Beware conflicts of interest | Dan Ariely TED Czech Turkish

Beware conflicts of interest | Dan ArielyYouTube↗ IA↗(long shot)
People & Blogs 103.9K views 943 likes 46 dislikes 29 Aug 2011

TED 27.5M subscribers United States YouTube↗

Click to Play Video

Překladatel: Lukáš Měch Korektor: Jan Kadlec

Çeviri: YELDA ERISKEN Gözden geçirme: Cevat Erisken

Dlouhou dobu jsem strávil v nemocnici.

Uzun bir süre hastanede kaldım.

A jen pár let po tom, co mě pustili, jsem se tam zase vrátil

Hastaneden çıktıktan bir kaç yıl sonra tekrar oraya gittiğimde

a vedoucí oddělení popálenin byl hrozně šťastný, když mě uviděl --

yanık bölümünün başkanı beni gördüğüne çok sevindi.

a říkal: "Dane, mám pro vás úžasnou novou metodu léčení."

Bana "Dan, senin için müthiş bir tedavi yöntemi buldum" dedi.

Byl jsem z toho nadšený. Šel jsem s ním tedy do jeho kanceláře.

Çok heyecanlandım. Birlikte ofisine gittik.

Tam mi začal vysvětlovat, že když se holím,

Bana, traş sonrasında sakallarımın köklerinden dolayı doğal olarak

mám na levé tváři, kde mi rostou vousy, malé černé tečky,

sol tarafimda siyah noktacıklar kaldığını

ale na pravé tváři,

ancak ağır bir yanık geçirdiğimden

která byla popálená, nemám žádné vousy

sağ tarafta hiç sakal çıkmadığı için

a toto vytváří velmi viditelný rozdíl.

yüzümde asimetrik bir görüntü oluştuğunu söyledi.

A co byla ta úžasná nová metoda, kterou měl?

Kafasındaki o parlak fikir neydi biliyor musunuz?

Chtěl mi vytetovat na pravou tvář

Dövme ile yüzümün sağ tarafına

malé černé tečky

siyah noktacıklar yapacak ve traş sonrasında

a tímto ten rozdíl srovnat.

yüzümün simetrik görünmesini sağlayacaktı.

Znělo to zajímavě. Požádal mě, abych se šel oholit.

Enteresan bir fikirdi. Benden gidip traş olmamı istedi.

Musím vám říci, že tohle holení bylo strašně divné,

Bu garip bir traş tarzı olacaktı.

protože jsem nad tím přemýšlel

Biraz düşününce anladım ki

a došlo mi, že to, jak se oholím dnes,

o anda nasıl traş olursam, ondan sonra da

bude muset být způsob, jak se budu holit do konce života --

sürekli aynı biçimde traş olmam gerekecekti

protože budu muset zachovat stejný styl.

çünkü sakalımın ölçüsünü sabit tutmalıydım.

Když jsem se vrátil do ordinace,

Doktorun ofisine geri döndüğümde

nebyl jsem si tím úplně jistý.

hala şüphelerim vardı.

Zeptal jsem se: "Můžu vidět nějaké důkazy této metody?"

Kendisine "Bununla ilgili bana bir uygulama ve sonuç gösterebilir misiniz?" diye sordum.

Tak mi ukázal pár obrázků

Bana, pek bilgilendirici olmayan

s tvářemi, které mají malé černé tečky --

üzerinde siyah noktacıkların olduğu

nic moc informativního.

küçük yanak resimleri gösterdi.

Zeptal jsem se taky: "Co se stane, až zestárnu a mé vousy začnou šedivět?

"Peki yaşlanıp sakallarım beyazladığında ne olacak.

Co bude potom?"

O zaman ne yapacağım?" diye sordum.

"Toho se nemusíte bát," řekl.

"Sen onu hiç dert etme.

"Máme lasery, prostě vám ty tečky vybělíme."

Lazerler var. Beyazlatırız" dedi bana.

Ale stále jsem měl otázky,

Ancak benim hala endişelerim vardı.

tak jsem řekl: "Víte co, já do toho nejdu."

Bu yüzden doktora bu işlemi yaptırmak istemediğimi söyledim.

Načež přišlo něco, díky čemu jsem cítil snad největší vinu ve svém životě.

Ama sonra büyük bir suçluluk duygusuna kapıldım.

Pamatujte, že jsem Žid, takže to už něco znamená.

Bakın Yahudi birisi böyle hissediyorsa bir anlamı vardır.

(Gülüşmeler)

Zeptal se mě: "Dane, co je s vámi špatně?

Bunun üzerine doktor: "Dan, ne oldu,

Vás baví vypadat takhle rozdílně?

yoksa asimetrik görünmek hoşuna mı gidiyor?

Máte z toho snad nějaké zvrácené potěšení?

Bundan tuhaf bir zevk mi alıyorsun?

Litují vás snad ženy

Ya da kadınlar sana acıyor

a vy s nimi máte díky tomu sex?"

ve seninle daha mı sık birlikte olmak istiyorlar?" dedi.

Nic z toho nebyla pravda.

Tabii ki bu söylediklerinin hiç birisi doğru değildi.

Ale tohle vše pro mě bylo velkým překvapením,

Doğrusunu isterseniz ben de bu kararıma çok şaşırmıştım.

protože jsem prošel mnohým léčením --

Çünkü bir çok kez ameliyat olmuştum ve

a spoustu z nich jsem se rozhodl odmítnout --

bir çok ameliyattan da vazgeçmiştim ancak

ale nikdy jsem nebyl vystaven takové vině jako tehdy.

kendimi hiç bu kadar suçlu hissetmemiştim.

Ale stejně jsem se rozhodl tuto léčbu nepodstoupit.

Ama yine de bu işlemi yaptırmamaya karar verdim.

A šel jsem za zástupcem toho doktora a zeptal se, o co vlastně šlo.

Doktorun yardımcısına gittim ve ne olduğunu,

Proč ten vytvořený pocit, že jsem z něčeho vinen?

neden kendimi böyle suçlu hissetmiş olabileceğimi sordum.

A ten zástupce mi vysvětlil, že ten doktor už tuhle metodu vyzkoušel na 2 pacientech

Bana bu operasyonu daha önce iki hastaya uyguladıklarını

a já jsem měl být jeho třetím, kvůli výzkumu, který o tom psal.

ve yazmakta oldukları bir makale için üçüncü bir kişiye ihtiyaçları olduğunu söyledi.

(Gülüşmeler)

Asi vás napadne, že ten doktor je blbec.

Siz şimdi belki bu adamın aşağılık birisi olduğunu düşünüyorsunuz.

Ano, vypadá to tak.

Evet öyle denilebilir.

Ale dovolte mi ukázat vám jiný úhel pohledu na ten samý příběh.

Ama gelin olaya bir de başka açıdan bakalım.

Před pár lety jsem byl uprostřed svého vlastního výzkumu.

Bir kaç yıl önce, laboratuvarımda kendi deneylerimi yapıyordum.

A normálně když děláte výzkum,

Deneyleri yaparken

tak doufáte, že jedna skupina se bude chovat jinak než ta druhá.

genellikle bir grubun diğer gruptan daha farklı bir performans göstermesini bekleriz.

Takže jsme měli skupinu, u které jsem doufal ve velmi dobré výsledky,

Elimizde performanslarının daha yüksek olacağını umduğumuz bir grup

a měli jsme jinou skupinu, u které jsem si myslel, že budou hodně slabí.

bir de performanslarının daha düşük olacağını beklediğimiz başka bir grup vardı.

A když jsme dostali výsledky, tak to dopadlo asi takhle --

Sonuçlar elime geçtiğinde, bir kişinin performansı hariç

byl jsem z nich nadšený -- až na jednoho člověka.

herşey gayet memnuniyet vericiydi.

Ve skupině, která měla mít výsledky velmi dobré,

Gruptakilerden biri

byl jeden člověk,

aslında çok yüksek performans göstermesi beklenirken

který měl výsledky naprosto hrozné.

berbat bir performans sergilemişti.

A celý výsledek výzkumu tím stáhl dolů

Bu kişi ortalamayı aşağıya çekiyor

a zmírnil statistický rozdíl mezi oběma skupinami.

ve tabii ki bulguların istatistiksel anlamlılığını da bozuyordu.

Tak jsem se na tohoto člověka podíval "zblízka".

Bu kişiyle ilgili bilgileri yakından inceledim.

Byl asi o 20 let starší než všichni ostatní ve skupině.

Diğer deneklerden 20 küsür yıl kadar daha yaşlıydı.

A pamatoval jsem si jednoho starého a opilého chlápka,

který přišel jednoho dne do laboratoře

kolay yoldan para kazanmak için laboratuvara gelen

pro lehce získané peníze.

o yaşlıca ve sarhoş adamın

A tohle byl ten chlápek.

bu kişi olduğunu hatırladım.

"Skvěle!" pomyslel jsem si. "Prostě ho vyhodíme.

"Harika, bunu çalışmadan çıkartalım.

Kdo by kdy zahrnul opilého chlápka do výzkumu?"

Kim sarhoş birisini denek olarak kullanmak isteyebilir ki?" diye düşündüm kendi kendime.

Ale o pár dní později

Ama bir kaç gün sonra öğrencilerimle beraber bu konu hakkında

jsme nad tím přemýšleli s mými studenty

uzun uzun düşündük ve şu soruyu sorduk kendimize:

a říkali jsme si: "Co by asi mohlo být jinak, kdyby tenhle chlápek nebyl v takovém stavu?

"O kişi eğer daha farklı bir durumda olsaydı ne olurdu?

Co by se asi stalo, kdyby byl v té druhé skupině?

Mesela diğer grupta olsaydı

Vyhodili bychom ho taky pryč?"

onu yine de çalışmadan çıkarmak ister miydik?"

Nejspíše bychom se nad ničím ani nepozastavovali,

Büyük olasılıkla verilere hiç bakmayacaktık

ya da bakmış olsaydık bile belki de

nejspíše bychom řekli: "Super! Takhle chytrý chlápek a takové nízké výsledky,"

"Ne güzel! Akıllı birisi böyle düşük bir performans sergiliyor" diyecektik.

protože by jenom stáhl výsledek té skupiny níže

Zira grubun ortalamasını aşağıya çekerek

a tím nám nabídl ještě větší statistický rozdíl, než bychom měli.

daha da anlamlı bir istatistiksel sonuç elde etmemizi sağlayacaktı.

Takže jsme se rozhodli toho chlápka nevyhodit a vrátit se zpět k výzkumu.

Sonuçta bu kişiyi çalışmadan çıkarmak yerine bu deneyi tekrar etmeye karar verdik.

Ale faktem je, že tyto příběhy

Ancak çıkar çatışmalarının olduğu

a spousty dalších pokusů, které jsme zatím udělali na střet zájmů,

bu ve bunun gibi daha bir sürü deney

vlastně ukazují dva hlavní body

důležité pro mě.

iki hususu göz önüne seriyor.

Tím prvním je, že v životě se střetneme se spoustou lidí,

Birincisi hayatta, şöyle ya da böyle bir şekilde,

kteří, ať už tak či jinak,

yüzümüze dövme yapmaya kalkışan insanlarla

se budou pokoušet potetovat naše tváře.

karşılaşabiliyoruz.

Mají totiž nějaký svůj cíl či odměnu a ta jim zaslepí zrak

Bu kişiler, adeta gerçekleri görmelerini engelleyecek ve bizlere

a pak nám dají radu, která je naprosto zkreslená jejich zájmem.

yanlış tavsiyelerde bulunduracak dürtülere sahipler.

A jsem si jistý, že každý z nás tohle pozná

Ve eminim ki hepimiz etrafımızda bu tür şeylerin olduğunu

a uvědomí si to.

görüyoruz ve durumun farkındayız.

Možná že to nepoznáme pokaždé,

Belki her zaman farkında olmayabiliriz

ale časem nám dojde, že se to stalo.

ama en azından böyle şeyler olduğunu biliyoruz.

Mnohem náročnější však je poznat,

Esas zor olan şey ise

že občas my sami

bazen kendi dürtülerimizin de

jsme zaslepení vlastními cíly.

gerçekleri görmemizi engellediğini farkedebilmektir.

A to je mnohem, mnohem náročnější věc, na kterou bychom vždy měli myslet.

Ve bu da göz ardı edilmesi oldukça kolay olan bir konudur.

Protože nevidíme, jak střet zájmů ovlivňuje nás samotné.

Çünkü çıkar çatışmalarının kişinin kendisini nasıl etkilediğini görmesi zordur.

Když jsem dělal všechny své pokusy,

Mesela ben bu deneyleri yaparken

v mém chápání jsem pomáhal vědě.

kendimce bilime katkıda bulunduğumu düşünüyordum.

Upravoval jsem špatná data,

Sonuçların daha çarpıcı görünmesi için

abych získal skutečně viditelný výsledek.

verilerden bazılarını çıkarıyordum.

Nedělal jsem nic špatného.

Kötü bir şey yapmıyordum.

V mém chápání jsem byl vlastně rytířem,

Kendimi bilimin ilerlemesine katkıda bulunan

který se snaží pomoci vědě v pokroku.

bir şövalye gibi görüyordum.

Ale tohle nebyl ten případ.

Ama aslında durum böyle değildi.

Ve skutečnosti jsem se spoustou dobrých záměrů manipuloval s procesy.

Gerçekte, sadece iyi niyetli olarak sürece müdahale ediyordum.

A myslím si, že skutečná výzva je pro nás uvědomit si,

Sanırım burada asıl mesele, çıkar çatışmalarının

kde jsou ty momenty v našich životech,

bizi yönlendirdiği durumları tespit edip

kdy nás ovlivnil náš vlastní střet zájmů,

bunların üstesinden gelmek için

a snažit se nevěřit vlastní intuici,

duygularımıza yenilmeden bu davranışların

ale dělat věci,

kurbanı olmamızı engelleyecek

které nás budou chránit před podobným chováním,

biçimde hareket edebilmektir.

protože jím můžeme vytvořit mnoho dalších nemilých věcí.

Çünkü bilmeliyiz ki aksi durumda istenmeyen şartların ortaya çıkmasına sebep olabiliriz.

Chci vám na závěr dát jednu pozitivní myšlenku.

Size pozitif bir düşünceyle veda etmek istiyorum.

Teda, tohle všechno je docela depresivní, že --

Bence bu durum yani çıkar çatışmaları ve bunu bizim göremememiz

lidé jednají ve střetu zájmů, my to nepoznáme, a tak dále.

çok üzücü bir durum öyle değil mi?

Ten kladný pohled na celou věc

Yine de bununla ilgili olumlu bir görüş şu olabilir:

je podle mě, že když pochopíme, že děláme něco špatně,

yanlış yaptığımızın farkında olursak,

když pochopíme komplexně to,

ve gerçekten neden ve ne zaman

proč jsme chybovali a kde jsme chybovali,

başarısız olduğumuzu anlayabilirsek

můžeme se vlastně pokusit své chyby napravit.

her zaman hatamızı düzeltme imkanımız vardır.

A tohle je podle mě ta naděje, kterou máme. Děkuji vám.

Ve bu da bence umut verici birşey. Çok teşekkürler.

Similar videos:

Break Ups: Part 4
Domics
6.8M views 214K likes 2.1K dislikes 26 Apr 201439% match

[Engsub/vietsub/indosub][EPISODE] BTS (방탄소년단) @ UN General Assembly Speech
Ran Subtitle
4K views 343 likes 0 dislikes 01 Nov 202039% match

For People Feeling Behind In Life
Nathaniel Drew
2.6M views 181.6K likes -1 dislikes 28 Nov 201839% match

Can You Trust Kurzgesagt Videos?
Kurzgesagt – In a Nutshell
6.7M views 530.4K likes -1 dislikes 03 Mar 201939% match

Suicide: Be Here Tomorrow.
Logan Paul
31.2M views 2.1M likes 607.8K dislikes 24 Jan 201839% match

Every kid needs a champion | Rita Pierson
TED
4.6M views 54.3K likes 657 dislikes 03 May 201339% match

DÉFI #8 - Avouer un meurtre chez un psy - AvneretVous
Avner
1.5M views 29.3K likes 1.5K dislikes 23 Mar 201439% match

Best Friend Zone
Domics
15.9M views 506.5K likes 3.9K dislikes 10 Sep 201438% match

Changes to Bloodmoon, New Server with New Journey! Art of Conquest
Alex H
1K views 74 likes 7 dislikes 13 Sep 202038% match

This is Why Self-Discipline is Easy (Animated Story)
Mitch Manly
1.9M views 75.4K likes 7.4K dislikes 23 Sep 201838% match

Kevin O'Connor Rockumentary
FGXPRESS MEDIA
887 views 12 likes 0 dislikes 14 Jul 201538% match

A Video For Introverts
Nathaniel Drew
1.9M views 136.7K likes -1 dislikes 20 Jul 201937% match

Chuyện gì đã xảy ra trong thời gian gần đây | Where Have We Been?
Khoi and Kelli
5.6K views 430 likes 2 dislikes 26 Dec 202037% match

[당돌한 여자 A proud woman] 괜찮아 It's Okey EP.99-2
[스토리 뮤직] OSTㅣBGMㅣ명장면 MV 채널
2.9K views 16 likes -1 dislikes 18 Feb 202137% match

'1박2일 국악고 소녀' 스텔라 가영이 파격 노출을 해야만 했던 사연
인사이트 - Insight
5.3M views 31.3K likes 1.3K dislikes 17 Dec 201837% match

I lost my eyesight and discovered my superpower
TED-Ed Student Talks
4.4K views 0 likes 0 dislikes 31 Jul 201937% match

Finnish funerals are different
Diego Suomessa
3.9K views 89 likes 6 dislikes 17 Jan 202137% match

LEO X STORM EGGS HATCHING + BONUS EGG
Maney Pigeons
8.4K views 434 likes 9 dislikes 04 Dec 202037% match

OGC is Gone :( - Bad News, Good News, and Great news! Art of Conquest
Alex H
2.1K views 149 likes 4 dislikes 28 Oct 202037% match

Elon Musk's Ultimate Advice for Students & College Grads - HOW TO SUCCEED IN LIFE
Motivation2Study
7.5M views 189.6K likes 3.5K dislikes 29 Apr 201837% match

How being BULLIED made me a BETTER artist (Animated)
Artisticookie
1.2M views 43K likes 1.2K dislikes 08 Mar 201837% match

[CUT&SUB] MewSuppasit Moments interview
Chic Ch
1.2K views 110 likes 0 dislikes 02 Aug 202037% match

ENGLISH SPEECH | PRIYANKA CHOPRA: Full Power of Women (English Subtitles)
English Speeches
3.3M views 86.2K likes 1.9K dislikes 23 Sep 201837% match

BOY 💙 or GIRL 💖 Gender Reveal - Russian Roulette Egg Smash Style!!!
BAM Collectibles
8.7K views 818 likes 16 dislikes 07 Oct 202037% match

[CC/FULL] VIP EP03 (3/3)
SBS World
25.8K views 156 likes 2 dislikes 04 Feb 202037% match

Teen Wolf Scenes Guaranteed to Make You Cry
TeenWolfNews
5.1K views 332 likes 3 dislikes 12 Jan 202137% match

Jim Carrey Leaves the Audience SPEECHLESS | One of the Best Motivational Speeches Ever
MotivationHub
11.9M views 201.9K likes -1 dislikes 28 Feb 201937% match

YOUNG BIRDS ARE READY
Maney Pigeons
11.4K views 501 likes 12 dislikes 29 Nov 202036% match

남자친구에게 아기를 갖자고 했더니..반응이...?I WANT A BABY NOW PRANK ON BOYFRIEND
Mini and Hwany M.H. Couple
260K views 3.6K likes 62 dislikes 11 Oct 202036% match

New Pigeon Breeding Cage & Red Hens Year
Maney Pigeons
16K views 532 likes 19 dislikes 22 Sep 202036% match

Settings Privacy About Contact Donate