PHILOSOPHY - Michel Foucault The School of Life Arabic Czech

PHILOSOPHY - Michel FoucaultYouTube↗ IA↗(long shot)
Education 3.2M views 58K likes 2.6K dislikes 03 Jul 2015 Show Contributors 20

The School of Life 9.7M subscribers N/A YouTube↗

Contributed subtitles

English Julie

Nathan Beste

tuba disb

UCwAorMGowD_BwDXsXo-N3FA

Spanish Carmen Ilizarbe

Korean Willy H

Arabic Abeer Hammad

French Robert Brown

Turkish Fatma Banu Başkurt

tuba disb

German Leon Z

Dutch Jeffrey Muntenaar

Polish Julia

Finnish Juho Seppälä

Spanish (Latin America) David Granados Lozano

Chinese (China) lovedive

"الفلسفة" "ميشيل فوكو"

(ميشيل فوكو) هو فيلسوف ومؤرخ فرنسي من القرن العشرين

Michel Foucault byl francouzský filozof a historik dvacátého století,

كرّس حياته المهنية للنقد الصارم للسلطة في الدولة البرجوازية الرأسمالية الحديثة،

který strávil svou kariéru (forenzní) kritikou moci moderního buržoazního kapitalistického státu zahrnující

بما في ذلك كل ما يتبعها من شرطة ومحاكم وسجون وأطباء وأطباء نفسيين.

policii, soudy, věznice, doktory i psychiatry.

كان هدفه أن يفهم كيفية عمل السلطة ومن ثم تغيير اتجاهها إلى يوتوبيا ماركسية فوضوية. رغم قضاء جلّ وقته في المكتبات وقاعات الدراسة إلا أنه كان شخصية قيادية ثورية ملتزمة

Za cíl si nedal nic menšího, než zjistit, jak funguje moc, a jak by se dala ovlivnit tak, aby se ubírala směrem marxisticko-anarchistické utopie. Ačkoli strávil většinu života v knihovnách,

ونال شعبية هائلة بين النخب الفكرية الباريسية، وقدّره (جان بول سارتر) بشكل كبير.

byl poměrně angažovanou revoluční postavou. Setkal se s obrovskou popularitou mezi elitními pařížskými intelektuály - například Jean-Paul Sartre si ho skutečně vážil,

ولم يزل لديه شعبية واسعة بين طلبة الجامعات في الجانب الثري من العالم.

a i dnes Foucault zůstává aktuálním tématem mezi vysokoškolskými studenty v prosperujících částech světa.

أما ماضيه -الذي كان متحفظاً بشدة بشأن الحديث عنه، وحاول منع الصحفيين من التحقيق عنه مهما كلّف الأمر-

Vynaložil nemalé úsilí, aby se nikdo nedozvěděl příliš o jeho soukromí, neboť pocházel z velmi privilegované rodiny.

فقد كان محظوظاً للغاية، حيث كان كلا والديه فاحشي الثراء

Rodiče byli neobvykle bohatí -

منحدرين من سلسلة طويلة من الجراحين الناجحين من (بواتييه) في غرب وسط فرنسا

Otec Dr. Paul Foucault pocházel z rodu úspěšných chirurgů ze západní střední Francie

أما والده، الدكتور (بول فوكو) فكان يجسّد كل ما يكره (ميشيل) في البرجوازية الفرنسية.

a byl vzorem toho, co jeho syn nenáviděl na buržoazní Francii.

حصل (ميشيل) على التعليم القياسي للطبقة العليا.

Michelovi se dostalo klasického vzdělání vyšší třídy.

درس في مدارس يسوعية مرموقة،

Chodil do předních jezuitských škol, byl ministrant

وكان "صبي المذبح"، وكان والداه يأملان أن يصبح طبيبًا. لكن (ميشيل) لم يكن تمامًا كباقي الأولاد، حيث بدأ بإيذاء نفسه وفكّر بالانتحار مرارًا.

a jeho rodiče si přáli, aby se stal doktorem, ovšem ukázalo se, že jejich syn nebude jako ostatní chlapci Začal se sebepoškozovat a permanentně přemítal o sebevraždě.

وكان في الجامعة يزيّن غرفته بمناظر تعذيب للفنان (غويا).

Během vysokoškolských studií si vyzdobil pokoj obrazy mučení a utrpení od Francisca Goyi.

وعندما كان عمره ٢٢ حاول الانتحار، فأجبره والده رغمًا عنه

Ve svých 22 letech se pokusil o sebevraždu, a následně byl otcem

على مقابلة أشهر طبيب نفسي فرنسي (جان دو لاي) في مستشفى (سانت آن) في باريس.

proti své vůli donucen navštívit nejznámějšího psychiatra, Jeana Delaye, v nemocnici v Sainte-Anna v Paříži.

شخّصه الطبيب بحكمة بأن سبب الكثير من معاناته هو محاولته إخفاء شذوذه الجنسي.

Doktor diagnostikoval, že velká část Michelovy úzkosti vychází z ukrývání jeho homosexuality

وخصوصًا، ولعُه بالسّادية المازوخيّة المتطرفة بعيدًا عن مجتمعٍ عيّاب.

a povšiml si jeho extrémního sadomasochistického sklonu vzdálenému běžným zálibám společnosti.

وبشكل تدريجي، دخل (فوكو) العالم السفلي للشذوذ الجنسي في فرنسا.

Následně Foucault pronikl do francouzského undergroundového gay prostředí,

فوقع في غرام تاجر مخدرات، ثم تابع مع متحوّل جنسيًّا.

zamiloval se do drogového dealera a přátelil se s transvestitou.

وذهب لفترة طويلة في العشرينات من عمره للعيش في الخارج في السويد وبولندا وألمانيا

Během svých mladých let trávil také dost času v zahraničí - ve Švédsku, Polsku a Německu,

حيث شعر أن حياته الجنسية ستكون أقل تقييدًا.

kde se necítil být tolik pod tlakem kvůli své orientaci,

خلال هذه المدّة، كان (فوكو) يترقى في السلم الأكاديمي الفرنسي. الحدث الزلزالي لحياته الفكرية جاء في صيف عام ١٩٥٣م عندما كان عمره ٢٧ عامًا، في عطلة مع عشيقه في إيطاليا. وذلك حينما وقع على كتاب نيتشه "تأملات في غير الأوان"

přičemž šplhal stále výš po francouzském akademickém žebříčku. V jeho intelektuálním životě dochází v létě 1953, když mu bylo 27, k zásadnímu zlomu během dovolené v Itálii se svým přítelem objevil Nietscheho knihu „Nečasové úvahy“ obsahující esej

والذي يتضمن مقالاً بعنوان: "حول استخدامات التاريخ وانتهاكاته للحياة"

„Využití a zneužití historie pro život”

ذكر نيتشه في المقال أن الأكاديميين سمّموا إدراكنا عن كيف يجب أن نقرأ التاريخ وندرسه.

V této eseji Nietzsche tvrdí, že akademici negativně ovlivnili náš pohled na historii - jak bychom o ní měli přemýšlet a jak bychom jí měli chápat.

جعلوا الأمر يبدو وكأننا ينبغي أن نقرأ التاريخ بطريقة اللامبالاة،

Vytvořili obraz historie, kterou bychom měli chápat nezaujatě,

وذلك كي نعرف كيف كانت الأشياء في الماضي.

abychom pochopili, jak věci byly dříve.

ولكن نيتشه رفض هذا بغضب ساخر.

Nietsche se s sarkastickou zuřivostí s tímto tvrzením odmítl ztotožnit.

لم يكن هناك طائل من معرفة الماضي بحد ذاته.

Nebylo podle něj potřeba učit se o historii jen tak,

السبب الوحيد لقراءة التاريخ ودراسته

hlavním důvodem pro její studium bylo vydolovat z ní myšlenky,

هو التنقيب في الماضي عن مفاهيم وأفكار وأمثلة والتي يمكن أن تساعدنا على إدارة حياة أفضل في وقتنا الحالي. حرر هذا المقال (فوكو) فكريًا بشكل لا نظير له حتى ذلك الحين. فغير فورًا اتجاه عمله، وقرر أن يصبح مؤرخًا فلسفيًا ذا طابع معيّن.

nápady či příklady, které by nám poskytly podněty ke zlepšení současného života. Tato esej Foucalta vnitřně osvobodila jako nic předtím. Okamžitě změnil cíl své práce a rozhodl se, že se stane jakýmsi filozofickým historikem -

أي أن يكون شخصًا ينظرإلى الماضي للمساعدة في حل القضايا الملحة الحالية.

někým, kdo se bude moct podívat do minulosti za účelem vyřešení problémů dneška.

وبعد ذلك بثماني سنوات، أصبح جاهزًا لنشر تحفته الأولى

O osm let později byl připraven publikovat to, co nazýval svým prvním mistrovským dílem:

"الجنون والحضارة" (١٩٦١)

Dějiny šílenství.

الفكرة السائدة هي أننا نتعامل الآن مع المرضى العقليين بطريقة أكثر إنسانية من أي وقت مضى في الماضي

V současnosti je standardem, že o lidi s mentální poruchou je postaráno mnohem lépe,

فوضعناهم في مستشفيات ووفرنا لهم أدوية متنوعة

než kdykoli v minulosti. Jsou umístěni do nemocnic, dostávají léky

ووكلّنا حاملي شهادات الدكتوراه للاعتناء بهم.

a starají se o ně titulovaní odborníci.

ولكن هذه الفكرة بالضبط هي ما أراد (فوكو) أن يقضي عليها في "الجنون والحضارة".

Ovšem přesně tento přístup si Foucalt přál ve svém díle změnit.

كانت حجته في الكتاب أنه بالعودة للماضي إلى "عصر النهضة"

V Dějinách šílenství se domnívá, že během renesance

فإن الأمور كانت في الواقع أفضل بكثير للمرضى العقليين مما أصبحت عليه لاحقًا.

měli mentálně nemocní lidé lepší podmínky, než kterým se jim následně dostalo.

في عصر النهضة، كان يُنظر للمريض نفسيًا بأنه "مختلف" بدلاً من أنه "مجنون".

Za renesance byli tito lidé bráni jako odlišní, ne jako šílení / nemocní.

وكان يُعتقد بأن لديهم نوع من الحكمة حيث كانوا يظهرون محدودية المنطق.

Existovala domněnka, že jsou posedlí určitým druhem moudrosti, Protože demonstrovali (přesahovali) hranice rozumu.

وكانوا يُبجّلون في العديد من المجتمعات وسُمح لهم بالتجول بحرية.

Byli obdivováni v mnoha oblastech a mohli svobodně cestovat.

ولكن بعد ذلك، كما أظهرت أبحاث (فوكو) التاريخية أنه في منتصف القرن الـ١٧ ظهر موقف جديد يعزّز بشكلٍ ملحّ المنظور الطبي والمؤسساتي للمرضى العقليين. فلم يعد يُسمح لهم بالعيش جنبًا إلى جنب مع من يُسمّون بالعقلاء.

Ale s příchodem sedmnáctého století, jak ukázal Foucaltův výzkum, se změnil přístup k těmto lidem – byla zde neúnavná snaha léčit a uzavírat mentálně nemocné. Už neměli možnost žít společně

فأخذوا بعيدًا عن أسرهم وحُبسوا في المصحّات

s takzvanými "zdravými" lidmi. Byli odtrženi od svých rodin a zavření do ústavů,

ويبدو أن الناس يرغبون في معالجتهم بدلاً من مجرد تحمّل اختلافهم.

a ti zlotřilí lidé se je snažili vyléčit raději, než aby tolerovali jejich odlišnost.

يمكنك ملاحظة فلسفة كامنة مشابهة جداً

Podobný je podklad pro filozofii Foucaultovy další významné knihy -

في كتاب (فوكو) التالي العظيم: "ولادة العيادة" (١٩٦٣)

Zrození kliniky,

كان هدفه هنا هو الطب على نطاقه الأوسع

ve které se zaměřil na medicínu z obecnějšího úhlu pohledu

هاجم بشكل منهجي فكرة أن الطب أصبح أكثر إنسانية مع تقدم الوقت

Systematicky napadl myšlenku, že medicína se během doby stala více humánní.

هو يقرّ أنه بالفعل أصبح لدينا أدوية وعلاجات أفضل حاليًا،

Uznal sice, že v dnešní době jsou lepší léky i léčba,

ولكنه يعتقد أن مهنة الطبيب وُلدت في القرن الـ١٨،

ovšem byl přesvědčen o tom, že v osmnáctém století přišel profesionální lékař,

وأنه كان شخصية شريرة تنظر إلى المريض دائمًا

který byl zlotřilou postavou hledící na pacienta vždy s něčím,

بما يسميه (فوكو) "الرمقة الطبية"

co Foucalt nazval „lékařským pohledem“

والتي تدلّ على موقف يقلل من القيمة الإنسانية

vyjadřujícím nelidský pohled na pacienta

حيث ينظر للمريض كمجرد مجموعة من الأعضاء وليس كشخص

ne jako na člověka, ale jako na pouhý souhrn orgánů.

فأحدهم بالنسبة "للرمقة الطبية" هو مجرد كلية معطوبة أو كبد معطوب،

Člověk byl pod tímto pohledem brán pouze jako chybně fungující ledvina

وليس شخص له اعتباره ككيان متكامل.

nebo játra, ale ne jako komplexní a celistvá jednotka.

إصدار (فوكو) التالي هو: "المراقبة والمعاقبة" (١٩٧٥)

Dále Foucalt přišel s knihou „Dohlížet a trestat”,

عمل (فوكو) هنا عمله المعتاد على نظام العقوبة الحكومي.

Zde uplatnil svůj klasický postup na státní trest.

مرة أخرى، ترى الفكرة السائدة أن السجون ونظم العقوبات في العالم الحديث

Dnešní vězení a systém trestů je chápán opět jako mnohem lidštější,

هي أكثر إنسانية بكثير مما كانت عليه حينما كان الناس ببساطة يشنقون في الساحات العامة يحاجج (فوكو) بأن هذا غير صحيح.

než tomu bylo za dob, kdy byli lidé věšeni na náměstích za účasti veřejnosti Foucault to tak ale neviděl.

فالمشكلة كما يقول هي أن السلطة حاليًا تبدو لطيفة

Podle něj byl problém v tom, že vláda vypadá vlídně,

ولكنها ليست كذلك، وبشكل واضح لم تكن لطيفة في الماضي

ale ve skutečnosti není. Zatímco v minulosti bylo naprosto zřejmé, že vlídná nebyla

وهذا ربما شجّع على احتجاجات وتمردات واسعة

a právě to mohlo být podnětem k rebelii (jako formě protestu)

وأشار (فوكو) أنه في إعدامات الماضي

Foucault si povšiml, že v době poprav se tělo trestance mohlo

قد يصبح جسد المحكوم عليه محورًا للتعاطف والإعجاب

stát středem sympatie či obdivu, zatím co popravčí

وأن يصبح الجلاد محورًا للعار بدلاً عنه

byl na rozdíl od popraveného, byl vnímán spíše jako negativní postava.

كما أدت عمليات الإعدام العلنية كثيرًا إلى أعمال شغب في دعم المسجونين،

Veřejné popravy také často vedly k podpoře vězně pomocí nepokojů,

ولكن مع اختراع نظام السجون الحديث يحدث كل ذلك في الخفاء خلف بوابات مغلقة.

avšak se zavedením moderního vězeňského systému, kdy se vše odehrává s soukromí za zamčenými dveřmi,

لم يعد بالإمكان لأحدٍ أن يرى وبالتالي أن يقاوم سلطة الدولة

není možné vidět skutečnou moc státu, natož jí odporovat.

هذا ما جعل نظام العقوبات الحديث وحشيًا وبدائيًا في نظر (فوكو).

Právě proto Foucault vidí tento systém jako barbarský a skutečně primitivní.

كان عمل (فوكو) الآخير متعدد المجلدات هو:

Autorovou poslední prací byly vícedílné

"تاريخ الجنسانية" (١٩٧٦-١٩٨٤)

Dějiny sexuality.

كانت المنهجية التي يتبعها هي نفسها في دراسته لموضوع الجنس. حيث تمرد (فوكو) ضد فكرة أننا جميعاً متحررون بعمق وبسلاسة مع الجنس.

Svůj postoj k sexu vyjádřil pomocí cesty, kterou obvykle používal. Vzepřel se proti pohledu, podle kterého jsme liberální a uvolnění v pohledu na sex.

فهو يرى أنه منذ القرن الـ١٨ عُمّمت النظرة الطبية للجنس بلا هوادة

Trval na tom, že od osmnáctého století jsme nelítostně

وسُلّم لباحثي الجنس المختصين وللعلماء.

zvědečtili sex předáním ho do rukou výzkumníků a vědců.

نحن نعيش في عصر يسميه (فوكو): "علموية الجنس" أو "علم الجنس" ولكن (فوكو) نظر إلى الماضي بحنين كبير إلى ثقافات روما والصين واليابان

Žijeme v době, kterou Foucault nazval „Scientia Secualis“ (Věda o sexualitě). On sám se ohlížel se značnou dávkou nostalgie do dob, kdy kultury jako římská, čínská nebo japonská,

حيث كشف عن ما وصفه بأنه "الفن الشهواني"

měli jakési pravidlo zvané „Ars Erotica“, tedy erotické umění,

حيث كان التركيز كله على كيفية زيادة متعة الجنس بدلاً من مجرد فهمه وتصنيفه.

kdy hlavním záměrem bylo zjistit, jak zvýšit potěšení plynoucí ze sexu, než porozumění procesu samotnému a jeho popsání

مرة أخرى، أنحي باللائمة على الحداثة للتظاهر بأن هنالك تقدم

Souhrnně moderní dobu odsuzoval pro předstírání pokroku tam,

بينما كان هناك في الواقع مجرد فقدان العفوية والخيال.

kde ve skutečnosti došlo ke ztrátě spontánnosti a představivosti.

كتب (فوكو) المجلد الأخير من هذا العمل حينما كان يحتضر من "الإيدز"

Poslední část Dějin sexuality napsal na konci svého života, kdy umíral na AIDS,

الذي أعدِيَ به في حانة للمثليين في سان فرانسيسكو

kterým se nakazil v gay baru v San Franciscu.

وتوفي عام ١٩٨٤م بعمر ٥٨ سنة.

Umírá roku 1984 ve svých 58 letech.

إن مساهمات (فوكو) الخالدة هي الطريقة التي ننظر بها التاريخ

Mezi jeho přetrvávající přínosy patří změna pohledu, kterým se díváme na historii.

هناك الكثير من الأشياء في العالم الحديث يقال لنا باستمرار أنها رائعة،

Ale i tak se v dnešní době setkáváme s fantastickými věcmi,

وكانت على ما يبدو سيئةً جدًا في الماضي،

které nebyly v minulosti zrovna nejlepší -

فعلى سبيل المثال، التعليم ووسائل الإعلام ونظم الاتصالات

například vzdělávání, media nebo komunikační systémy.

شجعنا (فوكو) على الانشقاق عن هذا التفائل المغرور بالحاضر

Foucalt nás popostrčil k probourání optimistické samolibosti současnosti

والعودة للتاريخ لرؤية العديد من الطرق للقيام بهذه الأمور والتي ربما فاقتها روعةً.

a podívání se do minulosti, kterou bychom se mohli naopak poučit. Nesnažil se v nás vyvolat nostalgii,

لم يكن (فوكو) يسعى لحبسنا في الحنين إلى الماضي إنه يريدنا أن نتعلم بعض الدروس من الماضي

chtěl, abychom se z ní poučili,

من أجل تحسين معيشتنا الآن.

a díky tomu mohli zlepšit současnost.

كان المؤرخون الأكاديميون يكرهون أعمال (فوكو).

Historici mají tendenci odsuzovat jeho tvorbu.

كانوا يعتقدون أنه غير دقيق واستمروا في لفت الانتباه لأشياء

Považují ji za nepřesnou a poukazují na věci

لم يتمكن من فهمها بشكل صحيح في بعض الوثائق وهكذا.

které Foucalt plně nepochopil.

لكن (فوكو) لم يهتم للدقة التاريخية البحتة

Ale Foucaultovi nešlo primárně o historickou přesnost.

كان التاريخ بالنسبة له هو مجرد مخزن للأفكار الجيدة

Pro něj to byl zdroj dobrých nápadů,

وأراد أن يغزوه بدلاً من الحفاظ على طهارته وعدم المساس به.

který toužil prozkoumat, než nechat nedotknutý.

يجب علينا أن نستخدم (فوكو) كمصدر إلهام لإلقاء نظرة على الأفكار والمؤسسات السائدة في عصرنا

Měli bychom se jím inspirovat v pohledu na hlavní myšlenky institucí dnešních dní

ومساءلتها من خلال النظر في تاريخها وتطوراتها.

a zaobírat se jimi i s ohledem na jejich historii a vývoj.

لقد فعل (فوكو) شيئًا رائعًا. لقد جعل التاريخ معززًا للحياة وأعاد له غناه الفلسفي. بإمكانه أن يكون شخصية ملهمة لمشاريعنا الخاصة.

Foucault se zasloužil o něco pozoruhodného - z historie opět udělal něco povzbuzujícího a filozoficky rozmanitého. Může být inspirující figurou pro naše vlastní projekty.

ترجمة: فريق أترجم autrjim@