What Even Is a Word? Xidnaf English Polish

What Even Is a Word?YouTube↗ IA↗(long shot)
Education 122.5K views 3.2K likes 25 dislikes 21 Jan 2015 Show Contributors 1

Xidnaf 267K subscribers N/A YouTube↗

Contributed subtitles

Spanish (Latin America) bruno fernandez

In my last video I talked about how one of the best ways to tell where syllable boundaries

W ostatnim filmie mówiłem o tym, że jeden z najlepszych sposobów określania, gdzie znajdują się granice sylab,

are is by taking advantage of the fact that syllables never span multiple words. In response,

to wykorzystanie faktu, że sylaby nigdy nie rozciągają się na wiele słów. W odpowiedzi,

a lot of you brought up situations where syllables do appear to span multiple words, but all

wielu z was wskazało sytuacje, gdzie sylaby wydają się rozciągać na wiele słów, ale

of your examples seem to me to be great demonstrations of the fact that what does and doesn’t count

wszystkie wasze przykłady wydają mi się być najlepszymi przykładami tego, że co liczy się, a co nie

as a “word” is really fuzzy. In fact, when you ask questions like “where are their

jako "słowo" jest naprawdę niejasne. W zasadzie, gdy zadajecie pytania takie, jak "gdzie zaczynają się

boundaries” and “are they even a universal feature for all languages,” the answers

i kończą?" i "czy to w ogóle jest wspólna cecha wszystkich języków?", odpowiedzi są

are even more complicated and contentious for words than they are for syllables.

jeszcze bardziej skomplikowane i kontrowersyjne w przypadku słów, niż w przypadku sylab.

Now, if I’m going to be talking about what does and doesn’t count as a word, I’m

Teraz, jeśli mam mówić o tym, co liczy się, a co nie jako słowo, będę musiał

going to have to bring up the most famous example of people just completely getting

przywołać najbardziej znany przykład w którym ludzie to kompletnie plączą:

it wrong: the myth that the inuit have hundreds or thousands or whatever different words for

mit, że Inuici mają setki, tysiące, czy jakkolwiek wiele słów na śnieg.

snow. This idea brings up the really interesting fact that different languages do, in reality,

Można tu przywołać naprawdę ciekawą kwestię, że różne języki faktycznie mają

have different numbers of words for different things, and that examining these differences

różne liczby słów na różne rzeczy, i badanie tych różnic

might actually teach us a bit about our different cultures, but that’s not what I want to

rzeczywiście może nas nauczyć trochę o różnych kulturach, ale nie o tym chcę

talk about today. Because, the idea that the Eskimo-Aleut languages have radically more

dzisiaj mówić. Bo to bzdura, że w językach eskimosko-aleuckich jest wielokrotnie więcej

words for snow than us is false. In reality, they actually have roughly as many words for

słów na śnieg niż u nas. Tak naprawdę mają oni mniej więcej tyle samo słów

snow as English-Speaking professional skiers do, which is to say, like, five-ish. More

na śnieg, co anglojęzyczni profesjonalni narciarze, to znaczy koło pięciu.

than most of us, but definitely not hundreds or thousands.

Więcej słów niż większość z nas, ale absolutnie nie setki ani tysiące.

So, how did this myth start? Well, it comes from a misunderstanding of how the grammar

Ale skąd w ogóle wziął się ten mit? Tak więc wziął się z niezrozumienia, jak działa

of these languages work. These languages have rules that allow you to easily combine smaller

gramatyka tych języków. Mają one zasady pozwalające łatwo łączyć mniejsze słowa

words into larger words, and therefor tend to use a few big words instead of many smaller

w większe. Tym sposobem często używa się tam kilku długich słów zamiast wielu krótkich.

ones. Languages like these are called polysynthetic, and sometimes have individual words that can

Ta grupa języków to języki polisyntetyczne. Mogą w nich występować pojedyncze słowa

occupy the rolls of entire sentences in English. I’ll use Spanish as an example. Spanish

pełniące role całych angielskich (czy polskich) zdań. Weźmy na przykład hiszpański.

isn’t polysynthetic, not even close, but it does tend to contain more information per

Nie należy on do języków polisyntetycznych, nie jest im nawet bliski, ale często zawiera więcej informacji

word than English, so I think it’s a good place to start. Many of you might know that

w jednym słowie niż angielski, więc to dobry przykład na początek. Wielu z was pewnie wie, że

Spanish verbs take different forms depending on who’s doing the thing. For instance,

hiszpańskie czasowniki (polskie też) przyjmują różne formy w zależności od wykonawcy czynności. Na przykład

the Spanish word “correr” means “to run,” but “I run” is “yo corro,”

hiszpańskie słowo "correr" znaczy "biec", ale "ja biegnę" to "yo corro",

“you run” is “tú corres,” “we run” is “nosotros corremos,” and so on. We

"ty biegniesz" to "tú corres", "my biegniemy" to "nosotros corremos" i tak dalej.

do this in English, to, but not nearly as much, in the present tense we only have two

To samo dzieje się w angielskim, ale w dużo mniejszym stopniu - w czasie teraźniejszym są tylko dwie formy

forms for the word “run”: “runs” as in “he runs” for when there’s a single

słowa "run" (biec): "runs", np. "he runs" (on biegnie), gdy robi to podmiot w trzeciej osobie

third person doing the thing, and “run” for pretty much every other present tense

liczby pojedynczej, oraz "run" dla w zasadzie wszystkich innych sytuacji w czasie teraźniejszym.

situation. Now, in Spanish, because you can tell from the suffix a lot of the time exactly

W hiszpańskim (tak jak w polskim), ze względu na to, że na podstawie końcówki prawie zawsze wiadomo,

who’s doing the thing, the subject pronoun is often just dropped. Like, “yo corro”

kto jest wykonawcą czynności, podmiot w postaci zaimka często jest pomijany. "Yo corro"

is actually kind of redundant, because you can tell from the “-o” ending that it’s

zawiera nadmiarową informację, bo już z końcówki "-o" wiadomo, że to

me doing the running, so Spanish speakers will frequently just say “corro.”

ja wykonuję czynność biegnięcia, tak więc Hiszpanie często mówią po prostu "corro" ("biegnę").

And if you can just incorporate the subject of a sentence into the verb, there’s no

Jeśli można włączać po prostu podmiot zdania do orzeczenia, dlaczego

reason you can’t do the exact same thing with the object. For instance, Arabic has

nie robić tego samego z dopełnieniem? Na przykład w arabskim występują

different forms of the verb “to like” depending on who’s doing the liking, just

różne formy czasownika "lubić" w zależności od wykonawcy czynności, tak

like in Spanish: “OHibb” for “I like,” “toHibb” for “you like,” “yoHibb”

jak w hiszpańskim (i polskim): "OHibb" na "lubię", "toHibb" na "lubisz", "yoHibb"

for “he likes,” et cetera, but in the same way they have different forms of the

na "lubi" i tak dalej, ale na tej samej zasadzie mają one różne formy

verb depending on what’s being liked. “OHibbuka” for “I like you,” “OHibbuha” for “I

w zależności od tego, co jest lubiane. "OHibbuka" znaczy "lubię cię", "OHibbuha" znaczy

like her,” and so on. This way, in Arabic, you can have single words that, all in one,

"lubię ją" i tak dalej. W ten sposób w arabskim można mieć pojedyncze słowa, które

encompass the subject, predicate and object of a sentence.

zawierają w sobie podmiot, orzeczenie i dopełnienie zdania.

Now, most languages have rules that change the verbs around depending on the subject

Większość języków ma zasady, według których czasowniki zmieniają się zależnie od podmiotu

and/or object of the sentence, but polysynthetic languages, like the eskimo-aleut languages,

i/lub dopełnienia w zdaniu, ale języki polisyntetyczne, takie jak języki eskimosko-aleuckie,

take things a step further. They have rules for combining adjectives into the nouns that

idą o krok dalej. Mają zasady pozwalające włączać przymiotniki do rzeczowników

they describe, and combining adverbs into the verbs they describe, making them all one

opisywanych przez nie, włączać przysłówki do czasowników i robić z tego pojedyncze słowa.

word. So, if you want to talk about soft snow, you wouldn’t take the word for “snow”

Tak więc mówiąc o miękkim śniegu, nie bierze się słowa "śnieg"

and the word for “soft” and just put them next to each other, instead you would combine

i słowa "miękki", i nie stawia się ich po prostu po sobie. Zamiast tego łączy się je

them into a single word: softsnow. But, here we get into a pretty tricky problem:

w pojedyncze słowo: "miękkiśnieg". Ale tu pojawia się dość podchwytliwy problem:

what exactly is the difference between “soft snow” and “softsnow?” I think it’s

jaka jest różnica między "miękkim śniegiem" i "miękkiśniegiem"? Sądzę, że to

obvious from what I’ve described that different languages have very different relationships

oczywiste z tego co mówiłem, że różne języki mają różne relacje

with words, so how do we even know where words begin and end if different languages treat

ze słowami, tak więc skąd mamy wiedzieć, gdzie słowo się zaczyna i kończy, jeśli różne języki

them so differently? An easy way out would be to just look at the writing and look at

traktują je tak różnie? Łatwym sposobem byłoby spojrzenie na zapis danego języka i popatrzenie,

where the spaces are, but for one thing not all languages are written down, and even some

gdzie są spacje, ale po pierwsze, nie wszystkie języki są zapisywane, a do tego,

that are don’t write spaces between words, so unless all of these languages just don’t

w niektórych nie zapisuje się spacji między słowami, więc zakładając, że te wszystkie języki

have words, we’re going to need some other criteria.

mają w ogóle słowa, musimy znaleźć jakieś inne kryteria.

Another common definition I hear a lot for words is that a word is the smallest unit

Inna znana definicja jaką często słyszę, mówi, że słowo to najmniejsza jednostka

of language that can be said on it’s own and people will have some idea of what your

języka, jaka, wypowiedziana samodzielnie, sprawi że druga osoba będzie miała jakieś pojęcie,

talking about. This is often contrasted with the idea of a “morpheme,” or the smallest

o czym się mówi. To jest często przedstawiane w kontraście z koncepcją "morfemu", najmniejszej

unit of a language that has meaning. For instance, the English word “hats” is composed of

jednostki języka, jaka ma znaczenie. Na przykład, angielskie słowo "hats" (kapelusze) składa się

two smaller morphemes, the morpheme “hat” which refers to these things, and the morpheme

z dwóch mniejszych morfemów: morfemu "hat", który oznacza kapelusz, i morfemu

“-s” which tells us that there’s more than one of them. Now, if I say “-s” all

"-s", mówiącego, że jest ich wiele. Jeśli wypowiem samo "-s",

on it’s own then you won’t think to yourself “oh yes, this is the thing that indicates

nie pomyślisz "o, to jest to coś, co oznacza

plural-ness,” not the same way I can say “hats” and you’ll think “this is the

mnogość", nie w ten sposób co gdy mówię "hats", a ty myślisz: "wydając te dźwięki

noise that refers to these things,” so “hats” is a word and “-s” isn’t.

masz na myśli kapelusze", tak więc "hats" to jest słowo, a "-s" już nie.

But, this definition gets a bit problematic when you look at grammar words. Like, I can

Ale ta definicja staje się problematyczna jeśli spojrzeć na "gramatyczne" słowa. Na przykład mówię

say “the baseball” and you’ll think of a baseball, but if I just say “the,”

"the baseball", a ty myślisz o piłce do baseballa, ale jeśli powiem po prostu "the",

what is the thing that you think of? What picture comes to mind, what memories does

o czym w pierwszej kolejności pomyślisz?

it invoke? Maybe you think of some abstract concept of “the”-ness? But in that case,

Może pomyślisz o abstrakcyjnym pojęciu "bycia czymś określonym"? Ale, w takim razie,

there are some non-word morphemes that I can say where you’ll have a similar reaction,

jest trochę morfemów niebędących słowami, które mogę wypowiedzieć, i będziesz mieć analogiczne skojarzenia.

I can say “anti-“ or “pre-“ or “ness” and there’s a good chance I’ll be able

Mogę powiedzieć "anti-", "pre-", "-ness" i z dużą dozą prawdopodobieństwa będę w stanie przekazać

to communicated some vague idea of “oppositeness,” or “before-ness” or “ness-ness.” This

jakąś niejasną koncepcję bycia czymś przeciwnym, bycia czymś przed czymś czy bycia czymś związanym z czymś.

gets into the issue of what it even means for something to “mean” anything, which

Tu pojawia się kwestia, co to w ogóle znaczy "znaczyć coś", a to

is a weird philosophical topic that is difficult to discuss and even harder to think about,

dziwny temat filozoficzny, o którym trudno dyskutować, a jeszcze trudniej myśleć,

and I don’t really want to get into all that right now, so, are there any other criteria

i naprawdę nie chcę w to teraz wchodzić. Tak więc czy są jakieś inne kryteria

that we can use to establish wordy-ness? Well, there are two big ones. The first is

za pomocą których możemy określić, czy coś jest słowem? Tak, są, dwa najważniejsze. Pierwsze -

that words tend to be able to move around relative to each other. So, one of the reasons

- słowa mogą poruszać się względem siebie. Jednym z wyjaśnień,

we know that “the” is a word and not a prefix is because I can say “the red baseball”

dlaczego "the" jest słowem, a nie przedrostkiem, jest to, że można powiedzieć "the red baseball",

or “the tenderly cared for baseball” and it works just as well, even though the word

bądź też "the tenderly cared for baseball", i to też działa, choć słowo

“the” is several leaps away from the word it’s describing. With suffixes and prefixes,

"the" jest oddalone o kilka pozycji od słowa, które opisuje. Nie można tego zrobić

you can’t do that. The second criteria is that within a word,

z przedrostkami i końcówkami. Drugim kryterium jest to, że w obrębie słowa

different morphemes will often affect how others are pronounced, way more than just

różne morfemy mogą wzajemnie wpływać na swoją wymowę - dużo bardziej

between words. We see this in English with the “-s” suffix that makes things plural,

niż słowa. W przypadku angielskiego widać, że końcówka "-s" oznaczająca liczbę mnogą

in the word “hats” it’s pronounced as an S “s” sound, but in the word “chairs”

w słowie "hats" (kapelusze) jest wymawiana jako "s", ale w słowie "chairs" (krzesła)

it’s pronounced more as a Z “z” sound. What makes the difference is that the morpheme

jest wymawiana raczej jako "z". Różnicę tę powoduje to, że morfem

“hat” ends in an unvoiced sound while “chair” ends in a voiced sound, and the

"hat" kończy się głoską bezdźwięczną, podczas gdy "chair" kończy się głoską dźwięczną,

“-s” suffix changes it’s voiced-ness to match the sound that comes before it. This

a końcówka "-s" zmienia swoją dźwięczność w zależności od głoski przed nią. To,

fact, that the “-s” suffix changes pronunciation depending on its surroundings, indicates that

że końcówka "-s" ma zmienną wymowę zależnie od otoczenia, wskazuje na to,

it’s probably a suffix and not a word. This is also one of the big reasons we think that

że to prawdopodobnie końcówka, a nie słowo. To jedna z głównych przyczyn, dla których uważamy, że

the inuit terms for different types of snow are single words instead of nouns followed

eskimoskie słowa na różne rodzaje śniegu są osobnymi słowami, a nie rzecownikami

by adjectives: when you take a morpheme for snow and a morpheme that describes the snow

po których stoją przymiotniki - jeśli wziąć morfem oznaczający śnieg i morfem opisujący śnieg,

and put them together, all kinds of stuff will happen at the border between the two.

i je połączyć, dużo różnych rzeczy dzieje się na ich granicy.

The sounds at the border will change to be more similar, or they might merge with each

Głoski na granicy morfemów mogą się zmieniać, tak by stać się bardziej podobnymi, łączyć się ze sobą,

other, or just get dropped entirely. All of this happens according to some very complicated

bądź zupełnie znikać. To wszystko dzieje się według jakichś bardzo skomplikowanych zasad,

rules that I spent way to long reading about before I just gave up, so there’s a link

na próbie zrozumienia których spędziłem zdecydowanie zbyt dużo czasu, zanim się poddałem, tak więc w opisie

to a paper about it in the description if you want to know more.

podaję link do pracy naukowej na ten temat, jeśli chcecie dowiedzieć się czegoś więcej.

Anyway, these three criteria are usually good enough for telling where words begin and end,

W każdym razie, te trzy kryteria są zazwyczaj wystarczające, by określić, gdzie słowa się zaczynają i kończą,

but there are cases where it still gets really fuzzy. In particular, there is a notorious

ale są przypadki, gdzie staje się to naprawdę niejasne. Przede wszystkim, jest niesławna

group of morphemes called “clitics.” The go to example in English is the “-s” suffix,

grupa morfemów zwanych enklitykami. Przykładem z angielskiego może być końcówka "-s",

not the one we talked about before that makes things plural, but the one that indicates

ale nie ta, o której mówiliśmy, która oznacza liczbę mnogą, tylko ta, która oznacza

possession. You know, like how “Bob” becomes “Bob’s” in the phrase “Bob’s house,”

posiadanie (odpowiednik polskiego dopełniacza). Tak jak "Bob" staje się "Bob's" w wyrażeniu "Bob's house" (dom Boba),

or “street” becomes “street’s” in “the street’s name.” The weird thing

czy "street" (ulica) staje się "street's" w "street's name" (nazwa ulicy). Dziwną kwestią,

about this morpheme is that it’s pronounced like an s after unvoiced sounds and like a

jeśli chodzi o ten morfem, jest to, że wymawia się go jak "s" po głoskach bezdźwięcznych

z after voiced sounds, just like the plural “-s” suffix, but I can say “the cat’s

i jako "z" po głoskach dźwięcznych, dokładnie tak jak końcówka "-s" od liczby mnogiej, ale mogę powiedzieć "the cat's

toy” just as easily as I can say “the cat that lives in the garage’s toy.” In

toy" (zabawka kota) tak samo łatwo, jak mogę powiedzieć "the cat that lives in the garage's toy" (zabawka kota, który mieszka w garażu).

this way, it looks a lot like the word “the,” in that it’s describing a word that’s

Tu działa to tak, jak ze słowem "the", jeśli chodzi o opisywanie słów znajdujących się

several words away, but it’s still being pronounced as a “z” because it comes right

kilka słów dalej, ale mimo wszystko to "s" jest wymawiane jako "z", bo występuje

after the “j” sound in “garage,” not like an S like when it comes after the word

po głosce "ż" w "garage", nie jako "s", tak jak wtedy, gdy pojawia się po słowie

“cat,” suggesting that it’s just one morpheme inside the word “garage’s.”

"cat", wskazują, że to po prostu morfem wchodzący w skład słowa "garage's".

Things like these, that are pronounced like they’re not their own word but move around

Takie przypadki, wymawiane tak jakby nie były samodzielnymi słowami, ale poruszające się

as if they are, are called “clitics,” and they’re a big reason that what makes

tak jakby były, to enklityki, i są one istotną przyczyną, dla której to, co sprawia, że

a word a word is still an ongoing debate today. Alright, so, this makes two videos in a row

słowo jest słowem, jest nadal przedmiotem ciągłej debaty. Tak więc, mamy już dwa filmy z rzędu na temat

titled “what even is a blank,” so, might as well make it a trilogy. Next time I’ll

"czym tak w ogóle jest...". Można by z tego zrobić trylogię. Następnym razem

be skipping up the latter of linguistics a little bit and asking the question: what even

przeskoczę kilka szczebli w językoznawczej drabince i odpowiem na pytanie: "czym tak w ogóle jest język?".

is a language? See yah then.

Do zobaczenia!