Lecture - 2 Electronic Devices 1YouTube↗  IA↗(long shot)
Education  444.3K views 1.3K likes 47 dislikes   21 Jan 2008
nptelhrd 2.2M subscribers India YouTube↗


Please select the problem
You must specify your email and describe the problem in detail
Describe your problem in detail if it's not obvious

Click to Play Video Click to Play Video
In the last lecture we saw the importance of learning about electronics, method of learning by doing,
আগৰটো শ্ৰেণীত, আমি ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ বিষয়ে শিকাৰ গুৰুত্ব, হাতেকামে কৰি শিকাৰ পদ্ধতি,
how it is very useful learning a subject like electronics and a brief history of electronics,
ইলেক্ট্ৰনিকচৰ দৰে বিষয় এটা শিকা কেনেদৰে অতি উপযোগী আৰু ইলেক্ট্ৰনিকচৰ এক চমু বুৰঞ্জী,
about various stages like the vacuum tube, the transistor and integrated circuits. We
বিভিন্ন পৰ্য্যায় যেনে ভেকুৱাম টিউব (vacuum tube), ট্ৰেঞ্জিষ্টৰ (transistor) আৰু ইণ্টিগ্ৰেটেড চাৰ্কিট (integrated circuits) আদিৰ বিষয়ে শিকিলো।
also saw the plan of the topics to be learnt during this lecture, how to build circuits using breadboard and some ideas about use of digital multimeter and power supply which we would be making use of in doing different experiments in electronics. The plan is to read about three aspects in electronics basically components and devices, the measuring instruments
লগতে আমি এই শ্ৰেণীত শিকিবলগা বিষয়বোৰৰ এক আঁচনি জানিলোঁ, ব্ৰেডবোৰ্ড ব্যৱহাৰ কৰি কেনেদৰে বৰ্তনী বনাব লাগে আৰু ডিজিটেল মাল্টিমিটাৰ (digital multimeter) তথা পাৱাৰ চাপ্লাইৰ বিষয়ে কিছু কথা শিকিলোঁ যিবোৰ আমি ইলেক্ট্ৰনিক্সত বিভিন্ন পৰীক্ষা নিৰীক্ষা কৰাত ব্যৱহাৰ কৰিম। আঁচনিটো হৈছে মুলতঃ ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ তিনিটা দিশৰ বিষয়ে পঢ়া: উপাদান আৰু সঁজুলি, জোখা আহিলা আৰু বিভিন্ন বৰ্তনী।
and different circuits. Under components and devices, the passive components like resistors, capacitors, active components like transistor and operational amplifiers, measuring instruments
উপাদান আৰু সঁজুলিৰ অধীনত, পেছিভ কম্পোনেণ্ট (passive components) যেনে ৰেজিষ্টৰ (resistors), কেপাচিটৰ (capacitors), সক্ৰিয় কম্পোনেণ্ট (active components) যেনে ট্ৰেঞ্জিষ্টৰ আৰু অপাৰেচনেল এম্প্লিফ্লায়াৰ (transistor and operational amplifiers),
like digital multimeters, power supplies, current sources, oscilloscopes, etc and circuits
জোখা আহিলা (measuring instruments) যেনে ডিজিটেল মাল্টিমিটাৰ (digital multimeters), পাৱাৰ চাপ্লাই (power supplies), কাৰেণ্ট চোৰ্ছ (current sources), অশ্চিলোস্কোপ (oscilloscope) ইত্যাদি
like rectifiers, amplifiers, oscillators, etc. Let us first start with resistors. What
আৰু চাৰ্কিট (circuits) যেনে ৰেক্টিফায়াৰ (rectifiers), এম্প্লিফায়াৰ (amplifiers), অশ্চিলেটৰ (oscillators), ইত্যাদি। প্ৰথমে ৰেজিষ্টেৰৰে (resistor) আৰম্ভ কৰোঁ আহক।
are resistors? They oppose the flow of electrons basically or in effect the current.
ৰেজিষ্টৰ (resistors) কি? ই ইলেক্ট্ৰনৰ প্ৰবাহ বা তাৰ ফলত, কাৰেণ্ট (current) বিপৰীত কৰে।
So resistors resist, as the name suggest, the flow of electrons or the current. The
গতিকে ৰেজিষ্টৰবোৰে (resistor) নামটোৱে বুজোৱাৰ দৰে ইলেক্ট্ৰনৰ প্ৰবাহ বা কাৰেণ্টত (current) বাধা দিয়ে।
symbols of resistors are shown on the screen. Again see there are two types; many people use different type of symbols, any one of them and resistance is generally measured in units called Ohm.1000 ohms is also known as 1K. It is written as one kilo ohm or 1K
ৰেজিষ্টৰৰ চিহ্ন স্ক্ৰীনত দেখুওৱাৰ দৰে। পুনৰ চাওঁক, এইবোৰ দুই প্ৰকাৰৰ: বহু লোকে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰে, তাৰে যিকোনো এটা আৰু ৰেজিষ্টেন্স (resistance) সাধাৰণতে ওম (Ohm) নামৰ এক ইউনিটত (units) জোখা হয়। 1000 ওমক (Ohm) 1K বুলিও কোৱা হয়।
which is equivalent to ten to the power three ohm or one thousand ohms. Similarly one thousand
ইয়াক 1 কিলো ওম বা 1K বুলি লিখা হয় যি 10ৰ 3 সূচক ওম বা 1000 ওম (Ohm) ।
kilo ohm is also shown as mega ohm which is equivalent to ten power six ohm. Resistors
একেদৰে 1000 কিলো ওম বা 1M বুলিও লিখা হয় যি 10ৰ 6 সূচক ওম(Ohm) ।
can be broadly divided into two types. One is fixed resistor and the other is variable resistors.
ৰেজিষ্টৰবোৰক (resistor) বহল ভাৱে দুটা ভাগত ভগাব পাৰি। এটা হৈছে ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ (fixed resistor) আৰু আনটো হৈছে ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ (variable resistor)।
Fixed resistors means the value is fixed. It will not change during the use whereas in variable resistors, the value of the resistance can change while being used in different circuits.
ফিক্সড ৰেজিষ্টৰৰ (fixed resistor) অৰ্থ হৈছে মূল্যটো স্থিৰ। ই ব্যৱহাৰৰ সময়ত সলনি নহ’ব আনহাতে ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰৰ (variable resistor) ক্ষেত্ৰত, বিভিন্ন বৰ্তনীত ব্যৱহাৰ কৰোঁতে ৰেজিষ্টেন্সৰ (resistance) মূল্য সলনি হ’ব পাৰে।
One of the well known examples of fixed resistors is carbon film resistors. They have about 5 to 10% tolerance mostly. We will explain more about what we mean by tolerance and metal film resistors are also very popular these days. They have better tolerance 1% to 2 % and lastly wire wound resistors where it is the wires which are used of different lengths
ফিক্সড ৰেজিষ্টৰৰ (fixed resistor) এটা প্ৰখ্যাত উদাহৰণ হৈছে কাৰ্বন ফিল্ম ৰেজিষ্টৰ (carbon film resistor)। এইবোৰত সাধাৰণতে 5ৰ পৰা 10% টোলাৰেন্স (tolerance ) থাকে। আমি টোলাৰেন্স (tolerance ) বুলিলে কি বুজায় তাৰ বিষয়ে অধিক জানিম; আৰু আজিকালি ধাতুৰ ফিল্ম ৰেজিষ্টৰো (resistor) যথেষ্ট জনপ্ৰিয়। এইবোৰৰ টোলাৰেন্স (tolerance) অধিকি উন্নত 1%ৰ পৰা 2% আৰু শেষত হৈছে ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ (wire wound resistor)
for generating different value of resistance. Fixed resistor is one as I already mentioned for which the value of the resistance is specified or cannot be varied in general while in use.
য’ত বিভিন্ন পৰিমাণৰ ৰেজিষ্টেন্স (resistance) সৃষ্টি কৰাৰ বাবে বিভিন্ন দৈৰ্ঘ্যৰ তাঁৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ফিক্সড ৰেজিষ্টৰৰ (fixed resistor) হৈছে মই ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰাৰ দৰে যাৰ ৰেজিষ্টেন্স (resistance) মূল্য নিৰ্ধাৰিত কৰা থাকে বা ব্যৱহাৰৰ সময়ত সাধাৰণতে সলনি কৰিব নোৱাৰি।
The resistance value is displayed using a colour code or colour bars as the case may
ৰেজিষ্টেন্স (resistance) মূল্যটো প্ৰযোজ্য অনুসৰি ৰঙৰ কোড বা ৰঙৰ দণ্ডিকা ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰদৰ্শিত কৰা হয়
be because the average size of the resistor is too small for the actual numbers to be printed on them and therefore the use of different colour codes which are actually rings of colours
কিয়নো ৰেজিষ্টৰৰ (resistor) গড় আকাৰ ইমান সৰু যে প্ৰকৃত সংখ্যাবোৰ ইয়াৰ ওপৰত মুদ্ৰণ কৰিব নোৱাৰি আৰু সেয়েহে বিভিন্ন ৰঙৰ কোড ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিবোৰ দৰাচলতে কোড হিচাপে বিভিন্ন সংখ্যাৰ ৰঙৰ আঙুঠি।
having different numbers as codes. The resistance value is a discrete value for example you
ৰেজিষ্টেন্স (resistance) মূল্যটো হৈছে এক স্বতন্ত্ৰ মূল্য।
have come across values like one, 2.2, 4.7, 10, etc in a typical situation. I have given
উদাহৰণ স্বৰূপে আপুনি সাধাৰণ পৰিস্থিতি এটাত 1, 2.2, 4.7, 10 আদিৰ দৰে মূল্য দেখিব।
an example here of a carbon resistor. You can see there are number of bands of colour all around itself, something like a cylinder. You can see there is a brown here, black, orange, yellow, are the four colour bands that we have here.
মই ইয়াত কাৰ্বন ৰেজিষ্টৰ (carbon resistor) এটাৰ উদাহৰণ দিছোঁ। আপুনি দেখিব পাৰিছে যে ইয়াৰ চাৰিওফালে ৰঙৰ পটি আছে, প্ৰায় চিলিণ্ডাৰ (cylinder) এটাৰ দৰে। আপুনি ইয়াত মুগা, ক’লা, সুমথিৰা আৰু হালধীয়া, এই চাৰিটা ৰঙৰ পটি দেখিছে।
The brown the first ….. corresponds to number one. It is equivalent to the value one; black
প্ৰথম মুগা ….. টোৱে 1 সংখ্যাটো বুজায়।
has value zero; orange has value three and therefore this one zero into ten power three.
ই 1 মূল্যৰ সমান; ক’লাৰ মূল্য হৈছে 0; সুমথিৰাৰ মূল্য 3 আৰু সেয়েহে এয়া হৈছে 1 0 পূৰণ 10 সূচক 3।
The third band corresponds to the number of zeroes that we should add or ten to the power
তৃতীয় পটিটোৱে আমি যোগ দিব লগা শূন্যৰ সংখ্যা বুজায় বা 10ৰ 3 সূচক।
three. In this case, ten into ten power three which is equivalent to 10K ohm; ten kilo ohm; ten thousand ohm. The last band the fourth band here is actually the tolerance band.
এই ক্ষেত্ৰত, 10 পূৰণ 10ৰ 3 সূচক যি হৈছে 10K ওম; 10 কিলো ওম; 10,000 ওম। অন্তিমটো পটি, ইয়াত চতুৰ্থটো পটি হৈছে দৰাচলতে টোলাৰেন্স (tolerance) পটি।
It tells for example how much the fixed value of resistance can vary and the gold strip
উদাহৰণ স্বৰূপে ই বুজায়, স্থিৰ ৰেজিষ্টেণ্ট (resistance) মূল্যৰ কিমান পৰিমাণে তাৰতম্য হ’ব পাৰে আৰু
here corresponds to plus or minus 5 %. So tolerance here is plus or minus 5% and the value of resistor is ten kilo ohm.
ইয়াৰ সোণালী পটিটোৱে যোগ বা বিয়োগ 5% বুজায়। সেয়েহে ইয়াত টোলাৰেন্স (tolerance) হৈছে যোগ বা বিয়োগ 5% আৰু ৰেজিষ্টৰৰ (resistor) মূল্য হৈছে 10 কিলো ওম।
Here I have a given a table of all the colour codes for example. Black, brown, red, orange, the colours of the VIBGYOR plus some additional colours like white, etc are all included here and the corresponding value is listed in this column in the table.
ইয়াত মই সকলো ৰঙৰ কোডৰ তালিকা এখন দিছোঁ, উদাহৰণ স্বৰূপে। মুগা, ৰঙা, সুমথিৰা, VIBGYOR-ৰ ৰঙবোৰ, লগতে কিছুমান অতিৰিক্ত ৰং যেনে বগা আদি সকলোবোৰ ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে আৰু এই তালিকাৰ স্তম্ভত (column) সেইবোৰ সংশ্লিষ্ট মূল্যবোৰ দিয়া হৈছে।
Zero, one, two, three, four, five, etc., up to nine and this is the multiplier which is the ten to the power that you normally specify. You can have zero, one, two, three, four etc which is also same as the previous one and the last column shows the tolerance. When
শূন্য, 1, 2, 3, 4, 5, ইত্যাদি 9 লৈকে আৰু এয়া হৈছে গুণক যি হৈছে 10ৰ সূচক যাক আপুনি সাধাৰণতে উল্লেখ কৰে। আপুনি 0, 1, 2, 3, 4, আদি ল’ব পাৰে যি আগৰটোৰ দৰে একে আৰু অন্তিম স্তম্ভটোৱে টোলাৰেন্স (tolerance) দেখুৱায়।
you have a brown ring it corresponds to plus or minus 1% or red plus or minus 2 etc. These
যেতিয়া আপুনি মুগা আঙুঠি এটা পায়, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যোগ বা বিয়োগ 1% বা ৰঙা যোগ বা বিয়োগ 2 ইত্যাদি।
are the colour plans or tolerance values.
এইবোৰ হৈছে ৰঙৰ আঁচনি বা টোলাৰেন্স (tolerance) মূল্য।
Now I will also show you one other example, a second example, where you can see there is yellow, violet, black, red and brown. This is a five band resistor, the first four bands corresponds to the value and the last band, brown as you can see here corresponds to tolerance
এতিয়া মই আপোনাক.... আন এটা উদাহৰণ দেখুৱাম, এটা দ্বিতীয় উদাহৰণ, য’ত আপুনি..... দেখিব যে ইয়াত আছে হালধীয়া, বেঙুনীয়া, ক’লা, ৰঙা আৰু মুগা। ই হৈছে এক পাঁচ বেণ্ডৰ ৰেজিষ্টৰ (resistor), প্ৰথম চাৰিটা বেণ্ড হৈছে মূল্য, আৰু অন্তিম বেণ্ডটো, যাক ইয়াত আপুনি মুগা ৰঙত দেখিছে,
which is plus or minus 1% as we also saw in the table. The value of the resistor is obtained by looking at the corresponding code for colours; yellow for example is four, violet is seven, black is zero and so 470 is the value of the resistor and the red is actually power of ten and that is 2; therefore ten power two which gives value 47,000 ohms or 47 K ohms
হৈছে টোলাৰেন্স (tolerance) যি হৈছে যোগ বা বিয়োগ 1% যাক তালিকাটো উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰঙবোৰৰ বাবে সংশ্লিষ্ট কোডটো চাই ৰেজিষ্টৰটোৰ (resistor) মূল্য উলিয়াব পাৰি; উদাহৰণ স্বৰূপে হালধীযা হৈছে 4, বেঙুনীয়া হৈছে 7, ক’লা হৈছে 0 গতিকে ৰেজিষ্টৰটোৰ(resistor) মূল্য হৈছে 470 আৰু ৰঙাটো হৈছে 10ৰ সূচক যি হৈছে 2; সেয়েহে 10ৰ 2 সূচক যাৰ পৰা আমি পাওঁ 47,000 ওম বা 47 কিলো ওম আৰু টোলাৰেন্স হৈছে যোগ বা বিয়োগ 1%।
and the tolerance is plus or minus 1%.
So by knowing this colour code one can easily understand the value of a given resistor and can make use of them in the different circuits. Now let me explain little more about the tolerance.
গতিকে এই ৰঙৰ কোডটো জানি, যিকোনো ৰেজিষ্টৰ (resistor) এটাৰ মূল্য সহজে বুজিব পাৰি আৰু সেইবোৰক বিভিন্ন বৰ্তনীত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এতিয়া টোলাৰেন্সৰ (tolerance) বিষয়ে........ অলপ বৰ্ণনা কৰোঁ।
The tolerance of the resistor is also an important property of the resistor to consider in different
ৰেজিষ্টৰ (resistor) এটাৰ টোলাৰেন্সো (tolerance) হৈছে বিভিন্ন প্ৰয়োগত বিবেচনা কৰিব লগা ৰেজিষ্টৰৰ (resistor) এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিশেষত্ব।
applications. For example a 100 ohm resistor with 10% tolerance means that its value can be any fixed value between 90 to 110 ohms; 10% this way or that way to 100 ohms which corresponds to the 90 to 110 ohms. That means if I pick any resistor from a 100 ohm bunch, the bunch of resistors which are marked as 100 ohm, it can have a value any where between
উদাহৰণ স্বৰূপে, 10% টোলাৰেন্স (tolerance) সহ 100 ওমৰ ৰেজিষ্টৰ (resistor) এটাৰ অৰ্থ হৈছে যে ইয়াৰ মূল্য 90ৰ পৰা 110 ওমৰ মাজত যিকোনো এক স্থিৰ মূল্য হ’ব পাৰে; 100 ওমৰ 10% কম বা বেছি হৈছে 90 বা 110 ওম। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে, যদি মই 100 ওমৰ গোটৰ পৰা যিকোনো ৰেজিষ্টৰ এটা লওঁক, যি গোটত ৰেজিষ্টৰবোৰ 100 ওম হিচাপে চিহ্নিত কৰা আছে, ইয়াৰ মূল্য 90 ওমৰ পৰা 110 ওমৰ ভিতৰত যিকোনো এটা হ’ব পাৰে।
90 ohms or 110 ohms. Similarly a 120 ohms resistor for example with same 10% tolerance can have values anywhere between 108 to 132 which is again 10% either this way or that way of 120 ohms. Thus the upper limit of 110 ohms of the lower value corresponding to the 100 ohms and the lower tolerance limit of 108 ohms of the upper value 120 overlap. That
একেদৰে, উদাহৰণ স্বৰূপে একে 10% টোলাৰেন্সৰ সৈতে 120 ওম ৰেজিষ্টৰ এটাৰ মূল্য 108ৰ পৰা 132ৰ ভিতৰত যিকোনো পৰিমাণ হ’ব পাৰে যি হৈছে 120 ওমৰ 10% অধিক বা কম। সেয়েহে 100 ওমৰ কম মূল্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সৰ্বাধিক সীমা 110 ওম আৰু 120 ওমৰ উৰ্ধ মূল্যৰ নিম্ন টোলাৰেন্স সীমা 108 ওম ওপৰা ওপৰ হয়।
is how the choices of resistances manufactured are decided so that for each resistor value
এনেদৰে ৰেজিষ্টেন্সৰ বিকল্প নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয় যাতে প্ৰতিটো ৰেজিষ্টৰ মূল্যৰ বাবে,
its lower limit and upper limit overlap with the next value of the resistors. That is the
ইয়াৰ উৰ্ধ আৰু নিম্ন সীমা ৰেজিষ্টৰৰ পৰৱৰ্তী মূল্যৰ সৈতে কটা কটি কৰে।
reason why you have different number like 47, 33, 22 etc coming into the manufacturing of the resistors. So a resistor with the value between 100 ohms to 120 ohms can be obtained from either of two sets of 100 ohms or 120 ohms.
এইটো কাৰণতে আপুনি ৰেজিষ্টৰ নিৰ্মাণত 47, 33, 22 আদি বিভিন্ন মূল্য দেখা পায়। সেয়েহে 100 ওমৰ পৰা । 120 ওম মূল্যৰ ভিতৰত ৰেজিষ্টৰ এটা 100 ওম বা 120 ওমৰ যিকোনো এটা গোটৰ পৰা প্ৰাপ্ত কৰিব পাৰি।
Most of the times, the value of resistance in the given circuit is not very critical in the performance of the circuit. A small variation in resistance will not bring about any major variation in the performance of electronic circuit most of the time except
বেছিভাগ সময়ত, বৰ্তনী এটাৰ প্ৰদৰ্শনত ৰেজিষ্টৰৰ মূল্যটো অতি বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয়। ৰেজিষ্টেন্সত সামান্য তাৰতম্য হ’লে ইলেক্ট্ৰনিক চাৰ্কিটৰ (electronic circuit) প্ৰদৰ্শনত বেছিভাগ সময়তে কোনো গুৰুতৰ পৰিৱৰ্তন নকৰে,
there are some special cases where you have to have very precise value of resistor introduced.
অৱশ্যে কিছুমান বিশেষ পৰিস্থিতিত আপুনি এক অতি সঠিক মূল্যৰ ৰেজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব।
Similarly a resistor value between 120 ohms to 150 ohms can be obtained from either of the two sets of 120 ohms or 150 ohms. So the resistor values for manufacturing under 10% tolerance are chosen such that the upper limit of the lower value and the lower limit of the upper value overlap so that one need not manufacture the intermediate values of resistance.
একেদৰে সেয়েহে 120 ওমৰ পৰা 150 ওম মূল্যৰ ভিতৰত ৰেজিষ্টৰ এটা 120 ওম বা 150 ওমৰ যিকোনো এটা গোটৰ পৰা প্ৰাপ্ত কৰিব পাৰি। সেয়েহে 10% টোলাৰেন্সৰ অধীনত নিৰ্মাণ কৰা ৰেজিষ্টৰ মূল্য বাছনি কৰা হয় যাতে নিম্ন মূল্যটোৰ উৰ্ধ সীমা আৰু উৰ্ধ মূল্যটোৰ নিম্ন সীমা কটাকটি কৰে যাতে তাৰ মাজৰ মূল্যবোৰৰ ৰেজিষ্টেন্স নিৰ্মাণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নহয়।
I will show you the values that are normally manufactured; 10 ohms, 12 ohms, 15 ohms, 18,
মই আপোনাক সাধাৰণতে নিৰ্মাণ কৰা মূল্যবোৰ দেখুৱাম: 10 ওম, 12 ওম, 15 ওম, 18, 22, 27, ইত্যাদি।
22, 27, etc. I can add another zero here for example 100 ohms, 120 ohms, 150 ohms are also manufactured; 1000 ohms, 1200 ohms, 1500 ohms etc., are also manufactured. 10 kilo ohms, 12 kilo ohms; all values of resistors in different denomination will be manufactured having values only what
মই উদাহৰণৰ স্বৰূপে ইয়াত আন এটা শূন্য যোগ দিব পাৰোঁ, 100 ওম, 120 ওম, 150 ওম আদি নিৰ্মাণ কৰা হয়; 1000 ওম, 1200 ওম, 1500 ওম আদিও নিৰ্মাণ কৰা হয়। 10 কিলো ওম, 12 কিলো ওম, বিভিন্ন মূল্যৰ ৰেজিষ্টৰ নিৰ্মাণ কৰা হয় যিবোৰৰ মূল্য
is shown in this column of the table if they belong to 10% tolerance value of resistances.
তালিকাৰ এই স্তম্ভত দেখুওৱা মূল্যৰ দৰে হ’ব যদি সেইবোৰ 10% টোলাৰেন্স থকা ৰেজিষ্টেন্সৰ অন্তৰ্গত হয়।
If I go to 5% tolerance you can see that overlapping will be limited and therefore I have to introduce
যদি মই 5% টোলাৰেন্সলৈ যাওঁ তেনেহ’লে কটা কটি হোৱা সীমিত হ’ব আৰু
more number of values in between so that the intermediate values can obtained from any set of these values of resistors. So a 5% tolerance will be manufactured for more number of preferred values as you can see in this table.
সেয়েহে মই মাজত অধিক সংখ্যক মূল্য যোগ দিব লাগিব যাতে এই ৰেজিষ্টৰবোৰৰ মূল্যৰ যিকোনো গোটৰ পৰা অন্তৰ্ৱতী মূল্য প্ৰাপ্ত কৰিব পাৰি। সেয়েহে আপুনি এই তালিকাত দেখাৰ দৰে 5% টোলাৰেন্স অধিক সংখ্যক মূল্যত নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।
Now let us look at carbon film resistors. This is the most general purpose and very cheap in terms of cost. Usually the tolerance will be around plus or minus 5% and they are manufactured with different power ratings. For example 1/18th of a watt, 1/4th of a watt and 1/2 a watt are frequently used in many electronic circuits. There are many disadvantages
এতিয়া কাৰ্বন ফিল্ম (carbon film) ৰেজিষ্টৰ (resistor) চাওঁ আহক। এয়া হৈছে সৰ্বাধিক সচৰাচৰ উদ্দেশ্য আৰু ব্যয়ৰ হিচাপত অতি সস্তা। সাধাৰণতে টোলাৰেন্স যোগ বা বিয়োগ 5% হ’ব আৰু সেইবোৰ বিভিন্ন শক্তিৰ ৰেটিঙেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে বহুতো ইলেক্ট্ৰনিক চাৰ্কিটত (electronic circuit) এক ৱাটৰ 1/18 অংশ, এক ৱাটৰ ¼ অংশ আৰু এক ৱাটৰ ½ অংশ সঘনে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
of using a carbon film; mainly they tend to be very noisy.
কাৰ্বন ফিল্ম ব্যৱহাৰ কৰাৰ বহুতো অসুবিধা আছে; মুখ্যতঃ এইবোৰৰ যথেষ্ট শব্দ হয়।
The figure shows some of the example of carbon film resistors. You can see they have different
চিত্ৰত কাৰ্বন ফিল্ম (carbon film) ৰেজিষ্টৰৰ (resistor) কিছুমান উদাহৰণ দিয়া হৈছে। আপুনি দেখিছে যে এইবোৰ বিভিন্ন আকাৰৰ।
sizes. This one is very small; this is slightly bigger; this is much bigger. This is for example
এইটো অতি সৰু; এইটো সামান্য ডাঙৰ; এইটো যথেষ্ট ডাঙৰ।
1/8 watt, this is quarter watt and this is half a watt.
উদাহৰণ স্বৰূপে এইটো 1/8 ৱাট, এইটো ¼ ৱাট আৰু এইটো ½ ৱাট।
So you do have resistors with higher voltages and the resistor with higher voltages will be bigger in size in general. We will discuss more about what we mean by a higher voltage
গতিকে উচ্চ ভল্টেজৰ (voltage) ৰেজিষ্টৰ (resistor) আছে আৰু উচ্চ ভল্টেজৰ ৰেজিষ্টৰ সাধাৰণতে আকাৰত অধিক ডাঙৰ হয়। উচ্চ ভল্টেজ মানে কি সেই বিষয়ে আমি অধিক আলোচনা কৰিম।
value. Then there are other types of resistors; for example metal film resistors which are very, very useful. Metal film resistors are used when you require much closer tolerance, more accurate value. Usually nichrome, which is an alloy of nickel and chromium, is used for the material of the resistors. They are much more accurate than the carbon film resistors.
আন প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰো আছে, উদাহৰণ স্বৰূপে, ধাতু ফিল্ম ৰেজিষ্টৰ যিবোৰ অতি উপযোগী। আপোনাক অধিক নিকট টোলাৰেন্স, অধিক সঠিক মূল্যৰ প্ৰয়োজন হ’লে ধাতু ফিল্ম ৰেজিষ্টৰ ব্যৱ্হাঅৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে ৰেজিষ্টৰৰ নিৰ্মাণ সামগ্ৰী হিচাপে নিক্ৰোম (nichrome) ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যি হৈছে নিকেল আৰু ক্ৰমিয়ামৰ সংকৰ ধাতু। এইবোৰ কাৰ্ন ফিল্ম ৰেজিষ্টৰতকৈ যথেষ্ট অধিক সঠিক।
They have about plus or minus 0.05 % tolerance. Here I have given the photographs of metal
সেইবোৰৰ টোলাৰেন্স প্ৰায় যোগ বা বিয়োগ 0.05%। ইয়াত মই ধাতু ফিল্ম ৰেজিষ্টৰৰ ফটোগ্ৰাফ দিছোঁ।
film resistor. By physical appearance they do not seem to be very different from the carbon film resistors but then in terms of performance, these resistors are much better
ভৌতিক অবয়বৰ পৰা এইবোৰ কাৰ্বন ফিল্ম ৰেজিষ্টৰৰ পৰা অতি পৃথক যেন নালাগে কিন্তু প্ৰদৰ্শনৰ ফালৰ পৰা,
and as I mentioned in the other case, the different sizes here corresponds to different wattages.
এই ৰেজিষ্টৰবোৰ যথেষ্ট উন্নত আৰু আনটো ক্ষেত্ৰত মই উল্লেখ কৰাৰ দৰে, ইয়াত বিভিন্ন আকাৰৰ সৈতে বিভিন্ন ৱাট সম্পৰ্কিত হয়।
There are other resistors, for example wire wound resistor. The wire wound resistor is
আন প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰো আছে, উদাহৰণ স্বৰূপে, ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ (wire wound resistor)।
basically a long wire of a very specific resistance value which is wound on an insulating …… and
ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ (wire wound resistor) হৈছে মুলতঃ এক অতি নিৰ্দিষ্ট ৰেজিষ্টেন্স মূল্যৰ এডাল দীঘল তাঁৰ যাক এক ইনচুলেটিং ..............ৰ ওপৰত মেৰিওৱা হয়
then the resistance value can be generated to any precise value. So high wattage resistors, in general are made of thick wire material. Usually wire wound resistors are used for higher wattages. But wire wound resistors cannot be used for high frequency circuits because of the associated inductive values, inductances. These are some of the wire wound
আৰু তাৰ পিছত যিকোনো নিৰ্দিষ্ট মূল্যৰ ৰেজিষ্টেন্স মূল্য প্ৰাপ্ত কৰিব পাৰি। গতিকে সাধাৰণতে উচ্চ ৱাটৰ ৰেজিষ্টৰবোৰ সাধাৰণতে ডাঠ তাঁৰৰ সামগ্ৰীৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। সাধাৰণতে ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ (wire wound resistor) উচ্চতৰ ৱাটেজৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিন্তু ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰবোৰ সম্পৰ্কিত ইণ্ডাক্টিভ মূল্য, ইণ্ডাক্টেন্সৰ বাবে উচ্চ কম্পনাঙ্ক বৰ্তনীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।
resistor. This is actually 660 ohms; this you are not able see; should be around 10,00o ohms or some thing like that. They are wound on a ceramic base over which the wires are wound.
ইয়াত কিছুমান ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ (wire wound resistor) দেখুওৱা হৈছে। এয়া দৰাচলতে হৈছে 660 ওম; এয়া আপুনি দেখা নাপায় – প্ৰায় 10,000 ওম বা তাৰ ওচৰে পাজৰে এইবোৰক এক চিৰামিক আধাৰৰ ওপৰত পকোৱা হয় যাৰ ওপৰত তাঁৰ পকোৱা থাকে।
The next type of resistor is ceramic resistor. These are again wire wound resistors but cased in a ceramic encasing so that they can have much higher wattage, higher power rating.
ৰেজিষ্টৰৰ (resistor) পৰৱৰ্তী প্ৰকাৰটো হৈছে চিৰামিক ৰেজিষ্টৰ (ceramic resistor)। এইবোৰো হৈছে ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ (wire wound resistor) কিন্তু চিৰামিক কেছিঙত পকোৱা হয় যাতে এইবোৰৰ ৱাটেজ যথেষ্ট অধিক হ’ব পাৰে, পাৱাৰ ৰেটিং অধিক হ’ব পাৰে।
They have 1 to 2 watts sometimes even 10 watts and 20 watts. You can have wire wound resistors
এইবোৰ 1ৰ পৰা 2 ৱাটৰ হয়, কেতিয়াবা আনকি 10 ৱাট আৰু 20 ৱাটো হয়।
which are encapsulated in ceramic encapsulation. These resistors can become extremely hot because they are meant to be used at very high wattages and therefore one has to take care of these resistors when they are being used. For example this is a ceramic resistor.
আপুনি এনে ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ (wire wound resistor) পাব যাক চিৰামিক এনকেপচুলেচনৰ ভিতৰত এনকেপচুলেটেড (encapsulated) কৰা হয়। এই ৰেজিষ্টৰবোৰ যথেষ্ট গৰম হৈ যাব পাৰে কিয়নো এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে অতি উচ্চ ৱাটেজত ব্যৱহাৰ কৰা আৰু সেয়েহে এই ৰেজিষ্টৰবোৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এইবোৰৰ যত্ন লোৱা প্ৰয়োজন। উদাহৰণ স্বৰূপে, এইটো এটা চিৰামিক ৰেজিষ্টৰ।
Inside you would see the ….. of wire wound on a ceramic ….. and that is completely enclosed in a ceramic encapsulation. There are some more resistors which are used in modern circuits. The concentration there is to make them very, very tiny, small and they will almost look like a small integrated circuit, IC. So it is made with many resistors. They
ভিতৰত আপুনি এটা চিৰামিক ............... ৰ ওপৰত .................. ৱায়াৰ ৱাউণ্ড দেখিব আৰু ই এক চিৰামিক এনকেপচুইলেচনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণভাৱে আৱদ্ধ থাকে। ইয়াৰ উপৰিও আন কিছুমান ৰেজিষ্টৰ আছে যাক আধুনিক বৰ্তনীত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেইবোৰক অতি সৰু, সূক্ষ্ম কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু সেইবোৰ প্ৰায় এক সৰু ইণ্টিগ্ৰেটেড চাৰ্কিট, আইচি-ৰ (integrated circuit, IC) দৰে দেখি। সেই কাৰণে এ খিনি বহুতো ৰেজিষ্টৰ লগত বনোৱা হয়।
are called resistor arrays or network resistor, single in line and they have one resistor
সেইবোৰক ৰেজিষ্টৰ এৰে (resistor array) বা নেটৱৰ্ক ৰেজিষ্টৰ (network resistor) বুলি কোৱা হয়, এটা শাৰীত আৰু সেইবোৰত এটা ৰেজিষ্টৰ বা
or multiple resistors connected or disconnected; different types are there. For example they
একাধিক ৰেজিষ্টৰ সংযোজিত বা অসংযোজিত হৈ থাকে; ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰ আছে।
can be used whenever we use light emitting diodes to control the current through the light emitting diodes. The single in line network resistors or array resistors will be used and the value of the resistor will be generally printed on them.
উদাহৰণ স্বৰূপে, আমি লাইট এমিটিং ডায়ডৰ যোগেৰে কাৰেণ্ট নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবে লাইট এমিটিং ডায়ড (light emitting diode) ব্যৱহাৰ কৰোঁতে এইবোৰক ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। একক শাৰীৰ নেটৱৰ্ক ৰেজিষ্টৰ (network resistor) বা এৰে ৰেজিষ্টৰ (array resistor) ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ৰেজিষ্টৰৰ মূল্য সাধাৰণতে ইয়াৰ ওপৰত মুদ্ৰিত কৰা থাকিব।
I have here an example of a single in line resistor and the corresponding arrangements is shown in detail; on the right you can see that. The resistors are all here and they all are connected at one end and the common terminal is provided whereas the other end is available for us to use in different circuits. Usually they have nine leads; eight resistors
উদাহৰণ স্বৰূপে ইয়াত এটা একক শাৰীৰ ৰেজিষ্টৰ আছে আৰু সংশ্লিষ্ট সজ্জাটো বিতং ভাৱে দেখুওৱা হৈছে; সোঁফালে আপুনি এয়া দেখিছে। সকলোবোৰ ৰেজিষ্টৰ ইয়াত আছে আৰু এই সকলোবোৰ এটা মুৰত সংযোজিত আছে আৰু উমৈহতীয়া টাৰ্মিনেল প্ৰদান কৰা হৈছে আৰু আনটো মুৰ আমি বিভিন্ন বৰ্তনীত ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে উপলব্ধ। সাধাৰণতে এইবোৰত নটা লীড, আঠটা ৰেজিষ্টৰ থাকে; আটাইবোৰৰ এটা উমৈহতীয়া থাকে আৰু বাকী আঠটা লীড ইয়াত দিয়া হৈছে।
all of them having one common and rest of the eight leads are given here. This is one
type. There are also other types. For example 4S resistor network where the 4S indicates that the package contains four resistors.
এইটো এট প্ৰকাৰ। আনবোৰ প্ৰকাৰো আছে। উদাহৰণ স্বৰূপে, 4S ৰেজিষ্টৰ নেটৱৰ্ক য’ত 4S-এ সূচায় যে পেকেজটোত চাৰিটা ৰেজিষ্টৰ আছে।
So, each one of the resistor is independently given. Unlike in the previous case you can
সেয়েহে, প্ৰতিটো ৰেজিষ্টৰ পৃথকে দিয়া হৈছে।
see there are four independent resistors but all of them encapsulated in one piece. Therefore
আগৰটোৰ বিপৰীতে ইয়াত আপুনি চাৰিটা স্বতন্ত্ৰ ৰেজিষ্টৰ দেখিব কিন্তু সেই সকলোবোৰ এটা গোটত আৱদ্ধ হৈ থাকে।
you can use them in different applications independently. When you want large number
সেয়েহে, আপুনি সেইবোৰক বিভিন্ন উদ্দেশ্যত পৃথকে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
of resistors instead of buying independently different resistors, you can buy a single
যেতিয়া আপুনি এক বিশাল সংখ্যক ৰেজিষ্টৰ বিচাৰে, পৃথকে বিভিন্ন ৰেজিষ্টৰ ক্ৰয় কৰাৰ সলনি,
package in which four, five, six independent resistors are provided. This can be used in a compact way in different circuits.
আপুনি চাৰি, পাচ, ছয়টা স্বতন্ত্ৰ ৰেজিষ্টৰ থকা পেকেজ এটা ক্ৰয় কৰিব পাৰে। সেইবোৰক বিভিন্ন বৰ্তনীত এক সংকুচিত প্ৰকাৰে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
Now we will come to variable resistors. There are two general ways in which variable resistors
এতিয়া আমি ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টাৰলৈ (variable resistor) বিক্ষয়ে জানিম। সাধাৰণতে দুই প্ৰকাৰে ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
are used. One is where the value is to be changed during the operation. General example is the volume control in the case of an ordinary radio receiver. The volume control is basically a variable resistor and when you move it or turn it around you would find the volume will
এক হৈছে ব্যৱহাৰৰ সময়ত মূল্যটো পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। সাধাৰণ উদাহৰণ হৈছে এক সাধাৰণ ৰেডিঅ’ ৰিচিভাৰৰ ক্ষেত্ৰত ভলিউম নিয়ন্ত্ৰণ। ভলিউম নিয়ন্ত্ৰণটো হৈছে মূলতে এক ভেৰিয়েবেল ৰেজিষ্টৰ আৰু যেতিয়া আপুনি ইয়াক লৰচৰ কৰে বা পকায়,
increase or decrease depending upon the direction of rotation. There are other semi-fixed resistors that are not meant to be adjusted by the user, by anyone other than a well trained technician.
আপুনি দেখিব যে পকোৱাৰ দিশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভলিউম বাঢ়িব বা কমিব। আনবোৰ হৈছে চেমি-ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ (semi-fixed resistor) যিবোৰ ব্যৱহাৰকৰ্তাই নিয়ন্ত্ৰণ নকৰে, কেৱল ভালদৰে প্ৰশিক্ষিত কাৰিকৰ এজনৰ বাহিৰে আন কোনেও ইয়াক সলনি নকৰে।
It is usually to adjust the operating condition of a circuit by a technician. So it will not
কাৰিকৰ এজনে বৰ্তনী এটাৰ অপাৰেটিং স্থিতি সলনি কৰাৰ বাবে সাধাৰণতে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
accessible most of the time to the user but it will be inside the circuit. A technician
সেয়েহে বেছিভাগ সময়ত ব্যৱহাৰকৰ্তাই ইয়াক সলনি কৰিব নোৱাৰি আৰু ই বৰ্তনীৰ ভিতৰত থাকিব।
will set it up and then slightly vary to a preferred value that he would like to have and set it at that stage. Nobody will be able to change it beyond that. These are called
কাৰিকৰ এজনে ইযাক ছেট আপ কৰিব আৰু ইয়াক তেওঁ বিচৰা মূল্যটোলৈ সামান্য সলনি কৰিব আৰু সেই স্থিতিত নিৰ্ধাৰিত কৰিব। আন কোনোৱে ইয়াক ইয়াৰ পৰা সলনি কৰিব নোৱাৰিব।
preset variable resistors. The other one is called potentiometers.
এইবোৰক প্ৰিছেট ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ (preset variable resistor) বুলি কোৱা হয়। আনটোক পোটেন্সোমিটাৰ (potentiometer) বুলি কোৱা হয়।
The semi-fixed resistors are used to compensate the inaccuracies of the resistors. You will
ৰেজিষ্টৰবোৰৰ সঠিকতাৰ অভাৱ্ৰ ক্ষতিপূৰণ কৰাৰ বাবে চেমি-ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ (semi-fixed resistor) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
not be able to get very precise value and then you can use this type of the variable semi-fixed resistor and set it to a fixed value for fine tuning a circuit. The rotation
আপুনি অতি সঠিক মূল্য পাবলৈ সক্ষম নহ’ব আৰু তেতিয়া আপুনি এই প্ৰকাৰৰ চেমি-ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ (semi-fixed resistor) ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে আৰু বৰ্তনী এটা ফাইন টিউন কৰাৰ বাবে ইয়াক এক নিৰ্দিষ্ট মূল্যত স্থিৰ কৰিব পাৰে।
angle of most of the variable resistors will be around 300 degrees. Some variable resistors must be turned many times these are called multi-turn potentiometers, “multi-turn pot” for short. To use the whole range of resistance you have to turn several times. Not just one
বেছিভাগ ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰৰ (variable resistor) ঘূৰ্ণনৰ কোণ হ’ব প্ৰায় 300 ডিগ্ৰী। কিছুমান ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰৰ (variable resistor)বহু বাৰ পকাব লাগে; এইবোৰক মাল্টি-টাৰ্ণ পোটেন্সোমিটাৰ (multi-turn potentiometer) বুলি কোৱা হয়, চমুকৈ “মাল্টি-টাৰ্ণ পোট” (multi-turn pot)। ৰেজিষ্টেন্সৰ সমগ্ৰ পৰিসৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে, আপুনি ইয়াক কেইবাবাৰো পকাব লাগে।
rotation but may be 10 turns or 20 turns as the case may be. So for example if the value of the resistor is 10,000 ohms, you have to rotate the knob ten times. Then you can see
কেৱল এটা পাক নহয় কিন্তু 10 পাক বা 20 পাকো হ’ব পাৰে। সেয়েহে উদাহৰণ স্বৰূপে, যদি ৰেজিষ্টৰটোৰ মূল্য হয় 10,000 ওম, আপুনি নবটো দহবাৰ পকাব লাগিব।
for each rotation the variation in resistance will be rather very small. So the resistance
তেতিয়া আপুনি দেখিব যে প্ৰতিটো পাকত ৰেজিষ্টেন্সৰ পাৰ্থক্য অতি কম হ’ব।
will be very slowly varying. Therefore you can set any precise value appropriately. These
সেয়েহে ৰেজিষ্টেন্সটো অতি লাহে লাহে সলনি হ’ব। সেয়েহে আপুনি এক অতি সঠিক মূল্য ভালদৰে স্থিৰ কৰিব পাৰে।
are called either potentiometers or trimmer potentiometers or presets. I have shown here
এ’ইবোৰক পোটেন্সোমিটাৰ (potentiometers) বা ট্ৰিমাৰ পোটেন্সোমিটাৰ (trimmer potentiometer) বা প্ৰিছেট (preset) বুলি কোৱা হয়।
in the picture number of variable resistors.
মই এই ছবিত কেইবাটাও ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ দেখুৱাইছোঁ।
This one is very big variable resistors with the knob here which can be rotated. All the
এইটো হৈছে এটা অতি ডাঙৰ ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ য’ত নব এটা আছে যাক পকাব পাৰি।
variable resistors will be characterized by three terminals one, two, three and all the four in the center are preset potentiometers or trimming potentiometer. They are used for
সকলো ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰৰ তিনিটা টাৰ্মিনেল থাকে এক, দুই, আৰু তিনি আৰু কেন্দ্ৰৰ চাৰিওটা হৈছে প্ৰিছেট পোটেন্সোমিটাৰ বা ট্ৰিমিং পোটেন্সোমিটাৰ।
setting precise value by the technicians that I already mentioned to you. These two at the
মই ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰাৰ দৰে এইবোৰক অতি সঠিক মূল্য নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ বাবে কাৰিকৰ সকলে ব্যৱহাৰ কৰে।
left end are multi-turn potentiometers. There is a small screw here which can be rotated and depending upon the number of rotations that you give the value of the resistance
বাওঁফালে থকা দুটা হৈছে মাল্টি-টাৰ্ণ পোটেন্সোমিটাৰ (multi-turn potentiometer)। ইয়াত সৰু স্ক্ৰু এটা আছে যাত পকাব পাৰি আৰু আপুনি পকোৱা সংখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি, ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্য সলনি হ’ব।
will change. There are three terminals in all the cases as you can see. But for a variable
ইয়াত সকলো ক্ষেত্ৰতে তিনিটা টাৰ্মিনেল থকা আপুনি দেখিছে।
resistor we will use only two of the terminals. The value between the two will only change.
কিন্তু ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰৰ বাবে, আমি কেৱল দুটা টাৰ্মিনেল ব্যৱহাৰ কৰোঁ। এই দুটাৰ মাহৰ মূল্যহে সলনি হ’ব।
If I choose the extreme ends usually the resistance value will not change. It will be fixed. That
যদি মই একেবাৰে মুৰত বাছনি কৰোঁ, সাধাৰণতে ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্য সলনি নহ’ব। ই স্থিৰ হ’ব।
can be understood by looking at the construction that I have shown in this picture.
মই এই ছবিত দেখুওৱা গাঁথনিটো চাই ইয়াক বুজিব পাৰি।
For example there is a terminal A; there is a terminal B. This is the carbon composite
উদাহৰণ স্বৰূপে, এয়া হৈছে টাৰ্মিনেল A, এয়া হৈছে টাৰ্মিনেল B।
or whatever which is used for the resistor material and this center one is actually called
ই হৈছে কাৰ্বন কম্পোজিট বা ৰেজিষ্টৰ সামগ্ৰীৰ বাবে যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু এই কেন্দ্ৰটোক দৰাচলতে এক ৱাইপাৰ (wiper) বুলি কোৱা হয়।
a wiper. This wiper can be moved on along the periphery of the resistance value so that
এই ৱাইপাৰটো ৰেজিষ্টেন্স মূল্যৰ পৰিসীমাৰে চলাচল কৰি পাৰি গতিকে যদি
if I take between terminal A and the wiper, the value of this only will be included in
মই ইয়াক টাৰ্মিনেল A আৰু ৱাইপাৰৰ মাজলৈ লৈ যাওঁ, কেৱল ইয়াৰ মূল্যটো বৰ্তনীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ’ব।
the circuit. Therefore the resistance will be this much. Whereas in this figure if I use the same center and terminal A it has got much larger portion of the resistance and therefore the value of the resistance will be much higher. This wiper can moved through out by around 300 degrees and there by I can vary the resistance value. Therefore
সেয়েহে ৰেজিষ্টেন্স এই পৰিমাণৰ হ’ব; আনহাতে এই চিত্ৰত, যদি মই একে কেন্দ্ৰ আৰু টাৰ্মিনেল A ব্যৱহাৰ কৰোঁ, ই ৰেজিষ্টেন্সৰ যথেষ্ট অধিক পৰিমাণ প্ৰাপ্ত কৰিব আৰু সেয়েহে ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্য অধিক হ’ব। এই ৱাইপাৰ প্ৰায় 300 ডিগ্ৰী লৰচৰ কৰিব পাৰি আৰু এনেদৰে মই ৰেজিষ্টেন্স মূল্য পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰোঁ।
you can understand that the variable resistance will have to be using this wiper and any one of the other two terminals only. Either A or B, not both. So this is about variable
সেয়েহে আপুনি বুজিব পাৰিছে যে ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টেন্সে এই ৱাইপাৰৰ আৰু দুটা টাৰ্মিনেলৰ কেৱল এটা ব্যৱহাৰ কৰিব। হয় A বা B, দুয়োটা নহয়। গতিকে এয়া আছিল ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰৰ (preset variable resistor) বিষয়ে।
resistors. This graph gives you a change in resistance as we change the rotation angle, clockwise
উদাহৰণ স্বৰূপে, এই গ্ৰাফত আমি ঘূৰ্ণনৰ কোণ ঘড়ীৰ কাটাৰ দিশৰ ঘূৰালে হোৱা ৰেজিষ্টেন্সৰ পৰিৱৰ্তন দিয়া হৈছে।
for example. This is the resistance value. There are three different types A, B and C.
এইটো হৈছে ৰেজিষ্টেন্স মূল্য। এইবোৰ তিনিটা পৃথক প্ৰকাৰৰ, A, B আৰু C।
In the case of B, you find the resistance changes linearly by precise value with rotation
B-ৰ ক্ষেত্ৰত, আপুনি ঘূৰ্ণনৰ কোণৰ সৈতে ৰেজিষ্টেন্স মূল্য অতি সঠিক মূল্যৰে ৰৈখিকভাৱে সলনি হোৱা দেখিব।
angle. This is called a linear potentiometer. Whereas in the curve corresponding to A, initially the resistance varies very slowly and then the resistance varies very fast, with large
ইয়াক লিনিয়াৰ পোটেন্সোমিটাৰ (linear potentiometer) বুলি কোৱা হয়, আনহাতে A-ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বক্ৰত, ৰেজিষ্টেন্স (resistance) অতি লাহেকৈ সলনি হয় আৰু তাৰ পিছত ৰেজিষ্টেন্স অতি দ্ৰুততাৰে সলনি হয়, ডাঙৰ মূল্যৰে।
values. In the case of C, it is other way about. First resistance changes very rapidly by large values and as I come to larger angles we find the resistance changes very slowly. All the three
C-ৰ ক্ষেত্ৰত, এইটো বিপৰীত হয়। প্ৰথমে ৰেজিষ্টেন্স অতি দ্ৰুততাৰে ডাঙৰ মূল্যৰে সলনি হয় আৰু ডাঙৰ কোণ পোৱালৈ, ৰেজিষ্টেন্স অতি লাহেকৈ সলনি হয়।
types are there but most of the time we use only A or B in many applications.
এই তিনিওটা প্ৰকাৰৰ পোৱা যায় কিন্তু বেছিভাগ সময়ত বহুতো উদ্দেশ্যত কেৱল A আৰু B ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
Now we will come to a different type of resistor. In resistance there are different types. For
এতিয়া আমি পৃথক প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ এটালৈ আহিম। ৰেজিষ্টেন্সৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ আছে।
example here is one type which is called light dependent resistance or LDR. Some components
উদাহৰণ স্বৰূপে এটা প্ৰকাৰ আছে যি হৈছে লাইট ডিপেণ্ডেণ্ট ৰেজিষ্টেন্স (light dependent resistance) বা LDR।
can change resistance value by changes in the amount of light falling on them. One type
কিছুমান উপাদানে ইয়াৰ ওপৰত পৰা পোহৰৰ পৰিমাণৰ দ্বাৰা ৰেজিষ্টেন্স পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰে।
is the cadmium sulfide photocell resistors. It is a kind of resistor whose value depends on the amount of light falling on it. When you keep it in darkness its resistance will be very, very large and as more and more light falls on it, the resistance becomes smaller and smaller because it is basically a semiconducting device. I will show you construction of a
আনটো প্ৰকাৰ হৈছে কেডনিয়াম চালফাইড ফোটোচেল ৰেজিষ্টৰ (cadmium sulfide photocell resistor) । ই এনে প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ যাৰ মূল্য ইয়াৰ ওপৰত পৰা পোহৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। যেতিয়া আপুনি ইয়াক আন্ধাৰত ৰাখে, ইয়াৰ ৰেজিষ্টেন্স যথেষ্ট অধিক হ’ব আৰু ইয়াৰ ওপৰত যিমানে অধিক পোহৰ পৰে, ইয়াৰ ৰেজিষ্টেন্স কম হৈ আহে কিয়নো ই হৈছে মূলতে এক চেমিকণ্ডাক্টিং সঁজুলি।
light dependent resistor.
মই আপোনালোক লাইট ডিপেণ্ডেণ্ট ৰেজিষ্টৰ (light dependent resistor) এটাৰ গাঁথনি দেখুৱাম।
This is the cadmium sulfide portion and you can see a circuit symbol is normal resistor
ই হৈছে কেডনিয়াম চালফাইড অংশ আৰু আপুনি বৰ্তনী চিহ্ন এটা দেখিছে।
symbol with a circle and external arrows showing light falling on them. The circle shows that
ই হৈছে সাধাৰণ ৰেজিষ্টৰ চিহ্ন য’ত ইয়াৰ ওপৰত পৰা পোহৰ দেখুওৱা এটা বৃত্ত আৰু বাহ্যিক কাড় আছে।
they are conditioned by some parameter, in this case the light. This is the circuit symbol. This is the actual photograph of a LDR; typical case of a LDR is around 8 millimeter in diameter,
বৃত্তটোৱে দেখুৱায় যে এইবোৰ কোনো কাৰকৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়, এই ক্ষেত্ৰত এয়া হৈছে পোহৰ। এইটো হৈছে বৰ্তনী চিহ্ন। এয়া হৈছে LDR এটাৰ প্ৰকৃত ফটো; সাধাৰণতে LDR খোলাৰ ব্যাস প্ৰায় 8 মিলিমিটাৰ,
4 millimeter in height and it is in the form of a cylinder. When bright light is on it, it will be around two hundred ohms and when in the darkness the resistance can be more than 2 Mega ohms.
উচ্চতা 4 মিলিমিটাৰ হয় আৰু ই এক চিলিণ্ডাৰ (cylinder) আকাৰৰ হয়। যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত পোহৰ পৰে, ই প্ৰায় 200 ওম হ’ব আৰু আন্ধাৰত, ৰেজিষ্টেন্স 2 মেগা ওমৰ অধিক হ’ব পাৰে।
Similarly there is another type of variable resistors which is a special type called thermistor.
একেদৰে, আন এক প্ৰকাৰৰ ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ (variable resistor) আছে যি হৈছে থাৰ্মিষ্টৰ (thermistor) নামৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰ।
These are thermally sensitive resistors. The LDR’s are light sensitive resistors; the thermistor is thermal sensitive resistors. Thermal means temperatures; that means heat sensitive resistors. Therefore they can be used for measurement of temperature. The resistance
এইবোৰ উষ্ণতা সংবেদনশীল ৰেজিষ্টৰ। LDRবোৰ হৈছে পোহৰ সংবেদনশীল ৰেজিষ্টৰ; থাৰ্মিষ্টৰ (thermistor) হৈছে উষ্ণতা সংবেদনশীল ৰেজিষ্টৰ। উষ্ণতাৰ অৰ্থ হৈছে তাপ; ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে তাপ সংবেদনশীল ৰেজিষ্টৰ।
value of the thermistor changes according to temperature and therefore they are used as temperature sensor. There are in generally two types of thermistors; one is called negative temperature coefficient and the other is called positive temperature coefficient or PTC. The
সেয়েহে, এইবোৰক উষ্ণতা জোখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। তাপমান অনুসৰি থাৰ্মিষ্টৰৰ (thermistor) ৰেজিষ্টেন্স মূল্য সলনি হয় আৰু সেয়েহে সেইবোৰক তাপমান সংবেদক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আৰু আনটো হৈছে পজিটিভ টেম্পাৰেচাৰ কোএফিচিয়েণ্ট (positive temperature coefficient) বা PTC।
NTC shows that when the temperature increases, the resistance decreases; that is corresponding
NTCযে দেখুৱায় যে যেতিয়া উষ্ণতা বৃদ্ধি হয়, ৰেজিষ্টেন্স হ্ৰাস হয়; এয়া হৈছে NTC-ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।
to the NTC. The positive temperature coefficient means when the temperatures increases the resistance increases also. So there are two different types and they can be used for temperature
পজিটিভ টেম্পাৰেচাৰ কোএফিচিয়েণ্টৰ অৰ্থ হৈছে যে যেতিয়া উষ্ণতা বৃদ্ধি হয় তেতিয়া ৰেজিষ্টেন্সো বৃদ্ধি হয়। গতিকে দুটা প্ৰকাৰৰ আছে আৰু এই প্ৰকাৰৰ উষ্ণতা সংবেদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
sensing. This is a figure of a thermistor with the two leads and its resistance will be dependent on temperature as I already mentioned to you and approximately equations representing a thermistor can be seen on the screen. R, the resistance at any given temperature will be
এয়া হৈছে দুটা লীডৰ সৈতে থাৰ্মিষ্টৰ এটাৰ ছবি আৰু মই ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰাৰ দৰে ইয়াৰ ৰেজিষ্টেন্স নিৰ্ভৰ কৰিব উষ্ণতাৰ ওপৰত আৰু থাৰ্মিষ্টৰ এটা প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সমীকৰণ স্ক্ৰীণত দেখা যাব। যিকোনো নিৰ্দিষ্ট উষ্ণতাত ৰেজিষ্টেন্স R হ’ব R শূন্য সূচক কোনো ধ্ৰুবক বেটা গুণক 1/T - 1/T ন’ট (naught)
equal to R zero exponential some constant beta times 1/T – 1/T not where T not is
the reference temperature and R not is the resistance of thermistors at the reference temperature T not.
য’ত - T ন’ট (naught) হৈছে প্ৰসঙ্গ উষ্ণতা আৰু R ন’ট (naught) হৈছে প্ৰসঙ্গ উষ্ণতা T ন’টত (naught) থাৰ্মিষ্টৰৰ ৰেজিষ্টেন্স।
So at any given temperature T the resistance will change according to this exponential
গতিকে যিকোনো উষ্ণতা T-ত ৰেজিষ্টেন্স ইয়াৰ সূচক সম্পৰ্ক অনুসৰি সলনি হ’ব আৰু
relationship and therefore you can see as temperature increases, the resistance will also increase, in this case R depending upon whether it is NTC or PTC.
সেয়েহে আপুনি দেখিব যে উষ্ণতা বৃদ্ধি হোৱাৰ সৈতে, ৰেজিষ্টেন্সো বৃদ্ধি হ’ব, যি এই ক্ষেত্ৰত হৈছে R, এয়া NTC নে PTC তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
We have seen different types of resistors like LDR and thermistors. In general resistors are also rated for the power dissipation. For example when the resistors are used in any given circuit due to the current flowing there will be heat generated which is called the joules heat and so for a given current if I keep on increasing the current for a
আমি LDR আৰু থাৰ্মিষ্টৰৰ দৰে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ দেখিছোঁ। সাধাৰণতে, শক্তি বিতৰণৰ বাবেও ৰেজিষ্টৰৰ মূল্যাঙ্কন কৰা হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে, যেতিয়া কাৰেণ্ট প্ৰবাহিত হোৱা বাবে যিকোনো বৰ্তনীত ৰেজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তাত তাপ উপন্ন হ’ব যাক জুল (joules) তাপ বুলি কোৱা হয়।
সেয়েহে এক নিৰ্দিষ্ট কাৰেণ্টৰ বাবে, যদি এক নিৰ্দিষ্ট ৰেজিষ্টেন্সৰ বাবে কাৰেণ্ট বৃদ্ধি কৰি থকা হয়,
given resistance, the heat generated can become so large that the resistance can be damaged due to the heat generated. Therefore there is a maximum power rating for any given resistor which should not be exceeded in any given circuit. So the maximum power rating specifies the maximum current that we can pass through the resistors. They are specified usually
সৃষ্টি হোৱা তাপ ইমান বেছি হ’ব পাৰে যে সৃষ্টি হোৱা তাপৰ ফলত ৰেজিষ্টেন্স ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’ব পাৰে। সেয়েহে যিকোনো ৰেজিষ্টৰৰ বাবে সৰ্বাধিক শক্তি ৰেটিং দিয়া থাকে যাক যিকোনো বৰ্তনীতে অতিক্ৰম কৰিব নালাগে। গতিকে সৰ্বাধিক শক্তি ৰেটিঙে ৰেজিষ্টৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যাব পৰা সৰ্বাধিক কাৰেণ্ট নিৰ্ধাৰণ কৰে।
in watts.
এইবোৰক সাধাৰণতে ৱাটত উল্লেখ কৰা হয়।
The power is calculated using the square of the current, I square R as we all know where R is the resistance value, I is the current. Resistors as I already mentioned to you before comes in different rated values like 1/8 watt, 1/4 of a watt, 1/2 a watt, 1 watt, etc. For
শক্তিটো কাৰেণ্টৰ বৰ্গ ব্যৱহাৰ কৰি গণনা কৰা হয়, আমি জনা অনুসৰি I বৰ্গ R, য’ত R হৈছে ৰেজিষ্টেন্স মূল্য, I হৈছে কাৰেণ্ট। মই আগতে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, ৰেজিষ্টৰবোৰ বিভিন্ন মূল্যাঙ্কন কৰা মূল্যত আহে যেনে 1/8 ৱাট, ¼ ৱাট, ½ ৱাট, 1 ৱাট ইত্যাদি।
example when we power light emitting diodes, usually LED’s require just one or two volts to operate. But you may be connecting to a five volts or ten volts power supply. Then
উদাহৰণ স্বৰূপে, যেতিয়া আমি পাৱাৰ লাইট এমিটিং ডায়ড ব্যৱহাৰ কৰোঁ, সাধাৰণতে LED-ক কাম কৰাৰ বাবে মাতে এক 1 বা 2 ভল্ট (volt) প্ৰয়োজন হয়। কিন্তু আপুনি 5 ভল্ট বা 10 ভল্ট শক্তি যোগানৰ সৈতে সংযোজিত কৰিব পাৰে।
you should try to put additional resistors to drop the total ten volts to two or three volts what is required only to be applied across the LED. You will see more of that
তেতিয়া আপুনি 10 ভল্টক 2 বা 3 ভল্টলৈ হ্ৰাস কৰাৰ বাবে অতিৰিক্ত ৰেজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব, যাক LED-ৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।
later. But these resistors when you want to drop down some voltage in a given circuit
আমি এই বিষয়ে পিছত অধিক জানিম। কিন্তু এই ৰেজিষ্টৰবোৰ, যেতিয়া আপুনি বৰ্তনী এটাত কিছু ভল্টেজ হ্ৰাস কৰিব বিচাৰে,
will have to be carefully worked out on the basis of the power rating that you can think
আপুনি ভাবিব পৰা পাৱাৰ ৰেটিঙৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সতৰ্কতাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰিব লাগিব।
of. For example I have a twelve volts power supply which is to be used for powering a LED or a given circuit which requires about hundred milliamperes of current. So the circuit requires only five volts. It requires hundred milliamperes maximum current and that means 12 – 5, the
উদাহৰণ স্বৰূপে, মোৰ ওচৰত 12 ভল্ট পাৱাৰ চাপ্লাই আছে যাক বৰ্তনী এটাত LED-ক শক্তি যোগান ধৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব যাক কেৱল প্ৰায় 100 মিলিএম্পিয়াৰ (milliampere) কাৰেণ্টৰ (current) প্ৰয়োজন। গতিকে বৰ্তনীটোক কেৱল 5 ভল্ট প্ৰয়োজন। ইয়ক সৰ্বাধিক 100 মিলিএম্পিয়াৰ কাৰেণ্টৰ প্ৰয়োজন আৰু তাৰ অৰ্থ হৈছে 12-5, অতিৰিক্ত 7 ভল্ট কিছু ৰেজিষ্টেন্সৰ দ্বাৰা হ্ৰাস কৰিব লাগিব।
extra 7 volts will have to be dropped in some resistance.
How to calculate the resistance? It can be calculated using voltage by current which will give me the resistance. Therefore seven volts divided by point one ampere or hundred milliamperes is equivalent to point one ampere and that corresponds to 70 ohms here and therefore
ৰেজিষ্টেন্স কেনেদৰে গণনা কৰিব? ইয়াক ভল্টেজক কাৰেণ্টেৰে হৰণ কৰি গণনা কৰিব পাৰি যি ৰেজিষ্টেন্স দিয়ে। সেয়েহে, 7 ভল্টক এক এম্পিয়াৰ বা 100 মিলিএম্পিয়াৰেৰে হৰণ কৰাটো হৈছে দশমিক এক এম্পিয়াৰ আৰু ই হৈছে 70 ওম;
I must try to use 70 ohms resistor in series with my circuit which requires only five volts when I applied 12 volts power supply. The consumption of electric power will have to be worked out by using I square R formula. In this case point one ampere into point on ampere into seventy ohm which is just about point seven watt. Therefore in general if
আৰু সেয়েহে, মই মোৰ বৰ্তনীটোৰ শৃংখলাটোত 70 ওমৰ ৰেজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰিব লাগিব য’ত কেৱল 5 ভল্ট প্ৰয়োজন যেতিয়া মই 12 ভল্ট শক্তি প্ৰদান কৰিছোঁ। বৈদ্যুতিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰটো I বৰ্গ R সূত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি গণনা কৰিব লাগিব। এই ক্ষেত্ৰত, দশমিক এক এম্পিয়াৰ পূৰণ দশমিক এম্পিয়াৰ পূৰণ 70 ওম হৈছে প্ৰায় দশমিক 7 ৱাট। সেয়েহে সাধাৰণতে, যদি ই দশমিক 7 ৱাট হয়, ৰেজিষ্টেন্সৰ প্ৰকৃত সুৰক্ষিত মূল্য হিচাপে ইয়াৰ দুগুণ মূল্য ব্যৱহাৰ কৰা অধিক উন্নত।
it is a point seven watt it is better to use about twice the value as the actual safe value
of resistance. So if you use one point five or two watt resistor it would be good enough.
গতিকে যদি আপুনি 1.5 বা 2 ৱাটৰ ৰেজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ কৰে, সেয়া পৰ্যাপ্ত হ’ব।
So the selection of resistors therefore depends upon two factors; one is the tolerance, the other is the power rating. Now I will go to the working table and I will show you some of the real resistors and I will try to measure the value of the resistors and I will also
গতিকে ৰেজিষ্টৰৰ বাছনি দুটা কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; এটা হৈছে টোলাৰেন্স (tolerance), আনটো হৈছে পাৱাৰ ৰেটিং (power rating)। এতিয়া মই কামৰ মেজখনলৈ যাম আৰু আপোনালোকক কেইটামান প্ৰকৃত ৰেজিষ্টৰ দেখুৱাম আৰু মই ৰেজিষ্টৰৰ মূল্য জুখিবলৈ চেষ্টা কৰিম
show you light dependent resistors and thermistor.
আৰু লগতে মই আপোনালোকক লাইট ডিপেণ্ডেণ্ট ৰেজিষ্টৰ আৰু থাৰ্মিষ্টৰ দেখুৱাম।
Here you can see resistors with different wattages. These are actually different wattages.
ইয়াত আপুনি বিভিন্ন ৱাটেজৰ ৰেজিষ্টৰ দেখিছে।
This is about 1/8 of a watt; this is 1/4 watt; this is 1/2 a watt; this is 1 watt; this about
এইবোৰ দৰাচলতে পৃথক ৱাটেজ। এইটো প্ৰায় 1/8 ৱাট; এইটো ¼ ৱাট; এইটো ½ ৱাট; এইটো 1 ৱাট; এইটো প্ৰায় 10 ৱাট।
10 watt. This is ceramic resistor that I mentioned to you and apart from that you can see the size is also increasing corresponding to the value. Some of the values are almost same,
এইটো হৈছে মই আপোনালোকক জনোৱা চিৰামিক ৰেজিষ্টৰ আৰু ইয়াৰ সৈতে আপুনি দেখিছে যে মূল্যৰ হিচাপত ইয়াৰ আকাৰ বৃদ্ধি হয়।
for example this one is thousand by the colour code; this is also one thousand; I think this is also one thousand. So many of the resistors are of the same value but the size is different because they are used for different higher wattages.
কিছুমান মূল্য প্ৰায় একে, উদাহৰণ স্বৰূপে এইটো ৰঙৰ কোড অনুসৰি 1000; এইটোও 1000; মই ভাবো এইটোও 1000। গতিকে, বহুতো ৰেজিষ্টৰ একেটা মূল্যৰ হয় কিন্তু সেইবোৰৰ আকাৰ পৃথক কিয়নো সেইবোৰক পৃথক উচ্চতৰ ৱাটেজৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
Next I have here for example a potentiometer that I already mentioned to you. I have a
ইয়াৰ পিছত উদাহৰণ স্বৰূপে এয়া হৈছে এটা পোটেন্সোমিটাৰ (potentiometer) যাৰ বিষয়ে মই ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰিছোঁ।
knob here which I can turn by which I can vary the value of resistance. So you have
ইয়াত নব এটা আছে যাক পকাই মই ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্য সাল-সলনি কৰিব পাৰোঁ।
three leads here which I have connected here. I can measure the resistance using a multimeter.
ইয়াত তিনিটা লীড আছে যাক মই ইয়াত সংযোজিত কৰিছোঁ। ইয়াত তিনিটা লীড আছে যাক মই ইয়াত সংযোজিত কৰিছোঁ।
Here I have number of fixed resistors as I already shown you also. These are actually
ইয়াত মোৰ ওচৰত কেইবাটাও ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ (fixed resistor) আছে যাক মই দেখুৱাইছোঁ।
cheap resistors or single in line resistors. These are different wattages. Here I have number of variable resistors.
এইবোৰ দৰাচলতে সস্তীয়া ৰেজিষ্টৰ বা একক শাৰীৰ ৰেজিষ্টৰ। এইবোৰ পৃথক ৱাটেজ। ইয়াত মোৰ ওচৰত কেইটামান ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ (variable resistor) আছে।
For example this is a trimming resistor. This is again a trim pot. These are variable resistors
উদাহৰণ স্বৰূপে, এইটো এটা ট্ৰিমিং ৰেজিষ্টৰ। এইটো এটা ট্ৰিম পট।
with carbon. This is a leaner potentiometer. The variation can be changed by moving it along the line and these are variable resistors where rotation angle will decide. This is
এইবোৰ হৈছে কাৰ্বন সহ ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ (variable resistor)। এইটো এটা লীনাৰ পোটেন্সোমিটাৰ। ইয়াক শাৰীৰ ওপৰত লৰচৰ কৰি বিভিন্নতা সলনি কৰিব পাৰি আৰু এইবোৰ হৈছে ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ য’ত ঘূৰ্ণনৰ কোণে নিৰ্ধাৰণ কৰিব।
a multi turn potentiometer; you have to turn this multiple times to vary the resistance.
এইটো এটা মাল্টি-টাৰ্ন পোটেন্সোমিটাৰ; ৰেজিষ্টেন্স সলনি কৰাৰ বাবে আপুনি ইয়াক একাধিকভাৱে পকাব লাগিব।
Here I have connected one variable resistor in a breadboard; green one is the center and
ইয়াত মই ব্ৰেডবোৰ্ড এখনত ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ এটা সংযোজিত কৰিছোঁ; সেউজীয়াটো হৈছে কেন্দ্ৰ আৰু মই এটা কেন্দ্ৰ
I have used one of the center and one of the other terminals and I have connected to a multimeter. Now you can see the resistance is around 354 ohms.
আৰু আন এটা টাৰ্মিনেল ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ আৰু মই মাল্টিমিটাৰৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছোঁ। এতিয়া আপুনি দেখিছে যে ৰেজিষ্টেন্স হৈছে প্ৰায় 354 ওম।
Now I am going to change the value of resistance by changing the knobs and you can see the value of the resistance also changing there. Therefore the value of resistance can be changed by using this type of potentiometer. Next I am going to show you a light dependent resistor.
এতিয়া মই নববোৰ সলনি কৰি ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্য সলনি কৰিম আৰু আপুনি ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্যও সলনি হৈ থকা দেখিব। সেয়েহে এই প্ৰকাৰৰ পোটেন্সোমিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্য সলনি কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পিছত মই আপোনালোক লাইট ডিপেণ্ডেণ্ট ৰেজিষ্টৰ (light dependent resistor) এটা দেখুৱাম।
This one is a cadmium sulfide light dependent resistor.
এইটো হৈছে এটা কেডনিয়াম চালফাইড লাইট (cadmium sulfide light) নিৰ্ভৰশীল ৰেজিষ্টৰ।
This one is thermistor in which resistance value will depend on temperature. I am going
এয়া হৈছে এটা থাৰ্মিষ্টৰ য’ত ৰেজিষ্টেন্স মূল্য নিৰ্ভৰ কৰিব তাপমানৰ ওপৰত।
to show you this example by connecting two wires. I am going to change the amount of light falling on it and measure how the resistance is changing with reference to light. You can
মই দুডাল তাঁৰ সংযোগ কৰি এই উদাহৰণটো দেখুৱাম। মই ইয়াৰ ওপৰত পৰা পোহৰৰ পৰিমাণ সলনি কৰিম আৰু পোহৰৰ সৈতে ৰেজিষ্টেন্স কেনেদৰে সলনি হয় সেয়া জুখিম।
see that I have connected it to the multimeter. It shows something like four hundred and fifty to five hundred ohms.
আপোনালোকে দেখিছে যে মই ইয়াক মাল্টিমিটৰৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছোঁ। ই 450ৰ পৰা 500 ওম দেখুৱাইছে।
Now I close the light falling on it. Then you can see immediately in the dial, resistance becomes very large; it is around four point some K. If I completely hide it with a very opaque material, the resistance will still go higher. I remove my hand and you can see the resistance again comes down to some few ohms and when I close it goes to very high
এতিয়া মই ইয়াৰ ওপৰত পৰা পোহৰ বন্ধ কৰিম। তেতিয়া আপুনি ডায়েলত লগে লগে দেখিব যে ৰেজিষ্টেন্স অত্যাধিক বেছি হৈছে; ই প্ৰায় 4 কিলো ওমৰ অধিক। যদি মই ইয়াক অতি অস্বচ্ছ সামগ্ৰীৰে সম্পুৰ্ণৰূপে ঢাকি দিওঁ, ৰেজিষ্টেন্স আৰু অধিক হ’ব। মই হাতখন আঁতৰাইছোঁ আৰু আপুনি দেখিছে যে ৰেজিষ্টেন্স পুনৰ কিছু ওমলৈ কমি আহিছে
value of the order of several kilo ohms. Actually when I completely close it will go to very high values equivalent to Mega ohms.
আৰু যেতিয়া মই বন্ধ কৰোঁ, ই কেইবা কিলো ওমলৈ বাঢ়ি যায়। দৰাচলতে যদি মই সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰোঁ, ই মেগা ওমৰ সমান মূল্যলৈ বাঢ়ি যাব।
Next I want to try looking at the variation of resistance with temperatures. I have again
ইয়াৰ পিছত মই তাপমানৰ সৈতে ৰেজিষ্টেন্সৰ তাৰতম্য চাম।
connected the two ends to the multimeter. It is showing some 12 K ohms right now. I
মই পুনৰ মুৰ দুটা মাল্টিমিটাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছোঁ। ই বৰ্তমানে প্ৰায় 12 কিলো ওম দেখুৱাইছে।
am taking a soldering iron which is very hot and I am going to touch the thermistors. Immediately
আইৰন (soldering iron) এডাল লৈছোঁ যি অতি গৰম আৰু মই থাৰ্মিষ্টৰটো স্পৰ্শ কৰিম।
you see in the display the resistance keeps coming down; 5K, 4K, 3K, 2K, etc.
লগে লগে আপুনি ডিছপ্লেত ৰেজিষ্টেন্স কমি অহা দেখিব: 5K, 4K, 3K, 2K, ইত্যাদি।
If I remove the heating then you would find then the display slowly climbing up to a original value of about 12 K. Now it is already 4K. It is becoming larger as I cool. As I cool, temperature is falling down and therefore the resistance will increase. So I have shown
যদি মই তাপ আঁতৰ কৰোঁ, আপুনি ডিছপ্লেত মূল্যটো লাহে লাহে বাঢ়ি মূল মূল্য প্ৰায় 12 কিলো ওম হোৱা দেখিব। এতিয়া ই ইতিমধ্যে 4 K হৈছে। ই ঠাণ্ডা হোৱাৰ সৈতে বাঢ়ি আহিছে। ই ঠাণ্ডা হোৱাৰ সৈতে, তাপমান কমি আহিছে আৰু সেয়েহে ৰেজিষ্টেন্স বৃদ্ধি হ’ব।
you here all the different type of resistors; both fixed and variable resistors and special type of resistors like LDR and thermistors.
গতিকে মই ইয়াত আপোনাক সকলো বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ দেখুৱালোঁ- ফিক্সড আৰু ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ দুয়োবিধ আৰু বিশেষ প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ যেনে LDR আৰু থাৰ্মিষ্টৰ।
Now we will go on to a very important law which relates the resistance. For example
এতিয়া আমি ৰেজিষ্টেন্সৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ নিয়মলৈ যাম।
the voltage, current and resistance are related by a law which is called ‘ohms law’. This
উদাহৰণ স্বৰূপে ভল্টেজ, কাৰেণ্ট আৰু ৰেজিষ্টেন্স এক সূত্ৰৰ দ্বাৰা সম্পৰ্কিত যাক ‘ওমৰ সূত্ৰ’ বুলি কোৱা হয়।
is very, very important fundamental law, most of you might already know and what ohms law states that the voltage when I apply across a conductor, the current produced due to the voltage will be proportional to voltage applied. V is proportional to I or V is equal to I into R, where R is the proportionality constant which is called resistance.
এইটো হৈছে এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ মৌলিক সূত্ৰ। আপোনালোকৰ বেছিভাগে হয়তো ইতিমধ্যে জানে আৰু ওমৰ সূত্ৰৰ মতে পৰিবাহক এটাত ভল্টেজ প্ৰয়োগ কৰিলে, ভল্টেজৰ বাবে উপন্ন হোৱা কাৰেণ্ট প্ৰয়োগ কৰা ভল্টেজৰ সমানুপাতিক হ’ব। V হৈছে I –ৰ সমানুপাতিক বা V হৈছে I পূৰণ R-ৰ সমান, য’ত R হৈছে সমানুপাতিক ধ্ৰুৱক যাক ৰেজিষ্টেন্স বুলি কোৱা হয়।
So this is true only for a given temperature. We have already seen in every resistor, the temperature changes can change its resistance value. That is called temperature coefficient.
গতিকে, এয়া কেৱল এক নিৰ্দিষ্ট উষ্ণতাৰ বাবেহে সত্য। আমি ইতিমধ্যে দেখিছোঁ যে প্ৰতিটো ৰেজিষ্টাৰত, তাপমানে ইয়াৰ ৰেজিষ্টেন্স মূল্য সলনি কৰিব পাৰে। ইয়াক টেম্পাৰেচাৰ কোএফিচিয়েণ্ট (temperature coefficient) বুলি কোৱা হয়।
That is why it is called NTC and PTC; the negative temperature coefficient and positive temperature coefficient with reference to thermistors. R is the called the resistance and is measured in ohms and usually can be in ohms or kilo ohms or Mega ohms and there
সেইবাবে ইয়াক NTC আৰু PTC বুলি কোৱা হয়; থাৰ্মিষ্টৰৰ সম্পৰ্কত নিগেটিভ টেম্পাৰেচাৰ কোএফিচিয়েণ্ট আৰু পজিটিভ টেম্পাৰেচাৰ কোএফিচিয়েণ্ট। R-ক ৰেজিষ্টেন্স বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক ওমত জোখা হয় আৰু সাধাৰণতে ওম বা কিলো ওম্ক বা মেগা ওমত প্ৰকাশ কৰা হ’ব পাৰে
are other useful relationships that we get which corresponds to for example V is equal to I into R or R into I and R is equal to V by I. You can see V, I and R are related by three different relations. V is equal to I into R, I is equal to V by R and R is equal to V by I. Here I have much bigger plots where I also make use of the power rating P, the
আৰু আমি আন কিছুমান উপযোগী সম্পৰ্ক পাওঁ যেনে, V হৈছে I পূৰণ R বা R পূৰণ I-ৰ সমান আৰু R হৈছে V হৰণ I-ৰ সমান। আপুনি দেখিছে যে V, I আৰু R তিনিটা পৃথক সম্পৰ্কৰে সম্পৰ্কিত। V হৈছে I পূৰণ R-ৰ সমান, I হৈছে V হৰণ R-ৰ সমান আৰু R হৈছে V হৰণ I-ৰ সমান। ইয়াত মোৰ ওচৰত যথেষ্ট ডাঙৰ প্লট আছে য’ত মই পাৱাৰ ৰেটিং P, কাৰেণ্ট I, ভল্টেজ E আৰু ৰেজিষ্টেন্স R ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ।
current I, the voltage E and resistance R. All of them are related by different relationships.
এই সকলোবোৰ বিভিন্ন সম্পৰ্কিত।
Depending upon what you want in a given situation you would be making use of all these relationships.
আপুনি পৰিস্থিতি এটা কি বিচাৰে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি, আপুনি এই সকলো সম্পৰ্ক ব্যৱহাৰ কৰিব।
Now let me quickly explain to you about ohms law. For performing a verifications of ohms law you require battery, you require a current source, current meter and you have voltmeter and a resistance.
এতিয়া চমুকৈ ওমৰ সূত্ৰটো বৰ্ণনা কৰোঁ আহক। ওমৰ সূত্ৰৰ সত্যাপন কৰাৰ বাবে, আপোনাক এটা বেটাৰি, এক কাৰেণ্টৰ উৎস, কাৰেণ্ট মিটাৰ, এটা ভোল্টমিটাৰ আৰু এটা ৰেজিষ্টেন্সৰ প্ৰয়োজন।
So if you look at the circuit diagram you have a battery, you have a current meter; you have a voltmeter and a resistance. The battery, current meter and resistance are connected in series and voltmeter is connected across the resistance to measure the different voltages.
আপুনি যদি বৰ্তনী নক্সাখন চায়, আপুনি এটা বেটাৰি, এক কাৰেণ্ট মিটাৰ, এটা ভোল্টমিটাৰ আৰু এটা ৰেজিষ্টেন্স দেখিব। বেটাৰি, কাৰেণ্ট মিটাৰ আৰু ৰেজিষ্টেন্স শৃংখলাত সংযোজিত কৰা হয় আৰু বিভিন্ন ভল্টেজ জোখাৰ বাবে ভল্টমিটাৰটো ৰেজিষ্টেন্সৰ ওপৰত সংযোগ কৰা হয়।
If I vary the voltage of the battery here you would find the current will increase when
যদি মই ইয়াৰ বেটাৰিৰ ভল্টেজ সলনি কৰোঁ, আপুনি দেখিব যে কাৰেণ্ট বৃদ্ধি হ’ব,
I increase the battery and correspondingly you will see the voltage measured across the resistance will also increase. That is what ohms law says. Now we will quickly go on to verify ohms law in an actual case on the table and then we will come back to the rest of
যেতিয়া মই বেটাৰি বৃদ্ধি কৰোঁ তেতিয়া আপুনি দেখিব যে সেইমতে ভল্টেজ জোখাৰ ৰেজিষ্টেন্সো বৃদ্ধি হ’ব। এয়া হৈছে ওমৰ সূত্ৰ অনুসৰি। এতিয়া আমি মেজত প্ৰকৃততে ওমৰ সূত্ৰটো প্ৰমাণিত কৰিম আৰু তাৰ পিছত আমি বাকী কথাখিনিলে ঘূৰি আহিম।
the things. Here I have a circuit. There is a resistance here which is I think around ten kilo ohms and you have the voltmeter. I have an ammeter. I am connecting the ammeter; now I am connecting the voltmeter to the positive end red, negative end to black. So I have connected the voltmeter
ইয়াত মোৰ ওচৰত বৰ্তনী এটা আছে। ইয়াত এটা ৰেজিষ্টেন্স আছে যি হৈছে মই ভাবো 10 কিলো ওম আৰু আপোনাৰ ওচৰত ভল্টমিটাৰ আছে। মোৰ ওচৰত এমিটাৰ এটা আছে। মই এমিটাৰটো সংযোগ কৰি আছোঁ; এতিয়া মই ভল্টমিটাৰটো ধনাত্মক ৰঙা মুৰত, ঋণাত্মকটো ক’লা মুৰত সংযোজিত কৰিছোঁ।
which is here and the ammeter which is here. I will switch this on and bring it to current and I want DC current. Therefore I will press the yellow. Now this measures DC current.
গতিকে মই ভল্টমিটাৰটো সংযোগ কৰিলোঁ যি ইয়াত আছে আৰু এমিটাৰটো ইয়াত আছে। মই ইয়াক অন কৰিম আৰু ইয়াক কাৰেণ্টলৈ আনিম আৰু মই ডিচি (DC) কাৰেণ্ট বিচাৰোঁ। সেয়েহে মই হালধীয়াটো টিপিম। এতিয়া ই ডিচি (DC) কাৰেণ্ট জোখে।
This I should switch it on to measure voltage and I want DC voltage. This is now measuring
ভল্টেজ জুখিবলৈ মই এইটো অন কৰিব লাগিব আৰু মই ডিচি ভল্টেজ বিচাৰোঁ।
DC volt. This will measure current. Now I will switch this on and I have connected the battery to the input here. Now let me slowly increase the voltage; so you can see the voltage is around 9 volts and the corresponding current is around 9.5 milliamps. If I reduce the voltage
ই এতিয়া ডিচি ভল্ট জুখি আছে। ই কাৰেণ্ট জুখিব। এতিয়া মই এইটো অন কৰিম আৰু মই ইয়াত ইনপুটৰ সৈতে বেটাৰি সংযোগ কৰিছোঁ। এতিয়া মই লাহে লাহে ভল্টেজ বৃদ্ধি কৰিম; গতিকে আপুনি দেখিব যে ভল্টেজ হৈছে প্ৰায় 9 ভল্ট আৰু সংশ্লিষ্ট কাৰেণ্ট হৈছে প্ৰায় 9.5 মিলিএম্প।
by some 4.4 volts, the current also is around 4.5 milliamperes. Now I again still decrease to around 2 volts, 2.32 and you can see the current also is 2.36.
যদি মই ভলোটেজ প্ৰায় 4.4 ভল্ট হ্ৰাস কৰোঁ, কাৰেণ্টো প্ৰায় 4.5 মিলিএম্প হ’ব। এতিয়া মই ইয়াক পুনৰ 2 ভল্টলৈ হ্ৰাস কৰিম, 2.32 আৰু আপুনি দেখিছে যে কাৰেণ্টো হৈছে 2.36।
Therefore you can see the voltage as I decrease the current is also decreasing; when I increase the voltage the current also increases. Now you can see I am increasing the voltage to around 5.5 or so and the corresponding current also is increasing to 5.5. Therefore a resistance when it is in the circuit, voltage and the current are proportional. Voltage is equal
সেয়েহে আপুনি দেখিছে- মই ভল্টেজ হ্ৰাস কৰিলে কৰেণ্টো হ্ৰাস হয়; মই ভল্টেজ বৃদ্ধি কৰিলে কাৰেণ্টো বৃদ্ধি হয়। এতিয়া আপুনি দেখিছে মই ভল্টেজ প্ৰায় 5.5লৈ বৃদ্ধি কৰিছোঁ আৰু আৰু সংশ্লিষ্ট কাৰেণ্ট হৈছে প্ৰায় 5.5লৈ বৃদ্ধি হৈছে। সেয়েহে এক ৰেজিষ্টেন্স, যেতিয়া ই এক বৰ্তনীত থাকে, ভল্টেজ আৰু কৰেণ্ট সমানুপাতিক হয়।
to I.R, the resistance that I have included here. The resistance incidentally is around one kilo ohm. We have seen ohms law where we have used a very simple circuit using a battery, a current
ভল্টেজ হৈছে IR, ৰেজিষ্টেন্স যাক মই ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছোঁ। ঘটনাক্ৰমে ৰেজিষ্টেন্স হৈছে প্ৰায় এক কিলো ওম। আমি ওমৰ সূত্ৰ দেখিলোঁ য’ত আমি এটা অতি সৰল বৰ্তনী ব্যৱহাৰ কৰিলোঁ বেটাৰি ব্যৱহাৰ কৰি, এটা কাৰেণ্ট মিটাৰ,
meter, which is actually a multimeter used in current mode and a voltmeter which is again another multimeter used in the voltage mode and I have used one kilo ohms resistance in the circuit and by varying the voltage, the current and the voltage was shown to vary
যি হৈছে দৰাচলতে কাৰেণ্ট মোডত ব্যৱহাৰ কৰা মাল্টিমিটাৰ আৰু এটা ভল্টমিটাৰ, যি হৈছে ভল্টেজ মোডত ব্যৱহাৰ কৰা আন এটা মাল্টিমিটাৰ। মই বৰ্তনীটোত এক কিলো ওম ৰেজিষ্টেন্স ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ আৰু ভল্টেজ তাৰতম্য কৰি, কাৰেণ্ট আৰু ভল্টেজ সমানুপাতিক ভাৱে তাৰতম্য হয়
proportionally and the proportionality constant is actually resistance or the circuit. I have
আৰু সমানুমাতিক ধ্ৰুৱক হৈছে দৰাচলতে ৰেজিষ্টেন্স বা বৰ্তনী।
tried with one thousand ohms but we can also try the experiment different resistances and we would find that the ohms law is verified. But ohms law is verified only for resistances which are fixed value not for a special resistance that I mentioned. For example light dependent resistors or the thermistor because their resistance also depends on another parameter
মই 1000 ওমেৰে চেষ্টা কৰিছোঁ কিন্তু আমি পৃথক ৰেজিষ্টেন্সৰ সৈতেও চাব পাৰোঁ আৰু আমি দেখিম যে ওমৰ সূত্ৰ প্ৰমাণিত হৈছে। কিন্তু ওমৰ সূত্ৰ কেৱল স্থিৰ মূল্যৰ ৰেজিষ্টেন্সৰ বাবেহে প্ৰমাণিত হয়, মই উল্লেখ কৰা বিশেষ ৰেজিষ্টেন্সৰ বাবে নহয়। উদাহৰণ স্বৰূপে, পোহৰ নিৰ্ভৰশীল ৰেজিষ্টৰ বা থাৰ্মিষ্টৰ- কাৰণ এইবোৰৰ ৰেজিষ্টেন্স আন এক কাৰকৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰ কৰে যি হৈছে পোহৰ বা
which is either light or temperature and therefore unless you maintain a constant light intensity in the case of LDR or a constant temperature in the case of thermistor they will not obey
তাপমান আৰু সেয়েহে আপুনি এক LDR-ৰ ক্ষেত্ৰত স্থিৰ পোহৰৰ তীব্ৰতা বা থাৰ্মিষ্টৰৰ ক্ষেত্ৰত এক স্থিৰ তাপমান বাহাল নাৰাখিলে,
normal ohms law.
সেইবোৰে সাধাৰণ ওমৰ সূত্ৰ পালন নকৰিব।
So one has to precisely set the light intensity or the temperature as the case may be and
সেয়েহে, পোহৰৰ তীব্ৰতা বা তাপমান অধিক সঠিকভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিব লাগিব আৰু
then only verify for such resistances, special type of resistances. There are also other
তাৰ পিছতহে এনে ৰেজিষ্টেন্সৰ বাবে প্ৰমাণ কৰিব লাগিব, যি হৈছে বিশেষ প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টেন্স।
types of resistances like voltage dependent resistors, VDR as they are called. I did not
আনবোৰ প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টেন্সো আছে যেনে ভল্টেজ নিৰ্ভৰশীল ৰেজিষ্টৰ, এইবোৰক VDR বুলি কোৱা হয়।
mention to you; I did not show you; but VDR’s are generally used for protection in a circuit.
মই আপোনালোকৰ ওচৰত উল্লেখ কৰা নাই, মই আপোনালোকক দেখুওৱা নাই, কিন্তু সাধাৰণতে বৰ্তনী এটাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে VDR ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
Their resistance depends upon voltage. So when the voltage suddenly increases, their value will adjust itself so that there is no damage done to the circuit. They are used
সেইবোৰৰ ৰেজিষ্টেন্স ভল্টেজৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। সেয়েহে যেতিয়া হঠাতে ভল্টেজ বৃদ্ধি হয়, সেইবোৰৰ মূল্য নিজে নিজে সলনি হ’ব যাতে বৰ্তনীৰ কোনো ক্ষতি নহয়।
as protective resistors and there are also other resistors called magneto resistors.
এইবোৰক সুৰক্ষাত্মক ৰেজিষ্টৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ উপৰিও মেগনেটো ৰেজিষ্টৰ (magneto resistor) বুলি কোৱা হয়।
They are used for measurement of magnetic field. There are plenty of types of resistors which one can study about.
এইবোৰক চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ জোখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিভিন্ন ধৰণৰ ৰেজিষ্টৰ আছে যাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিব পাৰি।
Now let me move on to another important concept. The whole of electronics is to be learnt by going through very precise concepts which are very, very useful in the whole application of electronics. The first concept that I would like you to understand is about the ideal voltage source.
এইবোৰক চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ জোখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সমগ্ৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স বিষয়টো অতি সঠিক ধাৰণা অধ্যয়ন কৰি শিকিব পাৰি যিবোৰ ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ সমগ্ৰ ব্যৱহাৰত অতি উপযোগী হয়। মই আপোনালোকক বুজাব বিচৰা প্ৰথম ধাৰণাটো হৈছে আদৰ্শ ভল্টেজ উৎসৰ বিষয়ে।
We make use of voltage sources by way of power supply or battery. But we should always recognize that each one of these devices the power supply or the battery will also have a resistance of it own which is called the internal resistance of the devices. So any power supply for that mater will have an internal resistance. The resistance in general will be kept very, very
আমি বিদ্যুৎ যোগান বা বেটাৰিৰ দ্বাৰা ভল্টেজ উৎস ব্যৱহাৰ কৰোঁ। কিন্তু আমি সদায়ে জানিব লাগে যে এই সঁজুলিবোৰৰ প্ৰতিটো, বিদ্যুৎ যোগান বা বেটাৰিৰো নিজা এক ৰেজিষ্টেন্স থাকিব যাক সঁজুলিৰ ইণ্টাৰনেল ৰেজিষ্টেন্স (internal resistance গতিকে, যিকোনো প্ৰকাৰৰ বিদ্যুৎ যোগানৰ এক আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্স থাকিব।
small but there is a finite resistance associated with every voltage source; be it a battery
এই ৰেজিষ্টেন্স অতি কম পৰিমাণ কৰা হ’ব কিন্তু প্ৰতিটো ভল্টেজ উৎসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক সীমিত ৰেজিষ্টেন্স আছে;
or a power supply as you have seen. So this internal resistance will produce lot of problems unless one take note of it because whenever I apply a voltage source to a set of network
ই বেটাৰিয়ে হওঁক বা বিদ্যুৎ যোগান, আপুনি দেখাৰ দৰে। গতিকে যদি এই আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্সৰ হিচাপ ৰখা নহয় তেনেহ’লে ই যথেষ্ট সমস্যা সৃষ্টি কৰিব কিয়নো যেতিয়া মই ৰেজিষ্টৰৰ এক নেটৱৰ্কত ভল্টেজ উৎস এটা প্ৰয়োগ কৰোঁ,
of resistors, there will be a current drawn and depending upon the amount of current that is being drawn you would find the voltage drop will be there in the internal resistance
কাৰেণ্ট প্ৰবাহিত হ’ব আৰু প্ৰবাহিত হোৱা কাৰেণ্টৰ পৰিমাণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি দেখিব যে উৎসৰ আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্সৰ ফলত ভল্টেজ হ্ৰাস হ’ব আৰু
of the source and therefore the amount of voltage available for the external circuit
সেইবাবে বাহ্যিক বৰ্তনীৰ বাবে উপলব্ধ ভল্টেজৰ পৰিমাণ হ্ৰাস হ’ব।
will decrease. This is a very important thing that I wanted to explain to you with a simple
এইটো এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা যাক মই আপোনাক সৰল উদাহৰণ এটাৰে বৰ্ণনা কৰিম।
example. Here you assume 6 volts battery connected to two different types of resistors in two
ধৰি লওঁক আপোনাৰ ওচৰত 6 ভল্টৰ বেটাৰি এয়া দুটা পৃথক বৰ্তনীত দুটা পৃথক প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে।
circuits. In one circuit a 6 volts battery is connected to 6 ohms resistor. In another
এটা বৰ্তনীত, 6 ভল্টৰ বেটাৰি এটা 6 ওম ৰেজিষ্টৰ এটাৰ সৈতে সংযোজিত কৰা হৈছে।
circuit the same battery similar battery is connected to one ohm resistor.
বৰ্তনীত, সেই একেটা বেটাৰি, একে ধৰণৰ বেটাৰি এক ওম ৰেজিষ্টৰ এটাৰ সৈতে সংযোজিত কৰা হৈছে।
What could you expect the current to be in each case? In the first case for example six volts by six ohms, voltage by resistance gives current, gives me one ampere current as you
প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰত কাৰেণ্ট কিমান হ’ব বুলি আপুনি ভাবে? উদাহৰণ স্বৰূপে প্ৰথমটো ক্ষেত্ৰত, 6 ভল্ট হৰণ 6 ওম, ভল্টেজক ৰেজিষ্টেন্সেৰ হৰণ কৰিলে কাৰেণ্ট পোৱা যায়, 1 এম্পিয়াৰ কাৰেণ্ট হয় যাক আপুনি স্ক্ৰীণত দেখিছে।
can see on the screen. In the second case six volts by one ohm, because the resistance there is one ohm, you expect six amperes to be flowing in the circuit. If you actually
দ্বিতীয়টো ক্ষেত্ৰত, 6 ভল্ট হৰণ 1 ওম, কাৰণ ইয়াত ৰেজিষ্টেন্স হৈছে 1 ওম, আপুনি বৰ্তনীত 6 এম্পিয়াৰ প্ৰবাহিত হোৱা আশা কৰিব।
put a current meter as we have done in the earlier case and measure the current you would
যদি আপুনি আগতে কৰাৰ দৰে দৰাচলতে কাৰেণ্ট মিটাৰ এটা সংযোগ কৰে আৰু কাৰেণ্ট
find that the current will not be the value that we calculated. I have shown once more
আপুনি দেখিব যে কাৰেণ্টৰ পৰিমাণ আমি গণনা কৰাৰ দৰে নহয়।
the circuit here and the current that you measure will not be the same as what we calculated using simple ohms law for the simple reason that the battery has got its own internal resistance corresponding to one ohm. When I have one ohm along with six ohms the total resistance in the circuit is not six ohms but seven ohms. So six volts by seven ohms
মই ইয়াত আন এটা বৰ্তনী দেখুৱাইছোঁ আৰু আপুনিও জুখি পোৱা কাৰেণ্ট আমি সৰল ওমৰ সূত্ৰ গণনা কৰি পোৱাৰ দৰে একে নহ’ব কাৰণ বেটাৰিটোৰ ইয়াৰ নিজৰ 1 ওম ৰেজিষ্টেন্স আছে। যেতিয়া আমাৰ ওচৰত 6 ওমৰ সৈতে 1 ওম আছে, বৰ্তনীটোৰ মুঠ 6 ওম নহয় 7 ওম হ’ব।
is 0.86 amperes. It is not one ampere as we calculated because of the additional one ampere.
গতিকে 6 ওম হৰণ 7 ওম হৈছে 0.86 এম্পিয়াৰ। অতিৰিক্ত 1 ওমৰ বাবে ই আমি গণনা কৰাৰ দৰে 1 এম্পিয়াৰ নহয়।
Similarly six volts by one plus one, one ohm is the external resistance, one ohm is the internal resistance; together they form only three amperes.
একেদৰে 6 ভল্ট হৰণ 1 যোগ 1, 1 হৈছে বাহ্যিক ৰেজিষ্টেন্স, 1 ওম হৈছে আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্স; একেলগে ইয়াৰ পৰা কেৱল 3 এম্পিয়াৰহে হ’ব।
Therefore the actual measured current in the circuit will be either 0.86 amperes or 3 amperes.
সেয়েহে বৰ্তনীটোৰ প্ৰকৃততে জুখি পোৱা কাৰেণ্ট হ’ব 0.86 এম্পিয়াৰ বা 3 এম্পিয়াৰ।
So what is happening out of the 6 volts in one case, 0.86 is dropped across the internal resistance and you have only 5.14 volts available for the external resistances. In the other
গতিকে 6 ভল্টৰ পৰা কি হৈছে? এটা ক্ষেত্ৰত, আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্সৰ ফলত 0.86 হ্ৰাস হৈছে আৰু বাহ্যিক ৰেজিষ্টেন্সৰ বাবে আপোনাৰ ওচৰত কেৱল 5.14 ভল্টহে বাকী আছে।
case because 3 volts is dropped across the 1 ohm internally, you have only 3 volts available for the resistors that you have connected outside. Therefore you find even though you apply six volts to a battery and you assume you are applying 6 volts, because of the internal
আনটো ক্ষেত্ৰত, আভ্যন্তৰীণ ভাৱে 1 ওমত 3 ভল্ট হ্ৰাস হৈছে, আৰু আপুনি বাহ্যিকভাৱে সংযোগ কৰা ৰেজিষ্টৰৰ বাবে কেৱল 3 ভল্টহে বাকী আছে। সেয়েহে আপুনি দেখিব যে যদিও আপুনি বেটাৰি এটাত 6 ভল্ট প্ৰয়োগ কৰে আৰু আপুনি ধৰি লয় আপুনি 6 ভল্ট প্ৰয়োগ কৰিছে ইণ্টাৰনেল ৰেজিষ্টেন্সৰ বাবে,
resistance the actual voltage applied to the external resistance will defer depending on the actual current that is being used in the circuit or drawn in the circuit.
এক্সটাৰ্নেল ৰেজিষ্টেন্সত প্ৰয়োগ কৰা প্ৰকৃত ভল্টেজ বৰ্তনীটোত ব্যৱহাৰ কৰা বা প্ৰবাহিত হোৱা প্ৰকৃত কাৰেণ্টৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পৃথক হ’ব।
So when you draw more current more voltage will drop across the internal resistance and therefore less voltage only will be available across the load. A load here is external resistors
গতিকে আপুনি যেতিয়া অধিক কাৰেণ্ট ব্যৱহাৰ কৰে, আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্সত অধিক ভল্টেজ হ্ৰাস হ’ব সেয়েহে লোডত কম ভল্টেজ উপলব্ধ হ’ব।
that you connect. But ideally we wish the voltage applied across the load must be equal to the actual voltage of the battery and this will happen only when the internal resistance of the battery or any voltage source becomes zero. Therefore when the internal resistance of a voltage source becomes zero whatever may be the current that you draw by connecting
ইয়াত লোড হৈছে আপুনি সংযোজিত কৰা বাহ্যিক ৰেজিষ্টৰ। কিন্তু সাধাৰণতে আমি আশা কৰোঁ লোডত প্ৰয়োগ কৰা ভল্টেজ বেটাৰিৰ প্ৰকৃত ভল্টেজৰ সমান হয় আৰু ই তেতিয়াহে হ’ব যেতিয়া বেটাৰি বা যিকোনো ভল্টেজ উৎসৰ ইণ্টাৰনেল ৰেজিষ্টেন্স শূন্য হয়।
different loads you could find there is no drop in the internal resistance and therefore there is no voltage variation at the load and the load voltage will always remain constant.
সেয়েহে, যেতিয়া ভল্টেজ উৎস এটাৰ ইণ্টাৰনেল ৰেজিষ্টেন্স শূন্য হয়, আপুনি পৃথক লোড সংযোগ কৰি যি কাৰেণ্ট প্ৰবাহিত কৰে,
So ideally we would like to have that situation. That is a situation where the voltage source is characterized by zero internal resistance.
আপুনি দেখিব যে ইণ্টাৰনেল ৰেজিষ্টেন্সত কোনো হ্ৰাস নহয় আৰু সেয়েহে লোডৰ ভল্টেজৰ কোনো তাৰতম্য নহয় আৰু লোড ভল্টেজ সদায়ে স্থিৰ থাকিব।
So we would see later on circuits which will regulate an unregulated power supply and unregulated power supply is one who’s voltage can change whenever we change the load. So if you want
গতিকে, সাধাৰণতে আমি সেই স্থিতি হোৱা বিচাৰিম। ই হৈছে এনে এক স্থিতি য’ত ভল্টেজ উৎসটোৰ বিশেষত্ব হৈছে শূন্য আভ্যন্তৰীন ৰেজিষ্টেন্স।
to regulate that means you want to maintain a constant voltage then you should attempt to introduce devices in the circuit which will make the effective internal resistance
গতিকে আমি পিছত এনে বৰ্তনী দেখিম যি এক অনিয়ন্ত্ৰিত বিদ্যুৎ যোগান নিয়ন্ত্ৰিত কৰিব আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত বিদ্যুৎ যোগান হৈছে যাৰ ভল্টেজ লোড সলনি কৰিলে সলনি হ’ব পাৰে। গতিকে আপুনি যদি নিয়ন্ত্ৰিত কৰিব বিচাৰে, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে আপুনি এক স্থিৰ ভল্টেজ ৰাখিব বিচাৰে।
zero. When that happens you would find this will become very close to an ideal voltage
তেতিয়া আপুনি বৰ্তনীত এনে সঁজুলি যোগ দিয়াৰ চেষ্টা কৰিব লাগে যি কাৰ্যকৰী আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্স শূন্য কৰিব।
source. An ideal voltage source is characterized by zero resistance. In reality all voltage sources as I already mentioned to you will have a finite resistance. Even when I regulate the resistance will become smaller and smaller but it can never become zero as we all know
এক আদৰ্শ ভল্টেজ উৎসৰ বিশেষত্ব হৈছে শূন্য ৰেজিষ্টেন্স। বাস্তৱত, মই ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰা সকলো ভল্টেজ উৎসত আপুনি এক সীমিত ৰেজিষ্টেন্স পাব। আনকি মই যেতিয়া নিয়ন্ত্ৰণ কৰোঁ, ৰেজিষ্টেন্স ক্ৰমান্বয়ে কমি আহিব কিন্তু আমি জানো যে ই কেতিয়াও শূন্য হ’ব নোৱাৰে
and therefore and there are no ideal voltage sources in reality but the resistance of a regulated power supply can be made very small so that for all practical purposes it remains very close to an ideal voltage source. We have seen different types of resistors in this lecture.
আৰু সেয়েহে বাস্তৱত কোনো আদৰ্শ ভল্টেজ উৎস নাই কিন্তু নিয়ন্ত্ৰিত বিদ্যুৎ যোগান এটাৰ ৰেজিষ্টেন্স এনেদৰে অতি কম কৰিব পাৰি যে কাৰ্যকৰী উদ্দেশ্যৰ বাবে, ই এক আদৰ্শ ভল্টেজ উৎসৰ অতি নিকট হয়। আমি এই শ্ৰেণীটোত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ দেখিছোঁ।
Variable resistors, fixed resistors and different types of fixed resistors like carbon resistors, metal film resistors, wire wound resistors and also we saw the single in line package resistors which are used along with IC’s. Now-a-days we also have what are known as chip resistors. They are too small even to show to you. They are very small; you have
ভেৰিয়েবল ৰেজিষ্টৰ, ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ যেনে কাৰ্বন ৰেজিষ্টৰ, ধাতু ফিল্ম ৰেজিষ্টৰ, ৱায়াৰ ৱাউণ্ড ৰেজিষ্টৰ আৰু আমি লগতে একক শাৰীৰ পেকেজ ৰেজিষ্টৰ দেখিলোঁ যাক ইণ্টেগ্ৰেটেড চাৰ্কিট, আইচিৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আজিকালি, আমাৰ ওচৰত চিপ ৰেজিষ্টৰ নামৰ আন এক প্ৰকাৰো আছে। এইবোৰ ইমান সৰু যে আপোনালোকক দেখুওৱা সম্ভৱ নহয়।
to use a lens to find out and you will be asking perhaps how they would be soldered.
এইবোৰ অতি সূক্ষ্ম; আপুনি ইয়াক চাবলৈ লেন্স এখন ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব আৰু আপুনি সম্ভৱ সুধিব যে সেইবোৰ কেনেদৰে চ’ল্ডাৰ কৰা হয়।
They are soldered very carefully by a tiny soldering iron. There are different techniques
সেইবোৰ সূক্ষ্ম চ’ডাৰিং আইৰন এডালেৰে অতি সাৱধানে চ’ল্ডাৰ কৰা হয়।
for soldering such devices these days but they also exist.
আজিকালি এনে সঁজুলি চ’ল্ডাৰিং কৰাৰ বাবে বিভিন্ন পদ্ধতি আছে কিন্তু সেইবোৰো পোৱা যায়।
If you look at any modern circuit board you will find they will not have any of the resistors
যদি আপুনি যিকোনো আধুনিক বৰ্তনী বোৰ্ড চায়, আপুনি দেখিব যে সেইবোৰত মই এতিয়ালৈকে দেখুওৱা কোনো এটা ৰেজিষ্টৰ নাই কিন্তু
that I showed but they will have more and more of these chip resistors which are very, very tiny in size. We also saw the different special type of resistors like light dependent resistors who’s resistance depends upon the amount of light falling on it. They can
সেইবোৰত অধিক পৰিমাণে এই চিপ ৰেজিষ্টৰ থাকে যি আকাৰত অতি বেছি সূক্ষ্ম। আমি লগতে বিশেষ প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰো দেখিলোঁ যেনে পোহৰ নিৰ্ভৰশীল ৰেজিষ্টৰ যাৰ ৰেজিষ্টেন্স ইয়াৰ ওপৰত পৰা পোহৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
be used for detection of light, amount of intensity of light or any special applications using light operated switches. Another special type of resistors is the thermistor which is a temperature dependent resistor who’s value of resistance depends on temperature.
সেইবোৰক পোহৰ চিনাক্ত কৰা, পোহৰৰ তীব্ৰতাৰ জোখা বা যিকোনো পোহৰ চালিত চুইছ ব্যৱহাৰ কৰা যিকোনো বিশেষ উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ হৈছে থাৰ্মিষ্টৰ যি হৈছে এক উষ্ণতা নিৰ্ভৰশীল ৰেজিষ্টৰ যাৰ ৰেজিষ্টেন্সৰ মূল্য উষ্ণতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
Therefore they can be used as for application in thermometry, application in heat control and temperature control. We also saw one of the very important fundamental laws in electronics making use of these resistors which is ohms law. We also did a simple experiment whereby I showed that voltage is proportional to the current when I have a fixed resistor in the
সেয়েহে সেইবোৰক তাপ জোখা, তাপ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু তাপমান নিয়ন্ত্ৰণত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। লগতে আমি এই ৰেজিষ্টৰবোৰৰ ব্যৱহাৰ কৰা ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুনিয়াদী সূত্ৰ দেখিলোঁ যি হৈছে ওমৰ সূত্ৰ। আমি লগতে সৰু পৰীক্ষা এটাও কৰিলোঁ য’ত মই দেখুৱালোঁ যে বৰ্তনীত ফিক্সড ৰেজিষ্টৰ এটা থাকিলে ভল্টেজ কাৰেণ্টৰ সমানুপাতিক হয়, আৰু এনেদৰে ওমৰ সূত্ৰ প্ৰমাণিত হয়।
circuit thereby verifying ohms law.
I finally talked to you about an ideal voltage source. An ideal voltage source is characterized by zero resistance and an actual voltage source will have small value of internal resistance.
শেষত মই আপোনালোকক এক আদৰ্শ ভল্টেজ উৎসৰ বিষয়ে কলো। এক আদৰ্শ ভল্টেজ উৎসৰ বিশেষত্ব হৈছে শূন্য ৰেজিষ্টেন্স আৰু এক প্ৰকৃত ভল্টেজ উৎসৰ অতি কম মূল্যৰ আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্স থাকে।
We should always be conscious about this fact that all practical power supplies and voltage
আমি সদায়ে এই কথাটোৰ প্ৰতি সজাগ থাকিব লাগে সকলো ব্যৱহাৰিক বিদ্যুৎ যোগান
sources will have finite though small resistance as part of its internal circuit. Therefore
আৰু ভল্টেজ উৎসৰ সেইবোৰৰ আভ্যন্তৰীণ বৰ্তনীৰ অংশ হৈছে সীমিত, কিন্তু সূক্ষ্ম ৰেজিষ্টেন্স থাকিব।
the internal resistance which is very small may have to be taken care of in the application of different circuits.
সেয়েহে বিভিন্ন বৰ্তনীৰ ব্যৱহাৰত আভ্যন্তৰীণ ৰেজিষ্টেন্সৰ হিচাপ ৰাখিব লাগিব, যি অতি কম হয়।
In the next lecture we will see about current sources. Just as we have voltage sources, we also have current sources which are characterized by constant current; the characteristics of an ideal current source and the effect of the properties of current sources and resistors when combined. For example they can be combined in different ways one way is to combine them
পিছৰ শ্ৰেণীত আমি কাৰেণ্টৰ উৎসৰ বিষয়ে জানিম। ঠিক যেনেদৰে ভল্টেজৰ উৎস থাকে, কাৰেণ্টৰ উৎসও থাকে যাৰ বিশেষত্ব হৈছে স্থিৰ কাৰেণ্ট; আদৰ্শ কাৰেণ্টৰ উৎস এটাৰ বিশেষত্ববোৰ আৰু কাৰেণ্টৰ উৎস আৰু ৰেজিষ্টৰ একলগ কৰিলে ইয়াৰ বিশেষত্ববোৰৰ প্ৰভাৱ। উদাহৰণ স্বৰূপে, সেইবোৰক বিভিন্ন ধৰণে একলগ কৰিব পাৰি।
in series and another way is to combine them in parallel. So we will also see the effect of connecting resistors in series and in parallel. For example the parallel resistors will divide current, series resistor will divide voltages. That brings us to a very important application
এটা উপায় হৈছে সেইবোৰক শৃংখলাত একলগ কৰা আৰু আনটো উপায় হৈছে সেইবোৰক সমান্তৰাল ভাৱে একলগ কৰে। গতিকে আমি ৰেজিষ্টৰবোৰ শৃংখলা আৰু সমান্তৰাল ভাৱে সংযোজিত কৰাৰ প্ৰভাৱ চাম। উদাহৰণ স্বৰূপে, সমান্তৰাল ৰেজিষ্টৰে কাৰেণ্ট বিভাজন কৰে, শৃংখলা ৰেজিষ্টৰে ভল্টেজ বিভাজন কৰে। ই আমাক ৰেজিষ্টৰৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োগলৈ আনে যি হৈছে পোটেন্সিয়েল ডিভাইডাৰ হিচাপে।
of resistors which is as potential dividers.
So resistors can be used to obtain or divide given voltages in the appropriate division.
গতিকে, সঠিক বিভাগত এক নিৰ্দিষ্ট ভল্টেজ প্ৰাপ্ত বা বিভাজন কৰাৰ বাবে ৰেজিষ্টৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
Apart from that we will also see some of the other components. One of them is a capacitor.
ইয়াৰ বাহিৰেও, আমি আন কিছুমান উপাদান চাম। তাৰে এটা হৈছে কেপাচিটৰ (capacitor)।
A capacitor is some thing which is used for storing charges and they find very wide applications in different electronic circuits. Capacitors have several applications. There again you
কেপাচিটৰ হৈছে চাৰ্জ সঞ্চিত কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত সঁজুলি আৰু বিভিন্ন ইলেক্ট্ৰনিক চাৰ্কিটত (electronic circuit) সেইবোৰ বহুল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেপাচিটৰৰ (Capacitor) বহুতো ব্যৱহাৰ আছে।
get different types of capacitors and different types of special capacitors just as we have different types of resistors, different types of special resistors like LDR’s and thermistors, we also have different varieties in capacitors. You have fixed capacitors, and variable capacitors.
ইয়াতো বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ কেপাচিটৰ আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বিশেষ কেপাচিটৰ আছে; বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰেজিষ্টৰ, বিভিন্ন প্ৰকাৰ বিশেষ ৰেজিষ্টৰ যেনে LDR আৰু থাৰ্মিষ্টৰ থকাৰ দৰে,বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ কেপাচিটৰ পোৱা যায়। আমাৰ ওচৰত ফিক্সড কেপাচিটৰ আৰু ভেৰিয়েবল কেপাচিটৰ আছে।
All of them are very, very useful in electronics in doing different circuits. Apart from that
বিভিন্ন বৰ্তনী নিৰ্মাণত সেই সকলোবোৰ ইলেক্ট্ৰনিক্সত অতি উপযোগী।
there are other components. Again they all belong to the common category of passive components; coils and transformers. Coils are basically inductances. They are also used in oscillator circuits and in different applications.
তাৰ বাহিৰেও, আন কিছুমান উপাদান আছে। পুনৰ, সেই সকলোবোৰ নিষ্ক্ৰিয় উপাদানৰ উমৈহতীয়া শ্ৰেণীঅৰ অন্তৰ্গত: কইল আৰু ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ। কইল হৈছে মূলতে ইণ্ডাক্টেন্স। সেইবোৰক অচ্ছিলেটৰ চাৰ্কিট আৰু বিভিন্ন উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
Transformers are also very useful for stepping up or stepping down AC voltages and therefore
ট্ৰেন্সফৰ্মাৰবোৰ এচি ভল্টেজ ষ্টেপ আপ বা ষ্টেপ ডাউন কৰাৰ বাবে অতি উপযোগী আৰু
they very useful in making power supply for electronic applications and therefore we will
সেয়েহে সেইবোৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰয়োগত বিদ্যুৎ যোগান ধৰাৰ বাবে অতি উপযোগী হয়
see about inductances or coils and transformer-step up step down. We will briefly see the basic
আৰু সেয়েহে আমি ইণ্ডাক্টেন্স বা কইল আৰু ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ- ষ্টেপ আপ, ষ্টেপ ডাউনৰ বিষয়ৰ চাম।
functions of the transformers, the characteristics of transformers and also we will see different
আমি চমুকৈ ট্ৰেন্সফৰ্মাৰৰ মৌলিক কাৰ্য, ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ বিশেষত্ব চাম আৰু
types of transformers and coils before we go into the actual application circuits. We
লগতে আমি প্ৰকৃত বৰ্তনীৰ ব্যৱহাৰ চোৱাৰ আগতে বিভিন্ন প্ৰকাৰ ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ আৰু কইলৰ বিষয়ে জানিম। আমি পিছত সক্ৰিয় সঁজুলি
will also see later on about the active devices like transistors, field effect transistors,
যেনে ট্ৰেঞ্জিষ্টৰ, ক্ষেত্ৰ প্ৰভাৱ ট্ৰেঞ্জিষ্টৰ, অপাৰেচনেল এম্প্লিফায়াৰ আদিৰ বিষয়ে জানিম
operational amplifiers and then we will also see some other instruments which are being used for electronic applications. Thank you.
আৰু তাৰ পিছত আমি ইলেক্ট্ৰনিক্স উদ্দেশ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ হোৱা আন কিছুমান সঁজুলি চাম। ধন্যবাদ।
Similar videos:

Lecture - 1 Introduction to Basic Electronics
nptelhrd
2M views 6.6K likes 418 dislikes 21 Jan 200873% match
0 views 0 likes 0 dislikes 08 Jun 202665% match




Suspense: The Bride Vanishes / Till Death Do Us Part / Two Sharp Knives

172.1K views 189 likes 108 dislikes 23 Jan 201364% match











Week 8
CS50
39.3K views 107 likes 5 dislikes 27 Oct 201564% match










CS50 2015 - Week 0
CS50
648.6K views 0 likes 0 dislikes 13 Sep 201564% match










Week 0
CS50
340.9K views 0 likes 0 dislikes 10 Dec 201363% match










NAVDEEP SURI @MANTHAN SAMVAAD 2020 on "Why did the kangaroo punch the dragon and other fables"[Subs]
Manthan India
796 views 17 likes 1 dislikes 03 Oct 202063% match

A Writer at Work / The Legend of Annie Christmas / When the Mountain Fell

139.5K views 104 likes 78 dislikes 06 Jan 201363% match











A Matter of Logic / Bring on the Angels / The Stronger

299.1K views 259 likes 119 dislikes 30 Dec 201263% match











Suspense: The Kandy Tooth

148.3K views 110 likes 76 dislikes 12 Mar 201363% match











MRIDULA MUKHERJEE @MANTHAN SAMVAAD 2020 on "Gandhi-Nehru-Patel:Unity in Diversity" [Sub Hindi & Tel]
Manthan India
1.5K views 70 likes 4 dislikes 03 Oct 202063% match

My Friend Irma: Trip to Coney Island / Rhinelander Charity Ball / Thanksgiving Dinner

155.2K views 85 likes 84 dislikes 06 Sep 201263% match










Week 0
CS50
457.8K views 0 likes 0 dislikes 15 Sep 201463% match
0 views 0 likes 0 dislikes 08 Jun 202663% match



Racism, School Desegregation Laws and the Civil Rights Movement in the United States

844.8K views 4K likes 379 dislikes 14 Aug 201263% match










ARUN SHOURIE on 'Who Will Judge the Judges' at MANTHAN [Subtitles in Hindi & Telugu]
Manthan India
18.5K views 503 likes 25 dislikes 21 Aug 202062% match

PHP Syntax
CS50
15.3K views 82 likes 6 dislikes 03 Nov 201562% match
0 views 0 likes 0 dislikes 08 Jun 202662% match



Classic Movie Bloopers and Mistakes: Film Stars Uncensored - 1930s and 1940s Outtakes

1.8M views 6.7K likes 372 dislikes 09 Aug 201262% match










James Earl Ray Interview: Assassin of Civil Rights and Anti-War Activist Dr. Martin Luther King, Jr.

90K views 141 likes 46 dislikes 11 Aug 201262% match










Joi Lansing on TV: American Model, Film & Television Actress, Nightclub Singer

441.7K views 381 likes 82 dislikes 25 Aug 201262% match










TASK AFTER TASK.... FIGHTS AFTER FIGHTS in Titanfall 2 - Part 4
IANISIN
190 views 7 likes 0 dislikes 30 Mar 202062% match


The Great Gildersleeve: Birdie Sings / Water Dept. Calendar / Leroy's First Date

175.2K views 84 likes 85 dislikes 08 Oct 201262% match











Week 1
CS50
241.3K views 0 likes 0 dislikes 15 Sep 201462% match










PRATAP BHANU MEHTA @MANTHAN SAMVAAD 2020 on "The Crisis of Democracy in India" [Sub in Hindi & Tel]
Manthan India
8.5K views 227 likes 25 dislikes 03 Oct 202062% match

Carl Sandburg's 79th Birthday / No Time for Heartaches / Fire at Malibu

295.6K views 257 likes 185 dislikes 06 Jan 201362% match











Documentary "Solidarity Economy in Barcelona" (multilingual version)
Miguel Yasuyuki Hirota
732 views 8 likes 0 dislikes 20 Feb 202062% match










Week 10
CS50
39.5K views 91 likes 17 dislikes 18 Nov 201561% match










Week 9, continued
CS50
46.3K views 101 likes 24 dislikes 05 Nov 201561% match










Lec1
nptelhrd
21K views 229 likes 17 dislikes 09 Oct 201761% match


Settings Privacy About Contact Donate