रक्षण करणारी विशिष्ट निर्मितींवरून स्पष्ट होते. आता, बौद्धिक

transferred.

संपदाची संकल्पना चांगल्याप्रकारे

We also understand property as something that has boundaries, which makes it possible for

समजण्यासाठी आम्हाला या शब्दांचा काय अर्थ आहे हे समजून घेणे आवश्यक आहे. आता बौद्धिक संपत्ती आणि बौद्धिक संपत्ती

you to distinguish your property from another person’s property.

अधिकार, आयपी (IP) आणि आयपीआर(IPR), बहुतेक ठिकाणी परस्पर पूरक वापरतात, आणि त्यामध्ये

Take a pen, for instance; the pen has a boundary in time and space, and the fact that pens

काहीच चूक नाही कारण बर्याच वेळा जेव्हा आम्ही बौद्धिक संपत्तीबद्दल बोलतो तेव्हा आम्ही

are possessed by people, we don’t have title disputes with regard to ownership of pens.

संबंधित अधिकारांना समाविष्ट करू इच्छितो, पण या व्याख्यानात, आम्ही बौद्धिक संपत्ती अधिकारांची स्थापना करणार्‍या स्वतंत्र घटकांना स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न करू.

Assume a scenario where you and your friend have a small tussle with an ownership of a

आता, त्याचा महत्वाचा भाग सह प्रारंभ करू या. आपण जेव्हा म्हणतो की माला हक्क आहे

pen. How are we going to settle this ownership dispute?

तेव्हा आपल्याला काय अभिप्रेत असते

Now, if your friend is smart enough, he could just pull up his pen, just open it up and

? हक्क योग्य कायदेशीर हक्क संदर्भित करतो, जी काही कायदेशीरदृष्ट्या मिळण्यासाठी आपण पात्र आहात. ही एक गोष्ट आहे जी न्याय्य

say, you know, I had written my name somewhere discretely. He could show that and he could get away with it.

असू शकते, ती ओळखली जाऊ शकते आणि ती संरक्षित

He could say that is one way to prove ownership, you had given, put in a secret mark.

केली जाऊ शकते, ज्याचे उल्लंघन बेकायदेशीर आहे असे मानले जाते आणि ज्याचे उल्लंघन केल्याने त्या व्यक्तीवर कायदेशीर कारवाई

The other way to prove ownership is mere possession; you could say that I have been possessing

होऊ शकते. हक्क दोन व्यापक अर्थाने वापरला जाऊ

this for a long time, this is my pen.

शकतो: त्याचा वापर तुम्ही तुमचा हक्क

So, it’s hard to make a claim.

म्हणून करू शकता, आपली क्षमता किंवा

Now, if your friend wants to really make a claim, he would come up with something called

काहीतरी करण्याची स्वातंत्र्य म्हणून होऊ शकते; तो लायसन्सच्या (license) अर्थाने देखील

a bill showing that this pen is actually mine, because I purchased this for consideration.

वापरला जाऊ शकतो, तुम्हाला एखादी गोष्ट करण्याचा अधिकार आहे कारण कुणीतरी संमती दिली आहे किंवा कोणीतरी विशिष्ट

He could produce a bill.

गोष्टी करण्याची अनुमती दिली गेली

Now, that may put you in a back step, on the back foot; you may wonder whether he has a

आहे. अधिकार मानव स्वतः व्यक्त करू शकतात उदाहरणादाखल मानवी हक्कांविषयी आपण काय म्हणतो : मतदानाचे आपले हक्क, आपल्या

better title than you.

गोपनीयतेचे अधिकार - हे मानवी गोष्टींमध्ये

Now, you could further circumvent that by saying that no, this bill is fabricated or

अंतर्भूत असतात. मानवी हक्कांव्यतिरिक्त गोष्टींमध्ये प्रकट होणारे अधिकार देखील आहेत, उदाहरणार्थ, मालमत्ता. म्हणून,

the bill does not correspond to this pen.

मानवी हक्कांमुळे आपल्या व्यक्तिमत्वातर्फे

Now, all these things are disputes with regard to title on the ownership of a pen.

जे अधिकार आहेत ते आपल्याजवळ आहेत - ज्यांना आपण निहित अधिकार म्हणतो; आणि आमच्याकडे

Now, eventually, let us assume that you convince your friend on the ownership of your pen.

गोष्टींवर व्यक्त करण्याचे अधिकार देखील आहेत, कारण मानवांना स्वतःच्या हस्तांतरित गोष्टी बाळगण्याचा अधिकार आहे; त्या अर्थाने कायद्याने अधिकार

You could have complete possession, and once you clear it off, then you could have complete

तयार केले आहेत. खरं तर, एखाद्या अधिकार म्हणून ओळखले जाण्यासाठी आपल्याला त्याची कायदेशीर मान्यताची आवश्यकता आहे. अधिकार

possession on ownership of the pen.

नागरिकांचा सामान्य हक्क असू शकतो, जसे

Now disputes with regard to property are normally settled in this way.

की कायदेशीर अधिकार ज्यानुसार प्रत्येक नागरिक संरक्षणाचे अधिकाराची सरकार कडून अपेक्षा करू शकतात; तर काही विशिष्ट

You could either show possession for a long period, uninterrupted period of time, or you

अधिकार आहेत जे एका विशेष पद्धतीने वापरता येतील. आता, जेव्हा एखादा विशिष्ठ अधिकार

could bring evidence of title - a bill or a receipt or something of a similar nature

आपल्याला दिला जातो ... तेव्हा त्याचा अर्थ असा होतो की आपल्याला विशिष्ट कृत्यांबद्दल लोकांना रोखण्याचा अधिकार आहे; उदाहरणार्थ, जर आपल्याकडे एखादे

- to show that or the fact that you received it as a gift from someone else.

मालमत्ता असेल तर आपल्याला लोकांना मालमत्तेत प्रवेश करण्यास किंवा त्या

You could show evidences by which you can claim title to a particular piece of property.

मालमत्तेचा आनंद घेण्यास वगळण्याचा अधिकार आहे. जर आपल्याकडे एखादे पुस्तक असेल तर, लोकांना ते पुस्तक वाचण्यापासून किंवा त्या पुस्तकात पाहण्यापासून किंवा कोणत्याही

Intellectual property because it is not readily discernible, because the rights don’t manifest

प्रकारे ते पुस्तक वापरण्यापासून वगळण्याचा अधिकार आहे. म्हणून, विशेष हक्क हे असे अधिकार आहेत जे एखाद्या व्यक्तीच्या परवानगीशिवाय

itself in time and space, on a tangible form.

गोष्टी करण्यापासून इतरांना रोखण्यासाठी एखाद्याच्या क्षमतेस प्रदान करतात.

We find it difficult to settle disputes on intellectual property rights.

(स्लाईडटाइमचा संदर्भ द्या: 07:23)त्या अर्थाने, जेव्हा आपण अधिकारांबद्दल बोलतो, तेव्हा बौद्धिक संपत्तीच्या संबंधात, आम्ही बौद्धिक संपत्तीपासून

When it comes to patent, that is why we have a requirement of every invention to be expressed

निर्माण होणार्या हक्कांबद्दल बोलतो, जे संरक्षित करण्यास सक्षम आहेत. उदाहरणार्थ, पुस्तकाच्या स्वरूपात जर एखादी कलात्मक काम असेल तर, पुस्तकाचे निर्माते किंवा ज्या

in writing, disclosed in great detail, differentiating itself with every other invention that went

व्यक्तीचे पुस्तक आहे किंवा ज्याने पुस्तक तयार केले आहे किंवा त्या पुस्तकाच्या प्रत बनविण्यापासूनपासून ते इतर लोकांना रोखू

before it, which is close to it or proximate to it, and then, explaining the contribution

शकते , विविध प्रकारे पुस्तकातून माहिती प्रसारित पासून रोखू शकतो, कारण तो त्यावर एक विशेष अधिकार आहे . या उदाहरणात,

made by the inventor with regard to what has gone before; what has gone before is generally

आम्ही या अधिकारला कॉपीराइट(copyright) म्हणतो. जर विशेष अधिकार एखाद्या शोधासाठी असल्यास त्या अधिकारला पेटंट (patent) संबोधतात,

referred to by a term called the prior art, and then, demonstrating what is the inventive

आणि पेटंट(patent) अधिकाराने ती व्यक्ती निर्माण करण्यास, विकणे, आयात करणे, आणि त्या शोधाचा योग्य वापर करण्याचा अधिकार फक्त त्याच्या

contribution that he made.

मालकास असतो आणि कोणत्याही व्यक्ति,

All this is done in the patent specification, and after the inventor distinguishes his invention

जो योग्य मालकांच्या संमतीशिवाय या गोष्टी करतो, तेव्हा आपण म्हणू शकतो की त्या व्यक्तीने योग्य मालकांच्या हक्काचे

from what has gone before, he claims as something to be his own property; that is what it is

उल्लंघन केले आहे. मालकाच्या हक्काचे उल्लंघन करणे हे बौद्धिक संपत्ती कायद्यामध्ये उल्लंघन मानले जाते. उल्लंघन म्हणजे तांत्रिकदृष्ट्या अतिक्रमण; अतिक्रमण

contained, as I said, in the concluding part of the patent specification, what we call

म्हणजे इतर कोणाच्या संपत्तीमध्ये हस्तक्षेप किंवा प्रवेश करणे, आपण वाचले असेल, काही

the claims.

खाजगी मालमत्तांच्या समोर ही सूचना निदर्शनास

The claims are actually for what the protection is granted.

येते- अतिक्रमणांवर कारवाई केली जाईल; याचा अर्थ असा की एखाद्या व्यक्तीने

The protection in a patent is confined to what is mention in the claims and not what

त्या मालमत्तेत प्रवेश केला असेल तर ते मालाकाच्या

is mentioned in the descriptive part of the patents specification.

अधिकारांचे उल्लंघन आहे. आपण अतिक्रमनासाठी बांधकाम अधिकार वापरू शकता, या अपराधासाठी

Now so, the proof of the existence of intellectual property, if it is a patent, if it is an invention,

आपण गुन्हेगारी खटला देखील भरू शकता. जेव्हा एखाद्या बौद्धिक संपत्तीवर दडपशाही होते, तेव्हा आम्ही त्याला इन्फरेंगमेंट(infringement ) म्हणतो. इन्फरेंगमेंट(infringement ) म्हणजे बौद्धिक

मालमत्तेमध्ये अतिक्रमण. आता हे बौद्धिक मालमत्तेच्या काही हक्कांशी संबंधित असू शकते. मी म्हणालो

then we would look at the patents specification - the document that encompass it.

त्याप्रमाणे, पेटंट(patent) कायदा निर्माण करण्याच्या अधिकारचे संरक्षण करतो, वापरण्याचा

Now, you may be wondering - so, is it easy to get an intellectual property right?

अधिकार, विक्री करण्याचा अधिकार, विक्रीसाठी ऑफर(offer) करण्याचा अधिकार आणि आविष्कार

I just need to put everything in writing; that’s not the case.

आयात करण्याचे अधिकार यांचे संरक्षण करते. म्हणूनच, जर यापैकी कोणत्याही अधिकाराने

If you put everything in writing, there is a scrutiny that is done by the patent office;

आक्षेपार्ह हस्तक्षेप केला असेल तर आपण असे म्हणू की बौद्धिक संपत्ती अधिकारांचे

in India, it is done by the Indian Patent office and only when you pass the tests that

उल्लंघन आहे. आता हा अधिकार काय आहे याचा थोडक्यात सारांश आहे.

the Indian patent office will subject your written description to, will you be granted

आता, शब्द संपत्तीद्वारे आम्हाला काय म्हणायचे ते पाहू. आता, आपण आत्ता अधिकार म्हणजे

a patent, which will give you a title and a protection for a limited period of time,

काय ते थोडक्यात पहिले. मालमत्ता हा नियमाचा एक प्रकार आहे आणि बौद्धिक संपत्तिबद्दल प्रश्न येतो तेव्हा आपण

provided you keep it alive by paying the required fees.

आपल्या बुद्धीने निर्माण होणाऱ्या निर्मितीच्या बद्दल बोलतो. संपत्ती एकतर

Now, we just saw what we mean by the term rights and what we mean by the term property.

सार्वजनिक मालमत्ता किंवा खाजगी संपत्ती असू शकते - मालमत्तेचे हे दोन मोठ्या प्रमाणातील वर्गीकरण आहेत उदाहरणार्थ, सार्वजनिक संपत्ती एक गोष्ट जी सामान्यतः आयोजित केली जाते;

Now, let’s take the intellectual part of intellectual property rights.

ज्याला आपण कॉमन्स(commons) म्हटले आहे किंवा खासगी मालमत्ता अशी आहे जी व्यक्तीची

When we mean intellectual, we refer to things that are coming out of our intellect; for

स्वतःसाठी वैयक्तिक वस्तू असते. आता, मालमत्तेच्या संकल्पना समजावून घेण्याकरिता, आपल्याला जमीन किंवा जमिनीच्या मालमत्तेचे साम्य घेणे आवश्यक आहे.

instance, products that come out of our intellect.

कोणतीही जागा मालमत्ता वेळ आणि अस्तित्वात

By being intellectual we refer to our ability to think and understand things; sometimes

असते. आपण एका विशिष्ट स्थानावर जाऊन ती जमीन पाहू शकता किंवा त्याचे विश्लेषण करू शकता, आणि त्याची सीमा पाहू शकता, आणि

these things are complicated.

त्या जमिनीच्या मर्यादांची योग्य समज प्राप्त

So, it is the ability to think and understand ideas, sometimes which some of those ideas

करू शकता - जमीन कोठे आहे, जमिनीची सीमा काय आहे, शेजाऱ्याच्या जमिनीची सीमा कुठे आहे आणि ती जमीन कुठे आहे, जमिनीकडे जाणारा

could be complicated ideas.

मार्ग कुठून आहे - या सर्व गोष्टी भौतिक

So, an idea is something that comes out of a mental effort.

जगात शोधल्या जाऊ शकतात. म्हणून मालमत्ता म्हणजे अशी वस्तू जी आम्ही विशेषतः

We could also say that an idea is a product of a careful thinking.

खाजगी संपत्ती म्हणून समजतो - आपण ती अशी गोष्ट समजतो जी इतरांच्या संपत्तीपासून वेगळी असू शकते आणि इतर कोणत्या मालमत्तेपासून

Now, all these things, creativeness that is inherent in human beings, creativity that

वेगळी ओळखली जाण्यास सक्षम आहे. आणि आपण वरील गुनाणा मालमत्तेचे हॉल मार्क(hall mark) म्हणू शकतो.आपली संपत्ती इतरांच्या संपत्ती

comes out of an intellectual effort, and idea that comes from constant thinking or careful

पासून वेगळी ओळखण्यास आपण मालमत्तेच्या मर्यादांची मदत घेतो. जमिनीच्या बाबतीत, आम्ही त्यांना जमिनीची सीमा म्हणतो. जमिनीच्या सीमा त्या स्थानावर जाऊन आणि त्याचे

thinking - these things is what we refer to as intellectual, in the context of intellectual

मोजमाप करुन निर्धारित केल्या जाऊ शकतात; जर सीमा अधोरेखित असतील तर जमिनीच्या

property rights.

व्यासाची स्पष्ट कल्पना येते आणि

Intellectual property rights are descriptive of the character of the things that it protects;

ते संखेच्या स्वरुपात निश्चित केल्या जाऊ शकते; आपण याचे गणन करू शकतो आणि आपण मालमत्तेची किती मर्यादित आहे हे

for instance, when we say patents protect inventions, the intellectual property rights

सांगू शकतो. जमीन - भूमीवरील शीर्षक - स्वतःच एखाद्या दस्तऐवजाच्या एका तुकड्यात देखील मॅनिफेस्ट(manifest) करता येते. विक्री

- that is patents - they protect the intellectual property - that is invention.

करार द्वारे जमीन एका व्यक्तीकडून दुस-याकडे दिली जाते. विक्री करारात, विशेषत:

We refer to the invention as something that comes out of creative human labour.

विक्रीच्या कराराच्या एकाभागात - ज्याला वेळापत्रक म्हणतात - सामान्यतः जमिनीचे वर्णन, त्यापैकी किती मर्यादा आणि सीमा आहेत हे देखील नमूद असते. मी म्हटल्याप्रमाणे,

An invention, it could be a serendipitous invention, but never the less we attribute

जमिनीच्या बाबतीत आपण कागदपत्र बघून जमिनीच्या सीमेची दुप्पट खात्री बाळगू

it as a product of the intellect.

शकता. आपण स्वतः जाऊन जमीन करार किंवा टाईटल(title) विलेख बघू शकता आणि जमिनीची

Now, if we need to understand intellectual property, how it can manifest, we could have

सीमा काय आहे तपासू शकता. तर, ते तपासण्याचे दोन मार्ग आहेत: आपण स्वत: जाऊन ते पाहू

the example of a carpenter creating a chair.

शकता आणि सीमा तपासून किंवा आपण शीर्षक बघून आणि मालमत्तेची सीमा शोधू शकता. वास्तविक

Now, if you get a… just imagine a carpenter who is creating a chair out of wood.

मालमत्ता म्हणून बौद्धिक संपत्ती अस्तित्वात नसतात. मी म्हटल्याप्रमाणे, बौद्धिक संपदा एका मनाची निर्मिती किंवा

He saws the wood, cuts them into pieces, then he aligns them, he could do the… and he

कल्पना किंवा कल्पनाची अभिव्यक्ती यासारख्या गोष्टींसह हाताळते, म्हणून आपल्याकडे काही मार्ग असणे आवश्यक आहे ज्यायोगे

could construct an entire chair without even having any drawing with him, without even

आम्ही मालमत्तेची मर्यादा ओळखू शकतो. जेव्हा एखादी व्यक्ती शोध घेऊन येते, उदाहरणादाखल दहन इंजिनमधील सुधारणेचा शोध – हा एक शोध असू

putting pen on paper or even without even making others feel that there is some kind

शकतो; सुधारणा इंजिनच्या आत आहे; ज्या व्यक्तीने बाहेरून इंजिन पाहिली आहे त्या व्यक्तीला

of an intellectual effort that is coming out of him.

त्या विशिष्ट शोधाबद्दलचे योगदान कुठे आहे हे समजून घेणे फार कठीण जाईल. जोपर्यंत

What a person gets to see when a carpenter is actually making a chair is the fact that

तो तपशीलाने वर्णन केल्याप्रमाणे, लिखित स्वरूपात, एखाद्या व्यक्तीसाठी तो इंजिनमध्ये सुधारणा समजत नाही, तोपर्यंत तो ते विश्लेषित

he is involved in human labour; what we call physical labour.

करू शकत नाही. एखाद्या व्यक्तला हा शोध समजण्यासाठी त्याचे विश्लेषण केले पाहिजे

The mental labour is not discernible, though it is there, but at the end of the product,

किंवा रिर्वस इंजीनीरिंग(reverse engineering) करून ह्या शोधाची खात्री केली पाहिजे, नाहीतर हे समाजाने

when the product gets done, you will be able to see a beautifully crafted chair, where

फार कठीण आहे. त्यामुळे, शोधकर्त्याणे आंतरिक कंबशण इंजिन(combustion engine)च्या संदर्भात काही सुधारणा केल्या आहेत, परंतु हे सुनिश्चित

you may not be able to discern the mental effort that went in, but while you were watching

करणे फारच अवघड असेल की, ही सुधारणा जोपर्यंत आविष्कारक स्वतःच जगाला सांगतो की त्याने केलेले योगदान काय आहे. पेटंट कायद्यामध्ये,

him, you were able to ascertain the physical effort that he has put.

प्रत्येक शोधाला लिखित स्वरूपात वर्णन

Intellectual covers that mental element; it would also cover skills that come out of that

करणे आवश्यक आहे. शोध च्या वर्णनात्मक भाग एक दस्तऐवज समाविष्ट असतो त्याला पेटंट

mental element; it sometimes hard to segregate the physical and the mental element, because

स्पेसिफिकेशन म्हणतात. पेटंटचे हे तपशील, जमीनीच्या कामकाजासारखेच आहे, मालमत्तेचे तपशील मालमत्तेची पूर्ण माहिती देते

when there is a particular move or a skill that comes out of the carpenter’s hand,

सगळ्यात शेवटी दावा(क्लेम claim) बद्दल माहिती असते. पेटंट योग्यतेच्या बाबतीत दावे बौद्धिक संपत्तीची सीमा निश्चित करेल. तर, तुम्ही पेटंट

it is a combination of certain physical skills and mental skills.

स्पेसिफिकेशन(specification) पाहू शकता आणि शेवटचे

So, it’s very hard for us to cut and say the physical part is different from the mental

भाग किंवा पेटंटचे शेवटचे भाग म्हणजे आम्ही एक किंवा दावे करू शकतो;

part, but for us to understand this concept better, though we saw the carpenter exercising

तो एकाधिक हक्क असू शकतो किंवा तो एकच हक्क असू शकतो. आणि जेव्हा आपण जेव्हा हे वाचाल तेव्हा हे दावे आपणास मालमत्तेची

physical effort and physical labour, we were not able to see the process that went in conceiving

मर्यादा समजून घेतील, मालमत्ता मर्यादा काय आहेत संपत्तीनुसार आम्ही काहीतरी समजून घेऊ शकतो. मालमत्ता हक्क हस्तांतरित

the chair and in putting the chair together, which went in his mind.

केले जाऊ शकते. मालमत्ता ला सीमा आहेत, ज्यामुळे आपल्या मालमत्तेची इतर व्यक्तीच्या मालमत्तेपासून वेगळे करता येते. उदाहरणादाखल

Similarly, when we see an author writing a book, what we see him do is putting the pen

एक पेन घ्या; पेनला वेळ आणि अंतराची सीमा असते, आणि वस्तुस्थिती आहे की पेन हा कुणाच्या

on paper, and you see him laboriously doing that days and days together, till his book

मालकीचा असू शकतो, आमच्याकडे पेनच्या मालकीबद्दल शीर्षाविवाद नाही. अशी कल्पना करा की आपण आणि आपल्या मित्राला एका पेनच्या

is done.

मालकीवरुण छोटा वाद झाला आहे. आम्ही या

This sight that we see could be the same of all the authors, regardless of who it is;

मालकी विवादचे निराकरण कसे करणार आहोत? आता,

it could be an author of a text book, it could be an author of a letter being sent to someone

जर तुमचा मित्र पुरेसे हुशार असेल तर तो पेन खेचू घेईल,त्याचे झाकण उघडेल आणि म्हणेल,”

else, it could be an author of a master piece, but the mental effort differs from all these

मी कुठेतरी कडकपणे माझे नाव लिहिले होते”. तो जर ते दाखवू शकला असता तर तों

is different and it differs, and the quality that comes out will also differ.

पेन त्याचा होईल. ते असे म्हणू शकतील की मालकी सिद्ध करण्याचा एक मार्ग आहे, आपण

So, by intellectual we mean or we are looking at the mental effort or the creative effort

दिलेला आहे, एका गुप्त चिन्हात ठेवला आहे. मालकी सिद्ध करण्याचा दुसरा मार्ग म्हणजे केवळ हक्क आहे; आपण असे म्हणू शकता की

which could be a combination of physical and mental skills; we are looking at that part

मी बर्याच काळापासून हे धारण केले आहे, हा माझा पेन आहे. म्हणून दावा करणे कठीण आहे.

which is special to human beings, if we need to put it that way.

आता, जर तुमचा मित्र खरोखर दावा करावयाचा

So, whenever we talk about the property that comes out of intellectual effort, it is this

असेल, तर तो एक कलम म्हणून ओळखला जाईल ज्यावरून हे स्पष्ट होईल की हे पेन खरोखरच

trait that we are talking about.

माझे आहे, कारण मी हे विचारात घेतले

For instance, we do not say an artist or a tailor uses colorful threads to create an

आहे. तो एक बिल तयार करू शकतो आता, हे आपल्याला मागे जाताना, पाठीमागच्या बाजूला ठेवू शकते;

embroidered piece of cloth, the same could be done today by a modern sewing machine;

आपण त्याला आपल्यापेक्षा एक चांगले शीर्षक आहे की नाही असा विचार करू शकता. आता, तुम्ही

we don’t say the work of the sewing machine as something intellectual property, because

पुढे असे म्हणू शकता की हे बिल तयार आहे किंवा बिल या पेनशी जुळत नाही. आता, या

the intellectual property went in much before, in the creation of the sewing machine which

सर्व गोष्टी पेनच्या मालकीवर शीर्षकासंबंधित विवाद आहेत. आता, अखेरीस, आपण असे समजू या की

was capable of doing this intricate designs on cloth using colorful thread; whereas, the

आपण आपल्या मित्राला आपल्या पेनच्या मालकीबद्दल

tailor who did it or the person who actually embroidered a piece of design on a cloth,

खात्री दिली आहे. तो पेन आता पूर्ण तुमच्या ताब्यात असू शकतो आणि तेव्हा आपणास पेनच्या मालकीवर पूर्ण कब्जा मिळू

we would say that, that involved an intellectual effort.

शकतो. आता मालमत्तेच्या संबंधात विवाद साधारणपणे

So, we distinguish intellectual as something that comes from human beings and not something

या प्रकारे स्थायिक आहेत. आपण एकतर दीर्घ कालावधीसाठी ताबा, कधी निर्बाध कालावधीचा

that comes from machines; we also distinguish intellectual as something that is special

ताबा दाखवू शकता किंवा आपण शीर्षक किंवा पुराव्याचा एक पुरावा किंवा पुराव्याचा पुरावा देऊ शकता - हे दर्शविण्यासाठी

to human beings and not to other beings.

किंवा आपण ते एखाद्यास भेटवस्तू म्हणून

Now, that we have understanding of these three terms - what rights are, what property is,

दुसरे आपण पुराव्या दर्शवू शकता ज्याद्वारे आपण मालमत्तेच्या एका विशिष्ट भागावर

and what we mean by the term intellectual, we should be in a position to move forward

हक्क सांगू शकता. बौद्धिक संपत्ती कारण ती सहजगत्या ओळखता येत नाही, कारण भौतिक स्वरूपावर वेळ आणि स्थानामध्ये

and give a definition for intellectual property rights.

अधिकार स्वतः प्रकट होत नाहीत. बौद्धिक संपत्ती अधिकारांवर आम्ही वाद सोडविणे अवघड आहे. पेटंटच्या बाबतीत, म्हणूनच,

Intellectual property rights generally protects applications of idea and information that

प्रत्येक शोधाची आवश्यकता आपल्या लेखी स्वरूपात व्यक्त करणे, महान तपशिलात उघड करणे, त्याच्या आधी झालेल्या इतर

are of commercial value.

प्रत्येक शोधासह स्वतःला वेगळे करणे,

Now, this branch - intellectual property rights - generally protects applications of ideas;

जे त्याच्या जवळ आहे किंवा त्याच्या जवळ आहे, आणि नंतर , आधी कोणत्या गोष्टींचा शोध लावला आहे याबद्दल आविष्काराद्वारे

they don’t protect ideas per se - this is something which we need to understand; ideas

केलेले योगदान समजावून सांगणे; आधी ज्याला पूर्वी कला म्हटले जाते त्यास आधीची

in themselves, by themselves cannot be protected, but applications and expressions of ideas

कला म्हटले जाते, आणि नंतर, त्याने केलेल्या कल्पक योगदानाचे प्रदर्शन करणे. हे सर्व पेटंट सूचनेत केले गेले आहे, आणि आविष्काराने त्याच्या शोधापूर्वी ज्या

can be protected.

गोष्टी आधी केल्या आहेत त्यावरून वेगळे

Now, the best instance would be or a one illustration would be the genre in literary works; crime

करते, त्याने स्वतःची मालमत्ता असल्याचा दावा केला आहे; ते असेच आहे जे मी म्हणेन,

fiction, you would have seen that almost every novel in crime could either be a who done

पेटंट सूचनेच्या अखेरच्या भागामध्ये, आम्ही काय दावे म्हणतो. दावे हे प्रत्यक्षात काय संरक्षण आहे याबद्दल आहेत. पेटंटमधील संरक्षणाची मर्यादा केवळ दावे मध्ये

it or how somebody did something.

उल्लेख केलेल्या गोष्टींपुरता मर्यादित आहे आणि पेटंटच्या तपशीलवार वर्णनामध्ये

So, this is the genre, there is a plot, there is an event that happens, and there are a set of characters all looking suspicious, and there is a person who would come to solve

नमूद केलेली माहिती नाही. आता तर, बौद्धिक संपत्तीचे अस्तित्व असल्याचा पुरावा, जर तो पेटी आहे, तर तो एक शोध आहे, तर आम्ही पेटंटचे विवरण पहावे - ज्या कागदपत्राने

that thing, and eventually, there could be some twist in the tale; eventually, the crime

ते धरला आहे. आता, तुम्हाला असा प्रश्न पडेल - म्हणजे, बौद्धिक संपत्तीचा अधिकार

is solved or at least the person who reads the novel is given an impression that he was

योग्य आहे का? मला सर्व गोष्टी लिखित स्वरूपात ठेवणे आवश्यक आहे; त्या बाबतीत

a part of a process of solving something.

नाही आपण सर्वकाही लिखित स्वरूपात ठेवल्यास,

Now, this genre has been in existence for a long time.

पेटंट कार्यालयाद्वारे केलेली छाननी केली जाते; भारतामध्ये, हे भारतीय पेटंट कार्यालयाद्वारे केले जाते आणि जेव्हा

People of different calibers have written crime novels and they all follow the same

तुम्ही भारताच्या पेटंट ऑफिसमध्ये आपले लेखी वर्णन लिहून दिलेल्या परीक्षेत

plot - there is an event which has to be solved, and somebody solves it, there is a suspicion

उत्तीर्ण होतात, तेव्हा तुम्हाला एक पेटंट दिले जाईल, जे तुम्हाला मर्यादित काळासाठी संरक्षण आणि संरक्षण देईल

on the most possible characters, and somebody else turns out be the person who actually

आवश्यक असल्यास, आपण आवश्यक शुल्क भरून तो जिवंत ठेवू शकता. आता, आपण हक्क या शब्दाचा मालमत्तेचा कायद्याद्वारे

did the crime.

अर्थ काय आहे ते पहिले. आता, बौद्धिक संपत्ती

So, that is the who done it part, the how he did it part is the - crime is there, and

अधिकारांचा बौद्धिक हिस्सा घेऊया. जेव्हा

then somebody explains or tells the readers how this crime was done.

आपण बौद्धिक म्हणतो तेव्हा आपण आपल्या बुद्धीतून बाहेर येणाऱ्या गोष्टींचा उल्लेख करतो; उदाहरणार्थ, आमच्या बुद्धीतून बाहेर येणारी उत्पादने. बौद्धिक बनून आपण

So, these are the… they could be other ways of it, but it is this genre, this group of

गोष्टी विचार आणि समजून घेण्याची क्षमता व्यक्त करतो; कधी कधी ही गोष्टी गुंतागुंतीची

fiction, is predictable by it’s nature, because the setting is always a crime, and

असतात. तर, कल्पना विचार करणे आणि समजून घेण्याची क्षमता आहे, काहीवेळा या कल्पनांपैकी काही कल्पना जटिल कल्पना

there is an explanation of why the crime happened or how the crime happened or who did the crime,

असू शकतात. तर, कल्पना अशी आहे जी एखाद्या मानसिक प्रयत्नातून येते आपण असेही म्हणू

but look at the number of the books that have come out of these genre and look at the number

शकतो की एक कल्पना ही एक काळजीपूर्वक विचारांची एक उत्पादन आहे.

of authors; some authors like Agatha Christie, she has written most of her books on this

आता, या सर्व गोष्टी, मनुष्यमधे अंतर्भूत असलेल्या सृजनशीलता, बौद्धिक प्रयत्नातून निर्माण होणारी सर्जनशीलता आणि सतत विचार किंवा

genre and still each book is different; it could be the same idea, it could be the same

काळजीपूर्वक विचार येणारी संकल्पना - या गोष्टी म्हणजे आपण बौद्धिक म्हणू शकतो. बौद्धिक संपत्ती अधिकारांच्या संदर्भात बौद्धिक संपत्ती अधिकार हे ज्या गोष्टींचे

main character who solves these plots; nevertheless, each idea is expressed in a different form,

रक्षण करतात त्या वर्णांचे वर्णनात्मक वर्णन करतात; उदाहरणार्थ, जेव्हा आम्ही पेटंट्सने आविष्कारांचे संरक्षण करतो, बौद्धिक संपत्ती अधिकार - पेटंट आहे - ते बौद्धिक संपत्तीचे

and because it is expressed in a different form, each idea as it is expressed in a different

संरक्षण करतात - हे शोध आहे. आम्ही हे शोध म्हणजे सर्जनशील मानवी श्रम बाहेर

form can have a separate right.

पडतो. एक शोध, ती एक अप्रवर्तनीय शोध

So, copyright subsists in all the books of Agatha Christie and they cannot be an objection

असू शकते, आपण याला बुद्धीचे एक उत्पादन म्हणू शकतो. आता, जर आपल्याला बौद्धिक

that they are all crime novels or they are all works of fiction.

संपत्ती समजावून सांगायची असेल तर ती कशी प्रगती होऊ शकते, आपण एक खुर्ची

So, they are all the who done it model.

तयार करणारा उदाहरण पाहू शकतो. आता, जर

In some cases, it’s a same protagonist to solve these problems.

आपणास ... तर एक सुताराची कल्पना करा जो लकडोपासून

So, that cannot be a reason to say that the idea is the same; as long as the expression

लाकडाची खुर्ची बनवत आहे. त्याने लाकूड शोधून आनले, त्याचे तुकडे केले, मग तो

is different, you can have different rights subsisting in those ideas.

ते संरेखित करू शकला, तो करू शकला ... आणि तो त्याचे रेखांकन न करता संपूर्ण खुर्चीची

Now, having said that, now we can venture to look at the nature of intellectual property

बांधणी करू शकला, इतरांना असं हा एखादा बौद्धिक प्रयत्न वाटू शकनार नाही.. आपण जेव्हा एखादा सुतार काम करतांना बघतो तेव्हा आपण तो शारीरिक श्रमामध्ये

right. Now, we have analyzed these terms, and these terms have actually thrown up certain traits

गुंतला आहे असे म्हणतो ; मानसिक श्रम इथे स्पष्ट दिसत नाही, जरी ते तेथे आहे, पण उत्पादनाच्या शेवटी, जेव्हा उत्पादन पूर्ण केले जाते, तेव्हा आपण एक सुंदर रचलेला

which we can identify as traits that are common for intellectual property rights.

खुर्ची पाहण्यास सक्षम होऊ शकता, जेथे आपण त्या मानसिक प्रयत्नाची जाणीव

If not common, traits which actually characterize this group of rights.

होऊ शकत नाही. परंतु आपण त्याला पाहत असताना, आपण तो ठेवलेल्या शारीरिक प्रयत्नांचे परीक्षण करण्यास सक्षम होते. बौद्धिक

The first thing is that they are protectable by law – that’s the first thing; because

अशा मानसिक घटकांचा समावेश होतो; ते त्या मानसिक घटकातून बाहेर येणाऱ्या कौशल्यांचे पालन करेल; भौतिक आणि मानसिक घटक वेगळे करणे कधीकधी कठीण असते कारण जेव्हा

they could be very valuable information, an idea, which the law does not protect, but

एखादा विशिष्ट चाल किंवा कसब कारागीरच्या हातातून बाहेर पडतो तेव्हा ते काही विशिष्ट भौतिक कौशल्ये आणि मानसिक कौशल्यांचे संयोजन असते. तर, शारीरिक आणि मानसिक

when we talk about intellectual property rights, we are talking about a specific right - be

श्रमांचे वेगळेपण सांगणे फार कठीण आहे, आपल्यासाठी ही संकल्पना अधिक

it a patent, be it copyright, trade mark, design - there are a list of rights which

चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी, जरी आपण सुताराचे शारिरीक प्रयत्न आणि शारीरिक श्रम वापरताना पाहू शकलो, तरी खुर्ची बनण्याची आणि खुर्ची एकत्र

are granted protection.

ठेवण्याची किंवा त्यासाठी त्याने

So, the first thing is that these are enforceable.

केलेला विचार, ही प्रक्रिया पाहण्यास

So, when we say right we mean enforceable; so, that’s the first thing.

आपण सक्षम नव्हतो. त्याचप्रमाणे जेव्हा आपण एखादा लेखक एखादे पुस्तक लिहित असलेला लेख पाहतो तेव्हा आपण त्याला काय दिसेल

For something to qualify as an intellectual property right it should be enforceable; it

ते कागदावर कागदावर लिहीत असतो आणि आपण त्याला दिवस आणि दिवस एकत्रितपणे

should be in the nature of a right, there should be an entitlement - somebody can claim

पाहतो, जोपर्यंत त्याचे पुस्तक पूर्ण होत नाही तोपर्यंत. आपण ज्या दृष्टीने

something used on it, and if there is a violation that right, there should be a remedy.

पाहतो ते हे सर्व लेखकासारखेच असू शकते, मग तो कोणाचाही असो; ते एक मजकूर पुस्तकाचे

So, patents offer protection if there is infringement or violation of a patent there is a remedy;

लेखक असू शकते, ते एखाद्या व्यक्तीस पाठवलेले पत्र असणारे लेखक असू शकते, ते एक मास्टर तुकडाचे लेखक असू शकते, परंतु

you can stop the person from asking him not to do the thing or you can claim what we call

या सर्व गोष्टींपासून मानसिक प्रयत्नांचे वेगळे आहे आणि ते वेगळे आहे आणि बाहेर

monetary compensation or damages.

येईल अशी गुणवत्ताही वेगळी असेल. म्हणून,

So, the first thing is they are enforceable.

बुद्धिमत्तेचा अर्थ आहे किंवा आपण मानसिक प्रयत्न किंवा सर्जनशील प्रयत्न पहात आहोत जे शारीरिक आणि मानसिक कौशल्यांचे एक मिश्रण

The second trait is that they are different from normal property.

असू शकते; म्हणून, जेव्हा आपण बौद्धिक प्रयत्नातून बाहेर पडलेल्या मालमत्तेविषयी बोलतो तेव्हा आपण ह्या गुणधर्म त्याबद्दल

We can use the word intangible; these rights are intangible; you can’t touch and feel

बोलत असतो. उदाहरणार्थ, आम्ही असे म्हणत नाही की एखादा कलावंत किंवा दर्जी रंगीबेरंगी

them, but they manifest in the end product in some way, and because they are intangible,

धाग्यांचा वापर कपड्यावर कशिदा तयार करण्यासाठी करतात, आजच आधुनिक सिलाई मशीनने हेच केले जाऊ शकते; आम्ही शिलाई मशीनचे काम

they need to be described by some means.

बौद्धिक संपदाची गोष्ट म्हणून म्हणत नाही, कारण शिलाई मशीनच्या निर्मितीमध्ये बौद्धिक संपत्तीची खूपच आधी गेली होती,

So, the description part has led to various forms of recognizing the descriptive part.

रंगीत धागा वापरुन कापडांवर या गुंतागुंतीच्या डिझाईन करण्यात सक्षम होते; तर, ज्याने केलेला शिंपी किंवा ज्याने प्रत्यक्षात कपड्यांवर डिझाईनचा(design) एक भाग बनविला आहे, आम्ही

असे म्हणू शकतो, की बौद्धिक प्रयत्नांचा

In a patent it is described in writing by something called a patent specification, and

समावेश आहे. म्हणूनच, बौद्धिक जाणकारांकडून मिळणारी अशी एक वस्तू आहे जो मनुष्यांपासून येते आणि मशीनमधून येते असे नाही; आम्ही

this patent specification undergoes a process what we call patent prosecution within the

बौद्धिक म्हणून वेगळे मानतो जे इतरांसाठी नाही. आता, आपल्याला हे तीन मुद्दे कळले

patent office, and it emanates as a patent right.

आहेत - कोणते हक्क आहेत, कोणत्या मालमत्ता आहे, आणि बौद्धिक म्हणजे आपण काय म्हणायचे

This entire process in a very simple language we can call it registration.

आहे, आता आपण पुढे जाउ शकतो आणि बौद्धिक

So, rights they are enforceable and they are capable of being registered.

संपत्ती अधिकार परिभाषित करू शकतो.बौद्धिक संपत्ती अधिकार सामान्यत: कल्पना आणि व्यावसायिक माहितीचे संरक्षण करतात ज्याला काही

The same is for design; designs can be described and they can be registered.

व्यावहारिक किंमतआहे. आता, ही शाखा - बौद्धिक संपत्ती अधिकार - सामान्यत: कल्पनांच्या अवलोकनास संरक्षित करते; ते विचार संरक्षित करत

Trademarks; trademarks can be described and they can be registered.

नाहीत - हे आपल्याला समजून घेणे आवश्यक आहे; स्वत: च्या कल्पना स्वतःच ठेवल्या जाऊ

Copyrights; copyrights can be described and they can be registered, but because of an

शकत नाहीत, परंतु कल्पना आणि कल्पनांचे अभिव्यक्ती संरक्षित केले जाऊ शकते. आता,

international arrangement call the Burn Convention it is not necessary to get a registration

सर्वोत्तम उदाहरण किंवा एक उदाहरण म्हणजे साहित्यिक कृतींमध्ये शैली असेल; गुन्हेगारीतील कल्पनारम्य, आपण असे पाहिले असेल की गुन्हेगारीमधील

जवळजवळ प्रत्येक कादंबरी एकतर कोणीतरी

of a copyright to enforce it.

केले किंवा कुणीतरी काहीतरी केले. तर,

Mere publication; you would have seen in many books, there is a copyright notice in the

ही शैली आहे, एक प्लॉट आहे, एक इव्हेंट(event) आहे जो घडतो, आणि सर्व वर्णांचा एक संच

initial pages where the copyright is held by the author or by the publisher.

संशयास्पद दिसतो आहे, आणि अशी व्यक्ती आहे जो त्या समस्येचे निराकरण करेल आणि

You might find in various websites, in the footer, there is a copyright notice.

अखेरीस या कथेमधे काही वळण असू शकेल. अखेरीस, गुन्हा निराकरण झाला आहे किंवा किमान

The fact that you have put a copyright notice, and most likely with an entity’s name and

कादंबरी वाचणार्या व्यक्तीला असे कळते की ते काहीतरी सोडवण्याच्या प्रक्रियेचा एक भाग होते. आता, ही शैली बर्याच काळापासून

the year in which it was published, and the fact that you have published it, is good enough

अस्तित्वात आहे. वेगवेगळ्या कॅलिबरच्या(caliber) लोकांनी गुन्हेगारी कादंबर्या लिहिल्या आहेत आणि ते सर्व एकाच प्लॉटचे अनुसरण

for you to say that you are the owner of the right.

करतात - एखादा इव्हेंट आहे ज्याचे निराकरण

So, copyright is the exception where you need not need to register it for enforcing it,

करावे लागते आणि कोणी तो सोडवतो, सर्वात संभाव्य वर्णांवर संशय असतो आणि कोणीतरी

but registration, there is a possibility, there is a way in which you can you can register

बाहेर वळतो ती व्यक्ती प्रत्यक्षात गुन्हा केले तर, ते असेच होते ज्यांनी ते केले

it.

आहे, त्यांनी हे कसे केले आहे ते - गुन्हेगारी

So, that is the second part. The first thing about intellectual property rights is that they are enforceable; the second

आहे, आणि नंतर वाचकांना हे गुन्हे कसे केले हे स्पष्ट करतो किंवा सांगते. तर, हे ते

thing, they are capable of being described and concomitantly being registered.

आहेत ... ते इतर मार्ग असू शकतात, परंतु ही शैली ही कल्पित वस्तु या गटाच्या

So, that is the second part - they can be registered, which brings a whole lot of things.

स्वरूपाचा आहे, कारण ही सेटिंग नेहमीच

There is an office, there is an authority which analyzes the right and gives and scrutinizes

गुन्हा आहे आणि त्यात असेही स्पष्टीकरण आहे की अपराध का झाले किंवा कसे गुन्हा घडले किंवा गुन्हा कोणी केला, पण या शैलीतून

it, and then verifies it with other things, and then grants you a title.

बाहेर पडलेल्या पुस्तकांची संख्या पहा आणि लेख्यांची संख्या पहा; अगाथा क्रिस्टी (Agatha Christie

So, the process of registration in patent law is called patent prosecution.

)सारखे काही लेखक, त्यांनी या शैलीतील बहुतेक पुस्तकं लिहिली आहेत आणि तरीही प्रत्येक

It happens at the patent office.

पुस्तक वेगळे आहे; तीच कल्पना असू शकते,

Only when the written part, that is patent specification, goes through the process of

ती या भूखंडांचे निराकरण करणार्याच मुख्य वर्ण असू शकते; तरीसुद्धा, प्रत्येक

prosecution, does a person get a grant; when we mean by a grant?

कल्पना वेगळ्या स्वरूपात व्यक्त केली जाते, आणि कारण ती एका वेगळ्या स्वरूपात व्यक्त

We mean a title of patent so, enforcement, registration.

केली जाते, प्रत्येक कल्पना ज्या वेगळ्या स्वरूपात दर्शविली जाते ती स्वतंत्र अधिकार असू शकते. म्हणून, अगाथा क्रिस्टीच्या सर्व पुस्तके मध्ये कॉपीराइट(copyright) सुशोभित

The third thing about an intellectual property right is the fact that you can easily replicate

आहे आणि ते सर्व अपराध कादंबरी आहेत किंवा ते सगळे काल्पनिक कामे आहेत अशी आक्षेप घेता येत नाहीत. तर, ते सर्व जणाने केले

it. Now, I ask this question - how much does it cost Microsoft to come up with the first copy

ते मॉडेल. काही प्रकरणांमध्ये, या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी तोच नाटक आहे. म्हणून, कल्पना

of windows, say windows 7?

समानच आहे असे म्हणण्याचे कारण होऊ शकत नाही;

It will be few million dollars, because you look at their R&D, their investment, their

जोपर्यंत अभिव्यक्ती भिन्न आहे तोपर्यंत, आपण त्या कल्पना मध्ये सुब्सिस्टिंग(subsisting)

staff salaries, a whole lot of things would have gone into creating the first copy of

विविध अधिकार असू शकतात. आता, असे म्हणताना, आता आपण बौद्धिक संपत्तीचे स्वरूप पाहण्याचा प्रयत्न करू शकतो. आता, आम्ही

windows 7. How much does it cost anyone to make another copy of windows 7?

या अटींचे विश्लेषण केले आहे आणि या अटींनी काही विशिष्ट गुणधर्म दिले आहे जे बौद्धिक

Next to nothing.

संपत्ती अधिकारांसाठी सामान्य आहे असे

You can just copy it, whatever is there in a CD on to a hard drive or to a pen drive,

गुणधर्म म्हणून आम्ही ओळखू शकतो. सामान्यत: असे नसल्यास, ज्या गुणांमुळे या समूहाचा प्रत्यय आहे पहिली गोष्ट म्हणजे ते

if it has the capacity to do it.

कायद्याने संरक्षित आहेत - ही पहिली गोष्ट

So, the cost of making the second copy is next to nothing.

आहे; कारण ते फार मौल्यवान माहिती असू शकतात,

So, this defines yet another trait of intellectual property right - it is difficult to get the

एक कल्पना आहे, जी कायद्याचे रक्षण करीत नाही परंतु जेव्हा आम्ही बौद्धिक संपत्ती अधिकारांबद्दल बोलतो, तेव्हा आम्ही

first copy out, but once the first copy is out, it is easily replicable.

विशिष्ट अधिकार बद्दल बोलत आहोत - ते एक पेटंट(patent) असो, ते कॉपीराइट(copyright) असो,

Now, this is also true for books.

व्यापार चिन्ह, डिझाइन(design) - तेथे हमीची एक यादी आहे ज्यास संरक्षण दिले जाते. तर, सर्वप्रथम

Books may take, an author may take years to write the book, it does not take much to scan

ही ही अंमलबजावणी करण्यायोग्य आहे. तर, जेव्हा आपण बरोबर म्हणतो तेव्हा आम्हाला

the book and put the copy of the entire pirated book somewhere in the cloud.

अंमलबजावणी आवश्यक आहे; म्हणून, ही पहिली गोष्ट आहे बौद्धिक संपत्ती म्हणून पात्र

Similarly, a movie may take months or years of effort to complete, but we hear constantly

होण्याकरिता ते अंमलबजावणीयोग्य असावे; ते योग्य स्वरूपात असले पाहिजे, एक हक्क असावा - कोणीतरी त्याच्यावर वापरल्या जाणार्या गोष्टीसाठी हक्क सांगू शकतो आणि जर एखाद्या उल्लंघन

about pirated versions coming out within just few days of screening of the movie in the

होत असेल तर, उपाय असावा. म्हणून, पेटंटचे उल्लंघन किंवा पेटंटचे उल्लंघन केल्यास उपाय आहे. आपण त्या व्यक्तीला गोष्ट

theaters. All these things tell us, that though it is hard to create a intellectual property, it

करण्यास नकारण्यापासून थांबवू शकता किंवा आपण कायदेशीर मोबदला किंवा नुकसानभरपाईसाठी दावा करू शकता तर, सर्वप्रथम ते अंमलबजावणीयोग्य

is easy to replicate.

आहे. दुसरे गुण हे असे आहे की ते सामान्य

Now this is another trait, that it can be reproduced easily.

संपत्तीपेक्षा भिन्न आहेत. आपण अमूर्त शब्द वापरू शकतो; हे अधिकार अमूर्त

Yet another trait which is not common, but nevertheless it’s a trait, is the fact that

आहेत; आपण स्पर्श करू शकत नाही आणि त्यांना जाणू शकत नाही, परंतु ते शेवटी

it requires effort to create intellectual property.

उत्पादनामध्ये काही प्रकारे स्पष्ट करतात आणि ते अमूर्त असल्यामुळे त्यांना काही अर्थाने

As we said, there is intellectual effort involved in it, but in today’s world, in a modern

वर्णन करण्याची आवश्यकता आहे. म्हणूनच वर्णन भागाने वर्णनात्मक भाग ओळखले जाण्यासाठी

world, sometimes this effort comes from research and development, sometimes.

विविध प्रकारचे कार्य केले आहे. पेटंटमध्ये हे पेटंटच्या विशिष्ट तपशीलाद्वारे लिखित स्वरूपात वर्णन केले आहे आणि हे पेटंट

And sometimes, it requires many people coming together to create intellectual property rights,

सूचनेमध्ये पेटंट कार्यालयात आम्ही पेटंटवर कायदेशीर कारवाई करतो, आणि पेटंट अधिकार म्हणून उत्पन्न करतो. ही

especially when we are talking about inventions, and today, gone of the days where an inventor

संपूर्ण प्रक्रिया एका अत्यंत साध्या भाषेत आपण नोंदणी करू शकता. म्हणून, ते अंमलात आणण्यायोग्य आहेत आणि ते नोंदणीकृत

could be in his garage and come up with something new.

होण्यात सक्षम आहेत. हे डिझाइन(design)साठी

Today, the science and technology has progressed to such a level that most of the inventions

आहे; डिझाइन(design)चे वर्णन केले जाऊ शकते आणि ते नोंदणीकृत केले जाऊ शकते. ट्रेडमार्क(trademark);

- and this is also true about academic writing in science and technology - most of the time

ट्रेडमार्क(trademark) वर्णन केले जाऊ शकतात आणि ते नोंदणीकृत केले जाऊ शकते. कॉपीराइट(copyright); कॉपीराइटचे वर्णन केले जाऊ शकते आणि ते नोंदणीकृत केले जाऊ शकते, परंतु आंतरराष्ट्रीय

they are co-authored; we would very rarely find papers written by a single person.

व्यवस्थेनुसार बर्न कन्व्हेन्शन(burn convention) लागू करण्यासाठी कॉपीराइटचे नोंदणी करणे आवश्यक नाही. केवळ प्रकाशन; आपण

So, this is true for patenting too.

अनेक पुस्तके पाहिली असती, प्रारंभिक पृष्ठांमध्ये कॉपीराइट (copyright) नोटिस असते जेथे

Many of the patents are group efforts, done sometimes by teams that are spread across

कॉपीराइट लेखकाने किंवा प्रकाशकाने धारण केले आहे. आपण फूटर(footer) मध्ये विविध

in different countries, they put their efforts together and they come up with an invention.

वेबसाइट्सवर शोधू शकता, कॉपीराइट(copyright) नोटिस आहे. आपण कॉपीराइट(copyright) सूचना दिली आहे आणि

So, they are group efforts.

आपण एखाद्या संस्थेचे नाव आणि ज्या वर्षी

So, the fourth point is the fact that it requires an intellectual effort to create these rights.

ते प्रकाशित झाले होते आणि आपण ती प्रकाशित केली आहे त्यासह बहुतेक असे म्हणण्यास पुरेसे आहे की आपण उजवीकडे मालक आहात

So, they are creations of the mind, but it requires an effort to create these rights.

. म्हणूनच, कॉपीराइट हा एक अपवाद आहे, जेथे आपल्याला त्याची अंमलबजावणी करण्यासाठी नोंदणीची आवश्यकता नाही, परंतु नोंदणी, अशी शक्यता आहे, आपण ते नोंदणी करू शकता

अशी एक पद्धत आहे. तर, हा दुसरा भाग आहे.

Another trait or something inherent in the nature of intellectual property right is that

बौद्धिक संपत्ती अधिकारांविषयी पहिली गोष्ट म्हणजे ते अंमलबजावणी करण्यायोग्य आहेत; दुसरी गोष्ट, त्यांना वर्णन आणि

these rights once they are created, they are valuable; there is commercial value or the

अनुरुपपणे नोंदणीकृत केले जाण्यास सक्षम आहेत. तर, हा दुसरा भाग आहे - ते नोंदणीकृत केले जाऊ शकतात, जे सर्व गोष्टी भरपूर

fact that these rights can be used in trade and in business makes them valuable.

आणते. एक कार्यालय आहे, एक अधिकार आहे जो अधिकारांचे विश्लेषण करतो आणि देते आणि छाननी करतो आणि नंतर इतर गोष्टींसह त्याचे पुष्टीकरण करतो आणि नंतर आपल्याला एक

शीर्षक देते त्यामुळे, पेटंट कायद्याच्या

So, they are capable of being enforced; they can be registered; they can be duplicated,

नोंदणीची प्रक्रिया पेटंट खटल्यात वापरली जाते. हे पेटंट कार्यालयात घडते. केवळ जेव्हा पेटंट स्पेसिफिकेशन(patent specification) लिहिलेला भाग, खटल्याच्या प्रक्रियेत जातो तेव्हा एखाद्याला

अनुदान मिळते; अनुदानाने आम्हाला काय म्हणायचे

reproduced in many numbers; it involves a effort to create them - a creative effort,

आहे? आम्ही याचा अर्थ असा होतो की पेटंटचे शीर्षक, अंमलबजावणी आणि नोंदणी.

sometimes by many people put together; and it has commercial value.

बौद्धिक संपत्तीबद्दल तिसरी गोष्ट म्हणजे आपण ती सहजपणे प्रतिरूप करू शकता. आता, मी

Now these are five points which we have tried to cull out which define the nature of the

हा प्रश्न विचारतो- विंडोजच्या(windows) पहिल्या प्रतीसह मायक्रोसॉफ्टची(Microsoft) किंमत किती आहे, विंडोज 7(windows 7) म्हणते? हे काही मिलियन डॉलर्स(million dollars) असतील कारण आपण त्यांच्या आर ऍण्ड

intellectual property.

डी(R & D), त्यांचे गुंतवणूक, त्यांचे कर्मचारी

Economics have also used two more terms to understand intellectual property.

वेतन बघू शकता, विंडोज 7(windows 7) ची पहिली प्रत तयार करण्यामध्ये खूप काही झाले असते.

They say intellectual property by its nature is non-rivalrous and it’s non-excludable.

विंडोजच्या(windows) दुसरी प्रत बनविण्यासाठी किती जणांना त्याची किंमत मोजावी लागली? काहीही नाही पुढे आपण हे फक्त कॉपी(copy) करू शकता, एखादे हार्ड ड्राइव्हवर(hard driver)

किंवा पेन ड्राईव्हवर(पेन drive) असलेल्या सीडी(CD)मध्ये

Non-rivalrous means the use of intellectual property by one person, does not cause rivalry

जे काही आहे त्यात जर असेल तरच करू शकता. तर, दुसरी प्रत बनवण्याची किंमत काहीच नाही. म्हणूनच, ही बौद्धिक संपदा अधिकार अजून

or does not take away the enjoyment of the same intellectual property by another person.

एक वैशिष्ट्य आहे - पहिली प्रत काढणे अवघड आहे, परंतु एकदा पहिली प्रत काढली

Now, to understand non-rivalrous nature of intellectual property, let us imagine empty

की ती सहजपणे प्रत बनवता येण्यासारखी आहे. आता, हे पुस्तकांसाठी देखील खरे आहे. पुस्तके लिहू शकतात, एखाद्या लेखकाने पुस्तक लिहायला वर्षे लागू शकतो, हे पुस्तक स्कॅन(scan)

room; an empty which is in the size of a normal class room; you just imagine an empty room;

करण्यासाठी जास्त वेळ घेत नाही आणि मेधेमध्ये कुठेतरी संपूर्ण पायरेटेड(pirated) बुकची प्रत टाकतात. त्याचप्रमाणे सिनेमा(cinema)

and imagine that you own this empty room; you have complete power over this empty room.

पूर्ण करण्यासाठी काही महिने किंवा वर्षे लागतील, परंतु थिएटरमध्ये(theater) चित्रपटांच्या स्क्रिनींगच्या(screening) काही दिवसांतच आम्ही

Now, if there is a entrepreneurial spirit in you, and you want to make some money with

पायरेटेड(pirated) आवृत्त्या सतत ऐकत आहोत. या सर्व गोष्टी आम्हाला सांगतात, की बौद्धिक संपत्ती निर्माण करणे कठिण असले तरी ते प्रतिकृती

this room, there are multiple ways in which you can use this room to make money.

तयार करणे सोपे आहे. आता हे दुसरे एक वैशिष्ट्य

You could rent this room out for a couple of people to sleep, you can have some bunker

आहे, की ते सहजपणे पुन: प्रस्तुत केले जाऊ शकते. अजून एक वैशिष्ट्य जे सामान्य नाही, परंतु तरीही ती एक विशेषता आहे,

beds, and you can make some money out of it.

हे सत्य आहे की बौद्धिक संपत्ती निर्माण

And if you want to stretch it a bit more further, you can convert the room into a classroom,

करण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक आहे. आम्ही म्हटल्याप्रमाणे, त्यात बौद्धिक प्रयत्नांचा समावेश आहे, परंतु आजच्या जगात आधुनिक

by which you can make more people sit than to sleep, and you can make some more money

जगात, काहीवेळा हा प्रयत्न शोध आणि विकासातून येतो, काहीवेळा. आणि काहीवेळा,

or you can change your enterprise into a different one.

बौद्धिक संपत्ती अधिकार तयार करण्यासाठी अनेक लोक एकत्र येत असतात, विशेषत: जेव्हा

Now, if you get more enterprising, and if you want to get in more people into it, you

आम्ही आविष्काराबद्दल बोलतो, आणि आज, ज्यावेळेस एक आविष्कार त्याच्या गॅरेजमध्ये असू शकतो

can remove all furniture and make it into a place where people come and generally socialize

आणि काहीतरी नवीन बनू शकतो आज, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान अशा पातळीपर्यंत प्रगतीपथावर आहे की बहुतेक शोध - आणि हे विज्ञान आणि

with each other for whatever reason - they could eat, they could talk to each other,

तंत्रज्ञानातील शैक्षणिक लेखनबद्दल देखील खरे आहे- बहुतेक वेळा ते सहलेखक असतात;

and if you really want to stretch this forward, you could have some kind of a party where

आम्ही एका क्वचित व्यक्तीद्वारे लिहिलेले कागद फार क्वचितच सापडतील. तर, पेटंटिंगसाठीही हे खरे आहे. बर्याचशा पेटंट समूह प्रयत्नांमुळे

people don’t mind being at close proximity with each other.

वेगवेगळ्या देशांमध्ये पसरलेल्या संघांद्वारे

Now, these are things which you could do to use or maximize the use of your real property

काही वेळा प्रयत्न केले जातात आणि त्यांनी आपले प्रयत्न एकत्रित केले आणि ते एका नव्या शोधासह तयार झाले. तर, ते गट प्रयत्न

- which is your room.

आहेत तर, चौथ्या मुद्द्याचा अर्थ असा आहे की या

Now, at best and depending on the tolerance level of people, you could cramp in close

अधिकारांची निर्मिती करण्यासाठी बौद्धिक प्रयत्नाची आवश्यकता आहे. तर, ते मनाची निर्मिती आहेत, परंतु हे अधिकार तयार करण्यासाठी

to hundred people into that room; yes, it gets tough, the air gets hot, ventilation

त्यांना आवश्यक आहे. बौद्धिक संपत्तीच्या स्वरूपातील मूळ गुणधर्म म्हणजे हे अधिकार एकदाच तयार केल्यावर ते मौल्यवान असतात;

becomes a problem, but still if people’s tolerance limit is high, you may be able to

व्यापार आणि व्यवसायांमध्ये हे अधिकार वापरले जाऊ शकतात असे व्यावसायिक मूल्य किंवा वस्तुस्थिती

push in hundred people into a room of a average size.

आहे कारण त्यांना मौल्यवान वाटते. म्हणून, त्यांना अंमलात आणण्याची

Now, if you try to put 500 people into that room, they could be police at your door step,

क्षमता आहे; ते नोंदणीकृत केले जाऊ शकतात; त्यांना डुप्लीकेट करणे शक्य आहे, अनेक संख्येत पुनरुत्पादित केले जाते; त्यामध्ये

because that’s simply not possible.

त्यांना तयार करण्याचा प्रयत्न असतो- एक

So, that tells us real property has it is limits on enjoyment.

सर्जनशील प्रयत्न, कधी कधी बर्याच लोकांनी एकत्र ठेवले; आणि त्याच्याकडे व्यावसायिक मूल्य आहे. आता हे पाच गुण आहेत जे आम्ही

These limits are not there when it comes to intellectual property rights.

बाहेर काढण्याचे प्रयत्न केले आहेत

Imagine a bestselling book, how many people can read that book at one time, yes, the person

जे बौद्धिक संपत्तीचे स्वरूप स्पष्ट करतात. बौद्धिक संपत्ती समजावण्यासाठी अर्थशास्त्राने आणखी दोन संज्ञा वापरल्या आहेत. ते

who is reading it, another person who sitting next to the person is also reading it, yes;

म्हणतात की बौद्धिक मालमत्ता प्रती द्वंदवी नसून ती वगळता न येण्यासारखी आहे. प्रतिद्वंद्वी नसणे म्हणजे बौद्धिक संपत्तीचा वापर जर

they could be a group of people around that person; say, it’s a new book which has been

एक व्यक्ती करत असेल , तर तेथे प्रतिस्पर्धीपणाचे कारण नसते किंवा त्याच बौद्धिक संपत्तीचा

released for the first time, somebody stood in the queue for twelve hours and got the

आनंद दुसर्या व्यक्तीचा आनंद हिरावून घेत

book; assume it is a very, very popular book; you could have a group of friends would do

नाही. आता, बौद्धिक संपत्तीचा गैरवापरशील स्वभाव समजण्यासाठी, आपण रिक्त खोलीची कल्पना करूया; एक सामान्य वर्ग खोलीच्या

not mind being pushed around looking into the page and reading it.

आकारात असलेली रिकामी जागा; आपण फक्त रिक्त खोलीची कल्पना करतो; आणि कल्पना करा की

If you are more creative, you could scan the page, and put it on a computer screen or project

हे रिकामे खोली आहे; या रिकाम्या जागेवर आपल्याकडे पूर्ण ताकद आहे. आता, जर तुमच्यामध्ये एखादा उद्यमशीलता असेल

it on a computer screen, and a whole lot of people can read it.

आणि आपण या खोलीत काही पैसे कमवू इच्छित असाल तर आपण पैसे कमविण्यासाठी या

If you can even stretch it further, you could scan the page, put it on cloud, and anybody

खोलीचा उपयोग करु शकता असे अनेक मार्ग

who has access to that document could see it, and that could run into millions or as

आहेत. काही लोकांना झोपण्यासाठी आपण या खोलीत भाडय़ू शकता, काही बंकर बेड असू शकतात आणि आपण त्यातून काही पैसे

many devices you have you could see that.

कमावू शकता. आणि जर तुम्हाला आणखी थोडा

So, this is a trait of intellectual property which distinguishes it from real property.

पुढे जायचे असेल तर तुम्ही कक्षाला कक्षामध्ये रुपांतरीत करू शकता, ज्याद्वारे तुम्ही अधिक लोक झोपू शकत बसू शकता,

Real property has limits in enjoyment; there are no limits in enjoying an intellectual

आणि तुम्ही काही अधिक पैसे कमवू शकता किंवा तुम्ही तुमचा एंटरप्राइज(enterprise) एका वेगळ्या पद्धतीने बदलू शकता. . आता, जर

property right. This is what we mean by non-rivalrous - use by one does not take away the enjoyment by

तुम्हाला अधिक उद्युक्त मिळाले आणि जर तुम्हाला त्यात जास्तीत जास्त लोकांमध्ये जायचे असेल, तर तुम्ही सर्व सामान काढू शकता

another.

आणि ते त्या ठिकाणी बनवू शकता जेथे लोक

So, all the people who crowded around a person who bought a copy of a bestselling book equally

येतात आणि सामान्यत: जे काही कारणास्तव एकमेकांशी सामाईक करतात - ते खाऊ शकतात,

enjoy the intellectual property right.

ते एकमेकांशी बोला, आणि जर तुम्हाला

They were able to use it without affecting the right or without affecting the enjoyment

खरोखर हे पुढे जायचे असेल, तर तुम्ही अशा प्रकारचे पक्ष असू शकता जिथे लोक एकमेकांच्या नजीक जात नाहीत. आता, या गोष्टी आपण आपल्या

quotient of the other person to use it at the same time, which would had been different

वास्तविक मालमत्तेचा वापर करण्यासाठी किंवा जास्तीत जास्त करण्यासाठी करू शकता

if people were crammed into a room; there are limits to which people can use a room,

- जे आपली खोली आहे आता, सर्वोत्तम आणि लोकांच्या सहनशीलतेच्या पातळीवर अवलंबून, आपण त्या शेजारी जवळ जवळ शंभर लोकांना

whereas there are no limits to how an intellectual property can be used.

तडा जाऊ शकतो; होय, हे अवघड जाते, हवा

So, this is what is referred as the non-rivalrous nature of intellectual property.

गरम होते, वायुवीजन एक समस्या बनते, परंतु लोक सहिष्णुता मर्यादा उच्च असला तरीही आपण शंभर लोकांना सरासरी आकाराच्या

Intellectual property also becomes non-excludable; this is another trait which it has - it is

एका खोलीत ढकलू शकता. आता, जर आपण त्या खोलीत

non-excludable.

500 लोकांना टाकण्याचा प्रयत्न केला तर

The fact that the intellectual property can be used by some, you cannot stop others from

ते आपल्या दरवाजाच्या पायऱ्यांवर पोलिस असतील, कारण हे शक्य नाही. तर, जे आपल्याला

using it.

खरं संपत्ती सांगते ते आनंदावर मर्यादा

For instance, somebody scans the book and chooses to put it on a live telecast, on youtube.

आहे. बौद्धिक मालमत्ता अधिकारांच्या बाबतीत ही मर्यादा नसतात. एक बेस्ट बुकची कल्पना करा, किती लोक एकाच वेळी ते पुस्तक वाचू

So, what he is doing is, he is just holding a page, and giving sufficient time for people

शकतात, होय, ती व्यक्ती वाचत आहे, ती व्यक्ती ज्या व्यक्तीसमोर बसत असेल ती सुद्धा

to read the page, then he is moving to the next page and he is just holding it in front

ती वाचत आहे होय; ते त्या व्यक्तीभोवती

of a camera, and he is live streaming this on youtube.

लोकांचे एक समूह असू शकतात; म्हणा, हे एक नवीन पुस्तक आहे जे पहिल्यांदा

So, the book is available for live viewing for any number of people.

प्रकाशीत झाले आहे, कोणीतरी बारा तासांपर्यंत रांगेत उभा आहे आणि पुस्तक आला; असे गृहित

Now, the fact that he has already put it on youtube, there is no way you can exclude a

धरू की हा एक अतिशय लोकप्रिय पुस्तक आहे; आपण असे समजू शकता की तुमचे काही

person who has got access to youtube from enjoying it.

मित्र पृष्ठावर शोध घेण्याकडे ढकलले जात नाहीत आणि ते वाचून दाखविणार नाहीत.

So, there is once it is put in a way in which others can see it, there is no way you can

आपण अधिक सर्जनशील असल्यास, आपण पृष्ठ स्कॅन करू शकता आणि ते एका संगणकाच्या स्क्रीनवर ठेवू शकता किंवा ते एका संगणकाच्या

stop others from or exclude others.

स्क्रीनवर लिहू शकता आणि बरेच लोक हे वाचू

So, this is again a trait which intellectual property enjoys.

शकतात. जर तुम्ही ते आणखी पुढेही काढू

Once a medicine, say it’s a lifesaving medicine, is out in the market, it possible for the

शकता, तर तुम्ही पृष्ठ स्कॅन करू शकता, ते मेघ वर ठेवू शकता आणि त्या कागदपत्रांकडे

competitors of the manufacturer – who ever manufactured this medicine - to take the medicine,

प्रवेश असलेल्या कोणासही ते पाहू शकतील आणि ते लाखो किंवा त्यापेक्षा जास्त उपकरणांवर चालत असतील तर ते

analyze it, and even without going back to the manufacturer, to create a copy of it.

तुम्ही पाहू शकता. म्हणून, हे बौद्धिक संपत्तीचे गुणधर्म आहे जे ते प्रत्यक्ष मालमत्तेपासून वेगळे करते. वास्तविक मालमत्तेच्या

So, once it is out, there is no way you can exclude people from taking effect of it or

आनंदात मर्यादा आहे; बौद्धिक संपत्ती अधिकारांचा आनंद घेण्यासाठी कोणतीही मर्यादा नाही. गैर-द्वैधानं याचा अर्थ असा आहे

in understanding how that particular thing was done.

- एकाचा वापर करून आनंद उपभोगू नये.

These two traits - non-rivalrous and non-excludable nature - is something that is shared by what

म्हणून, ज्या व्यक्तीने एक सर्वाधिक विक्री केलेल्या पुस्तकांची प्रत विकत घेतली त्या व्यक्तीभोवती गर्दी केली असेल

economists call public goods.

तर बौद्धिक संपत्तीचा आनंद तितकाच मनोरंजनाचा

Public goods, by definition, are non-excludable and non-rivalrous.

असेल. ते त्याच वेळी वापरण्यासाठी इतर व्यक्तीच्या आनंद वाटपावर कोणताही परिणाम न ठेवता त्याचा वापर करण्यास सक्षम होते, जे लोक एखाद्या खोलीत चिरडले असतील

For instance, national security; you cannot exclude people from national security; everybody

तर ते वेगळं असतं; तिथे मर्यादा आहेत ज्यायोगे लोक खोलीचा वापर करू शकतात, परंतु

gets it and you cannot specifically say that national security is only for few people,

बौद्धिक संपत्ती कशी वापरली जाऊ शकते याची मर्यादा नसतात. म्हणून, हे असे आहे

because if a country’s boundaries are bordered and everybody inside gets the benefits of

ज्याला बौद्धिक संपत्तीचा गैरवापर आहे असे म्हटले जाते. बौद्धिक संपत्ती देखील अकार्यान्वीत होते; हे आणखी एक वैशिष्ट्य आहे जे ते आहे - ते

it. Now, definition of intellectual property right.

वगळलेले नाही बौद्धिक मालमत्ता काही वापरली

There is no agreed definition of intellectual property right.

जाऊ शकते, आपण इतरांना ते वापरण्यापासून

We do not have an agreed definition, in fact, as I mentioned, if you look at a dictionary

थांबवू शकत नाही. उदाहरणार्थ, कोणीतरी पुस्तक स्कॅन करतो आणि युट्यूबवर थेट प्रसारण करण्यास निवडतो. तर, तो काय

meaning intellectual property rights can be defined as rights that protect applications

करीत आहे, तो फक्त एक पृष्ठ धारण करीत आहे, आणि लोकांना पृष्ठ वाचण्यासाठी

of ideas and information that are of commercial value - is one definition.

पुरेसा वेळ देत आहे, नंतर तो पुढच्या पृष्ठावर जात आहे आणि तो फक्त कॅमेरा

The rights that protect the products of creative labour – it’s another definition.

समोर धरून आहे आणि तो थेट आहे YouTube वर हे प्रवाहित करणे म्हणून, पुस्तक कितीही

You will find multiple definitions around this and some definitions would actually give

लोकांसाठी थेट पाहण्यासाठी उपलब्ध आहे. आता, आपण YouTube वर आधीपासूनच ठेवले आहे ही वस्तुस्थिती

you a list of things - it is more like a glossary/grocery list - a list of things that say that these

आहे की आपण ज्या व्यक्तीस YouTube चा आनंद घेत आहात अशा व्यक्तीला वगळण्याचा कोणताही मार्ग नाही.

are all intellectual property rights.

म्हणूनच, एकदा असे घडते ज्यास ते इतरांना

For instance, the WIPO, which stands for World Intellectual Property Organization, which

पाहू शकतात, आपण इतरांना रोखू शकत नाही किंवा इतरांना वगळू शकत नाही. म्हणून, हे पुन्हा

is an international organization under the United Nations, which deals with intellectual

एकदा एक बौद्धिक संपत्ती लाभते आहे. एकदा औषध तयार केले की म्हणावे की हे

property rights.

जीवनदायी औषध आहे, बाजारपेठेत आहे,

The WIPO has a definition on; it’s an expansive definition or which is more like a glossary/grocery

ते निर्मात्याच्या प्रतिस्पर्ध्यांसाठी - ज्याने हे औषध कधीही तयार केले आहे - औषधे घेणे, त्याचे विश्लेषण करणे आणि निर्माताकडे

list.

परत न जाता देखील तयार करणे त्याची

It includes many things under the ambit of intellectual property rights.

एक प्रत. म्हणून, एकदा बाहेर आल्यावर, आपण

It talks about the things on which the rights are manifested and it also talks about the

लोकांना याचा वापर करण्यापासून किंवा त्या विशिष्ट गोष्टी कशा प्रकारे केल्या

actual rights.

गेल्या हे समजून घेण्यास वगळण्याचा कोणताही मार्ग नाही. हे दोन गुण – प्रतिद्वांद्वी

Now, you will find, in the WIPO’s definition, that they talk about patents, they talk about

नसणे आणि वगळू न शकणे - जे काही अर्थशास्त्रज्ञांना सार्वजनिक वस्तूंची नावे सामायिक करतात. सार्वजनिक वस्तू, परिभाषा द्वारे,

copyrights, they talk about trademarks, designs, and similar rights.

वगळलेले आणि बिगर प्रतिद्वांद्वी आहेत उदाहरणार्थ, राष्ट्रीय सुरक्षा; आपण राष्ट्रीय सुरक्षेपासून वंचित करू शकत नाही; प्रत्येकास हे मिळते आणि तुम्ही विशिष्ट

The problem with the WIPO’s definition is it does not take care of the new and emerging

म्हणू शकत नाही की राष्ट्रीय सुरक्षा केवळ काही लोकांसाठी आहे, कारण जर देशाची सीमांची सीमा आहे आणि त्यातील प्रत्येकजण

intellectual property rights.

त्याचा फायदा मिळवतो. आता बौद्धिक संपत्तीची

There are some intellectual property rights that are emerging as we speak, it does not

व्याख्या बौद्धिक संपत्ती अधिकारांची कोणतीही मान्य व्याख्या नाही. खरंतर, मी नमूद

take that into factor.

केल्यानुसार एका मान्य परिभाषाची

Secondly, there is no yard stick by which you can understand intellectual property rights;

आवश्यकता नाही, जर आपण शब्दकोशात बौद्धिक संपत्ती अधिकारांचा अर्थ समजून घेतला

it’s simply not there.

तर असे अधिकार म्हणून परिभाषित केले जाऊ

So, we could come up with the definition of intellectual property right either as rights

शकतात की व्यावसायिक कल्पना असलेल्या कल्पना आणि माहितीचे अनुप्रयोग सुरक्षित

which belong to a particular nature, which protects creative and intellectual products

ठेवतात - ही एक व्याख्या आहे. सृजनशील कामगारांच्या वस्तूंचे संरक्षण करणारे अधिकार - ही एक दुसरी व्याख्या आहे आपण याभोवती

that come out of human labor or you could have a list of things on which a an intellectual

एकापेक्षा जास्त परिभाषा शोधू शकाल आणि काही परिभाषा आपल्याला वास्तविक गोष्टींची सूची देईल - हे शब्दकोशातील / किरानाच्या यादीत अधिक आहे - अशा सर्व

property right may manifest, and so, the WIPO’s definition is a definition which is an inclusive

गोष्टी आहेत ज्या म्हणतात की हे सर्व बौद्धिक संपत्ती अधिकार आहेत उदाहरणार्थ, जागतिक बौद्धिक संपदा संघटना असलेल्या

list, and they could be new things that come into the list, but the WIPO definition does

डब्लूआयपीओ(WIPO), जे संयुक्त राष्ट्रा अंतर्गत एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे, जो बौद्धिक

not offer, apart from referring to it as products of creative labor, it does not give us anything

संपत्ती अधिकारांशी संबंधित आहे. डब्ल्यूआईपीओ(WIPO), वर एक व्याख्या आहे; ती एक विस्तृत परिभाषा आहे किंवा जी शब्दकोशातील / किरकोळ यादीप्रमाणे

more for us to have a uniform definition for defining intellectual property rights.

आहे. यात बौद्धिक संपत्ती अधिकारांच्या कक्षेत अनेक गोष्टींचा समावेश आहे. हे त्या

Types of intellectual property rights.

गोष्टींबद्दल सांगते की ज्या अधिकारांवर प्रगट होत आहे आणि ते प्रत्यक्ष हक्कांविषयी

Intellectual property rights, there are many different varieties of intellectual property

देखील बोलतो. आता, आपण डब्लूआईपीओच्या व्याख्येनुसार, ते पेटंटबद्दल चर्चा करतील, ते कॉपीराइटचे बोलतात, ते ट्रेडमार्क,

rights, and they are distinguished by the nature of the product on which they manifest

डिझाइन आणि तत्सम अधिकारांबद्दल बोलतात. डब्लूआयपीओच्या व्याख्येमध्ये समस्या ही आहे की नवीन आणि उदयोन्मुख बौद्धिक संपत्ती अधिकारांची काळजी घेतली जात

नाही. आम्ही बोलतो त्याप्रमाणे काही

or the end products that comes out of human creative effort.

बौद्धिक संपत्ती अधिकार आहेत, ते त्यास

When we peg the definition of intellectual property right human creative labor, that

फॅक्टर(factor) मध्ये घेत नाहीत. दुसरं म्हणजे, एकही आडवाठी नाही ज्याद्वारे आपण बौद्धिक संपत्ती अधिकार समजू शकतो;

itself creates some problems, because we have today something called geographical indications

तो फक्त तेथे नाही तर, बौद्धिक संपत्तीची व्याख्या म्हणजे एका विशिष्ट स्वरूपाचे हक्क म्हणूनच आपण करू शकू, जे मानवी

where no human creative effort is technically involved; but nevertheless, when we talk about,

श्रम बाहेर येणारे सर्जनशील आणि बौद्धिक उत्पादने यांचे संरक्षण करते किंवा अशा गोष्टींची

when we put the emphasis on human creative labor, we are referring to the origin of intellectual

यादी असू शकते ज्यावर बौद्धिक संपदा अधिकार आहे प्रकटीकरण होऊ शकते, आणि म्हणून, डब्ल्यूआईपीओची(WIPO), परिभाषा म्हणजे एक समावेशक यादी आहे, आणि ती यादीमध्ये

property, because intellectual property originated through copyrights and patents, that was the

आल्या त्या नवीन गोष्टी असू शकतात परंतु डब्ल्यूआयपीओ(WIPO), परिभाषा त्यास सर्जनशील मजेशीर उत्पादनांचा उल्लेख न करता देत

two initial rights that emerged.

नाही, ती बौद्धिक संपत्ती अधिकारांची

So, there are different types and each type refers to a different category of products.

परिभाषा आमच्यासाठी एकसमान परिभाषा असणे आम्हाला अधिक काही देत नाही. बौद्धिक संपत्ती अधिकारांच्या प्रकार बौद्धिक संपत्ती अधिकार, बौद्धिक संपत्ती अधिकारांची

अनेक भिन्न प्रकारे आहेत, आणि त्या उत्पादनाची

Patents are used for protecting inventions and when we talk about inventions, we are

स्वभाव त्यानुसार ओळखली जातात जिच्यावर ते प्रकट करतात किंवा मानवी क्रिएटिव्ह प्रयत्नांतून मिळणारे शेवटचे उत्पादन. जेव्हा आपण बौद्धिक संपत्तीची व्याख्या

referring to technological inventions.

मानवीय सृजनशीलतेला परिभाषित करतो, तेव्हा स्वतःच काही समस्या निर्माण होतात कारण

Copyrights - Copyrights are used to protect literary and creative works, literary artistic

आजच भौगोलिक संकेत आहेत ज्यामध्ये मानवीय प्रयत्न शक्य नाही. परंतु जेव्हा आपण बोलतो तेव्हा जेव्हा आपण मानव निर्मित कामावर भर देतो, तेव्हा आम्ही बौद्धिक संपत्तीचे

works, sound tracks, videos, cinematography, computer programs, and a whole lot of things.

मूळ संदर्भ देत आहोत कारण बौद्धिक संपत्तीची कॉपीराइट आणि पेटंटद्वारे जन्मलेली ती दोन प्रारंभिक हक्क उदयास आली होती. तर, विविध

Designs - Designs are used to protect what can we distinguished by the eye.

प्रकारचे प्रकार आहेत आणि प्रत्येक प्रकारच्या उत्पादनांची भिन्न श्रेणी दर्शविली जाते. पेटंट्सचा वापर आवरणाच्या संरक्षणासाठी आणि जेव्हा आम्ही आविष्कारांबद्दल

For instance, the law of designs is different from the law of patents, because designs are

बोलतो तेव्हा वापरतो, आम्ही तांत्रिक शोधांचा संदर्भ घेत आहोत. कॉपिराइट्स(copyrights) - साहित्यिक व सर्जनशील कृती, साहित्यिक कलात्मक कामे, ध्वनी

not used to protect something that is functional; designs are used to protect something that

ट्रॅक्स(tracks), व्हिडिओ(video), सिनेमॅटोग्राफी(cinematographi), कॉम्प्यूटर प्रोग्रॅम्स(computer Programs) आणि सर्व गोष्टी भरपूर ठेवण्यासाठी कॉपिराइट्सचा वापर

appeals to the eye, something that is visually appealing to the eye, but does not have a

केला जातो. डिझाइन्स(designs) - डिझाइन्स(designs)चा वापर आपण डोळ्यांनी काय ओळखू शकतो याचे

function behind it.

संरक्षण करण्यासाठी वापरले जातात. उदाहरणार्थ, डिपार्टमेंटचे (departments)नियम पेटंटच्या कायद्यापेक्षा

Trademarks.

वेगळे आहेत कारण डिझाइनचा(designs) वापर

Trademarks are used to protect words, symbols that can be attributed to trade.

काही कार्यात्मक नसल्याबद्दल केला जातो. डोळ्यांना आकर्षित करणारे काहीतरी डोळ्यांसाठी आकर्षक दिसणारे डिझाईन्स(designs)

Geographical indications can be used to indicate the origin of certain goods.

वापरले जातात, पण त्यामागे फंक्शन नाही. ट्रेडमार्क:(trademark) ट्रेडमार्कचा trademark) वापर शब्दांचे संरक्षण करण्यासाठी केला जातो, ते चिन्ह जे व्यापाराला श्रेय

Trade secretes can be used to protect information relating to trade, which the owner of the

दिले जाऊ शकतात. भौगोलिक संकेत विशिष्ट माल उगम सूचित करण्यासाठी वापरल्या जाऊ शकतात. व्यापाराशी संबंधित गोपनीय माहिती व्यापाराशी

information wants to keep as a secret, and there are other intellectual property rights,

संबंधित माहिती संरक्षित करण्यासाठी वापरली जाऊ शकते, ज्या माहितीचा मालक गुप्त म्हणून ठेवू इच्छित आहे आणि इतर बौद्धिक

which we will discuss in some detail as we go by.

संपत्ती अधिकार आहेत, ज्याद्वारे आपण जाणा-या तपशिलात चर्चा करू.