How Old School Floppy Drives Worked The 8-Bit Guy Polish Dutch

How Old School Floppy Drives WorkedYouTube↗ IA↗(long shot)
Education 2.3M views 43.4K likes 821 dislikes 17 Jul 2016 Show Contributors 12

The 8-Bit Guy 1.5M subscribers United States YouTube↗

Contributed subtitles

English OPGuyK

Xilog

Italian Logistics Analytics

ThePierlux

Dutch Tech&Music

Polish Sebatom_12

Romanian The Almighty Start Button

Portuguese (Brazil) TrialEchidna

Chinese (Taiwan) XiaoLi Translation

李彥興

Spanish (Latin America) Abdy Franco

Chinese (China) Wenting Channel

W poprzednim odcinku rozmawialiśmy o magnetofonach. Jeśli jeszcze go nie oglądaliście, sugeruję

In de vorige aflevering hebben we het over de cassette drives gehad, als je dat nog niet gezien hebt raad ik je

żebyście obejrzeli go najpierw, jako że przygotowuje do omówienia stacji dyskietek.

het aan om dat eerst te kijken, omdat het een goed overloopt naar de floppy. LGR: Ahh! Ik vind het geweldig

-Kocham dyskietki! Nieważne czy ośmiocalowe, 5 1/4 calowe, trzy i pół calowe,

om over floppy schijfjes te praten! Dit is het ding: 't Kan me niet schelen of ze 8 inch, 5,25

Amstradowe trzycalowe czy inne dziwne rzeczy pomiędzy.

inch, 3,5 inch, 3 inch Amstrad floppies, of iets anders is.

Kocham je zbierać, czuć, patrzeć na nie.

Voor over de hele wereld hou ik ervan om ze te verzamelen, ze aan te raken, en ze te

Dyskietki są dla mnie o wiele bardziej interesujące niż jakiekolwiek inne stare nośniki danych.

bekijken. Floppy schijfjes zijn véél interessanter dan zowat alle andere oude opslag formaten.

Technicznie rzecz biorąc, dyskietki były w użyciu od roku 1971,

8BG: Technisch gezien werden floppy drives al gebruikt sinds 1971 in the zakenmarkt,

zazwyczaj w formie tych wielkich ośmiocalowych dysków. Były ogromne, i możecie

gebruikelijk in de vorm van deze grote 8 inch schijven. Ze waren erg groot, en je kan

zobaczyć, czemu zawdzięczają nazwę "miękki" dysk. Prawdopodobnie najbardziej znane

zien waarom ze de naam "floppy" schijf kregen. Ze zijn waarschijnlijk het meest bekend van de

są z filmu "Gry Wojenne" z 1983 roku. Co ciekawe, w '83 nikt już nie używał dyskietek ośmiocalowych.

film "WarGames", uit 1983. Maar interessant genoeg werden 8 inch schijfjes niet meer gebruikt

Nie znaczy to jednak, że film kłamie. Po prostu mogło być tak, że jego rodzice dali

in 1983. Maar, dat betekent niet per se dat de film fout zat. Het zou kunnen zijn

mu pięcioletni komputer, co jak sądzę, może być prawdopodobne.

dat hij een 5 jaar oude computer van zijn ouders had gekregen, wat niet onredelijk is, vind ik.

Prawdę mówiąc, komputer którego ja używam na co dzień ma pięć lat,więc nie mam z tym żadnego problemu.

In feite is de computer die ik dagelijks gebruik ook 5 jaar oud, dus er is niets verkeerds mee.

Według Futuramy, w przyszłości bedzięmy używać dyskietek do nagrywania filmów. "Zobaczmy co robiłeś zeszłej nocy, gdy spałem."

En, volgens Futurama, gebruiken we deze schijven in de toekomst om video opnames te maken.

Jednak to dyskietki 5,25 cala są tymi, które większość ludzi rozpoznaje jako element komputerów domowych z lat 80-tych.

Maar de 5,25 inch floppy schijf is wat de meeste mensen zullen herkennen van de huis computers

Znacznie mniejszych od ośmiocalowych, lecz wciąż działających w ten sam sposób.

uit de jaren 80. Ze zijn veel kleiner dan de 8 inch schijven, maar werken in principe nog gewoon hetzelfde.

-Kiedy myślę o dyskietkach, mam na myśli te 5.25 calowe.

CGQ: Wanneer ik aan floppy schijfjes denk, denk ik aan de 5,25 inch

Kiedy używałem 3.5 calowych, posiadałem już dysk twardy,

floppies. Toen ik voor het eerst de 3,5 inch diskettes had, had ik al een harde schijf

więc dyskietki odgrywały nieco inną rolę w moim obcowaniu z komputerem. Jednak gdy używałem tych 5.25 calowych,

en speelden die schijfjes een soort van andere rol in mijn computer gebruik. Maar toen ik de

były to jedyne nośniki danych, jakie posiadałem.

5,25 inch schijfjes gebruikte, waren die de enige opslagmedium die ik had. 8BG: Laten we

Zobaczmy więc jak to działa. Po pierwsze, na zewnętrznej stronie mamy te nacięcia.

eens kijken hoe deze werken. Ten eerste heb je aan de buitenkant deze inkepingen.

Miały one ograniczyć do minimum jakiekolwiek zgięcia w polu odczytu.

Het nut ervan is om het verbuigen van de schijf rond het data gebied te minimaliseren

To jest czujnik ścieżki, który był monitorowany przez sensor, aby napęd wiedział jak obrócony

Dit is het index gaatje, die door een sensor werd gecontroleerd zodat de drive precies wist

jest dysk, jednak nie wszystkie napędy go używały. To jest

waar de schijf was, qua rotatie, maar niet alle drives maakten hier gebruik van Dit

nacięcie blokady zapisu. Było ono sprawdzane przez czujnik, i jeśli było ono otwarte,

is de schrijfprotectie inkeping. Een sensor controleerde deze inkeping, en werd deze gevonden,

napęd wiedział że może zapisać dane na dysku. Jeśli chcieliście chronić swoje dane,

wist de drive dat het oké was om de schijf te beschrijven. Wou je je data beschermen, kon

mogliście zakleić to miejsce taśmą, wtedy napęd nie zezwalał

je een sticker of een stukje tape er over heen plakken zodat de drive het niet zou toestaan dat er iets

na zapis czy modyfikację dysku. A jako że nie było dobrym pomysłem zostawiać tę

op de schijf werd geschreven of bewerkt. En omdat het niet een goed idee was om dit gedeelte

część nieosłoniętą, chroniło się je przez trzymanie w papierowych kopertach.

open te laten, werd er een papieren hoesje gebruikt om de schijf te beschermen. Laten

Spójrzmy do środka by zobaczyć jak to działa. Materiał magnetyczny jest bardzo podobny

we een kijkje van binnen nemen en zien hoe alles werkt. Het magnetische materiaal lijkt erg op het

do tego z kaset magnetofonowych czy kaset VHS. Jest tylko okrągły

materiaal wat je vindt in een cassette- of videoband. Het is alleen rond,

i trochę bardziej sztywny. Ta część dysku była używana do właściwego przechowywania danych.

en wat minder flexibel. Dit deel van de schijf werd dus gebruikt voor het opslaan van data. Nu zul je

Nigdy nie zobaczycie samych danych na dysku, ale gdybyście mogli, wyglądałoby to tak.

nooit met het blote oog de data op de schijf kunnen zien, maar als je dat wel zou kunnen, zou het er zo

Pamiętajcie, że typowy dysk miał 40 ścieżek, zaczynając od zewnętrznej krawędzi, czyli ścieżki pierwszej

uitzien. Hou wel in gedachte dat de gemiddelde schijf 40 banen had, beginnend aan de uiterste einde voor baan 1

aż do wewnętrznej krawędzi czyli ścieżki czterdziestej. Wewnątrz stacji dyskietek, silnik krokowy

en helemaal tot het binnenste einde voor baan 40. In de disk drive zit een stappenmotor

sterował głowicą odczytu do przodu i do tyłu aby uzyskać dostęp do różnych ścieżek.

die werd gebruikt om de leeskop heen en weer te bewegen om de verschillende banen te lezen. Nu hadden

Niektóre ze stacji posiadały czujniki położenia głowicy odczytu, ale część nie.

sommige drives sensors om te zien waar de leeskop was, maar andere hadden deze weer niet.

Na pewno zauważyliście że po uruchomieniu Apple'a II, stacja dyskietek

Misschien heb je wel eens gemerkt dat als je een Apple II computer aan zet, de disk drives altijd

zawsze wydaje ten odgłos stukania. Jako że nie posiada ona czujnika położenia,

zo'n tikkend geluid maken. Wat er in werkelijkheid gebeurt, is dat de drive eerst wordt

kompletnie nie ma ona pojęcia gdzie jest głowica. Aby sobie z tym poradzić,

aangezet, omdat het geen sensor en dus geen idee waar de leeskop is. Dus,

po prostu wysyła ona czterdziestokrotnie polecenie cofnięcia głowicy

de manier om hieromheen te komen, was dat ze gewoon een commando gaven om de kop naar het einde van

aby mieć pewność że znajdzie się ona z powrotem na ścieżce pierwszej.

baan 1 te sturen, en dat 40 keer achter elkaar te doen, zodat de kop sowieso weer op baan 1 terecht komt.

Gdy już się tam znajdzie, nie może się cofnąć już dalej, więc każda kolejna próba

Zodra dat de leeskop op baan 1 komt, kan het niet verder, en dus maakt elke volgende poging

powoduje to stuknięcie. Spełniało to jednak swoje zadanie i mieliście pewność że głowica zawsze znajdzie się

een tikkend geluid. Het werkt wel, desalniettemin, en zorgt er voor dat de kop altijd bij

na ścieżce pierwszej. Napędy Commodore'a wydawały te same dźwięki gdy występował błąd odczytu

baan 1 begint. Commodore drives staan er bekend om hetzelfde geluid te maken wanneer er een leesfout

lub podczas formatowania dyskietki. Przyjrzyjmy się bliżej jak dane są przechowywane na dysku.

voorkomt, of bij het formatteren van een schijf. Nu kijken we wat verder om te zien hoe de data

Żeby pomóc sobie odszukać pliki przechowywane na dyskietce, komputer dzieli ją na sektory. Są one określane

op de schijf wordt opgeslagen. Om uit te vinden waar de bestanden op de schijf zijn opgeslagen, deelt de computer het op in sectors. Deze sectors zijn volledig gedefinieerd

przez oprogramowanie, które może różnić się w zależności od komputera.

door software, en er kunnen dus grote verschillen tussen computers zitten. Dit is een

Oto format ośmiosektorowy, typowy dla komputerów IBM. Jeśli zażyczyłeś sobie ścieżkę 16 z sektora pierwszego,

8 sector formaat, typisch voor de IBM PC. Dus als je vroeg voor baan 16, sector één, zou je

komputer będzie czytał dane z tego miejsca. A gdybyście mogli zobaczyć bity danych,

dit gebied lezen. En als je de stukjes data zou kunnen zien,

wyglądałoby to tak. Każda kropka to 1, a puste miejsce to 0.

zou het er zo uitzien. Elk puntje staat voor een 1 en elk leeg gebied staat voor

Zapewne zauważyliście że sektor na ścieżce 40 jest o wiele mniejszy

een 0. Nu zul je gemerkt hebben dat een sector op baan 40 veel kleiner is

niż sektor na ścieżce pierwszej. Mimo to, w tym formacie przechowywały one taką samą ilość danych,

dan een sector op baan 1. En toch slaan ze beide dezelfde hoeveelheid data op in dit format. Maar,

Inni producenci poradzili sobie z tym inaczej. Dla przykładu, Commodore używało 21 sektorów

andere bedrijven gingen hier anders mee om. Commodore, bijvoorbeeld, gebruikte 21 sectors op

dla ścieżek zewnętrznych, potem 19, dalej 18, i w końcu 17 dla najbardziej wewnętrznych ścieżek.

de buitenste banen, dan 19 sectoren, dan 18, en dan 17 voor de binnenste banen. Zoals

Jak widzicie, to sprawiło że sektory mają podobny rozmiar, i pozwoliło na efektywniejsze

je kunt zien, maakt dit de sectoren allemaal even groot en maakt het dus efficiënter gebruik van de

wykorzystanie przestrzeni dyskowej. Commodore miało także kilka udziwnień, jak choćby wykorzystanie ścieżki osiemnastej wyłącznie

schijfruimte. Ook had Commodore een paar andere bijzonderheden, zoals baan 18 specifiek gebruiken voor

do adresowania. Format Commodore nie pozwalał również na użycie pięciu ostatnich ścieżek dyskietki,

de hoofdmap. Ook gebruikten standaard Commodore schijf formaten niet de laatste 5 banen

z powodu problemów z jakością we wczesnych stacjach. Było jednak możliwe użycie

op de schijf, door een paar kwaliteitsproblemen met vroege schijven. Maar, het was mogelijk

wszystkich ścieżek po sformatowaniu dyskietki. Być może teraz nieco łatwiej zrozumieć

om ze allemaal te gebruiken met een aangepast formaat. Misschien is het nu een beetje duidelijker

dlaczego komputery lat 80-tych różnych producentów nie czytały nawzajem swoich formatów,

waarom computers in de jaren 80 van verschillende merken elkaars schijf formaten niet

pomimo użycia tego samego nośnika fizycznego. Dla przykładu, Apple nie czytał

konden lezen, ondanks dat ze allemaal hetzelfde opslagmedium gebruikten. Dus een Apple kon bijvoorbeeld niet een

dyskietek sformatowanych w Commodorze. Niektóre z systemów, jak IBM, używały dyskietek dwustronnych.

Commodore geformatteerde schijf lezen. Sommige systemen, zoals IBM, gebruikten schijven met twee kanten.

Oznacza to, że stacja używa dwóch głowic, jednej na górze, drugiej na dole dysku.

Wat dat betekent is dat ze twee leeskoppen gebruikten, een boven en een beneden. Dus konden

Na pojedynczej dyskietce można więc było przechować dwa razy więcej danych.

ze twee keer zoveel data op een schijf opslaan, nou ja, een soort van. Want, op Commodore

W przypadku stacji Commodore'a i Apple'a, można było obrócić dyskietkę, aby użyć tylnej strony dyskietki.

en Apple drives, kon je de schijf omkeren en de andere kant van de schijf gebruiken.

Jest tylko jeden problem. Popatrzcie gdzie jest nacięcie ochrony zapisu. Jeśli obrócicie

Er is alleen een probleem. Zie je hoe de schrijfprotectie inkeping hier zit? Als je dus de schijf

dyskietkę, napęd pomyśli że jest ona chroniona przed zapisem i nic na niej

omdraait, denkt de drive dat de schijf schrijfprotectie heeft en zal je dus niets

nie zapiszecie. Jedynym wyjściem jest zrobić kolejne nacięcie. Były nawet sprzedawane

op de schijf laten schrijven. De oplossing is om nog een inkeping te maken. Vroeger maakten ze dan

narzędzia powstałe tylko w tym jednym celu. Ja jednak zazwyczaj wziąłbym po prostu

ook producten specifiek gemaakt om dit voor je toen. Maar ik nam gewoonlijk een andere schijf,

drugą dyskietkę i nożyk by wyciąć otwór. Teraz macie nacięcia po obu stronach,

en gebruikte een mesje om de inkeping uit te snijden. Nu had je dus een schrijfprotectie inkeping voor

więc możecie korzystać z pełnej pojemności dyskietki. Porozmawiajmy teraz o

beide kanten, en dus kon je de volledige ruimte op de schijf gebruiken. Laten we het nu hebben over de

samych mechanizmach. To jest pełnowymiarowa stacja używana przez

drive mechanismes zelf. Dit is een typisch volledige hoogte drive die werden

komputery IBM i Apple'a, a nawet Commodore w czasach, gdy produkowali jeszcze PET.

gebruikt door een IBM PC, een Apple, of zelfs een Commodore toen ze de

Parę lat później wszyscy przeszli na mniejsze mechanizmy. Popatrzcie na to.

PET maakten. Een paar jaar later was bijna iedereen overgegaan naar half hoogte mechanismes. Kijk eens

Widzicie o ile większa jest stacja Commodore w porównaniu do tej Apple'a?

naar dit. Zie je hoeveel groter een Commodore disk drive is vergeleken met een van Apple?

Czemu tak jest? Mianowicie, Commodore i Atari miały bardzo różne podejścia co do swoich kontrolerów dysków.

Waarom is dat zo? Nou, Commodore en Atari hadden een hele andere methode hoe hun drive controllers

Spójrzmy do wnętrza stacji Commodore 1541. Popatrzcie na tę wielką płytkę drukowaną.

werkten. Laten we een kijkje nemen aan de binnenkant van deze Commodore 1541. Moet je dit grote printplaat

Zaraz, a to co? Procesor 6502, taki sam jak używany w samym komputerze.

zien! Wacht, wat is dat? Een 6502 CPU, dezelfde die werd gebruikt in de computers zelf.

Tutaj mamy dwa kontrolery wejścia/wyjścia, również takie same jak w komputerze, oraz

En hier zien we twee I/O controllers, precies dezelfde die werden gebruikt in de computers, en

8 kilobajtów ROMu i 2 kilobajty RAMu. Tak więc na dobrą sprawę mamy tu spakowany cały komputer.

acht kilobytes ROM, en twee kilobytes RAM. Dus, het is in principe een complete

Pokażę wam coś. Ten mały program sprawia że stacja dyskietek

computer. Laat me dit demonstreren. Dit is een grappig programmaatje dat de disk drive

gra melodie. Dokonuje tego przez kontrolowanie mechanizmu krokowego głowicy i poruszanie nim do przodu

muziek laat spelen. Dit wordt gemaakt door de stappenmotor voor de kop te laten bewegen, waardoor

i do tyłu. Jednak co ciekawsze, jeśli teraz odłączę stację dyskietek od komputera,

het vibreert op verschillende toonhoogtes. Maar wat interessanter is, is dat je nu de drive kan ontkoppelen

dalej będzie ona robić to samo, jako że program jest wykonywany

van de computer en dat het door blijft gaan, omdat het programma

wewnętrznie w stacji. *GRAJĄCA STACJA DYSKIETEK* Tak więc czemu Commodore pakowało cały komputer do stacji byskietek?

door de drive zelf wordt uitgevoerd. Waarom stopte Commodore een volledige computer in hun disk

Cóż, sądzę że robili tak z powodu oszczędności. W ten sposób

drives? Nou, ik denk dat het waarschijnlijk werd gedaan om geld te besparen, omdat het niet meer nodig was

nie było konieczne montowanie kontrolera dysku wewnątrz komputera. No i wielu użytkowników kompów

om een disk drive controller in de computer zelf te stoppen. En veel computer gebruikers

było szczęśliwych z korzystania nie tyle stacji dyskietek, co magnetofonów.

waren tevreden zonder een disk drive, en gebruikten gewoon een cassette drive. Bij

W przypadku Atari czy Commodore, komputer nie wie nawet skąd nadsyłane są informacje.

een Atari of Commodore computer, weet de computer niet eens waar de data

Po prostu wysyła żądanie przez port szeregowy i pyta: "Szukam pliku

vandaan komt. Het geeft gewoon een verzoek door de seriële poort, en zegt "Ik zoek naar bestand

XYZ". Stacja sprawdzi dyskietkę i zobaczy czy go znajdzie. Jeśli tak, wyśle plik

XYZ." De drive zal de disk controleren en kijkt of het bestand er op staat. Zodra dat gebeurt, stuurt de drive

z powrotem do komputera. Apple robi coś zupełnie innego. Wysyła konkretne polecenie

het bestand terug naar de computer. Een Apple doet het anders. Het stuurt specifieke

do stacji, aby ruszyć głowicą, kręcić dyskiem, natomiast odczyt ścieżek i sektorów

commando's naar de disk drive, zoals het commando om de kop te bewegen en de schijf te laten draaien, en

jest zadaniem procesora. Możecie więc założyć, że stacje Commodore'a powinny być

ontcijferen van de banen en sectors wordt gedaan door de computer's CPU. Nu zou je denken dat de

znacznie szybsze od napędów Apple'a czy IBM-a, ponieważ posiadały

Commodore drives sneller zouden zijn, dan een Apple of IBM, omdat ze hun

własny procesor. Cóż, nie do końca tak było, a żeby lepiej to zrozumieć

eigen processor aan boord hebben. Nou, dat kwam niet uit, en om dat te begrijpen

cofnąć się aż do Commodore PET. Stacje dyskietek dedykowane PET były ogromne,

moeten we terug gaan naar de Commodore PET De PET disk drives waren gigantisch,

jednak również całkiem szybkie, gdyż używały interfejsu równoległego IEEE-488.

maar redelijk snel omdat ze de IEEE-488 parallelle interface gebruikten, Het was een

Była to 24 pinowa wtyczka zawierająca 8 pinów dla równoległego przesyłu danych.

24-pin connector en had 8 pins for parallelle data transmissie. Toen Commodore met de VIC-20

Jednak parę lat później, z pojawieniem się Commodore VIC-20, przeszli na interfejs szeregowy, gdzie

uitkwam, een paar jaar later, besloten ze over te gaan naar een seriële interface waar

dane przesyłane były bit po bicie. To niekoniecznie miał być problem, jako że miały

data bit voor bit werd verstuurd. Dit was op zich geen probleem, want ze gingen

używać rejestru przesuwającego, mającego się tym zajmować na poziomie sprzętowym.

een hardware shift register gebruiken, wat op een hardware niveau hiermee zou omgaan.

Jednakowoż, sprzęt był wadliwy, a data wydania była blisko, tak więc

Maar, de hardware werkte niet goed en de deadline was bijna af, dus moesten

po prostu wyrzucili "przesuwacza" i zamiast tego zaprogramowali procesor

ze de shift register laten voor wat het was en in plaats daarvan programmeerden ze de computer's CPU om

aby precyzyjnie adresował linijki danych, co było diabelnie powolne. Nawet nie użyli

de data lijn direct te adresseren, en dat was best verdomd traag. En ze gebruikten niet eens

możliwie najbardziej wydajnej rutyny. Ale, tak to się dzieje, kiedy próbujesz wcisnąć

de meest efficiënte manier mogelijk. Maar, dat is wat er gebeurt wanneer

zmiany do produktu na ostatnią chwilę przed premierą. Jako że

je ontwerp veranderingen van een product op het laatste moment doordouwt voor het product uitkomt.

VIC-20 miał tylko 5 kilobajtów RAMu, nie znaczyło to tak wiele. Ale wkrótce wyszedł C64

Maar de VIC-20 had maar 5k RAM, dus maakte het niet echt uit. Maar de C64 kwam hierna al snel uit

który miał znacznie więcej RAMu. Commodore chciało jednak zachować kompatybilność wsteczną z VIC-20

en had veel meer RAM. Maar, omdat ze terugwaartse compatibiliteit wouden behouden met de

co skutkowałe tym że było bardzo wolne. - Pamiętam swoje pierwsze odczucia po

disk drives voor de VIC-20, was het uiteindelijk erg traag. MVG: Ik kan me de eerste indruk herinneren

podłączeniu stacji i wczytaniu kilku gier, byłem bardzo, bardzo rozczarowany

toen ik de disk drive aansloot en een paar games laadde, ik was echt niet onder de indruk

szybkością stacji. Była identycznie, a czasem nawet wolniejsza od

van de snelheid van dit ding! Ik bedoel, dit ding was net zo langzaam, als het al niet langzamer was,

magnetofonu C2N. Jak to było możliwe? Nie miałem pojęcia że stacja dyskietek może być

dan de C2N datasette. Hoe kon dit zo zijn? Ik had geen idee dat een disk drive slomer zou

wolniejsza od trybu turbo na kasecie. - Co ciekawe, ludzie wykombinowali jak wykonać

zijn dan een bandje met een turbo loader. 8BG: Interessant genoeg kwamen mensen er uiteindelijk

bardziej wydajnych, a przez to szybszych rutyn do komunikacji ze

achter hoe ze dit efficiënter konden maken, en dus werden er sneller software routines voor communicatie

stacją dyskietek. Na rynku pojawiły się więc kartridże takie jak EPYX FastLoad.

met de disk drive geschreven. Dus cartridges zoals deze Epyx FastLoad kwamen op de markt. Het

Jedyne co robi ten kartridż, to zastąpienie kilku oryginalnych procedur stacji dyskietek w jądrze systemu.

enige wat deze cartridge doet is het vervangen van sommige van de kernel's disk drive routines. MVG: Dit is

- To jest EPYX FastLoad. Jest to rzecz, którą poleciłbym każdemu, kto chce

de Epyx FastLoad cartridge. En dit is iets wat ik aan iedereen aanraad die de

używać oryginalnej stacji dyskietek z Commodorem 64. Ten kartridż zwiększy

disk drive van de Commodore 64 willen gebruiken met originele disks. Dit ding zal

prędkość wczytywania programów 4 czy 5 razy. Jest też bardzo kompatybilny, prawdę mówiąc

laadsnelheden versnellen, zo'n 4 à 5 keer. En het is erg compatibel met software, met elke schijf die ik heb

działał on z każdą dyskietką którą włożyłem do swojej 1541. - Commodore w pewnym sensie rozwiązało ten problem

geprobeerd met mijn 1541 werkte het. 8BG: Commodore heeft later dit verholpen met de

w Commodore 128 i stacją dyskietek 1571. Połączenie tej dwójki oferowało bardzo szybki

Commodore 128 en de 1571 disk drive. De combinatie van deze twee zorgen voor snelle

dostęp do dysku, jednak było tak szybkie operując tylko w rodzimym trybie Commodore 128.

laadtijden, maar het probleem is dat het alleen snel is in de Commodore 128 modus.

Jako że większość gier do działania wymagała emulacji C64, napęd znów stawał się tak powolny,

Maar omdat de meeste software alleen werkt in de C64 emulatie mode, is het laden van software hier

że ponownie potrzebował kartridża przyspieszającego. Wreszcie doszliśmy do dyskietek 3,5 calowych,

net zo sloom, en heb je dus nog steeds een "fast-load" cartridge nodig. Later gingen we over naar de 3,5

które bywały czasem nazywane dyskami twardymi, głównie przez ludzi, którzy

inch floppy diskettes, en soms werden ze per ongeluk harde schijven genoemd door mensen die

nie wiedzieli o komputerach zbyt wiele. Niektórymi z pierwszych komputerów które ich używały były

niet veel wisten over computers. Een paar van de eerste computers die dezen gebruikten waren

Amiga, Macintosh i Atari ST. Ci mali kolesie byli z nami od późnych lat 80-tych

de Amiga, de Macintosh, en de Atari ST. Deze jongens bleven bij ons vanaf de late jaren 80 helemaal tot

aż do okolic roku 2000, i, najwyraźniej, wciąż będą używane w przyszłości, do przechowywania mózgów robotów.

in de jaren 2000, en ze worden blijkbaar in de toekomst gebruikt om robothersenen op te slaan

"Zgrałam jego mózg. Wszystko co jest Benderem, jest tutaj: jego umysł, jego pamięć"

FUTURAMA: Ik heb z'n brein gedownload. Bender is hier: Z'n gedachten, z'n herinneringen...

Jest to praktycznie ta sama technologia, tylko że w mniejszym, bardziej wytrzymałym opakowaniu, z przesuwanym

8BG: Het is in principe dezelfde technologie, in een kleiner, veiliger hoesje, en met een schrijfprotectie

przełącznikiem ochrony zapisu, więc nie musieliście już używać taśmy klejącej.

gat dat je open en dicht kan doen zodat je geen tape hoeft te gebruiken.

Zapewne wielu z was słyszało że wojska Stanów Zjednoczonych wciąż używają dyskietek w części ze

Vele van jullie zullen misschien gehoord hebben dat het Amerikaanse leger nog steeds oude floppies gebruikt in

swoich specjalistycznych komputerów, jak choćby do sterowania pociskami nuklearnymi czy coś w tym stylu.

gespecialiseerde computers, die bijvoorbeeld nucleaire raketten en zo besturen. Nou,

Czy jest to problem? Niekoniecznie, widzicie, te napędy i dyski były niesamowicie

is dat echt een probleem? Nier per se. Kijk, die drives en schijven waren eigenlijk extreem

solidne w latach 70-tych i 80-tych. Oczywiście, były także drogie. Pudełko 10 dyskietek

betrouwbaar terug in de jaren 70 en 80. Ze waren toen uiteraard ook duur. Een doosje van 10

mogło cię kosztować naprawdę wiele. W latach 90-tych zaczęli je robić coraz taniej

floppy schijfjes was een flinke aankoop. In de jaren 90 werden ze steeds goedkoper gemaakt

i taniej, więc niezawodność również ucierpiała. Około roku 2000, kiedy produkowano ostatnie partie,

en betrouwbaarheid ging flink omlaag. En in de jaren 2000 werden de laatsten

te były już totalnym złomem. Kilka ostatnich pudełek dyskietek jakie kupiłem,

geproduceerd, en die waren gewoon troep. De laatste paar doosjes diskettes die ik kocht, ergens

około 2005, prawdopodobnie jedne z ostatnich jakie znalazłem w sklepie komputerowym, było

rond 2005, waren de laatsten die je waarschijnlijk in een computerzaak kon krijgen, en ze waren van

marki Sony, więc marki której raczej uznalibyście za wysokiej jakości. I były kompletnym dziadostwem.

Sony, een merk dat je zou vertrouwen. En toch, ze waren

Po prawdzie, 3 albo 4 dyskietki z każdego dziesięciopaka nie działały jak należy.

totale troep! Volgens mij waren per doosje van 10 diskettes 3 à 4 defect. CGQ: Een van de dingen

- Myślę że jedną z rzeczy której ludzie nie rozumieją jest to, ile tak właściwie dyskietki wtedy kosztowały.

die mensen volgens mij niet meer doorhebben is hoeveel floppy schijfjes vroeger kosten.

Teraz możecie pójść do sklepu i za około 10 dolarów kupić pudełko 50 płyt CD czy DVD.

Nu kun je naar de winkel gaan en een pak van 50 CDs of DVDs kopen

Które, jak wiem, też powoli są już wycofywane. Jednak kiedy byłem dzieckiem,

voor een tientje. En ja, ik weet dat die ook verdwijnen. Maar, kijk, toen ik nog

gdy używałem komputera w późnych latach 80-tych i 90-tych, mogliście z łatwością

een kind was en computers gebruikte in de late jaren 80 en jaren 90, koste het al gauw

wydać 20 dolarów na paczkę 10 dyskietek. I w tamtym czasie ceny spadły,

$20 voor doosje van 10 floppy schijfjes. En tegen die tijd, waren de prijzen al naar beneden gekomen,

wcześniej były one jeszcze droższe. Były tak drogie, że prosiłem o paczkę dyskietek

daarvoor waren ze nog duurder. En het was duur genoeg dat ik voor

jako prezent pod choinkę, na Święta. - Myślę że z powodu tego, że stacje dyskietek jak i same dyskietki

kerst een doos met floppies vroeg. 8BG: Ik denk omdat de floppy drives en schijfjes zo

stały się tak zawodne pod koniec swojej ery, tak też zostały zapamiętane przez ludzi,

onbetrouwbaar werden tegen het eind van dit tijdperk, veel mensen het zich zo herinneren,

nawet mimo tego że były diabelnie niezawodne w czasach swojej świetności.

desondanks dat ze best verdomd betrouwbaar waren in hun hoogtepunt. Ik heb

W zasadzie to posiadam mnóstwo dyskietek które mają ponad 35 lat i wciąż działają świetnie.

zelf bijvoorbeeld veel schijfjes die meer dan 35 jaar oud zijn en nu nog steeds prima werken. LGR: Ik heb een

- Mam trochę dyskietek od Heathkita które pochodzą z 1979 roku i wciąż działają bez zarzutu.

paar floppy schijfjes uit laat 1979 uit Heathkit systemen dit het

Z drugiej strony, miałem dyskietki z 1999 i te nie przetrwały nawet

nu nog steeds doen! Maar aan de andere kant heb ik floppies uit 1999 en die gingen mee

do 2003, kiedy to było już po nich. Kicha. Utraciłem mnóstwo fajnych rzeczy. Ale, tak

tot 2003 en toen waren ze al defect. Troep. En ik ben daardoor heel wat coole dingen verloren. Maar, zo is het

to już bywa. To trochę nie fair wobec dyskietek. Mam na myśli, że jeśli o naprawdę

nou eenmaal. Dat is iets wat niet eerlijk is voor floppy schijfjes. Als je ze goed behandelt

o nie dbasz, tak jak te które mam w swojej kolekcji, te powinny wytrzymać przez

tenminste zoals die van mij in mijn collectie, gaan ze meestal

naprawdę długi czas. - Jako kolekcjoner starych komputerów w 2016, powiem wam

erg lang mee. OG: Als retro computer verzamelaar in 2016, kan ik je vertellen

że obchodzenie się z tymi starzejącymi się dyskietkamu nieźle daje w kość. Są jednak

dat het omgaan met deze verouderende floppy schijfjes een rot klus is. Maar, er zijn

rozwiązania takie jak emulatory stacji dysków które znacznie upraszczają pracę z tymi urządzeniami.

oplossingen zoals floppy drive emulatoren die het werken met deze computers een

Muszę jednak powiedzieć że jest coś kojącego i nostalgicznego w słuchaniu tych

stuk makkelijker maken. Maar ik moet zeggen dat er iets fijns, en nostalgisch is aan het horen van dat

odgłosów. - I jeśli naprawdę chcecie docenić dyskietki, porównajcie je do magnetofonów,

geluid. 8BG: En als je echt floppies wil waarderen, vergelijk ze dan een met cassette drives,

lub, co gorsza, tych starych, niesamowicie głośnych maszyn bębnowych. Oczywiście,

of zelfs erger, deze oude ponskaarten die gigantisch lawaaierig waren. Natuurlijk, de floppy

dyskietki w końcu zostały wyparte przez nośniki optyczne, takie jak CD-ROMy, które są

schijf werd uiteindelijk vervangen door optische media zoals de CD-ROM, wat iets is voor een

materiałem na osobny odcinek, lecz o tym kiedy indziej. O czym mogę powiedzieć na pewno, to o tym że pomysł ścieżek i sektorów

andere aflevering, een andere keer. Maar een ding wat ik al kan zeggen is dat het baan en sector

o którym mówiliśmy wcześniej jest wykorzystywany dzisiaj w dyskach twardych, dane są jedynie

concept waar we het over hebben gehad, voortleeft in magnetische harde schijven, alleen is de data

znacznie gęściej pakowane. Podejrzewam, że w ciągu kolejnych pięciu czy dziesięciu lat wszyscy przejdziemy

veel dichter op elkaar gedrukt. Nu verwacht ik dat in 5 à 10 jaar, alles overgaat naar

na dyski SSD, a dyski talerzowe, jak dyski twarde czy podobne temu rzeczy staną się przeżytkami już na zawsze.

solid state geheugen, en ik denk dat bewegende schijven, zoals harde schijven,

voorgoed achterhaald zullen worden. [Ondertiteling door Daniël Oosterhuis - Tech&Music]